De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

181쪽

i6 Opus c. THEOLOGICUM 1llis conditionibus ea sui C. Quod huiusmodi britas haruri condationalis contingentis distincti et necessitate consequentiae vere sit in re proba liquia in Nam docti non statim reiicium proposition aflirmativas conditionales de futuris continventibus tamquam falsas sed vel ambigui sunt v coniecturis ducum adassientiendum alteri patri: quod

signum est in his loquutionibus assi ari solam

coniunctionem unius cum alio in tali euentus ratione hinus coniunctionis adesse vetitatem ob- rectivam, quin alioqui omnes huiusmodi propositioneSessent cui ienter sal .

Sed contes est primo, quia tantum abest,ut ambiguitate ;&assensus coniecturales, ac deliberatrui Doctorum ac prudentium virorum ostendant mnis tuturis conditionalibus contingentibus dete rinnatana illam veritatem respondentem infiti ibis litati cognitionis diluinae, quam Suare inali probare conterulum potius illaria omnino excludant si Alastotelis ingenio in diiudicandis illationibus ludquam concedendum ea. Is enim i Pera hierna cap. vlt exorudentium ambiguitate, consulitatione , ac deliberatione est futura contino gema absoluta illud existimauit domonstrari, ut scilicet, neutra contradictoriarum de illis stitutis per se considerata determinate sit vera, titialsa: Quem ibi sequitur preter alios complures, Tho. Patet autem eandem omnino esse in proposito rationem de consultatione ac deliberatione circa contingentia, siue ut absolute futura,sive ut futu

ra sub conditione.

Serui do contra est, quia si argumentum ex

duarea allatum valeret ad probandam veritatem obie

182쪽

obiectivam determinatam in muris contingentibus conditionalibus, eadem prorsus ratione, non modo contra S. Tho.&rei veritatem, sed etiam contra ipsum mei Suareet in Opusc. lib. i. de abso h . scien . futur conting. cap. 3 probare poss-mus futui a contingentia absoluta quatenus futurarunt, atque ut sunt in causa, habere veritatem obiecti-uam determinatam quae pollit esse terminus antal libilis cogitationis, ut in simili etiam supra deduximus contra secundam probationem. Cum

enim propositiones nostrae delitiiusmodi futuris sui supra probauimus versentur circa illa solum, ut futura tunc secundum esse, quod habent ineatis. Illis tamen auditis docti siprudentes viri ad ipsam mel caiisam, isse quod in ea habent contingentia respicientes, eas non statim reiiciunt uti falsas. Sed vel ambigui sinat, vel cxprobabilibus coniecturis uni parti potius tiam alteri asseruiuntur, si hoc igitur satis est ad ostendendam veritarem quae per infallibilem cognitionem sciri possit in futuris contingentibus conditionatis erit etiam satis ad similem veritatem demonstrandam in futtilis contingentibus abi huis ut futura sunt, secundum esse quod habent in causa cum hoc ipsorum esse in causa ambiguas reddat prudentes V1-tos e in diuelsas coniecti a trahat absque iudicio certe fallitatis an allis propositionibus, quaeli ecfutura respiciunt solum quatenus sunt in causa Quod si haec illatio nulla est illa etiam quam ap- pugnamus, nulla erit. Rario autem quare neutra illatio bona sit, ea videtur esse , quia sicut determinata veritas futuri absoluti in ratione futuri co- sistit in determinatione cauta quae necessario pro '

183쪽

1 Opus C. THEOLOGICvM ducite flectum eXS. Thom. p. p. I. I .ar. IS.&aliis locis mitio cap. a citatis ita etiam determinata veritas futuri conditionalis consistit in vi illationis

ex vi mite anici cedentis,unecessitate consequentiae,e quia in contingontibus,neque est illa deae nainatio cauta, neque haec necessitas consequentiae ex vi an recedentis, quod in propositione conditionali conuituitur rideo contingentia determinatam veritatem non habent siue futuri absoluti; siue conditionali. Quia tamen eatinus aliquid participat rationem si ituri, quatenus causa ipsius in unam potius quam alteram partem propendet Et contingentias verbi gratia actus arbitri hii mani vel ex propria hintrinseca constitutione alicuius ommis, vel ex conditionibus aut circumstantiis extrinsecis sortiri possimi causiam dura pensatis omnibus in hanc potius quam in opposram Partem inclinctu deo rationcm aliquam futuri sine perfecta determination causae, sine illa consequentiae necessitate habere possunt sed quia huiusmodi inclinatio cause coniuncta est cum potentia omnino proxima ad oppositum ideo sicut noni eddit causun omnino determinatam ad agendum, ita non tribuat effectu veritatein futuri determinatam o cognoscibilem per eam cognitionem , cui falsum subesse non possit. Hinc ergo sic, ut consultationes, coniecturae, deliberationc prii dent innas quae, ut probat loco cit. Auci. inutiles omnino essent posita determinata veritate futurorum probent quidem reperiri aliquam veritatem obiectivam futuri absoluti distinctam sdeterminatione quam habet caus, necessaria, aliquam veritaten futuri conditionati distinctapa necesii

184쪽

FRAN c. Dio TALLEvo. IIIa necessitate consequentiae ex virtute illius antecedentis quod in propositione conditionali collocata , sed tamen non probent hanc esse illam verstatem, quam probare contendunt Auctores contra quos desputamus; imo positive probent eam non esse, quia cum illi Auctores colligere velint veritatem determinatam, quae possit elle terminus intallibilis cognitionis Dei huiusmodi conlinationes ac deliberationes veritatem ostendunt obiectivam nituri indeterminatam liue omneSho-mmum conatus S consilia fallere postit.

De aliis probationibus eiusdem sententi e.

EAmdem opinionem Molina e p. q. I. r.IS .di sput.I . probat ex eminentissima quadam siu- per comprehensioue quam Deo tribuit respectit arbitri creati sed probatio haec non est cur hic stinus expendatur, cum satis oppugnata sit insuperioribus, si enim in arbitrio creato aestus ipsius

haberent deterininatam rationem tutati condition is cognoscibilem infallibili cognitione, non

euet opus altissimo illo comprehensionis modo, qui supra veram comprehensionem quamcumque addere potest perfectimiem solum entitatis alii cognitionis ratione subiecisti cognosccIatis, non ve . io persectionem in ratione imaginis, repraesentationas ipsius obieecti, ed satis effet tiae cunique vera comprehensio cum haec sit cognitio aequalis undequaque ipsius obiecsti cognolcibilitati. Mitto etiam alias probationes Quae vel ex petiectione prouidentiae diuime, vel ex conciliatione

libertatis creatae cum eadem prouidentia, praedes mattolle

185쪽

i et opus C. THEO LOGI tu Mstinatione gratiae donis colliguntur, quia determinata vetitas obiectiva horum futurotinucontingentiurn coditionatorum ex dictis videatu exesula huiusmodi probationes, ac aliae quae clunque lacile corruunt initio impellente. Hactenus de oppugnationibus illitis sententia quae scientiam contingentium sub conditione futurorum Deo tribuit ante decretum , seu de probatiorubus opponiae opinionis, uuae scientiam hic ante decretima negat. Haec omnia afferre libuit. rum quia dissicultatem ut opinor continent explicatu dignam, quae ut ingenue fatear iam diu ingeniolum neum satis superque torsit tui hetiam , qua ex horum argumentoruin solutioue veritas fallor longe mani sestior fiet, sed iam opinionem oppositam audiamus.

A P, T U. 'oponitur, probatur opinio, quae Deo tribuit ante liberum quodcumque decretum mentiam comingentium sub conditione sturorum. Ecunda sententia est eor uiri, qui putant, mi tangentia absque vita necessitate consequentiae ex virtute antecedentis collocati in propos-rione conditionali habere pos Te veritat cis obiecturam ita determinata, ut certa ac inhallibili cognitione, sciri possint futura ex hypothessi Et de Lusto quam plurima esse contingentia, quae licet absolute nunquam imira sint vere tamen essseat, ii cert: quod conditiones exis oret. Cumq;hui iis

186쪽

DRANC. fio TALLEVII. huiusmodi obiectivam veritatem in eo solum constituant, ut antecedens propositionis conditionalis, seu conditiones de tacto non ponatuur, nec ponenda sint sine consequenti cffectu, hanc ipsam veritatem minime ibitiantur pende re a libero ullo Dei decreto ae uali ac propterea docent, i uiuimodi coluingentia si i conditione sutura prius nostro modo intelligendi cum fuit lamento in re a Deo praesciri quam actum ullum liberum habet intclligatur. Hanc sententiam docent illus rissimus Cardinalis Pellai minus lib. r. le amissione gratiae,cap.i p. in responsione ad i.

ad illa verba si in Tyro, Sidone hin cap. p. id

Roman s.Deum altitudine, Domin Soto lib. 3.Hemularum cap. s. lect. 3 cuius tempore tam extra controuei sim erat haec opinio, ut eam in

ter prima Dialectica rudimeta absque visa disceptatione , ut in tu ab omnibus facile receptum tradiderit. Quamuis enim dum propositiones des ituro contingenti condationali a solo Deo sciri polle docet mullam mentaonem faciat decreti diuini eo ipso tamen quod in his propositionibus astetit veritatem esse non ex vi illationis, sed ex eo solium quod de facto Antecedens verum non sit ita consequenta,eo ipso(inquam cum Auctoribus huius opinionis contradicit Auctoribus prioris sententia qui non aliam veritatem propositionis conditionalis agnoscunt , quam conse quenim necessitatem , cumque doceat in huiusmodi

187쪽

a v s C. THIOLOGICvMinodi faturis es I veritatem a Deo cogno I ibilem, quae distincta ita necessitate illationis, aperte satis

fatetur hanc veritatem esse dc cognosci ante diui num decretum , quia si a diuino decreto oriretur

haec veritas, ver bi gratia n hac propositione, si Petrus constituatur in his circumstantiis volet loqui,

haec, ut Auctores etiam prioris sententiae contendant, consisteret in necessitate illa consequentiae quae effectus a Deo volitus ex ipsius voluntate,vel volitione infertur. Ideo enim verum esset positis illis conditionibus, ut PetrLis vellet loqui, quia iis tuisset locus ut postis illis conditionibus vellet.Ac propterea locu in non haberet doctrina

ipsius Soti.

Dico igitur in hac sententia continentur ptimum est,ut Deo nasit certissima, iroti is infallibilis praucicntia contingentium sub conditione futuro tum et alterum cst ut huiusnandi praeicientia intelligenda sit Deo incite in instanti rationis antecedente quodcunque liberum decretum diuinum,de prima huius opinionis parte nulla, ut initio diximus saperest iam controuersia cum Atinctoribus physicae praedeterminationis , eamque paulo supra citati Auctores inriti metis fere sacrarum iterarum , Patres testimoniis egrcgie confrinant,ideo non est chir in illa immoremiur. Tota igitur nonnulloruin Catholicorum lillensio est in1.huius sententiae parte,quaternis, nulli rum Isseritur Deus ante omnem liberum actum certo praenosse huitismodi futura contingentia comistionata. Ego vero hanc etiam postremam hiuus sententiae partem verissimam est existimo , ac pro

picte mihi videtur optim probari posse. Primu

188쪽

Fa AN C. Dio TALI EviI ITIPrimo ex iis scriptura locis, in quibus ostenditur peccatum aliquod a Deo praeuis in tanquam futurum sub conditione,ut, Reg ij ubi cum Salvimon accepisset uxores ex Cetibus de illis narratur diae ille Dominus filiis Prael. Non ingrediemini ad eas, neque de illis egredientur id pota certissime mihi astri teli corda re raris sequamin. Deos earum. ci Reg. 23. cum David conditi otiati in contingemis scit uti notitiam a Deo peti ille in verbis. Si tra ea me viri Ceilao piros litis in mecum ne malim Saul. Dixit Dominiis, .ia , qtia tamen proditio ablolute non contingit , quia Dauid noc audi orepente aufugit , ideo sensus linas responsi teste S. Hieronymo lib. de traditioniblis Hebiaicis in ip .cit. Abulen in hunc locum s. s. Glos l. ordinaria Q. Nicolao de ita is erat , si des enderit

Saul, illic te inuenerit, tradent. His ergo locis cum aperte ostendatur diuina praescienaeia quorunda contingentium sub conditione hitur olum, Catamen dici non potest nati decreto diuino actuali, conditio nato ex parte obie quo,scilicet,Deus ipse decreuerit ut positis conditionibus tiaru in habetur mentio, contingentia illa eventiciat. Neque enim volebat Deus, ut tilia Gei uiuum Iulios seducerent,&eorum auerterent corda, ut seque, rentur Deos earum. Neque ut viri Ceilae Daut,

dem pro dcrent f. quia illae singi possunt conditioncs antecedentes,quibus positas Deus ex se velit aliquod malum culpae, neque satis est, si dica cui Deus ex se velle actum malit in secundum to

tam valesentitate in , quatenus en est. Et ideo

in locis allatis admitti posse decretum diuinum quo Deus exi statuerit, ut si fili Iudaeotiam acciperent

189쪽

i Opus C. Tn Eo LOGICvM perent filias ex Gentibus,esset actas sedulionis se csidum totam silain entitatem sub ratione entis, disic de uis. Hoc inquam satis non est, nam Deus non modo non vult pra cis tormalem malitiam peccati; sed aeque etiam vult ex se, ut sit actus ille

qui est subiectiam malitiae in illis circunis antiis, in quibus sine libertate, consequenti malitia

exerceri non potest, ut satis constare videtur ex iis quae attulimus in opus saper cap. vlt. ubi eti inm se ostendimus a Deo nos physice non praedeterminari ad producendam cum perfecta cogitiutione silibertate illius actus entitate ni quae libere producta necessatio est mala moralitei quae talia eii praedeterminatio admittenda omnino esset , si Deus ex se decerneret, huiusna odientitas libete produceretur. Nam physica praedeterminatio intrinseca, voluntati eatae inhaerens per etii lentem coiissequentiam infertur ex prae leternat natione Dei extrinseca , seu decreto quod Deus habet ex se ipsistiet Aduersariis testibus. Qua etiam de causa hic animaduertendti in est propterea ideo Adtiersarios velle ut veritas propositiuum conditionalium de futtito contingenti pendeat diuino decretio, quia contendi m necesse omnino esse, ut quilibet actus a causa etiam creata quantumuis

libera producendus,sive bonus, siti malus Deo prosia libera volim tale absque ullo ordine ad nostrum consensum prae definiatur per intrini

cana motionem physice praedeterminetur. Hinc enim fit, ut ea omnia quaesii petior opusctilo attulimus ad refellendam physica in praedet rivisa ataonem suum integrum robur in hac ipsia quaestione

retineant ad probandam cientiam divit nam contingen

190쪽

ex verbis illis Mati. id.&Luc. Io. Vae tibi Coroe sim,rae tibi Bethsaida, quia in Jro, Sidone facta essenti Irtutes quae factas, ni in vobis, olim in cilicio uin re imitentiam egissent. Per haec animi aperte ostenditii certo praescita a Deo contingens, libera Tyriorum, Sic oniolumi cimitentia , ut futura sub conclitione. Vel ergo Deus illam pomi tentiam praesciuit, quia ex se decreuerat Tyriis, Sidoniis conserre gratia rex se epicacem , physice praedc terminantem , si apud eos ierent virtut crima: facta surit in Ciuitati hin Coro Zam Bethsaidae, quam gratiam hominibus qui in his Ciuitatibus degebant conferre noluit. Vel eamdem poenitentiam suturam praesciuit eo ipso quod Tyriis, Sidonis vi tute illae olicderentur, quas aliae Ciuitates viderant addita etiam ii H interiori inspiratione v gratia qua donati sinit viti illi Coroeta in aethsaidae degentes, ita viri esciuerit Decis futivum, ut Tyri QSidoliij agerentire nitentiam si in actu primo eo modopen latis omnibu constituti fuissent, ac de facto conitituti fuerant viri illi, quos Christus Dominus alloquebatur , si licata et habemus quod voluiiuis. Priimina aut ei dici non potestes quia snignare videtur cui verbis ipsius Scripturae

Matth. II.&cum interpretatione S. Augustin. cum locum CSacrae en malittera: lo c. cit. haec habent.