장음표시 사용
61쪽
IOANNE BERNARDO FELICIANO INTERPRETE.
Primi libra capita. V R HuIti in praedicamenta Aristotelis dubitationes conscistata. Mi Cui librum hune praedicamenta inscripserit. a. l Qtiidnam praedicamentum signati et,u emne,an rem. l Quo pacto praedicamenta inuenire, oc non succumbere Stoicorum dubitatio. α nibus debeamus. q. Cur cum de prsdicamentisdisputare proposuerit,non statim ab illis exordium sumpsintsed
de aequivocis Nurisu ir prim agat. s. Cur Archytas in dictionibus uniuersalibus de intula is,& univocis, & denominatiuis nitaldixerit. 6. Cur non omnia quae utilia ad praedicamenta erant,anteposuerstuta alia post praedicamento. rum traditionem subiungenda censuerit. π.Cur primum de aequi uocis diiserat. s. Cur non potius de mutuocatione dixerit. Cur adii uixerit selum ubi inquit,quorum nomen selum e mime. εα Cur chim multa aequi uocis communia sint, de nomine tantum communedixerit. H. iod neque quantum ad commune indiuisita , nequequantum ad diuisibile attinet, aequi.
Alia dubitatio de communi. 13. iod superuacaneae adiunxerit, ratio autem substantiae iuxta nomen diuersa. , Cur non dixerit divinitio substantis,sed ratio. rs. Quod aequivoca pol sint esse uniu a. εὐ4io modo cum imiuocum in omnibus praedicamentis consideretur, ratio ipsius aequivoca quae in sola substantia sunt, circunseribat. 3 . Cur mit aequivoca uniu a statue. it. 8. tod quae cum complexione,& sine complexione dicuntur. errata sint.
Quod ει descriptione eius quod est in subiecio, corpus ei se in loco di temporetanquam in subiecto possit. a Quod quae in subiecio sint partes sublitantiae esse remiantur. iod ratio eo, si que sunt in subiecio, munis etiam illis sit quae in subiecto non stat. xa. Q. iod odores cum sint qualitates di in subiecio, separabiles sint. ai. Dubitatione; coplures de proprietate eorum quae de subiecto dicunt, ficearunde selutiones.
Cur item homo de Socrate dicatur: species uero non ita. a
Quo modo quasdam &quo modo omnes & quales ut Q modo dicat prsdicati disterentias ocrius quod praedicatur,& eius ques subiicitur. Quod nonnulla licet sint genera diuersa,easdem tantum disserentias habeant. Dubitationesde diuerse genere. Ruid sit specie . 5c quid differentia:quo pacio* a se mutuo distenti degeneris.& *eciei 5 disserentiae inuentio suppetat.
Quo pacto dixerit diuersae specie etiam disserentiae. Quo pacto individuum N unum numero dicatur.
Quo pacio unus di indiuidum ab uno & indiuiduo ninnem possit differre.
62쪽
Qii sphaedicamentorum diuisso non redundet. - a Dod praedicamentorum diuisio non dinciat. Dod aliat 'abolum pGd amentoriam genera non introducat. . . . - 3ν. Quod ens nona triuocum sit,sed univocum.
Quod est ues de unoquo e praedicamento praedioremus, di ita in infinitum progredere mur: uel si ab erite declinatum est ac deducium, em genus sit.
Seleucus. iT Si pudor quidam me deterret,o doctissime praeceptor Dexipodum honestiam admodum di egregium a te petere beneficium stu deo: quia tamen Hesiodo fidem adhibeo, qui ait,Nam pudor haud bonus in homini quado indiget ulli, eo dimista tecum agere fidenter uolo. Dexippin. Sed ego equidem iamdudum mirabar o bone Seseimce Q cum ista etate esses,docilitate di modestia ita minares,ut missic siqui ad discendum uentilares,di quae didicisses,stabiliter conseru, res: selenia uero de acumine ingenii ita esses incitatus,ut longo intera. uallo in interrogationibus omnibus aliis antecelleres . Quocirca tibi in cita discendi cupido obsequi in omnibus paratus sum . Nam licet ex quae ad honam se unam spectant,nihil tibi deesse uideatur,ti genereti gloria ita clareas,ut nossis huius couiuonis alius nemo: animi tui tamen ad bona oc honina omnia propensionem prscipue ad mirandam duco:& v cieteris externis contemptis eruditionis, di discendi institabili quodam desiderio tenearis Iccirco quicquid cupis, quod ad literas attineat, iubere ne uacatis. Selm, xxplica igitur quae de Praedicamentis Aristotclis uenire in quaestionem consueuerunt, iu/Oe solutiones lubiunge . Dexip. Magnum quidem est quod iubes o carissime Seleuce, quod non facile perfici a me in praesentia queati cum & castis recens sapientis di honestie sitiae meae perst molestiis mihi acciderit: dc corpus etiam morbis iam coma erit. libenter ra. inen tibi obtemperasor modo mihi e lon nquo non saeua ac timidi certatores facere selent, o teri illud liceat, dissicile admodum elle Plotino PIatonico philosepho poste contradicere,qui adeo subtiles ac pro das dubitationes adduxit. metsi cum diis etiam, ut Homerii
cus ille heros, causa tua congredi non recusaboau tamen disputationem meam adiuvabis si particulares explanationes minime requisiveris quippe cum multa in hunc librum commen.
taria cum multi alii,ssi uero Porphyrius, di deinde Iamblicus conseipserint,tam profunditate Φ copia perceptu pes difficilia Ne igitur idem quod illis nobis etiam contingat, &tu ea tantum quae iniabium ueniimt,requires: & ego ita res 3ndebo, non quasi deficiens aliquid adiungere cogitem uio enim ita intimo: sed ut re aperiti di breues solutiones cito subiiciam. Nam qui quaestiones has percipere uolet, oportebit,utis prius ipsam praedicamentorum tra ominem exacte intestigmalioqui ex ijs quae hic dicentur,percipiet rutissi--- Cur mulum praedicimunm Aristinludaitationes conscripseritu. QT. i.
63쪽
tam aliam sere traciationem este,de qua plures controuersae, maiores', contentiones exutorint,non Stoicis tanum , di Platonicis,qui Aristotelis praedicamenta nituntur labefactare, sed εnter ipsos ctiam Peripatriscos: dum at i sciitentiam aucioris magis allecutos se esse arbitran/rimas dubitationes ab aliμ illatas dit Bluere se expeditius putant. Dexip. Id propterea nuni u iur in i se o missi illime Seleuce quia propositum libri huius in de primis cic si
Plicibus uocibus iis 3 quae ab ipsiis significantur.Cum igitur oratio omnibus philosophiae speciebus perq; utilis si orationis uero principia sint uoces,& qus a uocibus significantur,meri
m curetum est,ut dubitantium recie necne de his petetractarit Aristotcles tot exoriae conico tiones fuerint.
Cur librum hunc praedicamentis inser seris.
S intaiptio,nomenq; hoc τῶν λvior Non enim scilicet dissererem tituit uo pacio homines in iudiciis se mutuo ac sciat.quippe cum accusationi cui operona delentio coii lucust, nomen laoc κοροηγορίας graecorum lingua impositum sit Qua re me Dio in Iloc uideretur esse reprehendendus.* uerbis praner conluetudinem abutatur. Dexin,
criminationi o Seleuce occurri pro Aristotele multis modis solet: sicut ex Noxauci α l orphirii libris colligere possicinus. sed mihi uideor recie faciutussi pleriis omiis
Cam tantum responsionem exposuero,quae profundior mihi esse uideatur auomina prosccior uS iniri non adariluant uim ess eandem habent natui am, eundemq; ordinem ea quae signi M ntur cum iis quae sigius ni sed a rebus nominum significatio longe superatur. Docirca Plias Olophis qui rerum plerisque ignotariim interpreto sunt neceile omnino est,ut uel noui Uerlari utantur,oc ab usii communi alienis uel si consuetis uii uelint, ea ad alia signiscanda detorquean am cum nomina signa sint quae res ipsas indicent .necesse est, ut rebus cmnibusnetis imposita nomina iam suerint,quae ipsas signiticarent quaecunque uero res fimi, quae ad scientias potinent,eae nominum impositionem a scistibus requireretit. Ita igitur Aristote qu interdum ima at quaedam, ut in .iτεMχ iis hoc est persectiliabia,quam ipse sibi sin trinterdim ab sis quae in consuetudine sunt,ad ea transfert signiscatiun quae ad do dum Pro Iuli. Quemadmodum nunc in categoris mimine socii se conspicitur. menim κατηγο ustirpent,ut de accusatione sumant quς apud iudices fieri consue t. ipse id ad ea transitulit, quae ab si lute de aliquo dicerentur. Inscriptio iram ipsa categoria rum hoc est denuncupationum nihil aliud signiscat, * q, genera 5 species&omnia uni Mersalia de iis q- sin ipsis sunt,dieantur, ac praedicentur. Sinustativae item diciton comomunes de omnibus subiectis particulatibus dictionibus denuncupantur . ,
Q uenam praedicamentum ignisce vocemne n rem. 3.
Ategorias quidem hoc est praedicamenta seu denuncupationes ab eo fuisse nominatas praedi r&denuncupentur hoc est de aliquo subiccio dicantur, recte simul&hreater exposivisti I lam rem etiam in eo mihi uideris siensi illa,q, si cuipiam alteri rei breuitati ingcime o flendii cessieris,ne in easdem in quas priores illi,difficultates incideremus. duamihi adhuc in dubium uenit quidnam sit id quod dicariar,uox ne, an res, an nomen, id mihi Plane adhuc coneris explicare. Dexip. Poteram quidem responsionem ita breuiter ab lauere,ut dicerem,quae primo significarentur,intellectus nostri notiones esse:quae ex accidenti tacto oc secun , res. Quia tanam magna de iis quae dicuntur, quaestio este consueuit, plura vitam ego dilictere viper hac re non recusabo. sigenes sane peripamicus de iis quae dicumtur,inter se oppositas argumentationes ita est per uutus, ut pares inter se pumantes ratio/rici omiserit, non in unam partem magis propendere eius allinio uiderctur. Auocirca ego ii r mihi non ab re facturus, si eius dusitationibus prius perpensis sententiam meam P Itea si iunx .De rebus igitur ille dum probationes affert ac res esse ea quς dicantur, alie in , di non dicendi dominium quodammodo obtinent rexdum enim nihil est hil dicimus dum est aliquid dicimusrect ipse esse ea quae dicuntur, proculdubio debent. Huic rationi occurrere ita pol simus,ut dicamus nihil ue hquomin otia causa situ,ut aliquia dicamus, non tamen continenter acin urnς , id
64쪽
quoel nunc qua nus quae dicatumr ea esse intelligerites, quae proxime di inhaetendo dicendi causam praebeam tuam licet fabricandi causa, si ita incidat, insolatita dolendi item acu facta punctio sit neque tamen insolatio in febri, ne F acus in dolos e incit. Ex causis enim aliae sinu extrinsecus separabiles alia: l imul insunt. Quapropter optime fieri potest, ut res quamuis cendi in causa fuit, non suat tamen pi ierca ea quae dicamur. quippe cum & de rebus non pissentibus,& de praeteritis,oc de futuris dicamus,qus tamen una cum dicitone minime sint. Quod si limul cum dicendo non sunt,eile ea quae dicantur,non poliunt. Adde m dicere pes sumus etiam ea qus non suiu, ut hippocentauios,oc hircocet uos Q:im etiam insani,& iurentes multa d:cunt. Vnde si res et sent ea quae dicerentur, S. illi de rebus infesta ea dicerent, ocnos di te ea quae non subsistererat,nequiremus Prs Telea si uera,inquit,&falsa ex rebus Ora tio est quae dicitur ,aliud elle quod dicatur, di aliud quod ueniat cin ta falsitatem ei sciat, nubla modo potest. tiare ca quς dicunt,res sunt, quae integrae orat:onis causam assierat. Miror sane quo pacto imis hoc argumeto Sosigenes no aduencrit, si omnis oratio elici uera uel falsa,seuiclei i pol se res cilla ea qua dicerentur,consi masse: sed cum sit aliqua oratio, quae ninue: a sit neque falsa. in de nulla subiecta re quicpiam dicimus: quo modo hac ratione effici qui potest Deinde es ud cst de re dicere,& de ea aliquam ueram uel falsam orationem corinuet e.nunc uero quae sini ea quae dicantur,in quaestione in .Accedit v etiam si res in causa sint, ui uera uel falsa orat io euadat,no propterea tamen Iaccelsario consecluitur, ut res sin ea quae signiscentur.quippe cum elle possit ,ui ex rctus,si modo concelserit quispiam, uera uel fessa oratio aliqua cificiatur, alia tamen sint, quae ab oratione significentur. Non enim quo/niam ueritatem uel falsitat admittit oratio, ideo ex rctus uera uel falsa essecia est: sed ex
accidenti ipsi inest, ut uera uel falsa sit: ex sese autem Rellent a fila habet ut tale aliquid primo significet Sed sunt adhuc,inquit,resiloiteat dicis fuerint, puta equus,& bos,cc lapis, oc caetera huiusmodi. constat igitur hare elle ea quae significentur: alioqui enim ubi celsauit
oratio, n extarent.Immo e contrario dici posset,non elle res ea quae dicantur, propterea crad primas eas oratio non speciat. quippe cum oratio quae de ipsis dicit,praetercat,ires uero ad
huc maneant Nam si ea quae significaritur,eiI mi res,oporteret,ut ubi oratio prstet hisci , ae ipsae amplius essent. uel contra ubi ipsis praneriissent, oratio non esset. At qui dicit, qui F au dit. adhuc, si sta inciderit , remanet: res uero ipsae de quibus seimo est, non sunt . At uoxo si id quod facit, tunc necesse est esse, cum id patitur, quod asscitur: id quod dicitur quo que tunc ut sit, necelle est, cum id quod audit, iam audit. Si uero qui dicit di qui audit, iamin, res autem non sunt, cum de transaciis iam rinus Oratio habetur , qui fieri potest, ut res sint ea quae signiscentur Ac de rebus quidem hactenus. Si autem dictiones & uerba elle ea quae dicantur,asserat quispiam. quippe quae 5c a pluribus audiri,& elle ac dici siue sint res mite non sint, sine dubio possint: dicendum est, aliud esse aliqua significari,& aliud per aliqua. Si enim per uocem pronunciare idem esse existimamus quod dicere dlationes sane 5 uel baquia per uocem pronunciantur,erunt ea quae dicantur.Si uero nominare uerbum non est dicere ita per uerbum: aliud quid erit quod per orationem significetur. At nunc quid sit illud quod per orationem significetur quid per uocem pronuncietur, in qu stione est. Atenim Dicut inquit,ingredi ingredientis, fic scribere scribentis, sic dicere dicentis et se operationem constat. Qui uero dicit orationes 5c partes eartim dicit. Hae igitur sunt ea quae dicantur. Ad hoc nos relin3ndemus,aliud esse operationem,S aliud quod ab operatione efficiatur.non. n. aedificiiim idem quod operatio insificantis, non pictura idem quod picioris operatio est: sed diuersa ab operatione effectar ipsς res proculduoio sunt.Quapropter dicito quo* ciam dicentis operatio sit aliud quoddam habet,quod effetat ac significet.Item dicere inquit a dicitone
denominative deducitur dictiones igitur esse ea quae dicantur, afferendum est Sed hac rati m non uideo quo pacto conuinci contrarium potius no debeat.Si enim dicere a dictione de/nominatur dictiones nullo modo dicimus. quippe cum net ingrcitionem ingrediamur, ne que sanitatem sanemus,necp iniones aut a citones, aut agamus,aut efficiamus. Adde q, qui ambigua di mutuom pronunciant licet unam orationem,aut unum uerbum dicant plura tamen significant. non simi igitur dictiones 5c uerba quae dicantur. Prarierca quando obscuremi iam dicitur,uerba quidem audire nos fatemur,quid dicatur tamen non satis percipere: in inde non esse uerba ea quae dicantur & significentur,perspicuum sit. Sed quid de uochias
nihil nificantibus dicemium est c cum enim utabum di dicito exprimitur, nihil signis .
65쪽
Idem ex multi uocis colligi potest cum enim plura sint uerba quae pronunciantur,una res tantummodo est.Quod si idem non est res quod dicito, di uerbum,alia quarta pranet liscerunt, que sint ea quς dicant .Hl haec quidem in utranssi parte disputata ua sint. Solas uero animi
notiones este ea quae dicantur,ueterra alserunt,propterea et de rebus, at P ex rebus exilitum. Primo quidem notiones,secundo uero ctiam res sunt,quae significentur. Namucrum oc Bil. sum in rebus non est, sta in animo , di in intellcctus nostri cogitationibus. In tertio siquidem de anima Aristoteles in hunc modum inquit. Atq; indivisibilium quidem intellectio necpuera nem falsa est. in qu ibus uero est fallitas ac ueritas,intellcctionum ac notionum compotitio iam et t.Notiones igitur sunt illae,quae primo significantur,ac dicuntur. quippe cum &de iis quae facia iam sunt,α de iis quae non sunt, nolimes in animo cocipiamus, opsonuncian do explicamus ac dicimus. Unde falsa aut uera oratio ei se nullo modo potest tuli ex notioni/bus uerum aut falsum admiserit.Pi ima enim dictio in animo est, ex qua & dicere, di dicii nem in uoce uerit simile est fuit se appellatam. Praeterea in ambiguitatibus 5 aequivocationi/hus,& in omnibus demum ex quibus in dicitone dereptio accidit,cum ad aliud atl aliud M.telligendum cogitatio feratur, Plures notiones existere consueuerunt, at in ita unum nomen est notiones uero di intelliniones pl ures,di plura item ea quae dicuntur, sunt. Idem ex con/trario quow demonstrari potestinam siue uinum, siue temetum dixero, ex utrisq; una notio existit:licet diuersa nomina di non eadem sint.Nam Iiihil significantes uoces notiones et se ea quae significentur,manifeste declarant. Dicimus enim eum qui has pronunciet, nillil dicere, propterea v nem qui dicit,necp qui audit, notionem ullam concipere ex ipsis potes . Cantibiantes item ac uibrilsantes nihil dicere allerimus. Q intelligere qui iam non licet. Ac M.tera demum animalia cum metis ac notionis expertia sint .nemo est qui dicere affirmaret.Aυque ita ex omnibus his notiones ei se ea quae primo significentur, secundo uero res elle nobis
perspiciniin potest. Est enim praedicatio seu denucupatio dictio quae uerbi causa Socratis notionem signiscat mon alio modo, st Socratis imaginationem .licet notio animi motus sit indouisibilis ac simplex,ec operatio,quae non in affectione consideretur: imaginatio uero in in clione existati quae cogitatio quiam & discuisio animi etiam ipsa est.Non dico tamen cogitationem & intellecitonem imaginationem clle, quippe cum de incorporeis rebus notiones di intellecitones esse pollint, imaginationes non pollint: sed imaginationem insinuare se in notionem assero. Non igitur ipsae res sunt praedicamenta, sed dicitones, quae notiones & res signiscanicum enim anamal de homine denuncupari ac praedicari dicimus,allud dicimus sibgnificativam dicitonem animalis quod est nonae hoc animai,de notione quς a dicitone quae est homo significatur,re de re citam notioni subiecia praedicari. quippe cum praedicari ac d nuncupari uocu sigrusicantium propria sit, quae uidelicet di notionesta res ipsas significant.
Quo pacto praedicamenta inuenire t ' non succumbere Stoicorum dubitationibus debeamus. Cv. q.
c Ed quo pacio discernere poterimus propositas quaestiones, utrum in praedicamenta ca/o dant necne Praescribe igitur aliquam normam,qua eaquς in prsdicamentorum divisimnem non incidant,dijudicare ualeamus. Dixi p. Omne significativum genus prius exist te oportet,poinde ac subiectum, arm id in principi h dece in huiustemodi diuisio te statui de hei. nunΦ enim fieri potest, ut abs lite uoce quae non hoc modo sese habeat, aliquid de altero praedicetur. Unde si aliqua pars sit quae uel nihil absolute significet ut btityri mel ad alteram significativam reseratur, ut quae relationes appellantur,quae ad indefinitas paries relatae qui piam indicant, ut uox haec ille quae ad quis i correspondo: uel limul cum alia sit siqnificati,u ut aniculi, & coniunctiones: eae nullo modo reponi in praedicat alis debent. Praeterea praedicamentum ex respectu ad res,& ex rerum disterentia constitui proprie solet.propterea Q principali ratione sigruficas dicito primum orationis usum sequitur, quo res signiscare tu his mutuo cupim .Exempli causa dicito hec homo ad substantiam respicit albis autem ad qualitatem.& reliquae simili modo.Quod si dictio ita se riur, ut primae significationis ora, tionum non sit, sed propr is partibus inuingentem notam praescribatrat inde, linis, pulchetrime, rectilIime, fabori me. Vel ex notionum inter se connexione, quemadmodum in commuinione suppositivi,ut si dies est:& ex repugnantia diuisiui,ut uel dies es ulla huiuste
66쪽
modi dictionibus esse praedicamentis coueniens potest.Quippe cum omnes hi orationis usus apriticipali praedicamentorum coordinatione quam ad res habent,alieni prorsus lint.Item ii aliqua ineffabilis motio animi sit, ut gemitus,& iremittas,ues aliquis inarticulatus sonus, iusmodi est sibilus, uel uox aliqua quae imaginatione cocipi nequeat,qualem uibrilsationes ede re consueuci unt, uel si quid aliud nomen sit,quod nihil significet, id nequaquam in praedica mento ullo est:quippe cum proprietatem praedicabilis ellentiae nullo modo siemet. Accedit, in . supremorum generum, uel si ita libet dicere,generalissimanam dicitonum distantiae cum m/hil inter se habeant commune,nahil etiam habent ellentiale aliud supra se quod de ipsis prae/dicari queat.Quo circa qui praedicamenta exquirere recte uult, is iuxta hanc distincitonem debet,neq; unum quasi Omnabus commune allignare. alioqui cnim non essent decem . sed in unum istum genus redigerentur: neque minionem de faciendo & patiendo quasi commune quoddam praedicaretnam neq; ita duo haec cillant genera,sed unum quod utram compicae retur,quae est motio:Sed simplex & incompositum, siue id in generibus rerum, liue in generat illimis dictionibus, siue in utris. quispiam consideret. ita enim ubiq; notam praedicamen torum praeliniret. New igitur composita, ut Dion deambulat, neq; subcomposita ut multi fidus,necp ea quae uel per syncopam uel per apocopen, id est concisionem uel recisic nem di cunturalew facillia,nel figurata, Q adieci ilia, rael demum qua curassi poeticie aut rheio xicae propria sunt:ullo pacto praris: mentis pol sunt conuenire.quippe cum ea considet are alterius contemplationis sit, quae secunda est, x cii ca dictiones uersatur.Pi di mentum enim significationem dictionum scrutatur: principalcsq; communitates rerum, quae essentiales sint:quae in sit premis generibus spectantur: non quae ex accidenti sumamur: quas inuestigare alterius secundae considerationis est.Figurationes enim nominum ti similia,qus in infinitum progredi possint,inutilia ad scientiam sunt.Generales uero significatiuae dicti nes,seu primorum generum coprehensiones,cum in infinito terminum collitu , cxaciam glutioncm & orationis & rerum simul asserunt. Vtendum igitur praecipue his init is est, quae merito ab iis fuerunt petetraciata,qui di orationis oc ellentiae indagatores extiterc. Nelergo figuratum uerbum, aut translatilium, cuiusinodi est, refrenavit, aut, pes infimus Idae
quin etiam ne i modi,ut neccsse est,aut contingit. .neque determinationes,sicut sunt,omnis,
nullus,aliquis no aliquis in praedicamentis statui debet.Nihil enim ex talibus est quod praefinitam rerum naturam significet.Quocirca non iniuria reprobanda haec sunt,quippe qus an lediciorum praedicamentorum scopo minime accommodentur.Nam quae ad ueritatem spe ciat oratioε in qua uerum uel salsum dicere licet,ca precipue prodicamentis conuenire cristimarim.Quaecunt igitur partes uocis significatiuae in simplicem prmicativam propositio nem sumpta,terminos ex quibus proprie constat propositio possunt abseluere, ea sunt, quae praedicamentis ascribuntur. Sed diluciditatis causa age si placet per interrogationem & re. sponsionem sermonem laciamus.Cum enim multae de his qusstiones cxistant,non ab re erit, si in hoc aliquantulum immoremur. Interroga igitur si uis. Selis. Em cuiusitam est prae/dicamenti ' DDup. Nullius. Sedra. Quamobrem ' Dexip. Quia aequi uoce de dc cem generibus dicitur. SeIG. Quid uero unum cuius cise praedicamenti dicendum est Dexip. Nullius etiam ipsi Im. Seleu. Cur c Dexip., Propterea v ipsum quom decem modis dicitur,non saeus aloe cns. Viata autem contraria est multitudo. seleu. sed multitu/do in quo praedicamento est constituendas Dexip. In nullo. SE . Qua de causa e Dexip Quia etiam multitudo decem modis sertur . esse potest mim uel substantia ut homi/nes uel quantitas,ut hi bitales uel qualitas, ut albi uel ad aliquid,ut patres: uel quicquid de
mum in caeteris praedicamentis continetur. Seseu. At uero non ens cui praedicamento est assignandum ri .Dexip. Non ens sane duobus modis sumi potest: uno cum omnis naturae
sublationem penitus significamus. id quod omnino est non ens: O ness substantia, no quantitaS,nem qualitas neque quaepiam ex reliquis sit. altero modo,ciim quoddam non esse, puta non esse qualitatem aut non esse substantia,sed aliud aliquid tamen et se,cuiusmodi est quam litas, aut ad aliquid, aut simile qui iam intelligimus. Seleu. Sed utrunque non cras cuius D dicamentie ste Dexip. God undequa est non ens, nullius esse praedicamenti comitat cum nulla essentia praeditum sit.Quod uero non est quoddam. ipsem quom quia decem modis dicatur,nullum praedicamentum habebit, i ascribant r. est siquidem aut non substam ira, ut non qualitaS,aut non quantitas,aut non quispiam aliud ex caeteris. εὐα mura huma
67쪽
in,in quo praedicamento statui debete dixi Inia ullo. S . Curr Dexip. Proptet ea qicii ad decem genera aequivocum. Seira. Sed idem diuersum nonne alicuius erum pi a di menticis Dexip. Nullius sane nam utrunq; etiam ipsolum decem modis dici consueuit nam idem esse dicitur uel substantia cum substanta a,uci quantitas cum quantitate, uel qualitas cum qualitate,& in caeteris similiter. aut substantia cum qualitate,uel quantitate, uel csteri vita ut decem quom alicra hinc significata cxistat.si uel o a quantitate inceperimus,& idem cise dicamus quantitatem cum qualitate, aut cum iis quae sunt ad aliquid,aut cum caeteris sigillati Mouem. si a qualitate,ccto si ab iis quae sunt ad aliquid, se ciri alia eiusdem si sicata Dad si a resiquis, sex,aut quinq;,atq; ita deinceps pio ratione comparationis numcrus eiiicietur.Diuersum quoq; simili modo dccies sumitur si uel substantia substantiar,uel quantitas quantitati,uel qualitaes qualitati, & caetcra eodem pacio sibi comparentur. Si uero unum ex decem ad reliqua omnia sigillatim referatur,diuersi quot pro eadem ratione significata plura exilitant. Sestic Nunquid uminiquod* pimicamentum et se quid, dicendum est Dexip. Sane quidem. Silest Sed quo pacto unumquodque est quid c Deli p. Decem modis: aliud siquidem est quid ut substantia, aliud ut quantitas, aliud ut qualitas, Scaetera limili modo. Selis. Sed diffinitio nonne significat quid ro Dixip. Pror sus. SHeu. Sed cuiusmodi quid c Deij. Quod proprietatem significat. S. . Quam proprieta DOap. Ea proprietas ctiam decem modis dicitur : quippe cum alia substantiae sit , alia quantitatis , alia eorum quae sunt ad aliquid : 5c caeterorum. SEG. Vnane igitur est diffinitior Dexip. Nequaquam : sed citam ipsa tot gene. rum est,quin cli ens. Seleu. Qnam ob causam Dexip. Q ita si disi initio uniuscuiuis Propriciatem explicat, ens autem decies existit, decies quoq; pl oprietas dicatur,necest e est. diffinitio porro ex genere oc proprio constat. Sol a. Ex quonam genere, di proprio rvixip. Dccem modis quot oc genus 5c proprium sumi consueuit.quot enim sunt praedicamenta ot sunt& genera, bc propria. Seleu. Dissci t ne Renus a praedicamento si Dexin Partim differt , partim minime. Ses . Quo pacto differt, ecquo pacio non differt. . Dexip. In eo Q ad subiecta refertur, non distet t: quippe cum subiecta decem sint .Quatenus
uero ea quidem sunt praedicitiaciata,genera autem naturie rerum sunt, eatenus dissicientia eorum cli.Simili modo quoΦ d i ferentia. in enim uniustitiust generis distet entia sit, ec ge/nus decem modis dicatur,diuisio quoci' generis, quae distributio in Occies est, deccm modis quoque ipsa sit , cella est. Quot enim modis genus secatur, tot etiam species inter se distin guuntur. Seleu. Sed quo paciosi multis modis dicitur genus, distinitionem eius allignat Aristoteles,genus et se inquierus,quod de pluribus & differentibus specie in quid sit, prmica tur Draip. Quia nilui uetat quo minus eorum qiis multis modis dicuntur diffinitionetriquo F afferamu qus multis modis dicatur. Nam sicut genus ita id etiam quod in quid fit,prsilicatur , multiplex est. Seleu. At uero cum idem tripliciter dici allierat Aristoteles uel qcHnere, uel specie, uel numero, qui fit ut decem modis idem dici assii maris f Dexip. Qitia quod genere idem clit,decem modis dscitur.ut in substantia idem sunt homo dc equus: Rene
re enim quod est animal,eadem sunt sic in quantitate linea 5c superficies magnitudine siqui/dem sunt eadem.Item :n qs quae sunt ad aliquid, duplum 5c triplum ,quippe cum multiplicia utraq; sitit album Sc nigrum item in qualitate utrunt enim est color atq; in csterissimili modo. Sic quod specie est idem,decem modis etiam ipsum dicitur uel in substanti , uel inca te ris sigillatim: Sc quod numero est idem, simili modo. s. ι. Itane diueri ira quiny dcceii modis dicitur c cum ipse diuersum simili modo tripliciter genere , specie , uel numero, et se dixerit c Dexip. Quod uel genere est diueri im , uel specie , uel numero decem modis singula doci sine dubio allerendum est. Q ia in re quia adeo aperta res qst, praetermit tenda exempla et se existimo. Seis. Dupliciter uero,et tripliciter.ec bifariam Sc trifariam in quodnam praedicamentum reducenda sint Dexip. Dictum iam sepe est, ex dicistuli hus alias primae ei Iesignificationis: alias ad sti randum usim orationis specta. e, quae praedὰ meruis non ascribuntur.Quocirca si haec quot ad primas notiones reserat quispiam ex liti'
hus incitata mens huiuscemodi motiones proci eauit,clse quantitatis dicentur. si auton a pri mis notionibus quae rebus annexae sunt separantur,cuiusnam sint genetis predicamentomim, requirendum non est . se G. Tori a patiemin quonam praedicamento sutuςre delirimvir Dexip. Haecquos ad secunta orati iis usum attidient. manus enim & put Pristia Dexip.in Arist.praedae. H
68쪽
sum nomina .Qtiando uero mala di Caput partes totius sunt & ut partes nominantur ea uia dicat onis uocalis sminuaminio est . Sociares enim substantia appellatio est. alii nomen etiam hoc Socrates considet mus,ad secunda impositioncin nominis spectabit. Ita & totum di pars sese habet. iccirco ieier enda in Praedicaminia non sunt. Sed si inc do id uclumus, in praedicat nenio eorum qua sunt ad aliquid ,sunt constituenda.quippe cum patue totius pars,& totum ex partibus totum sit. SHeu. Vniuei sale autem,&cmnino,&sunditus , ad quod. nam praedicamentum reduci debent Dex p. Haec ex praedi inclitis abstracta sunt,cum per participationem primorum quorundam,& exemplarium pia dicamentorum proximi, antur. seleu. Idem & diuersum, re proprium, de alienum,& commune. &dist erei viam,& ambiguitatem, & qui uocationem ubi reponere debemus Dexip. De omnibus quidem unumquodQ liorum dici explicatum iam est Quoniam uero sunt nomina, di fecitndaret se impositionis nominum uidentur , e praeicamentorum serie cxcluduntur . Saepe cnim iam diximus praedicamenta penes signi hcationem disserentiarum quae in rebus sunt, exilio te ride etiam indiuidua,' quae comonstrari queunt magis considei anda et se conscinus ut pote qus di principaliora sint in praHicamentis & explere proselliciam ipsorum magis ἔκ ssint. His igitur ita distinct is, operae precium est animaduei tere, atq; ad perscct it sim ana sci entiam ipsorum cognitionem rescire.
Cur cum de praedicamentis disiputare proposuerit, non satim ab illis exordium sumpserisId de aesei voci 'umuocis Irius Cet. I.
in Vid est in cau sa,cur cum de praHic amentis dicere propc fuerit non de ipsis diiserere
incipit , sed de a Mulucos di uni uccis & denominatiuis prius agit c ci:m tamcn in cae/teris operibus semper ad scopum propositum speciale, S. iu hil praeter ea dicci c ccnsueuei it, quae ad propositam Iem iacere uidearitur r Dexip. dicinia multitudini reium minime ada cluantur.nccp quin sunt res,totidem etiam significatiuae earum diciton sunt neq; sigillatim,new communiter & generatim sodaliciibi excedunt alicubi deficiunt Nam hinnis rei saepe plura nc milia reperiuntur:& plurium rerum e contrario unum n e: quod nihil commune di idem significet.Qitia igitur uidcndum cst ad quodnam pia dicamentum s: implex di in composita dictio pioposita tedigatur: proptet ca de aequi uocis, di uni uocisti denominatiuis Prius tractat,u t uia dccuniu explorare nos doceat, niiquid dici ionibus tale quicpiam acciderii ratque ita ea quae prs ponenda sunt,pi ius tradit iis qui praedicativas dictiones exacto cognituri sunt .Quemadmodum cium in alip sciciatim nonnulla prius explicare consuevimus, sine qui .hus aut disiicile est,aut fieri non potest, ut res proposita percipiatur: ita hic ante Φ ad diuisio nem in praedicamenta ueniamus, exponi quaedam de iit, quae adsequentium dilucidii rem faciant.
Cur Archias in dictionilius uniuersalibus de .eFiaocis 'umuocisis denomi natiuis nihil dixerat. Cap.
DEbebatne igitur etiam Archytas antra de uniuersalibus dictionibus ageret, lus nos prs dicamenta seu denuncupationes dicimus,cadem luec explicarer Docip. At pyi ham
meis ne in mentem quidem huiusmodi nominum diuisio uenire potest, qui cum nomina im/ γPosita et se rebus natura opinent ,insqualitate omne circa dictiones repudiare consueuerunt .i
Cur non omnia quae Vlilia ad praedicamenta erant, anteposuerit, sed alia ps praedicamentorum traditione ubiungenda censuerat. Cap. I.
c Ed haec quidem omittenda in praescratia sum quippe cum huiusmodi quaesitionum genus Q requirendum ab hs esse uideatur, qui Pythagoricas suppositiones admirantur. At si Ari/stoteles,ut inquis ea quae utilia erant futura,cxponere prius debuit qua de causa post prinii camentorum traditionem de contrar is 5 oppositis,& motioniblis aiss aliis huiusmodi quaesdam subiiixit c D mp. Quia uidelicet de iis quorum nullam prorsiis notionem habemus merito oportet ut a scientibus praedoceamur cuiust nodi sunt iniuiuocasse univoca, 5c dei si
69쪽
minatiua,quoruni nulla in animo nostro anticipatio inest. ut opus omnino fuerit nobis prae. monitione, qua in eorum cognitionem aliquatenus induceremur. Quorum uero notionem quandam natura quidem insitam habemus, sed non admodum tamen disiiciam: in his prismum communi notione utendum est, ne continuata doctrinae series interrumpatur: deinde singula ex acitus postea explicanda, ita tamen, ut naturalis conleplatio non adhibeatiar. Iam enim quali in genere quintam doctrinam reducit,dum de contraris, oc Oppositis,& asqq, nec non de motione,& de eo quod est simul, hic non admodum a rata tractatiolae usus,in 'naturalibus disputationibus rem exquisitius persequitur.
s Ed qu: d fuit in causa cur prius de inlinuocis, * de univocis mentionem secerit c Cum taY moi adilui uoca in uno selo,quod est nomen: univoca autem in utrisque tam in nomine lin ratione etiam conueniant. Dexip. Causa ad praedicamenta ipsa reserenda est. Quia. ea anqui uoca sunt,quod praecedebat, sc in omnibus ipsi S communiter inerat, merito ante suis.Licet enim in uodq; quantum ad genus ipsius speciat, de speciebus quae sub ipse sunt uni uoce praedicetur: In uniuersum tamin omnia aequi uoce prs dicamenta appellantur. 'Cur non potius de aestiuocatione dixerit. Cet. q.
ΑΤ si propolaum ipsi est de disionibus dicere iam atqs,st ijs quae mutuocationem habet
cur de a uiuocatione nihil dicit de ar uiuocis uero ipsis agit, ius ratione diueriai iam rerum duplicem habere significationem intelliguntur et D ip. Quia si ordine progredi mur,ex rebus quae diuel se modo se habent,equi uocatio dignoscit uinx quibus igitur primo lui uocatio existit,quaeQ eius praecipue in causa sunt,in quibus p cillantiam suam habci ea primo etiam ipse exponit: quae dum animo concipiuntur, simul dicito quoq; elle maui ioca consideratur. Nam cum res sunt plures, statim nomma quiny ipsa multis modis dicit demon, .stiantur.Merito igitur ea anteposuit,ex quibus inuentio & facillima et promptilsima existit: quae res sunt,in quibus faciendae aequivocationis ui Somnis consistit .Quapi Opicr cum ex re, tu diuersitate squom ira anifestarit,simul cita de squiu aiione agit, quς rinus coiis equisi Cur adiunxeritotum bii itinorum nomenJolum commune. Cap. io.
Cum autem sesum duobus modis sumas: uel enim de uno isto intelligitur, ut cum Iuni ei se solem asserimus: uel ad distinctionem aliorum poni cdsueuit,ut cum tunicam solum aliquem habere dicimus hic cum inquit a uiu a dicuntur,quorum nomen solum commutne est ratio autem substantiae iuxta nomen diuersa. uel solum distincitonem a ratione signita cat, uel non significat.si significat,superuacanea reliqua sunt si non sigilii at, superuacuos tum positum est. Dexip. Additiones quidem diluciditatis causa sumi consueuerunt cuius
iis qui loquuntur, praecipuam curam esse debere nemini dubium est. Unde hic qum: selius inbiguitatem id quod subiungitur perspicue tollit. Qiiemadmodum.n.qui dixit tunicam si, tum habri, is si adiunxerit, pallium autem non habet, clariorem orationem reddidit: ita di Aristoteles cum soli addiderit ratio autem substantis iuxta nomen diuersa, non absui de ita casse perspicuitatem censendus est. Cur cum multa .epcnocu comuniuisisse nomine tantum c-ne dixerit. Cap. 11. .:
1 Am uero non solum nomen aequiu orum esse commune,sed alia etiam compli ira assere, re posset qui iam. Aimhus enim non solum nomen commune esse costat,sed illud et iamo graeci sint v duces, q, amici. Cur igitur cum multa alia communia aequi cis sint, nomen cum commune ella dixit Dexip. inia tib quid commune Aiacibus sit quantum ad di ctiones, aut ad genus attinet consideranAm est,sed quatenus tantummodo aequivoci intem se sunt. are hac solius additio necessaria est: qVippe cum aequivocum quam uem ad nomen sesum commune speciat aequiu cum sit , i
70쪽
Quod neque γantum od commune indiuisitae , nine funium ad diuisi ili artinet,
commune aestiuocis nomen fit. Car, i a.
a Tenim cum commune multis modis dicatur: nam comune est, quod uel in partes diuidi non potest, ut equus,& seruus multis communis:uel diuidi potest,atq; id quidem diueris modo uel enim ita diuidiξ ut licet praeoccupatione singuloriam effecium sit, posit usum tamen in commune restre consueuerit cuiusmodi esit forum, aut theatrum uel ita, ut post distri tui aiionem singulis proprium efiicianir: ut spolia hostium militibus. Cum igitur ita sit, & nul lus ex his communitatis modis conuenire aequati is possit, aequiliocorum essentiam tolli ire cesse est. Nam neq; ut indivisibile commune nomen esse aequivocis potest, quo modo equus hominibus esse communis dicitur, qui per uices ad usum singulonim accommodatur: quin re cum nihil uetri, quo minus multi simul eodem nomine appellentur . Neque ut diuisibile:
non enim nominis participatio syllabatim emcitur Pod si nem ut indivisibile.neq; ut diuisisile comi une nomen habent aequivoca,qua alia ratione commune esse ipsis nomen potest Dexip. Sed qui haec in dubitationem uocat,uidetur ignorare, commune indivisibile unumella quod per uices in usiim singulorum abit,ut equus:alterum quod simul abs in ulla diuisio ne participari multis potest qui communicationis nominis modus est.noinen enim ab ulla sui diuisione totum sese omnibus quae ipsum admittunt,participat.
C Ed si nomen signiscativum eius est, cuius est nomen nulla re extrinsecus indigens: nam sto alio aliquo ad significandum indigeret, ne nomen quidem esset: quod uero multis est commune unius signiscatiuum non est:incertum siquidem est,quidnam ex multis uelit simili ,re. ut i enim ei a dicit, is non esse quidem equum,aut bouem,aut hominem, quod signifi/catur manifestat:quc nam canem tamen uelit significare,non exprimit .Qirod si commuia e nihil expresse significat,nonae uero significativum omnino est, commune esse pluribus nomen non potest. si uero commune nomen non est,necp mluiu a ulla res crit:quippe cum aequi uoca cum plures res sint significari ab uno communi nomine debeant.At si nome ad significan λdam unam rem ex multis quam quispiam uelit, ditione aliqua indigeat .simili miro omnis
aequivocorum ratio subuertetur.nam tammune non amplius Perman it nomen si additio,
ne differentis proprium alicii ius euaserit: Verbi causa, si cani ues terrestre et aquai m adhinxeris Non modo enim commune nomen non amplius remanet led aliumpta dila etiane nomen quidem amplius est. Dαφ. Licet nimis curiosa dubitatio esse uideatur siluenda tamen est,& non repudianda.Commune in nomine male sumptum est mon enim ita commune esse niam dixit Aristoteles ut lyram,aut equum, sed eo modo, ut communis uox in theatro est quae licet una H eadem sit,ad diuersorum auro tamen tota deser. am hic quo cive nomen unum & idem cum sit, diuersis rebus accommodatur. Sem. Si quis uermia dicat omne sensibile mutabile est atque alterabile. omne alterabile nunψ idem manet,sed alias
aliud evadit siue in pluribus fue in uno alterationem quispiam sumpserit. iod aut erast alterabile commune esse nullo pacto potest: Q permanere id quod comune siti,debeat. Juod si non permanet,proprium uniuscuiusm madit,quod unicuiΦ con lenit omen uero sienti. bile estniam uox est sensibilis: quare nem hoc pacio commune esse Pollat, aess iccircone/ ue mutuocum.Hanc quidem dubitationem captiosam esse ipse etiam seruio.sed cupio in .ut aliqua eius solutio afferatur. Dαip. Q ut haec dicunt, non aduertunt commune hic non ita appellari ut diuidi in plures partes queat: sed ita, ut totum uniuscuiusque idem efficiatur, non alterum huius alterum illius, ut propria quaedam figurarum comprehensio murratio. nis communitas sit. Moe ita qua ratione propria uniuscuiusq; nomen est,mmune mam permanet. Adde v, mutabile & alterabile licet de uoce utpote quae corpus siti, sumptum fuerit,denomine tamen quod immutabile debet permanere, sumi recie non potest.
Eoa superuacue adiunxerit, ratio autem substantiae iuria nomo diuersa. Ciet. ι .