장음표시 사용
41쪽
nere sunt.corporis uero & incorporei elle nullum commune genus potest.Adde Q cum con/traria cum amrmatione dici soleant,ut dulce dc amarum: incorporeum per priuationem di cium cst Sed neq; tempori quicquam est contrarium, quatenus est tempus.Nam licet nox et dies contrario modo sese habere uideantur: non ramen quatenus in tempore sunt, coninari tatem ullam habent.tas in eo Q dies est aer illustiatus,oc nox acr obtenebratus, contraria in ter se siunt.aer uero quatenus est aer,quantitas non est lihil etiam inuenitur, quod orationielle contrarium posui. liue . Sed quo pactost, ut alia sit uera alia Disa e Re p. Oratio sane non quatenus est significatiua,in quantitatis genere posita fuit: sed quatenus in proiiun ciatione considerata longa bc breui syllaba mensuratur.quantu autem ad hoc spectat, uerum di tasium in se non habet,net ullam contrarietatem admittit. In numero quot colurarietas nulla inest duobus enim quatenus duo sunt,aut tribus,aut quin*,aut omnino immero alicui. c uarium qi se quid potest, in laco ullast contrarietas.
Vid de loco dices e nonne in eo cum species quantitatas sit, contrarietas reperitur e Rrip. t ortat se.Si quidem supra oc intra loci parto aut species 1 um.eas autem cotra/rias inter se esse pei spicuum est. viter. Sed cur dixisti ibi talier R P. Quia tioimul/li sunt,qui supra oc infra non loci species, sed resili cius quos iam, disterentias loci et se uiluerunt. icu enim supra caput nostium est, supra, quod est Lib pedibus, infra: In uniuersis autem quod cia culare ac rotundum est nihil neci; sepi a,neq; infra elle inquiunt.Si tamen sua pra di infra non aliqua alia nisi uniuersi distantia considerata siumpsti imus, ita ut quia Orbi/culare est, infra illud sit quod ad mediam uniueis regionem fuerit filii: supra, quod a medio ad extremum ambitum accessierit: supra 5c infra contraria anter se cille pinei unt,propterea QPlurima a medio ad externam uis superficie non secus atque in circulo & glara ad extre mum ambitum distantia sit. Hic siqui em supra tantummodo est supra, oc infra , tantum modo infra . In aliis autem distanti jς idem eise&supra Sc infra , si at s atque at is compa retur, potest. Iccirco illa cum per se sint,utpote loci differciuiae supra dic infra coturariet
tem queunt admittere : ut in quantitate circa solum locum coiitrarietas reperiatur . Nam
in loco elle contrarietatem etiam illi uidentur significare,qui contraria ea esse disiniuiu, qus inter se plurimum distant: quippe cum ex contrarietate taperioris Ac inferioris loci regionis sumpsille diffinitionem uideantur: distare enim non nisi de loco dici proprie consilieuit. irare in sbio loco contrarietas erit. Ivier. Sed quo pacto rei huic Herminus currite Re p.
Ita uidelicet,cum dicerci supra di infra non locum sviniscare, sed ubi: quemadmodum nem ieri,& cras tempus,sed quando. Sed sicut quando est circa tempus, ita ubi circa locum.aliud tamen est aliquid esse quantitatis & aliud esse quantitatem. Hi ita quidem Herminus comtrarietatem e quantitate amouebat.
Alsinum o paruum nes quantitates delinitas contraria.
Vnquid in aliis quantitatibus contrarietas non reperitur 'Rest. la definitis sane nul/1 la est:in indefinitis uero quintam elle uideretur. Ivier. Indesinitar quantitat quae sunt e RGp Qus proferuntur in hunc mota multum uel paucum:magnum uel paruum: quantitas enim aliqua proculdubio est, quae multa uel pauca, magna uel parua else dicitur. H . Sumelis proprie quantitates o Resip. Non sane uidentur. Inter. Cur 'Resp. Quia quantitatem non significant,sed potius ad aliquid. Into . Sed quid cnum contraria huiusmodi sunt p. Minime.Sed opposita quidem inter se sunt,sed opposita tamen non in contraria,scis ut ea quae ad aliquid sunt.Quapropter in ad aliquid sint, non contraria sunt, sed opposita. Inter. Quo modo hoc dixisti RO. Quia ex is quae opponuntur,alia ut Hrmatio di negatio allia ut priuatio & habitus ,esia ut ad aliquid, ta ut cotraria opponi consueue t. Quare quae stat aliquid opposita quidem sunt, sed non contraria. Imeri Maemum & paruum, multum 5c paucum, nunquid sunt ad laquid e RO. Non sesum sunt ad aliquid sed ab late etiam unumquod p horum quantitatem indefinitam significati quip/
μ cum re mmum di pannim,di incitum di paucum duobus modia ausim absoluta ita
42쪽
delicet Nad aliquid. Inter. Quantitates quae absolute significantur , cuiusnodi sunt R. q. Indesinita . Inter. Curandestitiae Reip. Propter v magnum quanto magnum, S ira: uum quainto parmum sis, praefiniri non potia.Sed statim ubi magnum eme aliquid dixerit quispiam ad pararum quoddam considerandum animus fertur, ut quanto m Vnu dicium illud sit. percipere ualcat. Inter. Sed cur non ad aliquid tantummodo haec elle dicis: sed etiam ab linc quantitates este adiungis r Resp. Quia magnum di paruum, mulium Ni raucum prae se fert,q, abitur e re non ad se mutuo reiiciendo ita dicatur lignificat etiam vad aliud speciet.Ioetico duo esse diximus quae ex ipsis significentur, di absolutum qui iam,& ad aliquid. Orcis m, multam e pauc*m non esse quantitates , sed ad aliquid.
, ' iquid duanani liarum fgnificationum mentionem secit Aristoteles f R st. Nequa. di quam liter. Sed utriushanar Rest. Eius tantum qus est ad aliquid. atq id comprohate pluribus nititur. Inter. Qii a prima ratio est,quae ad huiusce rei demonstrationem ab ipsissumitur: Risp. Ab inducitoneNihil enim cst,ctu per se magnum ues paritum . dictaui sed ad aliud omnia reseruntur,sicut ex inducii ne iacile pei spicitur. ut mons paruus eicitur,l: et si absolute considerctur,paruus m ni me lit: ubi ad alterum cognatum quod ma/ius co sit,sieri relationem rei spicuum est. Contra uero milii granum, quod est aliorum fere. omnium minimum i ad alicium tamen malit granum,quod minus lit,comparetur,magnum
dici consueuit. Mer. Sed qu d hoc ad domonstrationcm,l magnum ei paruum ad albquid dicatur,facit Re p. Quia uidelicet, si idem utrunq; per se sumeretur, & ad alterum i quic piam cognatum relatio non seret, nullo modo aut mons paruus, aut mi h granum ii gnum diceretur: IMO . Quo pariobretiiter hoc ratiocinando colligeres R p. In hunc modum: Quantitas ad aliquid non dicitur, ut hi bitale, tricubi tale, superficio, & caelo ra. At magnum paritum ad aliquid dicitur. magnum igitur, di paritum quantitates non sivit. Item alio modo. Quiantitas per se dicitur: id quod inducitone patct. magnum autem Sparuum per se non dicitur . non sunt igitur quantitates magnum Sc paruum . mer. Mannum quidem S paruum quaruitates iacia esse, sed ad aliquid , satis iam demonstratum est . de multo pauco idem demonstrandum restat. Rest. Athenis exempli causa utria milia hominum situ, paucos:in pago si sint trcccnti,multos et se dicimus: cum tamen multo plures sint Athenis. In domo item quinginti multi habentur:in umbe etiam si multo pluressuit pauci coisentur.Multi pauci igitur resatio ad alteium sit. Altera argumeratio in hunc modum progi editur:bicubitale,& tri cubit se,ct duo,& quinis quatilitatem uirum tu Q significat anulit: m, 5 paucum sisnificativa qualuitatis non sunt non mini dum dicimus mularum, aut paucum numerus quispiam fgiuscatur: nel etiam dum dicimus magnum aut parruum praefinitam quapiam quantitatem exprimimus. Haec igitur quantitates minime sui v. imer. Nun liud aliud habes, quo idem probes c Re p. Habeo. Inter. Quodnam Res. Amanim cum dulci contratium sit per se & dicitur,& inteli mi. propterea q, quamuis am nam nihil sit,dulce intelligi per se possi Sc licet dulce non sit per se amarum percipiatur. Si/' mili modo γαῖ' album et nigrum,frigidum 5c calidum, in contrarietatem in se admittant, . prius tammi per sese intelliguntur.At magnum N paruum multum N paucum per se neque dici nec 3 intelligi prius polliunt:sed una cum ipsis aliud intelligamus necet se est, ad quod rese Tantur.Nam magnum neci' dicere, nem animo pol sumus concipere. nisi ad aliquid aliud pri Us respiciamus cui id comparantes esse in gnum dicamus. Eodem modo resiqua tria. Quid enim praefinitum inici ligamus,dum uel magnum Sc paruum uel multum N pauca audimus, i dici non potest. Si igitur qus contrarietatem habent per se primo diciantur quatuor uero h per se primo dici non possunt: quatuor hare inter se contraria non sunt. i Deci . Quanam alia argumentatione confirmare idem potes Reyp. Hac.Si magnum N pamum, contra ria inter se sunt, quonia ad magnum pra inire aliquod panium debemus, oc ad paruum item esquod magnum ad quod dicatur:idm eodem tempore euenire potest: set,ut idem sibi ipsi esse contrarium queat. Non sunt igitur magnum di paruum contraria. Idem de multo oc pati m dicendum est Quod si neq; in his contrarietas reperitur,nel in I x, ut quibusdam Placet,
in quantitate nullum erit couarium, Pur. Nunquid igitur ii K qumitalis proptariu
43쪽
RO. Minime.Nam di in substantia contrarietatem nullam inesse demonstatum est, & in qualitatibus nonnullis demolistrabitur . Quare proprium quantitatis id non est, etiamsi omni inesse conspiciatur.
Nonsuscipere magis o minus pumilititistius non esse proprium
r. Ic uero an quantitas aliquid aliud proprium habeat e Resip. IIIud etiam quantitati inest, . qui nem magis esse ,nem minus dicatur.id quod per particularia omnia percurrenti perspicuum est.Linea enim quatenus Iliaca 3on est magis linea u alia nem superlacies magis uel mi
nus si perficio est,* alia superficies ne* corpus quatenus est corpus, ne F locus quarentis LMINequa ruam. On enim soli itai lioc inest etiam si omni.c magis alteram stera esse substantiam demonstratum sit.
Quod aequalis uel inaestalis dicatur,proprium qu nti asis esse.
CEdquid proprium substantiae est e R j. Quod aequalis dicatur, linaequalis. lineast νquidem lineae,& corpus corpori,& superficies superficies,uel aequalis est, ues inaequalis. Inter. At cum album quispiam albo alicui inluse esse dicit, quo pacio id dicit Reo. I Proprie quidem. abutinar eium uerbo aequalis pro simili. Iuler. Sed homo homini aequaγω,& turris tum cum non quantitas, sed substantia sit, quo modo dicitur Rest. Ex acidenti. Interi in opacio ex accidia ir R in. Ouia non quatenus substantia est,tas quatenus magnitudinem habet aequalis dici consueuit .diam dimensones 5c distantisqur uocant , quantitates simi, quae primo circa subsimiam nostram existant: quae longitudo, & lae titudo, di altitudo sunt.
Cur post Fantitatem primosa rantur.
OST quantitatem quodnam deinceps praedicamentum subsequitur 'Rest. Eorum quaesiant ad aliquid. inter. Qia de causa id potius, Φqualitas: Rest. Quia statim ubi logitudo latitudo,5c pro ditas picelsit,maius&minus existit: id quod ad aliquid est.Iccirco post quantitatem statim eorum meminit, quς- suiu ad aliquid. Necnon eam ob causam quiny, Q in quantitate eorum fecerat mentionem quae sunt ad aliquid. de ut perspicuit nobis magis faceret,quo pacto magnum di paritum, multum 5c paucum dicerentur, necesse ibit, ut quacitam eiciu ad aliquid, dein, ceps statim doceret.
QVamam vinar sunt ad siquid jRO. Distinitionem eorum quae sit maxime gene . ratis,assignare non possumus,quemadmodum ne* in s me notionem tamen quandam eorum colligere licet: id quod ipse etiam Aristotcles facit,cum ea esse ad aliquid,inquit quae/ iciant ea ipsaqus sunt,esse aliorum,uel quocunt alio miao ad aliud dicunnu. later. iis lnam ex hac assignatione ex icare nobis uult c RO. Primum, his quae ad aliquidiunt, in multitudine considerari quasi non unum sit, sed plura quae ad aliquid dicuntur. Nam licet unum etiam sit ex iis quae ad aliquid si int, non tamen id ad aliquid recie dici posset. Sicut enim non recie diceres eius quod inter se is, sed eorum quae sunt inter se : ita nem ei quo ad aliquid,sed eorum quae sunt aliquid dici debet. Hae de causa di de quant te&de stab/1tatia sinistari numero, cla is uero qus sunt ad aliquid in multitudinisnumero dixit, in hune modum: Ad aliquid autem ea dicuntur, dae. Praeterea Halonica esse haec descriptio dicitur , suam procedendo Postea corrigit. . Pin y.in praedic.Arist. Ei y
44쪽
Non inm ad aliquid ad eundem caseum dici, immo alisu ire iaca
QVuid sibi uult quod adiunxit, uel quocunt alio modo ad aliud dicuntur e R p. Ex
eo Q inquit, ea ad aliquid dici qus ipsa ca quae sunt,siorum dicuntur,ea quae sunt ad ali. quid ,non esse absoluta, si d ad aliud aliquid rcspicere sit Milicat quorum nonnulla aliorum dicatitur ad cunem casum utraw:qumam ad alium aliu alium: alia ne ad castim quidem ullum dici consueuerint. IMer. Sed deinceps quid subiungit et Rest. Vel quocunque alio modo ad aliud. Iister. Exemplis quod dixisti,declara. Resii. Ad eundem casum dicuntur pater filii di filius patris. A quo enim iit relatio id in recio: ad quod fit, in genitivo casu id in utri sep ponitura qaec igitur,aiQ huiusmodi in casibus iisdem conueniunt. Sensio autem sensi/hilis sensio cum a recio ad graitiuum dicatur, a recio postea ad ablatiuum non ad genitivum fit reciprocatio sesisibile enim sensione sensibile cise dicimus. In quibus immutatos fuisse ca/sus perspicuum est It magnum licci ad paruum dicatur ,non tamen ne* magnum parui magnum,ness paruum magni paruum dici potest.Ses intellecitone quidem ad aliquid dici per. Opitur, non tamen ulla casuum prolatione exprimi consueuit.Haec igitur sunt quae quocumque alio modo ad aliud sese habent,scd non ita,ut quemadmodum alia ad casum aliquem di/o ualeant. nia autem haec ea ipsa quae sunt,non per se, sed aliorum quorundam dicuntur. M r. Sed quaenam exempla Aristoteles ipse adduxit Re'. 'Maius minoris maius,5c mi/nus maioris minus dici 5c item duplum dimidii duplum,& dimidium dupli dimidium. prae terea habitus inquit,dispositim,sensio,stientia. nia enim haec ea ipsa quae sui aliorum esse dicuntur.Non tamen codem casu omnia reciprocant .Scientia enim scibilis i. tia,& sensio scissibilis sensio dicitur. non tamen scibile scientiae scibile, aut sensibile misionis sensibile: sed scientia stabile di sensione stiisibile. Simili modo quo* cum habitus rei habitu perceptae habitus dicatur res autem habitu percepta non ipsius habitus, sed habitu percepta res dicituta Item positio positae rei positio,posita uero res positione possit aHaec igitur ea ipsa qus sunt, esse aliorum dicuntur. Beer. At eorum quamam affert exempla quae quo rupabo modo ad aliud dicuntur e Resp. Ipse id planum facit. menim dixerit, uel quocunwalio modo ad aliud,subiungens,monS, inquit, magnus dicitur. Ad paruum enim morum comparatus Proculdubio magnus appessatur: non tamen casu aliquo id si . quippe cum neque ma num parui magnum,necp Paruum magni paruum dicatur.Sed maius latum minoris maius,ci mi nus maioris minus.
Jerentia eorum quae ad eundem casum dicimtur.
Eorum uero quae ad eundem casum dicuntur , quamam est disserentia e R Q. Ea sane v alia sunt, quae eodem nomine , alia quae diuerso utuntur . Inter. Qiror iram sunt quae eodem nomine utuntur e Rest. Cuiusmodisium, simile, arctuale diissimile, in/squale.simile siquidem hoc illi esse,& altera steri dicimus:& iussimile eodem modo,& cquale & inaequale. Inter. Quae non eodem nomine,scit casu eodem utatur,subiunge. Rei p. Pater ec fili dicut enim pater filii pater,sic filius patris filius dicitur. Species quom positioius ad aliquid sunt.Nam si platio est ad aliquid species quom eius else ad ali ad nccessie est. lnter. Quaenam sim posissimis species e Resp.. Recubitus,stratio, sessio quippe cum recubitus recumbentis recubitus. ει recumbens recubitu recumbens sit 5c statio stantis simili minis mutasto stans iunione stare dicatimsessio item talentis sit sessio, & sedens sessione sedens Minici Cur recumbere ,'re , t edere ad aliquid non's.
N quid uem quia recubitus,& statio,& sessio ad aliquid sum recim re etiam & stare di se eesse ad aliquid dicenture Re p. Nullo modo. later. Qua de causas Rebuina positio Sc species eius ad aliquid sum' haec uero uem positiones, nem positionsi species habe cista a speciebus positionis enumeratis sunt denominatim. Nullum autem denotes miluum cum idem est a quo deno natur: nenina graminarie idem est quod gram
45쪽
matica.Nam mulier ra a grammatica dicitur grammatica,id denominatiuum non est, sed mutuocum,ut iam superius fuit declaratrum. liuer. Sed quid nonne stacte quodam mo coadsedentem respicit c Resp. Respicit quidem,sed id ibi accidit. ex eo autem quod a cidit, ad aliquid dicendum propterea non m.
In quibus ex ' quaesunt ad ali dbis contrarietas,o in quibus non.
flaut uero in si ibstantia & quantitare dum proprium inquireres, nunquid habere contrarium aut non habere eorum clitet Proprium,indagini,cic demum non esse demonstrasti ista hic quo I idem effice. RO. In iis qus sunt ad aliquid,quandam clie contrarietatem allero. Inter. Id demonstra. Resip. Virtus uitio contraria est. virtus autem Sustium sinit ad
aliquid. Nam cu omnem habitum ad aliquid ei se dictum sit, quatenus cuiusdam est habitus uinus quoQ Sc uitium quia sunt habitus,ad aliquid etiam ipsa crunt utitus siquidem alicuius est ha bitus oc simili modo uitium. Inter. Sed quo pario fieri id potest, cum uirtus& uitium qualitates sint Nam habitus etiam ipsos qualitates citc dicit. Rest. Sediuius uetat. quominus una & eadem res alio atque alio mcdo sumpta in plura praedicamenta possit referri. Quemadmodum qualitas,quatenus e S quales reddit qui eius sunt participes, est e praedio, nimio qualitatis: quatenus uero cuiusdam est qitalitas,est enim qualis ex iis est quae siant ad aliquid. Abscp autem at o pia dic crito ex Utare non licet qui iam quod per se ad aliis quid sit. Unde etiam sit,ut quae sunt ad aliquid, si in praedicamento alio relκriatur quod con, uarietatem admittat, ipsa etiam eandem suscipiant: si in pra camento sitnt, in quo non sit
contrarietas, neq; ipsa admittere eam possint .Exempli causaquia qualitas contrari atem asmittit,uinus citim uitio contraria est ea quae sunt ad aliquiarius in qualitate reperienξ,etiam ipsa contrarietatem habebunt. Quia uero substantia quatenus esit subitantia, contrarietatem nullam admittit,Socrates autem cur, Sc quaelibet alia substantia qus patri uel filio,domino uesstruo subiicitur necp his quae ad aliquid sunt,quicquid contrariu erit. in duplo quod quantitati subiicitur,contrarium aliquid est . quid erum heri potest,ut duo uni,aut quatuor duobus contraria sint . Sed iaci dimidio candem Ub causam contrarium est qui iam. Qitaproptera inere contrarietatem proprium iis quae sunt ad siquid, ei se nullo modo potest ineri Curr Rij. Quia neci omnibus inest, rael solis. Magu π mrius non omnia 3 aesunt ad ali id,admittimi.
OVid uero f ea quae sunt ad aliquid, nonne id admittunt, ut magis 5 minus dicantur
Rest. Admittunt quadem,sed non Omnia. inter. Quo pacio admittunt Rest. Sisemile enim di aequese magis uel minus alterum altero dicimus. Simile uero & aequale ad ali, quid sunt. Inter. Si quantitas non admittit,ut mazis di minus dicatur, aequale uero oc ni,
quale admittit: qua ratione fieri id potest, ut aequale di inaequese proprium quantitatis sit. n p. Fieri id sane non postla,si quatenm estis quantitas, m is 5 minus admitteret. Sed quae accidunt quantitati,ut magis ae mmm admittant,nahil absurdi in se habet. uemadmo illam etiam in substatuta sitii psa enim e traiiciatem non admittit aalhutamen ciliat quin ei accidat ut contrariorum uictissim esse susceptri queat. Ita hic aliud est quantitas, aliud pro prium qualuitatis.proprium siquidem eii qualitas es , quae est affectio quaedam'substantia iis quantitatis.at assiniones & qualitates admammt id ut magis 5c minus dicantur. aequale siritur Scinaequeseidem etiam admittet, licci quantitati itam: nime numiat. intes.' Sed si
aequale & inaequale affectiones sunt quantii tu, quo mo esse ad aliquid poliunte a Q. Quia Uuse aequali aequale, di simili modo in uale inaequali inaequale esse dicitur: ipsiuἰ enim id quod sinat, alterius dicuntur. I tr. Nunquid omnia quae sunt ad aliquid, masti, di minus admittunt RO. Minime. Ness enim duplum magis aut minus aliquo alio Plum, et dimidium magis aut minus dimidium dici potest. Proprium eorum quae sunt ad alluid iri ad ea Fae reciprocantur. 3
Uodnam igitur proprium est ijs quae sunt ad aliquid, in eo q, ad aliquid sent e Quod dicimuir ad ea quae reciproc tur,tRm prima ad secunda, ct sectanda res pruriae
46쪽
exempli causa clicatur pater primus, filius secundus,& sit pater filii pater. in his sit recipro, catio,ii filium anteponanius,& dicatur filius patris filius. Inur. Nunquid omnia ita sese ha, hent e Rehi. Omnia quidem, sed intellectione omnia,non pronunciatione. Nam alia ad eosdem casus cum iis quae prima dicuntur,reciprocantur,ut pater,silii pater: 5c filius patris filius:in utrisci' enim ad genitivum casum facia pronunciatio est. Alia non ad eosdem casus reciprocantur,ut iam demonstrauit. sensio enim sensibilis rei sensio ad genitivum casum dies.sensibili, uero res sensione sensibilis ad ablativum reciprocatur.Alia sunt,qus nihil habem ad quod pronunciatione post int resentiquippe cum neo magnum parui magnum, neque par uum magni p aruum dicatur. Sed haec dicta satis superius sunt. Rccommodat Iaciendum attributronem, ut reci Masioseri ο uini possit.
N quid hoc ita ut sorte incidit,seri potest e RQ. Nequaquam. inter. Sed quid
obseruandum est RO. Vt accommodate fiat attributio ad id,ad quod assignatur. Mef. Quidnam illud est Re'. Verbi causa si pennam auis pennam et dicamus uere quidem Gicimus,sed non accommodate tamen.Iccirco fieri reciprocatio non poterit. Nonar. auem pennae dicere possumus.In causa autem est non quia non reciprocatur,sed quia a principio non accommodate fuit ast natum Penna siquidem,non quatenus est auis, peiana et se dicitur sed quatenus est res pennatae.Ideo si ita assignemus, di pennam pennatae rei esse Pen nam dicamus,reciprocatio optime fitaram pennata res penna peiurata es le dicitur quippe in multorum aliorum pennae siuit,quae non sunt aues,ut apum, vesparum,locustarum, di cane rorum id genus.
IN omnibus ne nomina in usu reperientur, ad quae attributionem eorum quae sunt ad si quid,faciamus ' Resp.,Minime. Inter. Quid igitur erit facicdum r Re p. In quihus nomina non sunt,in iis iam,mquit,accommodata inueniemus, ac fingemus. Inter. Qilo pacto fingemus r Rrst. A primis secunda faciemus nomina fingendo.Verbi causa, putest quod dicitur. id nos si animali assignemus, oc caput animalis caput dicamus, errabimus: quippe cum multa sim animesia,quae caput non habeat, ut sunt ostrea, cancri,S similia. Socirca si ita assignemus, put animalis caput,non uera erit reciprocatio.nam animal capite esse animal dici non potest. eo et,ut iam dixi, multa animalia sint,que capite careat. Inter. Quo pacto igitur faciendum est Rest. A capite deno natiuum dicendum in capitatum. t/ e ita fiet,ut reciprocer. Caput cmmopitati caput: oc capitatum capite capitatum dicetur si mili moeso quoQ in gubernaculo est faciendum. Si enim dicamus gubernaculum nauigii gubernaculii Mon in omnibus congruet propterea v multa nauigia sunt,quae gubemacito minime regantur: ut sunt parua,quae remis tantum aguntur. Iccii co seri reciprocatio non poterit Nauigium enim gubernaculo nauigiis esse,ucrum non in . Sed si a gubernaculo donominatiuum nomen secerimus gubemaculatum uera madet oratio,cum diximus gubernaculum gubemaculatae rei gubernaculii di reciprocatio optime efficietur hernaculatum
enim gubemaculo gubemaculatum est. Non absblute igitur dicendum est, omnia quae seni aliquid,adradici quae reciprin entur. later. Sed quid adiungendum est RO. Ibhia proculdubiosi acco iacidate facta assignatio fuerit.
Vidnam siue huiusce res preterea argumentum facite' Resp. Quod si non accom/ Gmodate fiat astimatio nihil ne eorum quidem quae sine dubio ad ea cicuntur quae reci Pr antur, nominam in usu habent,poterit reciprocari.Vt seruus 5c dominus.serui enim do minus dicitur. at si non ad dominum dici senium quispiam stimat, sed ad alium, puta bipe/dem, aut hominem aut quodlibet aliud huiusmodi: reciprocatio non fiet. ut enim statuamus seruum hominisses iudicis, ominem tamen sinat hominem dicere non licebit. Inter. Quod
aliud eiusdem rei argumentum affers: Ast. Quod si accommodate sacra at natio
47쪽
miri sit,ad quod dicitur,si omnia alia detrahuntur,quae accidunt, selumq; id ad quod facta assignatio est,relinquatur,semper ad id dicetur. Vt puta seruus ad domanum dicitur.Si igitur hi dem,scientiae capacem mortalem, hominem, teracp huiusmodi aufetas, ita ut nihil aliud remaneat dominus semper seruus ad dominum dicetur. Econtrario uero si resiquis omnishus seruatis dominum detrahas etiam semum simili modo detraxeris: quamuis homo,& bi animal rationale moriale relinquatur.Si enim dominus non fuerit,ad nihil ex at is qus restarit,dici accommodate semus potest. Idem de aut est dicendum. Nam si pennatum ab ea detraxer is, neq; penna quidem vile ad aliquid poterit, cum pennatum in rerum natura nihil sit. Mer. Quidnam ex hoc conscii uitur Resp. Illud proculdubio: vadea assignare rem ad qus accommodate dicitur quodlinet.& si nomen positum est,eo est utendum. M nuS,Iangendum aliquod est,ad quod accommodate reserre ualeamus. Si erum ita assigna/uerimus, perspic uum est fore, ut onmia ad ea dicantur,quae admittere reciprocatione queant. Inter. Cur id consequiturr Resp. Quia oportet,ut ea que reciprocantur,a riualia ita inter e sint, ut ne. excedant,neq; desciant.Quando enim alterum incedit,ut penna auem, uel ab teriam deficit,ut gubernaculum a nauigio,ut reciprocentur, fieri nullo modo potest: nisi lae. rint inter sese adaequata ad quod fit i aequale nomen uel reperias, uel finga .
Qua sunt ad ali uidsimul Otura sunt.
Via satis iam declarasiti quae si int ad aliquid.ad ea dici qus reciprocentur,si accommoda te ad ea quispiam assignet,ad quae dicuntur Quidnam aliud proprium sit horu quae sunt ad ali quid expone. Rest. Est etiam illud ut simul natura sint. Inter. D equo pacto. Riv. Ipse quidem procedendo de hs quae simul sunt,distet et,quot in modis dicantur, decia rabit quorum unus is modus est,cum simul natura esse aliqua dicuntur.id quod incile qs 'ussunt ad aliquid, assiimat. inter. Sed qicenam haec sunt qua simul elle inquis et Ea quae sese mutuo simul 5c intruducunt,di penni unt Quotie inq; cnim aliqua simul sese mu/tuo di tollunt, & statuunt, simul natura ea sint. Inter. Apertius quod inqui S, explica.ris. Pater simul cum filio est pater. eum eo siquidem elsettia suam habet, & tunc ei licitur Pater unusquisque cum filius ipsi natatur. Simul igitur sicum pater filium, di filius patrem introducit.& econtrario si filius non sit non erit pater:5c si non sit pater, non erit illius. Quia igitur pater oc filius sese mutuo introducut & si alter tollitur,alter quoq; intereat, necet se citi simuI haec natura sunt. mia autem quae sunt ad aliquid esse diutinodiuidentur,ut sese mu/tuo Sc introducant, quamnque ea ipsa quae sitiit, elle aliorum dicuntur, oc uita aiu. Ea
igitur simul natura sint. Depriori Vpostmoribus natura.
c Ed quia quamam sint priora, & quae posteriora, intra quae ea existere intelliguntur quae
vi sunt limu scire nobis necelle eli quaenam priora,5 quae postariora sim, pone. RO. Sed de his quo p ipse Aristoteles latius postea docebit. nunc tamen nos etiam nonnulla dic mus,praesenim cum ipse etiam ad contemplationem eorum quae sunt ad aliquid, utilius ipsest. I aer. Quaenam igitur priora,S quae posteriora seu,explica. RO. Mulisquidem di priorum di posteriorum differentiae sentatam multis modis haec quom dicuntur: is qui nunc qume eiusmodi est. prius illud dicimus quod cu simul perimat, iprum simul non tollit Veribi gratia unitas dualitate est prion propterea q, si ipsa tollanir , simul tollit etiam dualitae, te si uero dualitas sublata sit, unitas simul non petimitur. Quoniam igitur umias simul do struit ,et non simul destruitur,unitas prior dualitate est existimanda. Ac quantum quidem ad sublationem attinet,quod tollit.* quod non tollit, prius ei: luantum ad existendi consequu/tionem contrario modo res sese habet. Eo enim quod si sit,aliud elle necesse no est,posterius illud est quod si sit,esse aliud necesse est aiam si dualitas sit unitatem elle est necessi ii uero stunitas, nulla est necellitas ut dualitas sit. Cum iditur duo sunt,ec si alterum sit,alterum elle ne celle non est:si uero si altera. necesse omnino est,ut alterum sit prius illud est ex quo Pterunt minime sequitur.Sicut euenit in substantia& accidente.Si enim sit accidens, necesse est ut sit
substantia. at autem sit substanti nihil est necesse,ut accidens sit. prior Cithr est cinatria se
48쪽
dens Ouare tollendi contrario modo sese habet, Φ existendi consequiitio. Quod enim siniit tollit non siimul tollitur, Prius est: Quod uero simul inducit, oc non simul viducitur, cst posterius.
De scientia e sutili sensu o sensibili, ssimul naturasnt.
Vnquid uero omnia quae sunt ad aliquid, simul natura sunt e Rest. Re uera quidem di omnia, licet non omnia quibusdam uideamur,ex iis quae probabili modo disputat Aristoteles. in . Quid dicata, apellius explica. Rest. Cum Aristotcles ex messe scientiam Hsensum statuat quae sunt ad aliquid scientia inquit,scibilis rei sciretia 5 scibile scientia scibis te est:& item sensum sensibilis rei sensum,& sensibile sensu sensibile else ait.At si quis N scientiam & sensum esse ad aliquid concelsserit,proculdubio is ness scientiam simul cum scibili neque sensum simul cum sensibili esse assimabit. Nam si ea sunt simul.quae simul sese mutuo introducunt.& perimunt: sensibile autem non inducit sensum,necp scibile scientiam: nec si tollatur scientia aut sensiis, bile aut sensibile prorsus tollitur: non igitur neq; scientia di stibile. nem sensius S sensibile simul esse dicenda sunt. itura. At si non sunt simul, quo modo sese habent Rest. Alia priora, alia posteriora proculdubio sunt. Into Quo pacio non sint simul, ostende . Fortasse enim ex eo . esse est, ut simul non sint, quam am ex ipsis
priora,& quae sint posteriora, spicuum fiet. Rej. Sensibile & scibile, si scientia & sim, sus e medio tollatur,restat. si uero sensibile & scibile sublatum sit, remanere amplius neca: sc entia neque sensus potest. Non sunt igitair simul nem stiribile & sensus, nem scibile R mentia sed prius sensibile q; sensus S scibile si scientia est. lmir. Sed quo pacto se ut si non sit
scientia sit tamen scibile.& si non sit sensus,sensibile tamen remaneat:econtrario uero cum est scibileti sensibile. non prorsus etiam & scientia & sensus existat r. Re p. Cum admodum infinies eramus nullam alicuius res mentiam habebamus: ut autem scibilia semper non sint, feri nullo pacto potest. neci' enim ea scientia ulla eruditi potuit semus percipere, si prius non extitit sciat.Adde', si animalia omnia prorsus interirent, quemadmodum in deflagratione uesuersi suturum esse Stoici asserimi, sensius omnis tolleretur, dic sensibile tamen adhuc reman ret.ignis enim proculdubio restabit. Quin etiam malli alicas scientiasserunt sero ad Gra, cos deuenisse. Musinodi est geometria arithmetica, astronomia:cu tamen ante etiam ' Graeci eas scirent,stibiles o mnino essent. Inter. At si nemo esci qui uacare studio scientiarum uellet, & propterea geometriae scientia interiret, nunquid propterea gemaetricie etiam resipis nullae essent e Re p. Minime. Nam etiam in musica antiquitus concentum ex diesiis intentatio mi ici audiebant. postea uero neglecta harmonica modulatione, in qua di is in remallum consonabat, sensus huiuscemodi concennas non amplius extitit: & tamen in reriimnanua sensibile hoc interii allum adhuc si aperet lepei spicuum e licet eius sensuq iam desece/iit. Aristoteles uero in huiusce rei testimonium quadraturae circuli meminit. Est autem hoc, quod in quaestionem apud ueteres ueniebat: an quemadmodum in aliis si s euenit. Di tantum spatium,quantum circulus. mpleriantiar:ita in quadrato quoq efficiatur. At in elia uiudem quaedam demonstratio uidetur,qua quadrata figura non secus atm alia . circulo circumscribi queat:nondum t amen inuenta est.Uel si nunc est inuenta,ut nonnulli dicinat. Aristote.
lis tempore nondum erat are licet scibile esset, quadrariam spatium circulo posse compre/hendi: nondum tamen erat inuentiam Nam desectinam quom solis N Iunae eo mitio di praedictio nunc est: cum ante Thaletem nondum esset quamuis sciri 'sset. Sed scibile quidem su/Hatum tollit scientiam.at si scientia stibiata sit, scibile tamen minime tollitur prius icitur scihi Ie Φ sciretia est.& cum sint ad aliquid ,simul non sunt.Quare non in omnibus que sunt ad es ouid illud inest ut simul natura sint:atoe iccirco neque proprium eorum erit. Der. Nim ciuilita res uere sese habet Resip. Nequaquam.Nem enim sensibile quatenus est sensibile manet aut est,nisi etia si sus eius sit. neq; scibile quatenus flabile remanet aut est . nisi eius quom extet scientia.Nam si scientia non sit potestate tuum erit scibile non actu Quod si poest scibisse quia eius esse scientia possit: potestate etia erit scientia quia simili modo esse estis possit.Sed considerandum tamen est, nunquid etiam si alicitius scibiliς mentia apud lici
mines non sit,in natura tamen rerum omnium scibilium scientiam esse existimandum uidea
vinex mente uidelicet aerema,quae omnia quae sunt,cognoscit: unde muliorum scientia in liq
49쪽
mlites identidem descenditata seret,ut si est sensibile esus quoque iniuersalis sensus esset: disi est stibile,scientia eius uniuersalis eodem modo extaret. At hoc pacto simuI erunt omnia quae sent ad aliquid. Inter. Age uero cum Aristoteles dixerit. plerunΦ enim rerum quae Prius sunt,scientiam acqui limina iam in paucis,aut nullis scietiam simul cum scibili ficta uidere quispiam pollet:m quibusnam rebus scientia simul existiir . In figmentis quidem. simul enim ait confinxit sibi chi tam quisipiam,& scientia chinas rae,& figmentum eodem tempore existit Et qui literas primus docuit, una cum scientia literariam literas ipsas quoque introduxit. Qui item piciunam inuenit, c em modo una cum pictura imagines protulit. Iutur. Cur addidit Aristoteles, aut nullis r Rest. Quia fori allectiam haec in renam natu ra erant di nos postea scientias eorum deprehendimus. Iaer. Sed si sensus non sit,quo pacto sensibile etiam non esse dices Rrst. Quia si sensus non sit mel quidem erit gustabile, sed sentibile non erit: lor item erit, sed non uisibilis,si uisis sublatus sit.
Ex data di nitione eorum svaesunt ad ali ad suae obsurditasses tur .
c Ed quaenam deinceps Aristoteles disserit c Re ρ. Si data hac quasi diffinitione ea quaeli sunt ad aliquid ali ignentur, fore, ut aliquae substantiae ad aliquid etiam ipsae sint tare. Cur quasi diiunitioncm,S non dissulitionem absolute dixisti di quantam est haec quasi divinitio eorum quae sunt ad aliquid. Rrip. Quasi diiunitionem dixi, propterea Qiupiem rum afligna: e distinitioncm non licet.suprema autem genera sunt, inae in praedicamenta reo
diguntur. Quasi diffinitio uero eorum quae sunt ad aliquid, allignata haec in q, quae sunt adesi quid ea sunt,quae ca ipsa quae sunt,elle alloi uni dicutitur.iuxta igitur hanc ucscriptionem aliquae substanti ad aliquid else uiderentur. mer. Quid absurdi in se id haberet: Rest. Illud sane, Qquae sunt ad aliquid, accidentia sunt: substantia uero accidens nullo modo est. Quod si aliquae substantiae in eo quod sunt substantiae,ad aliquid sint,substantia quatenus est substantia, accidens crit. Inter. Quo pacto id demonstrabis Rib. Nam sit lus sunt ad aliquid eiusmodi sunt ut ad aliqui iud dicantur, manus umo hominis ad aliquid aliud dicitur manus ad aliquid proculdubio erit.Simili modo oc pes, S oculus, di aliae palles, ex qui hus unusquisw nostrum constat. lvier. Qitam absurditatem id esset te Rest. Quod si substantiarum paries non sunt subsimulat,tolum ci iam non erit .Quo quid esse absurdius possit non uideo.Vel igitur diffinitio iam data corrigenda est uel si eam quasi bene sese habeat. admittamus,nullam substantiam esse ad aliquid aiserere difficile est.
Ex assignata dissimilanesieri non posse quius stantia ali si ad clipdd.
Vo pacto uero ex assignatione eorum quae sunt ad aliquid, siquam 'bstantiam ad Ita aliquid esse demonstrabur Rest Si substantias in hunc modum diuisero. Dicam enim uel indiuiduam substantiam, uel partes eius, uel communem hoc est genera oc species substantiarum,uel partes generum specierum ad aliquid dici, uel nullam ex ipsis alteren/dum esse. Ac de pri s quidem substantiis,hoc est indiuiduis non polle dici Q aliqua ex ipsis ad aliquid sit, dissicile non est demonstrare. Socrates enim alicuius qu idam Socrates non dici tur. Nam si quis asserere contentiose uela,Dei esse Socratem pol se dici, is cogetur reciproca ren dicere Deum quot Socratis Deum esse,quod absurdum est. erit enim etiam lapidum. di quaruncump substantiarum,non rationalium tuum animalium Deus. Adde Q ut pol sesesiones paniculares substantiae Dei esse dicerentur.Hic uero nobis non est quinto,an substantiae ut possessiones aliquorum sint: sed an substantiae ut substantiae esse aliquorum dicantur ad quod de indiuiduis subminuis probari nullo modo licet. Sed ne artibus indiuiduarum Lubstantiarum demonstiari id potest. Ne enim alicuius manum esse alicuius quandam manum dicimus,sed absolute alicuius manu cum caput quom alicuius caput non alicuius quoddam caput dicamus. iser. Nel substatias indiuiduas, ne earum panes dici ad aliquid pota, tis declaratum nunc a te est.Restat ut de secindis sebstant is, caruml panibus io demonstres. RO. In secundis substantiis idem est homo enim qui communiterinaedicatur,alicuius homo minime dicitur: ne* bos alicuiu s bos, neci; lignum alicuiuslignum: sed si
modo dicitur,p-ssio alicuius dici consueuit. Diuersum autem esse hominem, aut
50쪽
aut lignum 5 possessionem esse perspicuum est. Inter. Nulla etiam ex his substant ij sessit
ad alui uid constat. Sed nullam etiam ex earum partibus esse iam demonstra. Reth. Id sa/De non potest. Inter. Curr Re p. Quia caput alicuius csse caput, sicut gubernaculum alicu ius et se gubemaculum negari non potest Quocirca caput dum communiter dici uir ,ali
cuius caput hoc est capitalae rei:& manus item manuatae,ut ita dicam,rei manus ci it. Quod
si ad aliquid ea sunt, quae ea quae sunt, aliorum dicuntur: omnes secundarum substantiai umpartes,cum aliorum dicantur,ad aliquid prooildubio erunt: quippe cum caput eius citc dicatur,quod habet caput,wmanus,& oculus,5 nasius & pes simili modo eius quod ipsa haec hahet. Paries igitur secundarum substantiarum ex alsignata eorum quae sunt ad aliquid distini tione ad aliquid erunt. Int r. Nunquid paries has genera&species substantiaeelse dic repossumus f Rs. Plane quid . Iuter. Quo pactor Re p. Qua clam enim munus di genus & speciem lis et,speciem manum,genus membrum.Secunds igitur subli antis hae etiam sunt, manus uidelicet di pes. sta manus alicuius manus, di pes alicuius re, est: cr/go ad aliquid sunt. Alura umor eorum quae Iunt ad aliquid.
SEd quoniam absurdum est,ut aliquas substatias et se ad essuid dicamus,quid facit Aristoteles ' Rest. Repudiata priore descriptione alteram sim. inter. Qtiamnam ' Resip.
Ad aliquid ea esse,inquit,quibus elle idem est, quod ad siquid quodamodo se habere. Inter. Sed ob ira tamen haec descriptio est, di per id quod quaeritur,allignata. Quia cum in quae stione elliet,quaenam et sent ad aliquid,allignasti ea elle ad aliquid quibus ellcntia idem elliet quod ad aliquid elle: obscura enim haec alsignatio est: perinde ac si qua rUitibus quΠiam sint ad aliquid, ea ad aliquid elle dixeris,quae sunt ad aliquid,& pro idem quod quaeritur, diffini/titatem assignaris. R iij. Sed quantiis ita reprehendi haec diffinitio pol Iit,ali nata tamen
recie esse uidinitur. Inter. Explica igitur, quid sibi assignatio haec uelit. Re p. Multae res sunt quae alio modo subsistunt,aim alio desci ibunturivi disiuictione utriadum sit, at cy ta demonstrandum quamnam habere diffinitionem debeant.Verbi causa, album porcst di dealbedine intelligi, dicimus color album,& dc corpore quod particeps albedinis est:naminiam corpus album appellamus. Si igitur aliquis diceret album cise colorem disgregativum uisus:& alius album esse id cui album accideret,non de albedine quidem,sed de corpore intelligcias: is in eadem albi distinitione album ipsum sumeret,& nem errorem commii ille ne F inqussitae rei eriplicatione re ipsa quae in quaestionem uolit,usus elle diceretur.Immo si albumelle corpus dis regatiuum uisus,& non illud cui album accideret, non absurdu elle nullo modo potuit et. Ita hic quoq; non ab lute dictum est, ea quae sunt ad aliquid, esse idem quod ad aliquid quodam modo seselial cre , sed adiunctum est , quibus esse idem est, quod ad aliquid quiaam modo se habere.estentia enim eorum, quaesiuit ad aliquid, nihil aliud est ad Pterum respicere ita ut illud quoq; ad quod dicitur,idem quod respectus ille sit. Duplum
enim,sit autem quatuor duo non quatenus est quatuor, ad aliquid est, neo quatenus duorsed quatenus quatuor in dupla ad duo.& duo in dimidia ad quatuor proportione in. Ea igiuque sunt ad aliquid idem stat quod subiectorum inter se resi ectus non quantum quidem ad
ea si ciat,qus resipectui subiiciune. quibus sane essentia idem quod respectus minime est sed respectus ipse inter se est ad aliquid eo Q ad aliquid quodam modo sese habet. Ea istam ad alia quid sitit, quibus esse idem est, quod inter se quodam modo sese habere. Inter. Apertius explica quia inquis. R p. Id quod sibi uult eiusnodi est.Ea quae sunt ad aliquid cum in sibi is quibusdam sint,ad aliquid sum lion quatenus subiecta ea subsistunt sed in eo in sub
ima sese mutuo uidentur respicere,respectuin eo abundare. Quatuor enim ad duo respectivabundam cum quatuor duplum,& duo dimidium dicantur. Nam quatuor non tantum quaatuor dicuntur sta duplum etiam. ut hac appellatione abundare uideantur,in eo Q ratio dupuin ipsis consideratur.Et item duo eodem modo quatenus dimidium diointur. In eo igitur irationem dupli 5c dimidii sit heunt ad aliquid sit mnatio autem horum in duobus quae resperium inter se habeant, consideratur. Inter. Sed quo pacto fit, ut prior etiam ratio eorum
quae sunt ad aliquid non idem siqniscet: Res . Quia quod contatuebatur ex iis quς sunt
id aliquid,signis bat, quid ess ucto,non exprimebat. Si enim qui iam V aliquid est ad aliquid