장음표시 사용
51쪽
ad aliquid prorsiis esse, dc alicuius dicitur non tanae sit alicuius est quicquam, continuo etian ad aliquid elit: quippe cum alicuius elle uniuersalius sit,& satius pateat. Vt si quid est homo, id pi insis cst ctiam moriale, di simili modo rationalemon autem contra: sic si quid est ad ali quid, id prorsias alicuius est: non autem si alicuius est qui iam, prorsu id ad aliquid quoepellie necesse est: Unde esiiciebatur,ut multa quae non sunt ad aliquid,inter ca quae sistit ad ali quid complecierctur:quasi alicuius esse selis fas quae sinit ad aliquid astraberetur.SG da uero disi initio non eo nititur,q, alicuius sint sed Q in respeciis quem inter se habent,ea quae sunt ad siquid, essentiam suam habeant. basi enim medium quoddam ii iter subiecta respectus is eir,quo subsiliunt ea quς ad aliquid sunt qui quide non alia quadam repraer subi aera stit, U Q coniunctionem quandam indicat, quae in ipsis inter se eatenus consideratur, quat nus his nominibus appellantur. Ne tamen idem ipsam quod descriptione indiget, sumptum esse in descriptione uideatur,nonnulli descriptionem faciendam este censuerunt in hunc mo
m: quibus elle idem est, quod ad quodcunq; quesana mo se habere: Uel quemadm umst droiucus, quibus esse idem est, quod ad alterum quodam modo se habere, ea ad aliquid Sed quidnam huiusmodi ratio decIarair Rrst. Illud proculdubio, Q in subieciis rebus insitu ea quae sunt ad ali luci,nel ita ut substantiam carum expleant, neq; si mi alia accidentia,quae in ipsis subieciis rebus innascuntur,ut pcrpellito,uel inio: sed quidda nt,quod extrinsecus ipsis adueniat. Vnde fit,ut nihil etiam patientibus iesis subiectis accedant recedant.
Q i Vn praejinite norit in dis quaesunt ad alipdd, etiam alterum cognoscet.
Tuero ipse Aristoteles quid de huiuscemodi descriptione inquit Risp. Quod si ali
quid ex fis quispiam prsinite norit,illud etiam ad quod dicitur,praefinite esse cognitura Her. Cur quo pactor Rr p. Nam siquatuor ad aliquid elle cognouerit quispiam, est aute esse iis qus sunt ad aliquid idem quia ad aliquid quodam modo sese habere: is illud quoque ad quod quatuor quintam modo iese habent: hoe est quatuor ad duo duplam rationciri obtinere, proculdubio etia nouit. Si enim omnino ignorat id ad quod quota modo se habet, neq; ad aliquid qu a modo se habere illud seiet. fieri siquide nullo mo potest,ut quatuor esese dupla quisqua cognoscat, di duorum esse dupla non intelligatatem si patrem elle Sophro
1uscum pronite scit aliquis, cuius quoq; pater sit,hoc est Socratis, Noetatem; esse Soptironiici silium non percipei e lion potest. Mer. Posteaquam haec deris quae sunt aliquid, /monstrata sunt: quid ex his euenturum sit, doce. Rest. Illud prosccio,v partes stibistam iis ipsa ea quae sunt,praefinitae cognoscet quispiam , di tamen quaenam sit praefinitar ad quae dicuntur, terit ignorare Cum enim uerbicausa manus demonstratur, eam et se quidem alimnus manum possumus scire, cuius uero sit,Diorume an Theonis,aut alicuius alterii petis nire non possumus licet uaspiciat,& manus ei se demonstres God si ea quae sunt ad alio indefinita ad indefinita di definita ad definita dici necelle est paries aut substantia licet pres vite cognoscatur,praefinite tamen ad ea non reseruntur ,ad qus dici consit euenitu: panes substruitiae ad aliquid proculdubio non sunt. Caput enim,& manum, & unumquodq; huiust . di quod substruitia est, ipsa ea quae sunt, cognoscere prasinate valemus: illud uero ad quod di ritur, praefinite cognostare non est necesse.Cuius etenim sit caput,aut manu scire prae, nite non liceta Jaec isitur ad aliquid nullo modo sunt. Nam de his non erat tantum quaestio.
an substantiae cim elleiu else ad aliquid posse uiderentur: su an net alia aliqua substantia . Deo partes eius,quatinus essent substantiar, ella ad aliquid postent. Wre. Nunquidigi tur nullam substantiam ecte ad aliquid censendum est RE' 'Vehemouerasserendun id non cenis Aristoteles, nisi saepius rem,ail exactius perpenderimus: quippe cum de singulis his exquirere inutile non sit.Fieri enim polliet,ut aliquis etiam de patribus substatiae se prae
Mite cogititurum este assimaret. Qui enim cuius esset mantas,uideret,is praefinite huius elle manum cognoscem . Nam qui occultati alicuius manum inspicit, manum quidem alicuius esse scit,sed cuius tamen sit, ignorat. Atqui manu hanc praefinite nouit, eum etiam noluit, ius manus es hquippe cum cognoscere hanc manum eine lautus,nihil aliud sit,st hunc cren'scere. Ob huiuismodi igitur dubitationes uidetur adiunxille, substantiam non et se ad alii
52쪽
OST pnedicamentum eorum quae sunt ad aliquid, quodnam subsequitur e Re . Galitatis praedicamentum m post shbstantiam 5c quantitatem du/bitabatur, nunquid statui qualitas deberet. Quia uero multae quiniones in praedicamento qualitatis inciderant de iis quae ad aliquid essentideinceps post qua tuar docere de his fuit necesse. Vnde post horum traciationem de qualitate considerandum uidetur. Quippe cum post magnitudinem quae est quantitas, di post maius quod est ad aliquid, suboriantur affectiones hoc est calidum,frigidum siccum,humidum, teque huiusmodi caetera,quae quali a sunt. iviri . Sed quale o qualitas qua re differunt Eo sane v quale duobus modis sumi potest: quippe cum quale et ipsam qualitatem si
plicitantummodo dicitur. liditas siquid ,&albedo qualitas inem omnino quod particeps qualitatis est, dici qualitas potest,sed quese tantummodo.tamet si qualitas dici quale etiam potest. Inicr. Oarius explica, quod inquis. Rest. dia damres est ipsa albedo,&quaedam item, quae albedinis est particeps.albedo igitur, & quod habet albedinem,quale iuri potest. Mer. Cur uero de quest uel qualitate inscriptionem secit eRO. Nonnulli non esse ipsius inmiptionem hanc ai emni propterea 'nesp in aliis p edi camentis id fecerit, sed sine inscriptione de ipsis tractarit inin ita inscripsisse aiunt,ut usum minum indicaret .propterea enim v qualitas etiam quale dicitur, uoluisse eum signiscare abfirmant,nihil reserre siue qualitatem,sive quale praedicamentum ipsum appellemus. Si enim quale non solum qualitatem,sed illud etiam quini ipsam habet, signi Mat,necella erat ut id mques tatis di qualis nomine cognosteremus.
OVo pacto uero describit qualitatem Aristotcles r Quali tu est, ex qua dicimur
quales. Inter. Sed quo pacto non esse absurdum uidetur,ii cum uult describere qualitatem,cia esse dicat, ex qua dicamur quales: cum uero quale id ei te, quod qualitatem habeau ita ut eum qui scire cupit,quid sit quale,ad qualitatem teuocet c Nanque ita sit,ut qualitas sit, quam habet qualis,qualis uer qui habri qualitatem siccF incertum adhuc restat quid sit qualitas. Ac similis quidem res perinde euadit, ac si interrogante aliquo quid esset qualitas, nihil aliud esse u qualitatem rest oderemus.Si enim quesitas ex qualio quale ex qualitate demonsiit ann Memini dubium est,quin qualitas ex qualitate demonstrata esse existimetur. Res , Si haec estiet diuinitio,vitio prosecto huiust odi reciprocinio non uacaret: sed ua supremotum generum nulla indiflua itio iccirco reprchedendum hoc minime est. proptet ca v ex no/tiori id quod minus erat notu, nobis explanauaurninius enim quale qualitas alam album
a Ibeta,&grammaticum . grammatica perspicuum magis est. QMlius sιο modo non sit aequiurea,etiam si midus modis dicatur.
c Ed quo pacto, si ea qus mula a dicuntur,multis modis dies asserit Aristoteles, multis modis hic qualitatem dici ait e RO. Non sane q, a qui uoce dici qualitatem intelligat.inulti orum enim nullum est commune genus: Quare ness qualitatis ullum esset unum genus, storquivoce diceretiar.Sed multis modis dici dupliciter sumi soleti uel enim inuivoce significat, vel diuese. Quo in significato sumptum hic n. Si enim multis modis pro aequi uoce hic di, um esses, uocis in signiscata diuisio haec esset. Sed quia multis modis pro diuerse accipitur haecgm snspecies diuisio est. inter. Sed unde id constat, Q generis in species, di non Focis in ignificata panilioli sits BQ. Inde sane, vipse ita subiungit,una igitur species uualitatis habitus α dis filio dicatur:&no, unum qualitatis igniscarum. Aequi caenoq
53쪽
m diuersa significata penera alitem in species diuosas diuidi confreueriant. Ipsorem specte. rum diuersarum n tigniscatorum mentionem facit.Vnde cum inquit uiusmodisdici non pro aequa uoce,sed pro diuerse accipiendum est.
QVomam autem sunt qualitatis species. R sp. Quatuor. Meri Qu me Vna est habitus &dispoisio. inter. Nunquid habitus didisse sitis,sicut species inter
sedisserunt,in numero tantum diuersitatem habente Rev. Tanquam species inter se monime differunt,ut homo & equus mon enim specificis disserentiis,ut equus ab homine,disi sed numero tantum discrepant, sicut Socrates re plato. qui non specisca diuinitate, sed pro Prietate cuiusdam qualitatum concursus a se mutuo di intQuemadmodum uitur si umquod diuturnius est,a diali albo specie non differt quippe cum nihil in eo diuersum sit,quat nus est album: sed tempore tantum discrepat. Vtriusm siquidem eadem ratio est: nam utracyidisse atiui uisis colores sunt Iles item nihilo minus mel est,etiam si melle sit dulcius.Sic hahi ius, licet longe sit stabilior ψ distrasitio,in eo m est stabilior, a dispositione uidetur differriGnon in eo v qualitas est . . a
Setannia quali lispecies naturalis sentia vel impotentia. C Ecunda uero species qualitatis est natiiralis potentia ues impotentia qua pugillatorij non nulli diri consueuerunt sugil enim, seu pugillator est, qui pugnis decertandi scientia ria raeditus.at pugillatorius nondum pugillandi scientiam habet, sed ad eam acquirendam ido Deus est.Dicendum igitur naturalem hanc potentiam innominatam elle, ait omnino hanc qualitatis speciem nomine uacare.ciri quidem huiuscemodi qualitates nomen imponere ora tione quadam uideri pollent.aptitudo siquidem ad pugillandum ea dicerenar, ex qua pugil latorius aliquis est: & aptitudo ad aegrotandum, ex qua morbidus, sic morbosus aliquis dicita Silubris item ex aptitudi ae,quam habet quispiam ad sanitatem consequendam. Aristot sitiero potentiam re impotentiam ipsam eiusdem appellauit. inter. Sed quo mcto contrae .ma sit stipere simul quispiam potest r nam potentia contraria esse impotentiae uidetur. Rripis Nihil absurdum id est quanta enim potentia est pisditus quispiam, ei tantam etiam impotrix .riam accidere inumiemusqui enim potentiam habet lan pus, impurent m se aegrotan/4 idem habere dicendus est.Item quando alicui potentia inest, ut in Mor tvadat, eidem ut non euadat, impotentiam incise perspicuumtat . iure. Quomcio hoc diis Aristoiviles c Rq. Dum inquit,salubres eos dici, qui naturalem potentiam habent nihil facile pa, liendi ab iis,quae occurrunt: perinde ac si diceret, qui patiendi facile a morbis imbe litatori habent. Bitti . Sed cur in hac qualitanam specie di durum di molle etiam statuit ei sinimia durum uim habet,ut non facile discindatur:propterea m nullum in generatione & cora
ruptione corpus est,quia non discindi queavat molle, quia econtrario ea ui est praeditum,
ditandi possit. Terita fialis isspecies passi essulitates o lectiones
Erthini qualitatis genus est,pasIiuae quesitates & affectiones. inter. Quid , iuolunt 'ha palsuae qualitates 5 affectiones t Rest. Qualitatis porro haees cies affectionis β
ntificationem pssesert,non circa idem tame iam uno mocio. Inter. Plane explica,quc inquis. Resp. Qualitates quar tam sunt, quae animalibus sensu prisitis affectiones circa, sus Meriint,ac propterea affectivae seu palliue qualitates appellantur. Alis uero sunt clusi Ee affectione in iis quae ipsas habent ,extiterunt.Vt dulcedinem,& amaritudinem, di acci icitem esse quidem qualitates constat quippe cum ex ipsis quales res dicantur,quae ipsas sust mi aiam & ex dulcedule dulce mel,& ex amaritudine amarum absiliithium dicitur. l a ae qualitates ex eo uomur, v affecit in sensibus inserant. Simili modo quo calidoras & sit indita non eo et ipsς in se affectae quadam qualitate sint,sed quia affectionem etiamin esto efficiant. iner. Hanc quidcin qualitatis speciem declarasti quo pacto uero assecti me alitates 5c allicitones dicantur,ostende. RO. Albedore nigre , alij Motes in secinia quali tates dicuntur propterea v quae ipsis inaedita sunt corpora. quodammo
tum assecta.μι- tu timuit,pallidus, oc u uerecundatus est; ni faecio corpore euasit Porphy. in pratalla. E F ii
54쪽
Quemadmodum uero ex assectione pudoris effectum est,in rubuerit, Sc ex timore,ut pallue/rit quispia sic ex naturali quiny allectione euenire ait, ut talem colorem corpus consimat. Sed in timore di pudore opinationes quintam praecedunt, in naturalibus temperaturae qua, dam.Qualitates autem has quossi esse illud declarat,q, ex albedine album,& ex nigredine ni/grum quodlibet dicitur. inter. Nunquid huiuscemodi omnes absolute qualitates dicun/tur ' Resp. Minime. Inter. Sed qua nota discemenda sunt: Resp. La uidelicet i ita stabiles dc diuturnae sint,ut auesti dissiculter queant. Q enim qui ex sole nigredinem ad bre/ue tempus contraxit,ita est niger,sicut si ab ortu niger esset effectus: ne qui prae pudore ri it, ita ruber est, sciat si eiusmodi esset genitus, ut propterea ruber appestari deberet. Salvitur quales ex talibus colaribus non dicuntur, ne F qualitates in iis qui ita afficiuntur, sed
Melisue qualitates tu assectiones vi ammu
P Ostia Φ assectivas qualitates,& affectiones in corpore qumam essent,dissimust,easdem
in anima ex proportione etiam expone. Resp. Qualitates in anima esse qua ex affoctione existant eas astem,qus istabiles ita sunt,ut mutari d culter possint. cuiusmodi est auaritia,& insana mentis extilibatis,atcp ira. Non enim qui aut semel, aut ob ea quae debet,ira scitur, iracundus est sed qui ei te irascendo infestus selet, at 3 id uel ex moi bo, iaci ex pciuo fione contraxit. Oporici autem, ut iracundum hic intelligamus, non qui naturescin aptitudi/ncm di procliuitatem ad iras dum habet: ita enim ad serendam speciem reseri deberet: sed qui iracundia ita assectus est,ut quasi morbum contraxerit.Tales etiam sunt amicitia,& ama/io ita insania. Nam si si iter non sint ira ec cupiditas,affectiones tantum sunt Ion qualitates.
Tertia Tecies quali latis quo modo a prima tusecunda disserat .
Ed quid erit quo a prima specie disserre hae qualitates uideanture Rest. Quod illae ex
G doctrina in F extrinsecus persectionem consequebantur. Scientiae enim sc uiriuies maiori ex parie doctrina copa tari consueuerunt.Hs autem non doctrina,sed natura persciuntur.ni grDo enim,&' albedo,& dulcedo natura existum emulentia item et Avaritia non ex dis irlina, sed ex prauis moribus inolestant. Inter. Aterum sinaturare consuetudine haec ii
sunt quo pacto a secunda specie distant r Rrip. Hoc modo uidelicet,q, illae in potentia,&scia aptitudine considerabantiar.Hae uero quae in tertia specie sunt in eo exitu,q, pialectio/nem iam habent λlbedo enim Ec temulentia stabiles et iam perscas atm ab Iutae qualitates situ. Her. Sed quo modo in prima specie caliditates&fr ditates,& morbum &canitatem inter dispositiones enumerauitatunc uero quasi diuersa ab ea species sit caliditatem 5c siigiditatem asseciviam qualitatem esse inquit RO. Quia illic calidum & frigidum ex eoo dispositum quodam modo qiu iam esset, licet non stabiliter, dispositiones uocauit: hic uoxo asseritura qualitates ex eo nuncupat,q, assinionem in alia inducant. Nihil absurdi aut enires in se habet, si idem alio at* alio modo se tum alimus at citerius species sit. Exempli gratia pate quatenus est Socrates,substantia est,quatenus pater, ad aliquid. Ita caliditas, in eo q, shbiectam rem quodam modo disponit,dispositio est: si permanens ita euadat, ut dissimiter tolli queat, est habitus: in eo Q sensu appropin antem calefacit .asi calua qualitas est Her. At temporaria calefactio cum sit affectio, est ne idem quod dispositior Rel. Ea quidem quae ab habente corpore in alterum inducitiar, dum calest. dispositio est. Quae uero ita calescentis est,ut aliud corpus caleticere tamen nequeat esse assectio dicenda est: ita ut assectionis incrementum sit dis 3 sitio quae quidem esse citam affectiva qualitas uidetur:dispo/ sitionis autem incrementum habitus,ta maxime affectiva quesitas sit.
O Varia quesitatis species quaenam est p. Figura re uniuscuius res se a. Hur Quidnisi est figuramquo pacio a neomeris di itur: Figuraestri in
55쪽
esma, ues ab Miquibus lincis continetur. Mer. Nunquid spatium siquod quatenus abina,vel tribus,ties quatuor Iineis continetur, qualitas est in eo uidelicet Q a tot lineis comprehenditur e Resp. . Minime Id enim cum ex multitudine constet, quantitas potius esset, lyalitas. Inter. Sed cur tu figuram in qualitate constituisti: Re . Quia non absolute a consideratur, quatenus trium linearum numerus figuram constituit sta quatenus lineae in inter se locatae stant,atet angulos ehiciunt Quando enim lines ad angulos tres coitimas spatium cruoddam intra se comprehenderitu,& terminauerint,triangula evadit figura,quae qualitas est non in eo φ tres lia at Iineas sed in eo Q ex tribus lineis, tribusp angulis forma qugdam existat, quae quidem non colore ullo prorsus , sed tali quadam superficiei figuratione consideretur.Sicquom subiecta super e circulariter te mata extat circulusEsti qualitas circulus,& triangula figura, quadrangula: quin canera etiam omnia geometrica in unam qualitatis speciem reducuntur. Quae etiam in fine enumerat Aristoteles. Linea Unir quinyli ut longitudo carens latitudine consideretiar, est quinias si quatenus est recta,uel curua,qua istas. Superficies item quantitas est, quatenus est superficies: in eo uero Q, est plana ad Qua litatem rescienda est. u
c Ed de sgura quide inio pacto sumpta qualitatis species sit, satis declaram. Quocirca quomodo somaeum sit qualitas, demonstra. R in. Forma duobus modis apud Aristote, a dicitur:uno enim significato substaritiales formae ita appellantur: altero ea, quae ex sit, stantialibus iarmis in sui ei ficiebus expresta existunt Quo quidem unificato pulchrs ae sormosae species ab r ullo subitantialium contactu dici consueuerunt. Forma ruitur hoc modo sumpta,perinde ac figura qualitas est. 14Iister. Quaseam alias qualitates dixi uir Resp. Re istuduiem Sc curvitatem di quicquid simile his est. Inter. Quaenam alia similia his sunt en6p. Spirat turbinata lenticulata,am huiuscemodi caeteris figuris praedita. Inter. Vnde has qualitates esse constat cri Rist. 1- Inde, cum assignata qualitas ea sit, ex qua quae de nominantur, qualia sent: si ab iisquae superius dixinuis,denominata sunt quali qualitates Naa qtubus ainrunantur, se perspicuum est . Cur raritas ετ densitas, asperitas ρυι υ --μι1ωαὶ es.
. a Tuero si denominata ab aliquibus quesiae esse quesitates ostendunt, ex quibus deno/o minatur: a raritate autem rarum,oc a densitate densum dicitiir:dc a Levitate item laeve, et asperitate simili modo asperum Gnominatur : qua de causa etia raritatem dc densitatem octauitatem Sc asperitatem qualitates esse non asser vir Rest. Quia huiuscemodi sit b/ieciorum differentiae essiciunt, ut quodam modo haec se habeant ne F ex qualitate appellationem ipsis proant,sed ex eo potius Q positione quada in ipsis his formis considerantur.Quippe cum densa dicantur eo Q partes ita prope inter se sitas habeam,ut nullum stud diueri ινγneris corpus incidere inter ipsas queat. sicin in auro cic serm,at huiusmodi corporibus caeloris conspicitur.Rarum autem econrrario, eo i ita partes eius inter se dissideant,ut diuersi generis corpus aliud penetrare inter ipsas possit. cuiusmodi sunt spongiae,5 pumex,ec lana iue item est id, ius partes ex aequo ita collocatae inter se stat, ut alia aliam nullo modo ea dat sicut asperum contra,cuius partes talem habent situm, ut altera alteri saperemineat: quem
in modum tam partes sese habent. inter. Quidnam ex his diffinitionibus colligis: Rest. Quidnam aliud, raritas di densitati lamitas 5c asperitas positionum species . Inter. Sed hoc facit,ne qualitates propterea eslacenseantur 'R J. Multum sanet am cum mstionem predicamenti ad aliquid esse ostenderit,si rarum re densem,isve 5c asperum positiones qumia sunt, in pWdicamento ad aliquid etiam ipsa, Sc non in qualitate erunt constitum 'da. Mer. Nunquid solis hae quatuor s es qualitatis sente Rest. Foetallo Meric docisti irasse e RO. Quia Ari eles dixit, Fonasse igitur Mius etiam modus qua
litatis esse uideretur. Intre. Sed ubinam de his inquisiuitae Re . In libris,quos μ τἀτα Mitae a est post ruralia inscribit. Inter. Cur hic exactam de hac re considerationem
56쪽
endos, si natirrata uero ad eos qui inmucti tauri essent,consciipsit. v blain suibus qualitas nomen non habeased sud et non furebiasuri M. i
SAEdor dixit, Ac qualua: quidem antedicia sunt. qualia uero ea quae ex his denomina tiue uel qil unq; alio mCdo dicuntur qua de causa adiunxit,uel quocun* alio modo dicuntur: Risp. ita usus tmerdum uariat. Mer. Quo pacto e Rop. In nonnullistam qualitas ipseM quale iacineri habet,ut grammatica qus est qualitas, di grammaticus Puctualitate ea est praeditus : di caetera huiusinodi, quae utram nominibus exprimuntur. In Pu husdam aut quale latum m OdO,S nen qualitas,aut tantum qualitas & non quale nomine ex primi potest cuiusmodi ea sunt, quae in secundam qualitatis speciem reseruntur. A studuit enim naturali cum nomen nullum imposit si sit, pugillatorius tamen, di curserius, di salubris, non ex ea quidem qualitate quam iam habent ,sed ex ea quam sunt habituri, ita uocari comsueuerunt. quippe cum ex pugillatoria scientia pugiles, ex luciatoria luctatores dicanturExui autem di facultate pugillatorii di luciator a non denominent,scit ex eo in idonei ad suscipiendas scientias sint mi ex spe appellationem huiusnodi haboe uideantur. ia enim ubi sci entiam adepti suerint uel pugiles ueI luciatores sine speramus illos pugillatorios hos luciatorios nuncupamus. AN ue hi quidem licet qualitas nomen non habeat, quales ita appellantur. At ia sunt in Milibus qualitas nCminata est ab ipsa uero quales aliqui non dicunt. Cum enim optimus habitus αρετης hoc est uirtutis nomine censeatur, ab ipsa non denominat quispiam. ne enim a. uiriuosus in usu esta Q : cum neet dati erasus seu qui literis conitat, de eo dici consueuerit,qui qualitate grammaticae praeditus sit. Sed a ustrine. σπουδ ῖος. i. si idiosus&honestiis uel prchus dicitur.Addem quocunq; alio modo etiailla dici censenda sunt quae licet denominentur,non proprio tamen modo dici uidentur: cu
iusmodi est a iustitia iustus .i. terra ται δικαιοσυ i t e ratiota δε κωM enim proprie ab eo quod est Ais,deducitur. item a temperantia temperans. i. ἀπο τους σωφροσυνησθ', di non σωρ ροονον quasi temperaratisi dicas: sicut οἰ- ras ευφροσυνηι ευφρο νον .i. alaetitia larium. inhiat is quo minis uarietatem at pinsquesitatem reperire huiushiodi possimus.
Contrarietatem inese in puritate non omni, ne ola.
Voniam in aliis praedicamentis&quae estem communia eum estis, di quae propiti
imuistium: inciuisiuit m Quidnam idem mom hic facit u Rest Facit sane. . Intre.
Quo pactor Rst. Ineste enim inquit etiam contrarietatem in quati. Inere. Sed cur dixit etiam contrarietatem,et non contrarietatem tantum modo absi coniuncitone illa et lain alia quom in qualitate inei se ostendit. Praeter alia igitur, sciendum este ait con trarietatem etiam ipsi inesse. Imrr. Nunquid omni di soli qualitati contrarietas inest e.
R st. Minime.Soli enim non inesse ex eo perspicuum est, v iis etiam inest quae sunt ad alia qui I non omni uero,inde constata ness illi si ei inest quae figura constat: ne rubro reuiridi, aut euist ex huiust nodi coloribus,qui in edii sunt,sed nigrum latum di album contrarietatem inter sese habent. Inter. Quo modo figuris nullum est contrarium c Resp. Quianem triae gulae, Q quadrangulae, neque alteri alicui figurae reperiti aliquid contrarium pix est. Int eri Nunquid ηs quae ex qualitatibus admittentibus magis di minus sunt qualia aliqua est contrarietas e Resp. Est quidem. Vt iustitiae iniustitia, di albo murum . nivire. Nunquid si alterum est quale,esse etiam alterum necesse est RO. Prorsus.Nam si iustiana contraria inlustriae est,& ea qualitas, iniustitiam qu ' qualitatem esse omnino oportet . . Sed cur dixit iustitiaim ustitiae contraria est,ia iniustum iusto:&non simili iri lanii sum iniusto e Re p. Quia nonnulli erant,qui iniustitiam contrariam esse iustitis non concedererit sed contrarium ei esse habitum assererent, qui nomine careret,iniustitiam uero priatiationem esse,non habitum dicerent: propterea φ habitus affirmative, priuationes n tiue essent appellanti. Imr. N Quid recte dicunt, qui ita sentiunt f ,Rηρ. Nequam Nams Q habitus priuat me appestare consuevimus. sicut temperatulae contrarium habiti intemperantiam,& prudentiae imprudentiam,& liberalitati illiberalitatemn pietati impieta
57쪽
estas, suditu, atque alia id genus. o modo priuationu genus inquirendumst.
c I quaeramus in huiuscemodi contrarietatibus in quo genere unaqus priuatio sit, qua uia o utendum nobis erit r Re'. Summus oppositum eius quod quaeritur, quod notius esuta considerabimus quo in pra dicamento contineatur:quod ubi constabit,eius quiny contra rium in eodem erit statuendumExempli causia,si quisipiam quaerat cuius prinicam istin iustitia,tum iam speciabit.est autem iustitia qualitas: iniustitia igitur etiam qualitas erit,imili modo in caecitate erit faciendum a Dius praedicamenti sit uisio,inspiciem quae si fuerit qualitas,qualitatem quo p esse contrariam ipsi caecitatem necelle erit.
Voniam in superioribus prsdicamUitis de susceptione magis&minus dictum fuit mun aquid qualitas quoque magis re minus admittit e Reip. Admittit quidem. sed neque sola,ne omnis:na ex nonnulla etiam ex iis qus sunt ad aliquid,id admittebat,ut magista nullus dicerentur:& circulus aut triangulus aut quadrangulus nec magis,nec minus, aut circinius,aut triangulus, aut quadranguluS dicitur. Adde quodne F periacia uirtus, ne* perfecta ars id admittit. Multae tamen qualitates sunt, quae etiam magista minus dici polsunt. album enim oc nigrum magis di minus aliud alio dici manifestum est. Inter. Clarius Sc distimctius explica an qualitates,& quae ab ipsis qualia denominantur, magis minus suscipiant.bed quo pacto distinctequi iam hac de re potest dissilui , in qua opiniones plures sunt Al i enim sunt,qui oc habitus omnes materiarum,S qui quales ab ipsis dicuntur, intendi,ac i emitti aiserant: quali ipsa quom materia magis di minus sit .Haius sententiae nonnulli Platonici extiterunt.'ii quosdam habitus,& qui ex ipsis nominarentur quales, magis Sc mi/nus non admittere existimabat:quosdam uero admittere: iusmodi citat artes omnes,& me diae qualitates,& qui ab ipsis nuncupatur. ius opinionis fuerunt Stoici. ma opinio fidit, cuius Aristoteles etiam meminit, eorum qui habitus quidem intentione oc remiIlione omni carere aiebat,sed qui diceremur quales, magis uel minus clusimodi et sepol se, ne* id tamen omnes. Inur. Sed quo pacto huiusce sως mentionem ferisse Arit Melam inquis R. p. Vbi est Nonnulli enim hac de re altercantur qui iustitiam quidem iustitia non magis ues minus dici,neq; sanitatem mitate concedunt:magis tamen uel minus alterum altero uel canita tis,uel iustitiae habere pol Ie non negant,ut uel Lanior uel iustior dicatur. angulum uero oc adi angulum, ne' quampiam ex aliis iamris admittere m. uel minus perspicuum est. Quae enim trianguli aut circuli rationem admittunt, ea omnia simili modo aut triaguli lint, aut circula.quae uero non admittunt,nulla alterum altero dici magis uel minus pol suiu illi, lo enim magis quadrangulus Q altera parte langior figura, esse circulus potes um neutrum circuli rationem admittat. incri Nunquid hanc de intentione&remiisione in qualitatibusta qualibus opinione approbas RO. Proserio quidem. - . Quid uero Quintimateria,
Ies qus per se sunt qualitates magis oc minus non admittere,materiales uero dileς,5 qui ex ipsis quales dicuntur, admittere aiterunt, nunquid reae tibi uidentur sentirer RΦ. Mi,nime. iser. Qua de causas Re . Quia qualitates immateriales .ct quae per sese exi stimi, qualitates quidem prorsus sunt,sed siubitantiae: ac propterea quianel aliis ullis su stantiis id accidit, magis di minus admittere nequeunt.
Qua regati in explorήηda susceptione magis'minus utendum s.
cm quamnam in uniuersum normam Aristoteles nobis praescribit, qua quidnam mvisci 5c minus admittat,&quid no admittat, plorare ualeamus e RO. Illam sane. q, quae icunta propositae rei rationem non admittunt, ea magis &milius eiusmodi dici non missint. . Verbi causa me' triangulus quadranguli,necp quadrangulus circuli rationem admittit: lacie eo incidere non potest,ut inter harx mam uel minus reperiatur.Indumentum uero,& nix.N
cita alia,quia rationem tibi in se admittant, rubii uerat quo minus, in Mi uel miniu
58쪽
ta etiam dicantur. Inter. Nunquid omnia quae eandem rationem admittunt magis&minus dici queunt Rhy. . Nequaquam.Qui cum Omnes parit Iares homines,lationem hominis admittant,& tamen propterea non sat,ut homo homine magis Ec minus uel dicatur quispia uel sit. At illud pro certo tamen habeatur, quod eandem rationem non subit.id ut mais uel minus dicatur, fieri nullo modo pol se eo Q ad similia, non ad diuersa fieri comparatio. nes quae per magis di minus misiturat, omnino debeant.
Proprium qualitatis esse simile o dissimile dici.
AT enim si ne* hoc qualitatis proprium est,quidnam esse censendum est R '. Simile ec dissimile. quippe cum solis qualitatius hoc accidat,ut ex ipsis simile uel dillimile ense alterum alteri dicatur .Quapropter ut similes uel diissimiles dicamur, qualitatis sine ullo dividio proprium est.
Habitus φιo modo esseVqualitas ad aliquidpossit.
s Ed dubitare quispiam posset quo pacto cum eoru qus stat ad aliquid, species enumerans,
habitus etiam inter ips reposuerit: hic qualitatis primam sitatim speciem elle. habitum di dis gitionem dicat. Habitus enim hoc modo duorum pra' sicamentorum , dc qualitatis, di ad aliquid clse uideretur. Quod si esset,efficeretur, ut unus di idem habitus diuei fas spe/cie disserentias admitteret: propterea udiuerserumgoaelum, & eorum quae subaltemata non fiant,diueiss etiam specie disserentis sint. Inuenienda igitur ratio aliqua est quς huiusce modi dubitationem dii solvat. R6ρ. Sed Aristoteles quoq; hoc turbaturum ellis multos ammaduertit: at* iccirco duas dubitationis huius Plutiones adduxit. Inter. Quasnam e RO. Vnam quidem,q, multa disserentia esst,si in genere, aut in particulari tale quicpiam di
Nerimus.Genus enim in scientia,species glammatica: individuum autem Aristarchi gi am matica. Scieritia igitur quae speciali somnes di patriculares scientias excedit,habitumss eius, ad aliquid csse dicium est speciales uelo,at Q etiam magis indiuiduas & particulares,qualita res. Nam indiuidua grammatica quae est Aristatini,& indiuidua musica Aristoxeni, indiuis dua item medicina Hippocratis qualii arcs cum sint ad aliquid elle nullo modo I ollunt. Qii alitates autem elle perspicuum est, propterea Q ex ipsis quales dicuntur. qualitates uer aeerant,ex qu ibus cmales denominabantur aliqui aut quocunque alio modo dicebantur. At si ipsas ad aliquid esse quispiam dicat, id qualitum ad genus ipsarum allino intelligendum erit. quippe cum grammatica alicuius scientia cile dicatur non grammatica Aristarchigrammatica: nam si ita esset,lacere etiam reciprocationem possicinus, ec dicere: Aristarchus est gram, maticae Aristarchus. Genus igitus .hoc est taciat iam else ad aliquid dico: est enim scientia sci, hilis rei scientiaeec stibile scientia scibile. particulare autem hoc cit Aristarchi gramm alicam non esse amplius ad aliquid, scit qualitatem. propterea Q 5c Aristarchus, S unusquisque qui particularem scientiam habet, non a generali scientia, sed a particulari denominet in : Ari/itarchus a sua grammatica, item a sua musica Aristoxcitus , et caeteri etiam simili modo a propi ijs scientiis, quae particulares sunt. Imer. Sed una quidem haec est solutio, quain anulisti. cum duas autem esse dixeris, restat, ut alteram quoque adducas. Re . Diccndum igitur esit, si quisquam est, qui hanc non admittat , illam admittere omnino debere cum dicimus, nihil, prohibere, quin una & eadem res in duobus praedicamentis constitua νtiar. id enim absurdum non est: sed si idem in eo q, est idem, in duo diuersa praedicamento/rum genera, non subaltema reseratur. idem enim in alio atm alio significato semptum in diuersis statui prisicamentis sine ulla absurditate optime potest. Quippe cum etiam ipse So/crates multa et se demonstrari non dissiculter queat. substantia enim est, quatenus est homo: quatenus autem est tricubi talis, si ita inciderit, est quantus: in eo uero Q est pater, est ad ali quid: in eo q, est temperans, qualis est: atq; ita in alia atq; alia diuersa pra dicament a resu εcitur. Qi Iod si Socrates cum imum N idem sit, alio at* alio modo sumptus in diuersis prae dicamentis repereur r quid absiudi esse debet , si habitus alia ratione ad aliquid , alia ellequalitas dicaturr Sed quatuor hucus me praedicamenta iam pertractauit,quae maiorem in militionem exigere uidebantur . .
59쪽
IN PRAEDICA M. ARIST. DE FACIENDO ET
Patiendo. Intrerogatio. RO. Facere,pati situm esse,quando,
dod Admmum quid .sed is qui mo At haericiis, ' si di*ux xa sunt, optime perceperint, in b, b T- se e re p ticontrarietatem admittere asserit: quippe
iE D hscquid i hactenus de faciendo Ac patiendo dicta ab Aristotele sent.Del eo situm seu positum esse significat quid dices e R . Illud proset ς. , --d aliquid demonstratum iam sit, postum uero scii situm tu in native a positione esse dictum: quippe quod non in praedicamento ouod moti- - ei Iesigniti t. mer. Apemusexpone,' I inquis. RQ Positio quidem cum alicuius sit Itali ad aliquid proculdubio est Unγ-- sessio,quae sunt positiones, ad aliquid etiam ipsae erunt.Sed ea tai es in hae die: β QMi xive, quod est,recubare,sitare, edere,ad aliquid non sunt.
EST A NT adhuc tria prmicamenta,quando,ubi,5 habere. de quibusnilia dici hic ab Aristotela manifestum est. Tu uero de ipsisquid habes, quod dicas e RO. Quidnam aliud,qψ sicut ea qus sunt ad aliquid,non ad ipsas res specianti. si is Iu prun/ratione considerantur, sed perinde at Q appendices ipsis amastutur z quoque in iis quae quantitati, ct substantiae subiectae siunt rebus quando di ubi di habere superexistere consueuit. Nam necn si locus& tempus non sit quae quantitates, ubi di quando existere ullo modo poterunt: licet neque tempus uuam do,nem Iocus ubi sit ne si tollatur substantia,haberi qui iam ab aliquo poterit. Sicut olim quando substantiae ad tempus,& ubi substantiae ad Iocum ita habere stantiae ad submini iam relationem innificat.