De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

221쪽

habet. dsecundam dicendum quod diuinapi ascien tarebit isti tura secundum duo, cilicet, secundam Misistit os es situ quantum, scilicet, ipsa praesentialiterint turris seci nutum quod an insuis causis,in qu titia scilicet, ridet ordinem causarum ad eiectus stquamst conitu vita futura , prori an ius ipsis mi

determinata id unim tamen 'ror sunt in uis cassis, non sunt de eminata, inpossint aliter euenire. Haec S.I bona ex quibus patet ipsiuin non modo non asserere determinationem causarum muroruna contingentium . in qua possint certo meo cognosci; sed eam exprelso etiam excludere. Et sane non posset S. hom admittere hoc loco huiusmodi determinationein hi in euidenter se curn ipse pugnaret Nam sexcentis aliis in locis initio cap 2. adductis totus in eo est, ut Deus contingenta certo praescire nequeat, quatenus siriura sunt, prout sunt in catisis suas propter ipsarum in determinatione, sed solum quatenus exuacaulas exis tint praesentia aeternitati Quam certe doctrinam more suo sibi constans S. Thom e pressi retinet in hac ipsa responsi ad secundum ait reuelationem propheticam esse aliquando impressam quandam uirilitudinem diuiti in aescientiae,prout respicit ipsa futura contingentia in se ipsis,ct tunc ea quae pra: licantur, sic euenire si cui prophetantur secunduna illud Isaiae p. Ecce rir concipiet quandoque vero eandem reuelationem esse impressionem similitudini diuinae praescientit, prout cognoscit ordinem causatum ad et tectus:&tunc quadocitae aliter euenire, qtiam prophetetur.

In tuo tuentu explicat postea quomodo Prophetia

222쪽

phetia visa non sit.In his ergo apparet coristatis S. Thom doctrinari ideo enim, sit Prophetiae

semper euelitu respondere, ut est nitit ido dimnae praescientiae sub illa prima ratione quia divi

napiaescientia prout respicit contingentia satura in se ipsis certissima est insallibilis rideo vero satetur euenire aliquando aliter qu: m p phe- cduin Prophetia est impressio simi itudinis diuinae praesciet ut aestit, posteriori cinorae explicata quia diuina praescientia, respicit, urim-

gentia in suis eati sis, vel ut per eam cognoscit tirordo causarum ad ipsamon est(ut alibi passam tr i di dem S. Thom. certa praenotio euentus futuit. Sed praeter haec quae attulimus ex s. Thorii. adest etiam adeo clarum, atque egregium testi- monuim Principis homi harum, ut satis superque constet dochrinam S. Thom allatam ex p. p. quaest. I .ar i, quaest i a .arA .a et cum Propositione nostra nullatenus pugnare. Capreolus enim qui merito Princeps Thomistarum dici soleti,in i dist. 38. quaest. i. ar.et. Ad argumenta contra bcundana conclusionem in resp. ad T.

haec habet. Id septimum dico quod Dem cognoscensis uti/nim duo cognoscis, ficum iis rei futura qito ha

bet in seipsin, eis eliod habet in sim causis propter

quod dicitur futura, hanc enim usum cognitionem liabet Dei de quolibet fi tur quod ponetur inesse pro ali ita mensura, allegatium est in conclusione tertias, et a stiri art. 6. Verumtamen i , id dupli imodo cogκostat futurali, tamen ratione fecundi modi

Mn Abel diuina scientia per cerriti diuem sed solum mira pubest phi in modo. Haec Capreolus deicitii

in contingentibus in explicationem doctrinaeo S.I h m.

223쪽

ri OPus c. THEOLOGICvMS. Thom supra nobis obiectae, quam non aliterae ipse intes presamu T.

Desententia Caeri telu quod attinet advert-tatemfuturorum contingentium.

Ex his obiter explicari potest sententia Arist.

. Periherm. cap. vl . perperam enim aliqui; ut eum uastitim senstim traherent vel inuitiani sed, xerunt ab ipso non negari determinatam veritatem in ungularibus propositionibus de fimito contingenta nisi quoad nos S. Thom. cnimiburiem cium Peripateticis antiquioribus docet eam

iam pliciter, atque ex naturare negari id quod contextus ipse manifeste aperit.

Ali ver' licet hunc Arist senium aliqua ex

parte perceperint iniuria tamen eum reprehenderunt quasi hac in re deceptus sit; atque errauerit contra principia fidei nulla enim erroris suspicio de potest in ea opinione, quam approbat optimus sentiendi Magister S. Thom. Ait igitur agit defuturis contingentibiis sub formali ratione futuri contradistincta a ratione praetentis mi de ipsis nugat inei Te eam verita rem , quae subrici possit per certitudinem alictii

cognitio iam non tamcn negat illam veritatem ratione cinus cogi torci possint comicturaliter, seu per cognitionem , ac vetitates magis quidem propendea si d tamen ante euentum apta sit etiam recipere salsitatem. Hinc duabus coim tradictoCis defuturo contriagenti negat ita midi verum a falso ut in una sit veritas ab initio co- an sine aptitudine ad falsitatem.In alia vero ab

224쪽

FRANC DIOTALLEVII. 1

initio fit salsitas sine aptitudine ad veritatem. Haec sinstillatim facile probari possunt. Et qua-dem quod Arist loquatur de contingentibus sub tua li ratio futuri contradistinctara rario ne

x his, sub ali, crum sub formali

ratione futuri hoc est prout acti sunt m se ipsis, sunt formalite prauentia' a pr*s nubui nul- baenus distinguuntur: Aristi tuem mitio illius cap.vlt expresse contra istinguit futura continet Ilia praesentibus, irosistetur, agere se de urea lictoriis propositionibus defuturo quatenus diuerta sunt contradi sirin de praesenti,

' ab hobesiit , quia quo contingentia

co nosci possint quatenus fiunt extra causas, m sentia, illa cognitione qua sit anteqxiam ipsa existant; nos antine dei adiuti vix aliqua ratione possumus conci pere, qu*muis de re uas me dubitemus Ideo Arast hoc ipsum nes imitare quidem potuit: ex contextu lysias operte constat eam loqui de futuris contingentibus prout a nobis cognoscuntur racque Propositionibus contradictoriis circa illa quatentis a nobis cmanant, quae minis significant nostros concc

inus de suusmodi futurum surui ut nostris

concentibus stubstant ex eodem Arisaei .Perihor.

initio is ipsa fui a quatenus uiri in causa, quatenus sunt sormalit ex futura contradi stam praesentibus , quia hac solam ratione a nobis cognoscuntur ut e passime citato ar. 13. p.

uaest. Malibi pauim docet, Tho. Ex quo ut dum aliquam propositionem nosti a

225쪽

de his futuris contingentibus confirmamus rition semper Perannus ex circunnstantiis auti,

seu modo quo res in illa habet esse i Exii et v mmfm constare Arist. loquutum turri contingentibus sub fori, ali rationes uret Quod vero idem Arist neget hirius o ra ub formati ratione futur an habere vertatatem, per quam certo, salubiliter cognoi

possint fumi irari contradictoriae do , 'rum a falso rei dant modo expue to Probat Mia totus in eo est, ex contradictoriis de

ro contingenti haec determittat accenta n ta sequi,ut res non potuerit, non esse futura ac

mam, tramante euentum rei habent noulae

t vis. Quae sene aptitudo esse neqi ut vhi QObtectina veritas inquam ferri possi eo tr*mnino certa, insallit, si cram minet cognosci possint in ratione futuri P

qe, quia pro absurdo infert ex veritate horum su- uras,re consultationes circa illa Laeo expresse

Negar

226쪽

FRANC DIOTA Bura, et L; negat veritatem ratione cuius cognitione simpliciter certa cognosci possint in ratione suturi a stum vero illam veritatem per quam sub eadem

formali ratio , os ituri cognosci possit, cognitio, ne quadam incerta, conleci. -.-rali. Arist. igitan dententia in proposito vere Coi erit m sis, quae paulo supra tetigimus, ingillatini ex ipso iactet is confirmauimus. Quartara hqritimam continent doctrinam ut constat potes ex dictis, quia ficu ab euentu pendet, esse rei contingentis in caula trahat secum esse eiusdemaci trale extra causas in certa disterentia cluporis; xante euentum ipsum esse quidem potest maior .ac Imaior propensio in rea non tamen perfecta determinatio: ita etiam ab euentu pendet, ut propositio affirmans huiusmodi rem esse suturam quippe qua afrirmat, aendam quas nexum inter esse m causa, de esse actuale si determinate vera,aut alsia: atque ante euentum licet effeto sit magis, ac magis verisimilissi non tamen poteste conani nocertai.Neque haec ullatenus pugnanteum principiis fidei cum a S. Thom sui patet ex supra relatis xit approbentur , ut simul egregie explicetur qua alia ratione Aristoteli prorsus Uriora, vel saltem hoc loco minime tacta Deus certissuba cognitione praesciat stitura contingen tia absoluta.

Atioeda Propositio de futur contingenii-bus absolutis. Dico secundo Theologi mnes opinionem

227쪽

ar Opus C. Tripo Loc ICvMmam, in proposito amplecti necessario debetat sin minus clitatenus ex clii di alios modos, qui biis Deti certo praesciat futura contingentia ab

soli ara: lalteiri quatenus includit Hosaiani illum a S. Thom. approb- si istoc est quatenus Deo tri-I... e. D icerino clarissis num,sicertissimum intui

ium illius esse actualis , quod rc in tempore acquirit,dum coducitur extra causas; ita ut Deus rem ut existentern ac praesentem videat non sol im clim de facto existit; sed etiam tota aeternitate antea cluia intuitus diutinis qui in temporalem rei existentiam se mar; ab aede imo existit Probatur haec propositio ratione . homi tuam affert in p. dist. 38 quoes .i .ar. . his verbis. Dico igitur quod inhilectus diuinus intuetur ab elimrnumquodque contingentium non solum prout est in caus suis sed prout es inesse suo determinatostam vim re exiliente ipsam rem rideat prout in e suo dete minato est,aliter cognosceret rem, quam es, quam antequam flat; sic ex eventibus rerum aliqvid eius

accresceret cognitioni. Haia rationem approbat Capreol. s. dist is quaestu art. l. conciti 1. Scol. Das dist. s. quae .s. F. Atichoritates omnes sanctorum Bassibi in i dis . s.quaest.2.ar. . s. Contrais ain opinionem Duranis in .dist s8. qi s . a T. 2. num. II.f. quantum ad secundum in fine. Et quod

caput est eandem iis urget S.Aug.lib. 1.ad Sinbphc. quaest.2 paulo post Initiu.Et sanet ratio hec vi tur asseialum nutino ex os quere Nam clim res est praesens ab ipsisnactioininibi istat praesen cognoscitur. Ideo multo magis sub eadem ratione

Cogri oscitur tinia a Deo , quem latere non potest

ulla ratio cognoscibilis. Si ergo intuitus ille clivia

228쪽

hus quo res videtur sub sor mali ratione prie ratis non crat, antequam res existeret; sed tunc primo incipit ei sc scietia Dei in tepore ex o in tuum sitiminium obliquid ei accrescit per temporale mutationem, quod cum absurdissimum it, licendae stacientia Dei sub ratione etiam intuitiis hi ius rei hoc tempore existentis fuisse ab aeterno Confiniatur, quia propria cuiuscumque comitionis diuinae mensurinest hiemita uergo quaecumque cognitio diuina aliquando existit cula eadem semper,&ab aeterno it sed tunc cum in contingens de tacto existic existit etiam ni tus diuuius quo restilla contingens cognoicitur sub formali ratione praesentis: Ergo ille idem m-

tuitus ab aeterno filii, per eum ab arierno pnouit Deus eandem rem ut in hoc certo tempore actis existentem Haetane ratione non Inmtuntur principiis propriis Thomastarum,sed iisque ab omnibus admittaimur ideo videntur propositaonem nostram optune probare. Proponitur, ac diluitur argumentum contra pri

mam essecundam Propos novem. Cum inpii in Propositione dixerimus futurae

contingentia absoluta ex seu tetrici S. Loro,

nulla alia ratione a Deo poli certo cognosci,

quain per Intuitum, qui ilica feratu ab averno,*t

actu existentia sunt extra causas: Cumque nanc opinionem tam in secunda propositione , tum alibi passim in hoc opusculo approbetnus: conmtra obiici potest, quia certissimum cst illi id essessitu ui futurum quod Deus libere M oso-O inte

229쪽

Opus c. NE L o o Cu Maute decretiat et esset. Ergo eo ipso quod Deus cognoscat hoc suum decretiim circa aliquod contingens, certo later illud esse absolute fututum abstrahendo ab actuali eiusdem contingenti exastensa Ergo nec . Tho nec vilia alius opimiupoteri hac vIni ratiori e Deum certo praescire statu, ra contringenta absoluta quatenus nimirum ea

intuetur ut actu astentia.

Respondeo de sententia S. Tho satis super e

constare ex iis, quae retulimus inrito c. a. ipse enina

perpalliculam exesultuaminisi expresse excludit

quem inique alium modum, quo Deus dici possit certo cognoscere futura contingentia absoluta, aliterquam intuendo illa, tactu existentia extra causas Nec tamen contra hanc sententiam urget

argumentum propositum, quia si decretum cnum Deo suppeditare poste alium modulia ce tu cognoscendi huiusnodi futura; poste etiam decretum ipsum a Deo ira videri ut simul continget

tia non viderentur in eodem instanti rationa n suo ut actu extra causas constituta sed solui in stcomenta in causis tu ,&pnesertim ut contriata invi libera determinatione eiusdem decreti Hoc autem in sententia S.I h. est falsiim; cum enim ipse p. p.quaret. 2s .ar. i.ad .in solutione illius quarti argumenta utatur postremo loco a opinione, quaen Deo ne ratione quidem dis ingur volim talem a potentia executiva, hoc ipso videtur hanc opis monem probabiliorem iudicare, ideo doctrina in aliis quaestionibus tradita cum hac ipsa opinione concilianda est; nec opus omnino est vi conditietur cum ea quae potentiam a voluntate ratione clas linguit. Hac autem distinctione negata, fateri etiam

230쪽

etiam debciniis actualem volitionem diuinam abacta potentia executitiae secundum id quod importat in Deo nulla ratione distingui Ex quo sequitur ut sicut inici iusmodi actu non potest intelliores quae producitur tanquam in causa, quia secundum rationem existentiae per ipsum acceptae est terminum illius. Ita etiam res contingetis non possit cognosci futura in decreto diuino actuali, quod ab actu potentiae Dei executiua nullatenus distinguitur; sed it eodem stanti in quo solum cognosci pollit, actu existens extra causas. Sed praeterea vir sponsionem afferamus quae undequaque sati cere videatur animaduerten-dum est in decreto diuino duo inermuum sententia inuolui entitatem scilicet diuinam praeterea vel mutationem aliquam ad extra in creatllNS,

vel respec Luna rationis vel quid simile Neque enim sola entitas diuina per se considerata habere potest rationem liberi decreti cum iit necessuia, Mae siue se habeat ad hanc rem quam Deus vult esse, o a taliam, quam non vult esse. Si ergo contingentia cognosci debeant futura in decreto buino vel cognoscentia in illo, quate mi importat solumentitatem Dei necessariam. Et hoc dici non potest Quia haec per se accepta, ut diximus, necessaria es &eodem modo respicit omnes creaturas propterea non potest ex illi futurain olfendere hanc potius, quam aliam , et cognoscentur in decreto ut inuoluente respectum

sationis,aut 1liquid simile hoc ipsum dici nequit, quia clipectus hinusinodi inter Deum,

hanc creaturam non consurgit nisi tacta mutatione in creatura per transitum ab esse possibile ad