De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

171쪽

as Druso THEOLOGICvMexistentia,& omni respecti ad illam cognostia tem eadem futura a Deo non in causis, aut illarum dispositione ted in sitie potius diuina scientia infi

1 .mis .ubi asserit Deum cognoscere futura contingentia conditionalia in sua essentia ex infinita atque eminentissima comprehensione arbitris cieati,ita ut ratione infinitipersectionis suae scientiae, ac propter eminentissimam quandam, hundequ aque illimitatam comprehensionem arbitiij creati certo cognoscat, quod uapte natura: visuae entitatis non est certo cognoscibile , sed est quid omnino incertum:quod etiam habet eadem arcis disput IT ,eadem p. p. q. 12. r. .ria fine, Malibi Sed contrae Valentiam est,quia posita quacumque infinitate scietitiae tib illam cadere non potest id quod ex se non habeat veritatem obiecti-uam preexistentem in instanti rationis antequimper scientiam repraesentetur , quia scientia quaecumque in ratione imaginis prae requirit obiectuin sub illo esse , quod sciendum es ex Arisb in Postupradicam cap.de priori, I .Perhiermon.cap. vlt. Cumque ipsemet Valentia ibidem fateatiushuiusmodi futura non cognosci ex suis causis , aut earum dispositione tanquam in ratione obiectiva, de exploratissimum sit infinitatem scientia rationem obiectivam sui ipsius esse non posse: ostendere omnino debuisse in te contingenti rationem obiee mamiituti conditionalis quae per scientiam etiam infinitam percipi possit. Nam fiamma pellechio scientiae non in eo consistit ut intelligenti repraesentet obiectum sub ratione aliqtra, quae in

illo

172쪽

I MA NAE Dio TALLEUII. Issillo vere non reperiatur 'nam hoc est potiti sim-ma imperfeci tota sed constitat in maxima conformi rate ipsius scientiae cum obiecto ecundum rationem, quam ex se vere habeati ita ut non ideo sttale, quia ut tale cognoscitur, sed ideo ut tale cogitoseatur, quia tale est Quod conmmatur egregi d ad hominem ex doctrinaipsius Valentice,&c telorum Auctorum huius scietiit e conditionalium

coistingentium ante decretalan: omnes enim contendunt libertate creata pendere, ut haec potius pars quam opposita videatur esse conditionalitet futura,sta ut non ideo sit futura res, quia vi futura cognoscitur, sed contra ideo ut futura cognoscatur, quia re vera futura est Ita VaICn. p.p. q. t ariis. punctos. sub titulo vit. illustri stimus Bellerna. de gratia liber arbitr. lib. . cap. is. Moli N. P p. q. I .

Sinues in Opus c. lib. i. de abso l. scien futur. Conting. cap. a. subiit. Futura hac determinatam habem eritatem,de ibid. cap.v. subiit. Scientia Dei, ut ef camnorum est sus ciens ratiosutura cognoscendi: dc cap. O. iii bit. Aduersus pradicta dis ictates multa. Et demque Vasque Z p. p. q. I .ar. 13. disput. 68. cap. Qili Auctores vel expresse loquuntur , praesertim Molin. de hac ii ascientia conditionalium , vel quamuis loquantur de scientia itit tirorum contingentium absolutorum, quia tamen est eadem ratio etiam te scientia contingentium si conditione futuroriim satis ostendunt, in his etiam ab ipsi me ad mattendam esse de torminatam rationem obieci tuam priorem secundum nostrum modum intelligendi cum fundamento in re , illa scientia qua cogitos atratur. Contra ea vero quae tetulimus

173쪽

rco Pus c. THEOLOGICvMex Molina , quatenus ipse asterit certo a Deo cognosci quod in hincertum est, urgent quae modo attulimus contra Ualentiam, quatenus autem haec futura conditionalia contingentia cognosci ait ex comprehensione arbitrii creati,reutatur ratis ex ratione o. cap.lii periori allata. Secundo,ad eandem sententia explicada in perisnet quod ait Sua regis Opus c. i. h. te scien.condit. fitur. Conting. cap. T.sub titulo,vera sententia: Nimiiushuiui nodi tatura sciri a Deo no in causa, sed quatenus immediate intuetur veritatem , quatin ipsiis est quam veritatem supra cap. c. sub titulo. Tertiasnmiti atticonsistere non in vi illationis ex virtute antecedentis, sed in eo solum quod steta is fuisset de facto cum illa causa de conditionibus coniungendus,si extiti uent.

Sed contra est, quia hoc ipsum , quod scilicet,

effectus fuisset coniungendus cum causa: conditionibus: lebet esse aliquid reale in obiecto,& aliquis realis nexus inter antecedens, consequens existens ante omne decretum diuinum prius Ptione cum fundamento in re,quam sit scientia diuina huius i nocti conditionalium , qui nexti pro eo instanti rationis nullus csIe potest.Atque haec omnia satis probata videntur cap. superiori et sublato ergo huiusmodi nexu nulla potest esse veritas determinata in propositione conditionali contingen i, quae taliquam una accipitii , explicritica Suare tir cap. s. sub eod. tre Tertia sententia&ranquam navere esse non potest determinate sine constanti nexu inter antecedens inconsenuens,ex quibir conflatur

Adde quod si in hii lamentia retineatur eX-plicatio

174쪽

explicatio nec a Suare allata sequitii omnino, ut non eat antrum ratione Detis certo cognoscat scit ira contingentia absoluta quatenus Carii mi Q tur ut tibi praesentia , sed phiribus modis ut expresse fatetur idem Suare cit. lib. 2. cap. 8. isti, titulo Ad sim lamenta contraria sententia: Quod tamen nos cap. g. latis ostendin is aduersari ei tentiae S. Thomae.

Haec de explicationibus illius opilaion in qua in puegnamus. Expenduntur Probationes sententia af ento, scienti im diuinam contingentiumsub condition uturorum ante diuini mdecretum

I Am quod attinet ad probationes illas dumtaxat expendenius quae sura a priori, ilia sci licet, eo spectant, ut os endant veritatem obiceti-uam cognoscibilera eo itina suturorum clarissi inum enim est , ulla alia ratioci satis probari pol Te huiusmodi scietitiam, ii veritas illa obiectiva mini in probetur, Primo igittit loco expendi potest illa probatio explicationi etiam satis ad inixta, qtiam affert vas que P. P. q. I .ar. 3 dispur. cI. cap. 3. Stiarerin Opusc. lib. E. de scientia condit futtir. con-xiii; cap. c. prope in .di Im ait Citiem admodum e letus rei, qui in certo tempore de saeto accidit: o item, te illam tempore antecedenti veram habui e rationem ab hi te futuri uere dici potui e futuram, ita euentum rei contria gentis pri concinnitu se influxum aliquarum condi- tionum

175쪽

ita Opus c. THEOLOGIovMtionum :itis ostendere, eam rem perit dinem ad illas conditiones,qunum impulsu, S influxu de facto euenit, vere fuisse coiichtionaliter futuram uritis ratione quam futura esset absolute. Ex quo tirsus colligi putat altiusmodi veritatem conditionalem esse etiam in iis contingentibus,

quae numquam exeunt Extra catlsas.

Contra hanc autem probationem est primo, quin etiamsi faciamus ita est quod asseritur defuturis contingentibus absoliuis.Non tamen inde valet illatio de futuris contingentibus conditionalibus. Nam cum futura absoluta ac hi existant in aliqua dit Terentia temporis, eo ips habent rationem aliquam obiectivam det ei minatam , quae sit terminus constantis consormitatis,quae inter cognitionem, ipsa intercedat: sertura vero conditionalia contingentia, quia ab-st aliunt ab acria ali existentia: prius quam exitiant, sunt inde terminata ad esse vi ad non esse. Hinc fit, ut careant obiecti ira ratione determinata,quam resipicere possit cognitio omnino certa& insulsibilis.

Spcundo contra eamdem piobationen est, quia ex eo quod effectus contingens aliquando Eueniatmon proinde fit, ut antequam existeret. vera stat propositio de ipso futuro sub ratione suturi, ut siensit Arist. 1. Perliter m. cap.vit.ibi Impilius est album nunc, ut post antiquiores Peripateticos explicant, inter caeteros S. Thom. Toletus, ibid. in fine Sicut enim euentus rei, qu incerta differentia temporis producatur non eis-cic, ut in tempore anteacto ex parte obiecti ulla fuerat detcri Dianatio ad esse potius quam ad non esset,

176쪽

et se seu ulla ratio obiectiva distincta ab indisserentia ad utrumlibet, capax certae cognitionis, ita idem euentus non ei scit, ut eo tempore propositio de suturo, ut sic sit vera certa. Quod contarmatur, quia si sola existentia rei contingentis esset satis, ut propositio de illa sub ratione futuri esset vera, certa ante ipsius existentiam, sutura contingentia absoluta ratione exrstentiae a tempore posteriori, salaem a Deo certo cognosci possent in ratione suturi. iri causa quod tamen ubique negat S. Thom ut vidimus cap. r. Reliquum est ergo, ut etientus non ostendat veritatem determinaram rei contingon is in ratione futuri absoluti. Cumque m lituris conditio iralibus, ut ex superioribus patet, nulla alia ratio qtiam futuri considerari possit, quia abstrahunt ab existentia: ratione praesentis; omnino sequitur ut nullus euentus quid quaena in ipsis ostendat determinatae veritatis. Quid vero sentiendum sit de communi hominum sensu, quo iudicata solet verum dixisse, qui ali atri contingetas si iturum esse prae lixit , cum euentus ipse cerni

tur, attingemus infra, cap. 6.

Flia hisdem, mimis probatio ne citum

AB iis de Auctoribus locis stupra citatis; nimicum a Vasque p.p. disp. ; T. c. 3.&Suare 'li. a. de scien .cond. tu . contin. c. . probatur eadesententia ex natura contradictoria iii , quaru una esse debet determinate vera, altera determinat falsa seu in futtitis coiit ingentibus absolutis, ita: in conditionati suton enim potest ulla cile, I aue

177쪽

ri spvs c. THEOLOGICVM aut intelligi contradictio absque huiusmodi di iussione veritatis, Ialsitatis , quia eo ipso quod

una ex contradictoriis non est conformis obiecto, nec vera est conformis, vera opposita. Vont ut obiectum quodcumque , de ii possum proterra propositiones contradici orice verita tem obiecturam habere debeat uni parti colatractictionis determinate respondent et Ex quo sequitur , ut huiusmodi obiectiva, determinataveritas in his futuris optingentibus conditio-Data omnino admittenda sit.

Sed contra est primo , quia licet ex contradictorias de ptaesenti, praeterito necesse sit hanc

determ male esse ver armillam autona falsam secus tamen est in contradici oriis destitur coti- imgenti absoluto, ut docet Arist.I.Per hier .Cap.

vla mibi post Antiquiores Peripateticos Sanct . Thom. Tolet &alij Ergo multo minus admittenda erit illa diuili determinata veritatis a salsitate in contradica oriis de situro contins enti

conditiona O.

Sechmdo , conret eamdem probationem est, quia eadem prorsus ratione contrari. Thom.&xei veritatem, contra plerosque Auctores eius opinionis quam oppugnamus , probari possiens, tutura contingentia esse certo cognoscibilia, prout sunt in causa. Cum enim voces immediate significent concepitis,ec res protri coracepti-hus hibstante Arist. i. Perlii erm. initio,cum quCfutura contingentia nos concipiamus tantum, se cundum illud esse quod habent in causa, ut saep8 docet S. Thom .loc. sup cit. initio cap. a. sequuti LOmnino, ut contradici orsae propositiones, quae

nobis

178쪽

FRANC DIOTALLEVII. Inobis stirpant ut de fututis contingentibus sint contradi cst otia de ipsis quatenus futura sunt,&prout sunt in caiisa Si ergo ex quibuscumque coli tradici otiis etiam de futuro contingenti haec determinate vera est, illa aute falsa; Vna etiam ex anostris contradictoriis de suturis contingentibus determinate erit vera, thera conse- qtienter contingentia ipsa , secundum illii disse quod a nostris com tradictoriis respicitur,lioc est, secundi im illud elle quod habent in causa habebunt determinatam veritatem obiecstiuamsi ac proinde sub ea ratione certo. in fallibiliter cognosci poterunt saltem a Deo. Tertio contra est , quia enat hira contradictoriari improbari non potest, ut Deus cCrto pra sciat conditionales inde ianitas continget Iares, ut si in communi proserantur ab Dahendo a singularibus personis, vel circumstantiis, ut xpresse tradit Sua te in opus caib. . e scien condit furtata conting. cap. 6 in res p. ad 1. Ergo ex eadem etiam contiadictoriarum natura probari non poterit praescieti cartim dem conditionali ut quatentis indefinitario sunt, nec absti aliunt a singularibtis,Alii aut vis illa conta adiector sarum uniuersalis esse debet, aut ipsa petie nimi probat. Et sicut inter antecedens illarum conditionalium, consequens dicetur nulla esse coii nexio, ita e Mamqtii cumque negant hanc scientiam ante decretum Dein contendunt inter antecedens quantumuis definite, reum milibus lingularibus acceptum , consequens nullam omium elle

Quarto contra eamdem probationem est, quia

179쪽

ic Opus c. THEOLOGGUM ipsa sua sponte conuit ex eo solum quod verae contradi choriae de futuris contingentibus ex hypothes asterantur. In his enim propositio negaritia continere debet negationem ante particulam, si Mesare non sinat contradicia, tiae hae propositiones, sit Petrus constituatur in his circustititiis volet inbulareri si Petrus constitit at lxiiii his circam stantiis nolet ambulare, vel volet non ambulareri utraq; enim est affirmat illa, cuna vina assirmet futuram volitionem ambulationis pro precillas conditiones Alia propter easdem conditiones affirmet fiat tuam negatione tu volitionis, aut volitionem oppostam Ideo ad veram negarinam in proposito requiritur,ut negetur deper dentia citectus a conditionibus, qllae dependentia ausit matur in patre contradictionis a stirmatilia Hoc non autem accidit nili cum particulae, si, praeponitur neg uio, uti dicas, Non si Petrus costituatur in his circuitantiis volet ambulare per hanc enim propositionern negatur illa connexio volitionis Petri cum illis cotiditionibus, quae a firmata Decat in propositione affirmativa; Lideo

haec solatast vera contradictoria illius Tota haec docti in est eorum etiam Auctorum , Uor Umsent etiam in pne sentia oppugnamus. Eam enim expresse tradit vasque et p. p. q. .ari L . disputas T. cap. 3. in fine, Vcap. Toletus libr. r. In troductionas in Dialacticam Aristic. i. Hoc autem constituto . vi contradictoria negativa in

proposito sit solum quando particul e si, praeponitur negatio. Ab iis qui Deo negant praescientiam futurorum contingentium conditionatorum ante decretum fatale concedi poterit

180쪽

FRAN c. in ori i I. cyex colit adictoriis de huiusmodi futuris,unam determinate veram esse, alteram vero dc terminate falsam ita nimirum , ut negativa semper vera sit, quia negat quamcunt Ita connexionem inter xntecedens, consequens con sitionalis coli tingeritis Assiri mi tui. at item quae aliquam connexionem Hrmat semper ante decretum sit falsa. Ex quo patet, quomodo haec probarao coDtra quam ars umentam tir sua, ut diximus , sponte corru It, quia non probat esse in Deo ante decretum praescia sitiam partis affirmativa in his conditionali bus, scd partIS negatiuae tantum cuiusmodi praescientia non est illae quam probare conteiidunt Auctores,contrastio agimus meque usta est potest illis ad conciliandam arbitri libertatem cumessicacitate gratiae, in qua tamen conciliatione explicanda huic potissimurn prascientia niti solent, cum per eam velint a Deo cognosci connexionem quandam coiuingentem inter vocationem hanc, vel illa ratione accommodatam humano affectui,sisuturum conseratrum.

Tertia eiusdemsententia probati oppetratur.

TErtio loco veritas obiectiva futuri conditio-naeli contingentis probari potest ex Suare in Opus lib.1.de scien.condit futur conting. cap. s. sub tit.Tertia sententia, Posito enim quod inpropositionibus de huiusmodi futuris locum non habeat vis illationis ex virtute antecedentis sed solum adesse possit vetitas simplicis assiimationis unius de alio, perquam assirmetur talis effectus coniungendus missi de facto cium tali causa sit in