De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

211쪽

iectiva contingentium absolute futurorum veritas , atque cortina praescientia omnes fueridebent, Primum igitur illud extra omnem controue stam esse debet veram rationem futuri contram distinctam a ratione praesentis, praeteriti non ine Te rei nisi quatenus est in causa: turum enim

esse id omnes intelligunt, quod nondum produci tam est, sed habet causam,quae ipsum productilbra sit,isi aeque illud intra se, atque in sua virtute ita contineat, ut illi: d postea exta se ipsam constituere debeat. Atque haec est apertissi inari

aliis locis supra mitio cap. r. citatis. Quam doctrinam non modo approbant Thomista omnes

ibidem relati sed neque ullus videtur esse, qui aut disientiat, alit cum aliqua probabilitatis specie dissentire possit. Hinc tanten non licet inferre, hoc iplbpramis retri esse futuram , quod sit in causa ita ut esse futurum dein omnino sit quod esse in causi abstrahendo ab orni, alio. Ex eo enim praecise quod res sit in causas seu in virtute, mpotentia illius soliim habet rationem possibilis, quae distincta est a ratione futuri Quare ad rationem scitur certus qui latri modus requiritur quo res sit in causa ita, teste filii mim non sit esse in causa quomodocuinque, sed certo quodam modo Quem modum explicauit egregie S. Tho. I. Periher. cap. vlt. lech. Is prope finem his verbis.

Cum a vitem aliquid est in praemit habet esse in se ipso, ide. Perepotest dici de eo quod est sed quamdiu ali-

212쪽

bities futurum vandum est in se ipse est autem ali-

maliter sua causa. sv d quidem contingit tripliciter xv modo risi si in sua causa,pt ex necesitate ex ea tmeniat; ct tunc determinate habet esse sua causa: unde determinate potest diti de eo tuo ierit. Alio modo aluiuid est in sua c. iis asst qua habetum inationem ad iram ejectum , qita tamen impediri potest: nde hoc eterminatum est in sua causa sed ut bilitem S de huc rere dici potest hoc ramis non per omnimodas certitudinem Tertio aliquid est in sua causi pure in potentia, quae etiani v magis est determinata adrnum, quam ad ali nil inde relinquitur, quod nullo modo po- res de aliquo eorum determinate dici, quod istiturum. Eadem ter habet S. Tho quaesh ic de malo art. . in i dist. 3 8 quaesturi ari . . alibi Ex quibus colligitur i. ad rationem futuri in uniuersum acceptam non requiri purfectam determi irationem cauta ad pro Iucendum effectum sed satis esse subdisiunctioiae vel liuinimodi deterni nationem:vel certe propensionem in unam partem potius quam in aliam.

Euid sim ite it ratio futim.

Colligitur seci indo in quo consistat tormalis

ratio futuri, cum enim in ipsius conceola duo includanturmimirum determinatio perfecha, aut imperfecta cause;&esse actuale ipsius effectus in ratione termina respectu dii is detei minationis, propensionis Certum videtur i. hiuiusnodi determinationem siue perfectam, siue imperfectam non pertinere ad formalem rationem ficturi qua-ietius at sicit causam ipsam cauique denominat

213쪽

Eoo Pus C. Turor o oro vuperrecte denominata aut propesam ad agendum: sed quatenus allicit e denominat ipsum ei lectu habentem in causi tale, aut tale esse:agimus enim de ratione ibi mali, quae conueniat et echui, non vero de ea quae tribuenda sit ipsi aus . Secundo certum videtur,formalem futuri ratione sic, consistere in solo est ac uali ipsius effectus in tempore pol teriori hoc enim est formaliter esse pra)iens, extra causas quod tantum abest, uti essentia futuri, quatenus futurum est ut potitis sit aliquid oppotitum ratione cuius desinat ratio futuri, ut docet Capreol. in .dis . 38. inest. I. ar. r. Ad argumenta l. loco ab Aureol contra septinia conclusionem inducta in te sponsi ad i. Qua de

causa S.I hom .p p. luces .is. ar. s. aliis locis im-tio cap. 2. citatis ex eo negat a Dco cognosci futura contingcntia, quatenus futura sunt; quia ab eo certo cognoscuntur ab Perno solum,quatenus lia

bent est extra causas in certa differentia tenapcris Et verbis paulo stupra relatis exta laetiti .leo is docet nullo modo esse futurum quod in si iacatis, est pure inpotentia, cum tamen hoc etiam saepe acquirat cile actuale. Tertio, certum videtur rationem formalem fil-turi sitam non essio in solo illo est e quod habet res in causa: si uellaec sit omnino deternia nata ad vitii: siue magis adimim quam ad oppositum propcnsa si eniti in hoc esse :uriirmmodo constitueret tirratio futuri contingentia quaeruumque mira, non coniecti iter tantium, incum formidine erroris

ut praeter quotidianam experientiam docet S. Tho. D. p. quaest. t .ar. is halibi passim sed certiac euidenter inobis cognoscerentur cum ficiis,

214쪽

me cie euidentissime intelligamus quam plurimastas contingentes habere illud esse in causatiatione cuius non sint omnino ad utrumlibet, sed magis ad unum , quam ad oppositum. Et sanes ad rationem suturi non pertineret etiam euentus rei ratio

futuri non satis distingueretur a ratione praetentis; ellet enim formaliter praesens quoddam esse estestis in causa quod ex praesenti cauta constitutiope oriretur. Quare non esset cur liccrentur procul videre , qui futurum aliquod praenuncianimeque videretur illud tusse iure prolatum Amirum cine nobis satura o siemi quod Di estis rQ.

Formalis ergo ratio futuri utrumque rei este, ta-

quam utriusque quoda inmodo noxa includit: deesse, nimirum , quod res habet in causa,& esse praetere quod ab illo esse in causa respicitur tanquam terminus. Neque breuius, aut clarius mihi

videtur explicari posse: Quid sit formaliter aliquam rem esse futuram quam illis verbis quibus Italice uti solemus hoc est, Eser esere vererentineatenus res est sutura , quatenus ita de tacto est in sua ius, ut illud esse quod habet in causa tale sit, truderequiritur, vires nabeat in tempore posteriori esse actuale extra illam ita ut talus decursus temporis expectandus sit, ut ex illo esse in causa sequatur esse actitate. Quamobrem malis ratio futuri est ratio ita essendi in causa,vi ex vi illius esse in tempore posteriori sequatur esse actualis existentiae euiusmodi ratio conuenire potest effectui ex perfecta determinatione causae quo pacto res est necessatio tura,&certo cognoscibilis,quate-mis futura est: dc praeterea ex mutabili solum dispositione cauta, ac maiori propensione illius ad N unum

215쪽

unumquam ad oppositum qua solum ratione se- tura sunt, quaecumqtie contingentia sunt. Hinc auicua oriuntur assensus cum tarmidine coniectis,' considiationes circa haec futurasi quia licet

Dota nobis sit privium affectio ea uta, cessi inc

unus quodnam esse in illa habeat affectus am-uus senuatur euentus in tempore, in quo res dicitur fatun quia proportionem halac, con-

rum contingentis in causia,

esse eius leni actuale in tempore posteriori, an teipsiam productionem actua em se per rupedire potest aut contingens externarunn renua nactatio aut nata cauta libertas ideo quamuis vertunilius ac verisimilius m infinitum sciti possit res comringens esse futura numquam tamen ad superiorem gradum perfect certitudinis perueniri potest: Icur nec perueniri potes ad perfectam caula de- ADtt.I. enher. p. in dixit propositiones de fumro contingenta singulares contraria suscipere, scut

res hoc est aptas esse ut sint verae uos plici si

cite illud quod es contingens habet in causas acumque propensione positas aptum est, ut ex eosCquatur,&non sequatur esse ac uale ipsius. ram eriam patet quo pacto tellistenda st

commumsilla omnium opinio secundum quam vaso re contingentis euentu dicere consuevimus verum praeci se emi qui rem illam turamine mincia tui. Non enim sensius est, ut praedictio illatatam, atque prolata est, certae , ac inuatiabilis fuerit veritatis sed sensus est propositionem ita, quae toto tempore anteacto apta huc, ut esset,

216쪽

FRANCI DI CALLEv I. 2osra, ac falsa ex ipso rei eventu accepisse conliantem veritatem, non quidem pro temporei putas euentus sit vicum res actu est, sit verum dicere, crit; sed pro tempore intecedente euentum Itavi prope uti quae pro illo priori tempore euentum nunciabat sub ratione futuri non antea caruerit, potentia susceptiua fallitatis,quam res actaeuene ita cur enim nunciaret nexum quendam interesse rei in cause, iste eiusdem actualebro tempore posteriori, quasi res in causa illuci

beret esse , per quod certo tempore pergeret quodammodo ad esca est, ac tandem ad illud perduceretur quamdiu potuit L cumulus impediri, tamdiu propositio potui non esse consorinis obiecto, iste selsi , quia nexus interesse rei in causa tacite actuale potitit non esse talis oualis eminciabatur hoc est, talis ut esse actu lave sequeretur in re,&prout ratallor,aut dim-cilior erat ille transitusi aderit nam ratione probabilior erat minusve probabilis, ac veruimiliseiiunctatio ubi vero absollatus est transitus, res ad esse actuale peruenit, coepit esse In re immutabiliter totur, id quod euunciabatur hac propterea ob conformitatem invariabilem cum obiecto coepit propositio eis, ita vera ut non haberet amplius potentiam susceptiuam talutatis: ex hisdemque constat quid sibi velit S. Tho m. i. Petilieti cap. vli lech. 13. post medium, cum ait, n e Db dete minarum ad mam partem possumus determittate erum uere, quod hoc erit, vel inent, cui Medictis de conualescente vere dicit; iste bitur icetforte ex aliquo accidente ei usanitas imp inur. Hoc enim loco,&alus ubi similia tra

217쪽

Opus c. Tu toto oro . oestate . nexum aliquem habeat eum et e I

cm Non esse simpliciter sei

praeterea innis escultati, Epheses et is et r

si rex securum , quod o

turum est ex ordine causiarum rege tale secunt: uid ioce ectata causa timidit n.

Hinc iborata Gen. dum loquet idem S.I ho de cognitione tuturi simpliciter talissim

218쪽

D A No. Dio TA EUII. Os inem requirit euentum, inquiens Colitingens

eum cum titurum septestinis se of cognitio -- tis ipsium futurum e parest falli, salietur enim nos eri qua uturum esse aestimavit.

sup plex sit ratio futuri.

Colligi iustertio rationcm fututi formalem

duplicem esie alteram quidem certam , determinatam, constantem, per quam certa, atque infallibili cognitione res cognosci pollicelle futura Alteram vero suapte natura incertam ratione cuius res , ut futura cognosci non possit, nisi cum semidine,ac periculo erroris tramque expressits Tho. in verbis sipra relatis exta. Petilier letat 3. kaliis locis ibi citatis : Ac utraque praeterea satis patet ex doctraria eiusdem p. p.quaest. Adar. 3.&iliis locis citatis initio cap. 1. ubi docet contingentiae se ira quatenus sunt in causa, ideo,qu tenus futura stari , cognosci non posse nisi conicinitali itque inceri cognitione, quia causam habent indete minatam,atque indifferentem ad opposita ex his enim latis patet, negati S.I ho. r.Itionem illam futuri in contingentibus , qua O tum habet perfecta determinatione causae admitti vero illam, quae nititur propensioni eiusdem causa in unam partem potius,quium in oppositam, quod ipsum est aperta explicatio duplicis in uniuersum rationis futuri. Et sane sex talarum repe luctu ario si ituri,quae propria est futuri omnino nece flar, quippe quae ortum ducat a perfecta determinatione cauta,propositiones omnes de futum contingenti absoluto essent evidenter falsi,

219쪽

xo Opus c. THEOLOGICvM cum cuidens sit causam ipsorum non esse de tetminatam ad unum: cum sapientes,ac prudentes vati diuturna meditatione coniiciunt, an aliouod contingens futurum sit absolute, necne:id tantum inuestigarent:an ausi ipsius ad unum detenninatae sit,ues non determinata,quo nihil absurdius Ex dictis tamen constat argumentum hoc, similia probare quidem veritatem futuri , quae non pendeat a perfecta determinatione causae, non tamen probare,contingentia sub huiusmodi veritate certo presciri etiam a Deo , quia res sub huiusmodi ratione non subditur alicui cognitioni per certitudinem, ut docet S.I ho.p.p. quaest. I .ar.Is citato, alibi pallam.

't modis concipi possit res quae nondum existit, Non atur. F licata ratione formali futuri eiusque diuis

sione siperest, ut explicemus quibus modis concipi pollit res quamdiu est futura,vti sciatur

antequd in sit Potest autem concipi Primoqitidem p oo ut est in sua causa, qtia ratio, ne consideratur res formaliter,ut futura est. Secundo, quatenus est aetii in se ipsa extra cau-IaS:qua ratione si consideretur anteqtiam sit, licet respectu durationa coexistentis huiusmodi considerarioni, conceptioni, antecedentis exister Ham ipsius rei, haec dicatur futura:non tamen Onsaderatur, ut futura, sed ut praesens atqUelam conmceptio praesentiae ipsam rei praesentiam sua reali duratIone anteueti tens in Deo opi max reperitur

220쪽

lam diuinae intellectronis mensuitam ratione cuius incipere non potest concepsio cum resupia creata incipit , sed opus est eam antecedat per alicinita rem.Tota haec docti in est S. ho .locis supra citatis, ut legenti constabit. His autem positis.

Prustiones de futura contingentibus ab ut se.

Prima Proposito. Dico primo,Thomistae omnes fateri omnino

debent futura contingentia absbluta non albter a Deo cert cognosci filii quatenus ipse ab aeterno illa intuetur, ut actu in se ipsis ex is entia incerta disterentia temporis , quatenus aeternitati praesentia sunt. Patet ex testimonii S.I ho. Tho-mistarum omnium antiquiorum , atque aliorum etiam Auctorum, quae attulimus initio cap. 1. Illa enim hoc euidentillime probare videntur. Neque valet si cum nonnullis dicas ex S. Tho. P.p.quaest. I .ar. 3.Deum non ea tantum ratione cognoscere stiriam contingentia, quatenus sunt in se ipsis, sed etiarn, sunt in causis suis. Quod clarius viderure prirmere E. E.quaest.Iii. ALG.ad 1.ubi

ait Deum dupliciter intueti effectus contingentes,sifuturos: uno modo ut in in seipsis praesentes in aeternitate: Alio modo visunt in seis causis secundis determinatis.Hoc inquam non valet Respondeo enim si terius omnes quos vidi mirum in modum corniptitia sunt,tantum abesse ut apud S. Tho .habeatur,eibum illud deter

minati xt aliquid potius plane oppositum lega