De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

161쪽

1 8 Opus c. THEOLOGICvM quodcuinque, harbitri creati existentiam, de diuina libertatis usum praerequirat. Quare, ambae rati' obiectiva certae cognitionis capax sui ipsius origo est, incausa, aut certe rei contingenti tribuenda non est. quinta ratio.

Quinto , eadem opinio probatur; quia contingentia dicuntur futura ex hypotheti seu suppositione conditi omi antecedentium ipsunt effectum , atque ipsitus productione, Ergo ii sunt infallibiliter futura sub huius nodi conditionibus,seu ex earum suppositione;hoc ipso habent fallibilitatem emanantem a suppolitione

antecedenti, quam insallibilitat Auctores, contra quos agimus ii praesentiari putant liberiatinos ira quam naaxiine aduersari iuxradoc Tinain S. Anselim de concord . prae scient. praedestin.

capit. I.

Quod si dicas contingentia non esse insallibiliter futura sub certis conditionibus , sola conditionum suppositione sed praeterea debere supponi vi effectias, qui sub iis conditionibus posset non esse, ibit ipsis libet sit futuram qii posito infallibiliter . v necessario futuriis

est ea necessitate , qua omne i md est, dum cst, necesse est esse; propterea est etiam aptus, ut sit obiecti ini certissima cognitioreis. Si hoc sin- quam dicatur contra est,quia iuxta hanc doctri nam ii post suppositionem illam antecedente in ipsartim conditiositu opus e ubi aliquo rex quo suppositio alia consequens oriretur aliqua reali

162쪽

FRANC DIO TALO vir. I preali ratione obieel tua , in qua ipsa formaliter consisteret sicut quia sola suppositio antecedens , ut ego sim in his circumstantiis realiter constit tutus, non est fatis, ut mea volitio habeat rationem absolute suturi nobis prae se istis Deo mine estivi post illam stippositionem antequam mea volitio videatur a Deo, ut pra sens; inta iligatur in tei cedere concursiis generalis Dei, dc particii laris in iluxus meae voluntatis in ipsam volitionem. Lollibus influxibus manat existentia actitatis volitionis, eiusque praesentia, in qua consistit suppositio consequens, ratione Uius certo sciri potest. In proposito autem de id unde oriatur suppositio illa consecluens futuri conditionalis; se id in quo sor malit et consistat, ire ostendi, nec cile potest: quod patet triti ex iis quae supra diximus, praesertim init oxima ratione, tum

quia si esset aliquid ex quo sappositio illa consequens orireturinon possct ab eo oriri necessario: alioqui non esset suturum conditioia ale contingens liberum s de quo agimus o sed necessarium. Nec ruri in ab eodem posset oriri libere, quia huiusmodi suppositio consequens ratione cuius dicit ire a Deo insallibiliter sciri contingens ante omne decretum', ut sub conditione ututum debet esse in instanti rationis antec dente decretum diuinum In quo ramen instanti nullus esse potest usus libertatis ex quo etia phleta pia ter ea quae colliguitatu ex superioribui quare cillendi non possit, in quo vere,&sor moliter cola sistat hue suppositio cosequens futuri conditionalis contingentis, quia nuntium, quod nul lana causam habere potest, nilui est.

163쪽

iso OPus c. ii EOLOGICVM Atque ex his constat non esse satis quoci aliqui dicunt ideo futura haec certo cognosci a Deo v g. vim a volitio inta libiliter sit futtira , si haeconditiones ponantura quia reuera si hae conditiones sint , ipse futura est: quia ergo pro

mea innata libertate me ipsum libere nouerem, videteriminarem ad meam volitionem eliciendam , si hae conditiones existerent. Hoc crin- quam non est satis; quia hoc ipsinn, quod scilicet , ego me libere doterminarem ad volendum, si uae conditiones existerrent non est aliqua ratio , quae debeat praeexistere solum is mente alicuius sed antequam in mentem ullam venire possit , debet esse veritas obiectiva realis ab alio pendens, utpote ens creatum, non a se: dc posterior alia ratione obiecstiua reali; tiae estinea indifferentia adiae sub his coditionibus determinandun3 non determinandii in Quare cum pro signo ante dente omne decretum diuinum sit, quo dicitii mea volitio iste conditiona- .liter imita ostendatur nihil este posse a quorealis illa ratio conditionaliter futuri in meam volitionem derivetur nihil in quo liuiusmodi obiectura veritas tormaliter consistat hoc ipso ostenditur mea volitio iii eo instariti rationis vere non elle Conditionaliter futura per ordinem ad has conditioncs nec aliquid esse in re, a quomo-ucri possit in eodem instanti rationis ullus intelleolus ad certam praescientiam meae volitionis,ut 1- tura , si hae conditiones exist rent. Quoit, ut dum dicitur mea volitio certo praesciri Deo ante Dinne decretum, ut conditiora aliter futura, quia re vera futtii est,si conditioncsponantur videa

164쪽

tur pio ratione asterii illud ipsum quod est in qu stione de principium aperte peti. Sexta ratio.

SExto probatur, quia futurui in conditionale co-

tangens, quatentis tale est non potest cognosci, nisi in causa, sed in sua causa, vel praecis accepta, vel simi l cum quibusvis conditionibus non pore certo cognosci ergo simplicitet certo cognosci non potest ullum conti mens sub ratione futuo. ri conditionalis Maior probatur, quia res contingens, quatenus dici potest habere rationem futuri conditionalis, nullium habet esse , nisi in caula, quia L. ea ratione abstrahit non solum ab exbstemiasii, sed etiam ab existentia cauta,&Conditionum omnium, quae ad ipsius productionem

pressequiruntur: ex quo sequitur, ut cognoscibilitatem etiam non habeat, nisi in causa, cum cognostibilitas sit passio quaeda sola ratione distincta ab eo curiis est passio cuinque certum sit comtingens, quatenus est conditionaliter futurum, non esse en actu, seu extra causas: nec esse co-c noscibiles, ut existens hoc ipso constatillud sit be ratione esse ens in potentia, cognoscibile solum in causa, non nio do quia illationem hanc expresse approbat S. Tho. p. p. quaeli.I . ar. 13. aliis locis supra citatis sed etiam quia diuisio entis in ens acti , atque en in potentia est omnino adaequata,quippe quae facillime reducatur ad me. bt coiitradictori , cum idem sit esse en in potentia, atque esse ens, quod non sit actu. Quo fit, ut etiamsi actualiter existant conditiones.

165쪽

intelliguntur existere effectus ipse in causa tantum habeat fle, incognoscibilitatem, quia in eo instanties Holum achis primum undequaque per c us, nondum autem est ac iis secundush Quare multo imagis latendum est , cognosci posse solium

in causi quodcumque contingens, quatenus es conditionalite futurum, hoc est , quatCnus abstrahit etiam ab existentia iiicquid pertinet ad

ac uni primum.

Huc acceditisti odisse aliquid possibile nihil est reale, nisi potentia caui e quae potest illud produceres; siquidem possibilitas est solum denominatio extrinseca a potentia pro suetitia ex quo fit, ut non aliter cognosci possit ipsa possibilitas, vel effectus ut possibilis, quam per cognitioiaemportentiae ipsius calice, quatenus ad effetaim refer tur esse ergo conditionaliter futurum ciam sit intra ambitum entis postibi si extramitem nihil constituitur nisi per aestualem existentiam Letit etiam tale possibiles ib genere possibilis; talis denominatio extrinseca a potentia productiva ita se habente ad ei chum et ac propterea cum genere postibilis retinebit etiam sinii te cognoscibilitatis, ita ut sit cognoscibile in causa tantum Nec refert quod cum aliquid intelligitur fimirum antequam de eo feratur iudicium, apprehendatur ut quid coniunctum ex essentia, .existentia: elitii coniuncto tribuatur postea ratio futuri con ditionalis,uc absoluti Ex quo inserebat aliquan do quidam vir doctissimus litura haec conditionalia ratione illius apprehensionis cognosci, ut

includentia existentiam ac proinde non comio-

166쪽

sci in causa. Hos inquam non valet: nam cum calefacti, exempli causa cognoscittir, ut absolute sutura in igne approximato tanquam in

obiecto primario mouento, determinante inritellectum adest illa apprehensio futurae calcfactionis ante iudiculanis alicuius conflati exessentia, existentia. Et tamen vere ac simpliciter dirucit tu calefacti sion cognosci in se, sed in causa: Ratio autem quaret ii impediente eiusmodi ap-piehelatione fiitiua omnia cognoscantur in causaei , quia ad rationem sutura pertinet illud esse quod t*rmaliter est esse fit turi; scieterea aliud esse quod est quodammodo faturitionis ivtita diacam terminus est enim futurum est esse in causa determinata ad se producendum sibique eribue dum esse aliud actuale extra omnem causam, sed hoc esse ac retale est id quod respicit, ut terminum formalis ratio futuri quae essentialitc est illud esse in causa , in qua solum potest cognosci, cum illud cognoscatur in causa, quod attingitur incognitione&penetratione ipsus cauiae Ex his ergo ut, ut dum concipum res ut futura, licet aliquo modo concipiatur etiam esse ipsius extra causas,non tamen propterea dici possit, quarentis futura es non cognosci in causa vera es igitur illa maior. Muruin, scilicet conditionale contingens, ut tale est, non nisi in causa cognosci posse. Minor vero, ut, cilicet, in causit certo cognosci nequeat Probatur, ilia causa fututi conditionalis contingentis, libet ex ipsis et Auctori blassententia: quam oppugnamus tum Iecundi, de considerata, tum etiam quibuscumque cotiditio-

167쪽

nibus antecedentibus actum secundum es indi ferens ad operandum, Mnon operandum, ac propterea effectiis, ut est in illa indisserens, omnino est ad es eo non esie, cum qua indifferentia rationem futuri certo cognoscibilem habere non potes sciat enim determinatio causitribuit, effectui certam rationem producendio futuri ita ciusdem indifferentia ad producendum, de non producendum cssicit, ut essectus, neque sit futurus, netque positive non fututus ac proinde, ut quatenus in ea cognoscitur futurus sub certam,&infallibilem cognitionem non cadat, quia in causia cognoscitur eo modo, quo cum ipsius cause vi, cognoscibilitate est connexus. Neque urgere videtur quod Deus perfectissimam quandam cri- prehensionem habeat arbitri j creati, atque eorum omnium , quae ad actum allicere, aut ab illo impedire, vel retardare possit ex perfectione enim cognoscentis mcognitionis feri non potest, ut cognoscatur illa determinata ratio, qua in obie-elo reperitur. Nam quo intellectio perfectior est, eo magis es obiecto conformis: dicut impolii-bile est, ut qui lancem videt aequilibrio constitutam quantacum quo cognitionis prefectione in illam feratur eain videat in unam magis quam in

aliam partem propesidere, ita imposi ibile est, ut qui causam liberam videt in his circumstantiis

constitutam, in quibus retinet indifferentiam adurium liber videat illam etiam cum infinita cognitionis perfectione determinatam ad unum, vel

videat in ea aliquid quod effectui tribuat deternam arionem adesse,certamve rationem futuri,aut

absoluti, aua conditionalis, quare vera etiam est ruinor

168쪽

rae AN T ac vir Iuminor illa subsumpta, ut futurum conditionale contingens in causa etiam accepta cum quibusvis conditionibus certo cognosci nequeat ex quo reliquit m est, ut huiusmodi futurum nulla exta cognatione sciri posui.

Septima ratio. SEptimo probatur, quia qui perfectissime videt

causam liberam in quibuscumque circuns at Gis, seu sti quibusvis conditio ilibus actu existentibus, turificatis, abstrahendo ab actuali ope ratione illius non potest certo videte quid illati bere,, abs.lute operatura sit, non modo ex sententiari Thomae,ut constat ex superiori capite,

sed etiam ex sententia omnium fere Theologorum,ut testatur Suareet in opusc.lib.1. de scien fil-tur conting. cap. et .vbi citat compliates quia nimirum, causia libera simul cum quibuscumque circumstantiis, aut coditiortibus non est iniit cincipitina in disterens ad operandum , non perandum atque ad operandum hoc &illud resublata determinatione cauta nihil videtur fingi post , in qtio sita sit formalis ratio futuri contingentis ab solliti certo cognoscibilis sub hac ratione

contiadistincta a ratione exiitentis, praesentis. Ergo dimiliter impossibile est, ut certo praelciaturqvid eadem causa libera abstrahens ab existentia conditionaliter operatura sit, habita ratione earumdem circumstantiarum , tanquam conditio-suim nullo praecedente primae caiis decreto cui certitudo nitatur. Nulla enim ratio afferri potest , quare sit aliqua maior connexio inter hanc volitio

169쪽

volitionem ut conditionaliter futiaram causam liberam ex hypothesi coitincta in cum his circumstantiis conditionibus , quam sit intret eamdem volitionem, ut absolute futuram , atque eari dona causem liberam, ut relicta in his ipsis circus in lin&conditionibus existentibus constitutam. Quaeria de causa si in futuro conditionali contingentiante omne diuinae secretu esse posset ulla appos

tio consequens, ob quam res contingon Sin ratione futuri conditionalis dici posset necess iria,eans cessitateqtra omne quod est, dum est, necesse est esse:similis etiam stippositio consequens reperiretur in futuris contingentibus absolutis . quia sui positio illam futuro conditionali sol tui fingi potest consistere in connexione contingenti inter antecedens o consequens propositionis conditionalis , ob quam de facto antecedens in reruinnatina constituenduin non sit absque consequenti qua connexio, posito quod antecedes eiusdem conditionalis re vera existat, non modo non leto Dit, sed magis ac magis viget cum suum et sec una sortiri debeat, loqui enim couinceretur,non precessaue duo abiecedens abstrahebui ab existet tia Quive in huiusinodi etiam connexione constituenda erit tappositio consequens,ratione cuius tutum contingens absolute seclusa omni dete riunatione causae , atque ipsius contingentis existetia necessatiuit in ratione absolute futuiti cessitate ex tappolitione cosequentiata, hec necessitas conueniat contingenti antequa existat ob coniuncta onem quam habet cum conditionibus,

quando de facto existit. Quod totum ne concipi quidein ulla ratione potes praeterea si ita se res habet

170쪽

FRANC DI TALLEVII. II habet futurum necessariusia non modo cognoscia Deo poterit certo, absolute futurum o de terminationem causae proxime, ob actualem sui exiibentiam in certa differentia temporis Deo

notam ab aeterno . sed etiam praescindendo abuti a me hac ratione ob eam connexionem eis fectus cuin certis conditionibus ritia meo usa determinatione cauta, ne lue ab existentia es sectus tonnaliter constituitur, de conuenit rei fit 1-turae, antequam existat ex eo si tum quod in re dum exillit sit actualis coniunctio offectus cum illis conditioniblis,qua tamen a communi omnium sensi abhorrent.

Eadem sententia negans Deo scientiam contingentium sub conditione futurorum probatis ex refutatione eorum, quae in ora ra opinio-m expisitionem est confirmationem asseri solent. T conmmatiora propositae sententiae re hildesit, praecipua oppositae viationis tandamenta, illibus ipsitisexplicatio. t probatio nititur. fiinditus euertere conabiniur. Quod ei go attinet ad explication Em. Primo loco, ut suam in hac re sententiam explicet valentia. p. p. q. I .ar. 3. puncto. v. sub tir.end. habeat enitudinem diuitia etiam summum, ait,modum asnoscendi futura contingentia conditionalia est secundum rationem aestu i eorum

existeri