장음표시 사용
111쪽
omnium roguigrum subiecti mi in aduertamus, ut omnis actionum in oralitas in in celsitate earum per officium atque ex Obseruantia legis ponatur, non vero Gb amoron inclinationein lue ad ea, quibus actiones debeant produci. Hominibus cuiustisque naturis creatis rati Q ne praeditis ne-eellitas moralis coactio est, hoc est, obligatio, et quaeque actio, qua Oiscium, in ea posita et constituta, non vero qua ratio agendi reprae lenitetur, quae a nobis ipsis expetita sit, aut expeti pollit. Quasi vero umquana possuiuas eousqtie pertinere, ut sine legis obseruantia, quae eum metu est transgrestionis coniuncta, nos, quemadmodum natura diuina supra omnem dependentiam eleuata, sponte, per quamdam quasi in nobis inueteratam voluntatis cum lege
pura morali contientem iniri, numquam loco mouendat numquam potiri possemus I inctitate voluntatis quae quidem lex moralis, cum numquam queamus tentari, ut aliea deficiamus, tanidem sere prorius di sinere posse nobis in praeceptis videtur). Nimirum lex moralis voluntati entis omnium persectissimi lex θnt Datis est, sed cuiusque naturae rationisque finitae voluntati lex est obsitii, coactionis moralis determinationisque actio itu in illius per observantiam huiusce legis atque cx verecundia ossicii. Neque aliud principium subiecti utant accipiendum erit pro elatere; alias enim actio quidem, pro eo ac lcx praecipit, seri poterit, sed cuin ea quidem officio consentanea, neque tamen propter psicium fiat, sententia animi non moralis erit, . ad quam tamen in ea legislatione proprie respicitur. Perpulcrum est, humanitate ductum et beneuolentiae
conspiratione aliis bene sacere, aut propter ordinis amorem iustum esse, verum in eo nondum inest genuina regula moralis vitae noli rae, quae loco nostro, in naturis ratione praeditis, qEa hinnivibus conueniens est, si tantum nobis 1umlinus, ut quasi milites voluntarii. superba mente cogi tationcm ossicii negligamus, nosque, tamquam a prae
cepto liberi, soluin propito motu id agere velim Us, quae ut agamus, nil attineat nobis praecipi. Di δε timae rationis
112쪽
8o P. I. LIB. I. CAp. III. DE ELATERIBI'S .
subsumus, nec decet in uniuersis regulis subiectivis nostris subieetionis sub ea obliuisci, nihil ei quidquain det triere, suetoritatiue legis quamquam propria ratio nostra eam dictitat) ex philautiae errore quidpiam eo derogare, quod
rationem voluntatis determinandae, quam is legi conue. nienter, tamen in alia re quapiam, quam in ipsa lege, et obseruantia huius legis poneremus. Ossicium debitumque sola nomina sunt, quibus iIostram ad legem moralem relationem insignire debemus. Sumus quidem membra legis. latoria regni morum pei liberia tem possibilis, et per rationem praelicam nobis ad aestimandum propositi, ted sinultamen subditi, non caput illius , et ignoratio gradus ins
rioris nostri, qua naturarum cruatarum, recusatioque arrogantiae contra auctoritatem legis sanctae, iam est defectio ab ea, quoad sententiam, etiamsi litera eius seruaretur. Quo quidem admodum conspirat possibilitas eiuscemodi legis vi: ama deum prae oviaribus homin Gnque vii teipsum 'st. Ea enim, qua piaeczptum, obseruat uiam legis postulat, amorem imperaviis, neque optioni pei mittit arbitrariae, ut hunc tibi pro principio statuas. Sed amor erga deum qua inclinatio amor pathologicus) esse non potest; neque enim deus in re versatur subiecta sensibus. Idem amor erga homines esse quidem potest, non autem poterit iuberi, siquidem penes nullum hominem est, ut soluiniussus quempiam amet. Ergo solum amor practions in nucleo illo legum omnium intelligitur. Atque in hae si nis-eatione deum amare, est, eius praecepta libenter seruare; hominem amare, est, Omnia osticia erga illum libenter sacere. Praeceptum autem, quod hoc pro regula ponit etiam non imperare potest, ut eam mentem in actionibus
ossieto consentaneis habeamus, sed solum ad eam n piremur. Praeceptum enim, quod iubet, ut sacere quidpiam libenter debeas, per se pugnat, quoniam, ii, quae nobis J Ηuie legi prineipium felicitatis propriae, quod quidam stam
anum moralitatis decretum eonstituere volunt, mire aduersatur.
113쪽
8 Isaetenda sint, iam ipsi sponte scimus, si praeterea nobis conisseti essemus, nos libent cr sacere, praeceptum de eo prorsus inutile foret, et, si faciamus quidem, sed haud fere
libenter verum solum per legis obseruantiam, praeceptam, quod hanc obseruantiam constituat elaterem regulae, ipsam praeceptam mentem ad uel sum ageret. Quamobrem illa lex leginti omnium, quemadmodum omne praeceptum litorale euangelii nobis mentem moralem in uniuersa sua persectioise proponentis, uti ea qua ideale sanctitatis a nulla natura creata attingi potest, tamen ea prototypones , ad quod propius accedere, progressuque liaud interrupto sed infinito ei fieri pares conari debeamus. Si scilicet natura rationalis creata umquam eo peruenite posset,
ut Oilitii bus legibus moralibus libenter Obsequeretur, hoc idem osset, ac li ne postibilitas quidem cupiditatis, quae eum ad aberrandum incitaret, in eo inueti iretur; imperio enim in cupiditatem non poteris nisi dispendio quodam potiri, proinde ad eam rem Opus est coactione tui ipsius, hoc est, interna ad ea, quae haud omnino libenter facias.
Ad hunc gradum mentis moralis aut matura creata numquam poterit adscendere. Etenim cum ea creata sit, proinde respectu eorum, quae postulat, ut cum statu suo prorsus contenta Vivat, semper aliunde pendeat, numquam ea poterit a cupiditatibus inclinationibusque prorsus libera esse, quae, quoniam in causis physicis positae sunt, cum lege morali, e sontibus longe aliis promanante, haud sponte conspirant, proinde semper necessario postulant,
ut, ratione ipsarum, mentem sententiamque rogularum subiectivarum in coactione morali, non in promtitudine, sed obseruantia , quam obtemperatio legis, quamquam ea inuito seret, posulat, non vero in amore, quae nullam voluntatis contra legem recusationem internam metuit, constituamus, nihilominus hic, nempe solum amorem erga legem quae tum haud amplius in pnaeeeptu foret, nec moralitas, quae nunc subiective in sanctitatem transiret, ua nobis pro meta persetua, quamuis inaccessa, Conatus nOilii proponamus. In eo enim, quod nuigni Dei mus, sed tamen ob colucientiam inricinitatum nostia-
114쪽
82 P. I. LIB. I. CAP. III. DE ELATER lpus
rum) veremur, per maiorem sacilitatem, ei satis siciendi vereeundia suspicientia plena, vectitur in inclinationem animi, obseruantiaque in amorem, certe absolutio mentis foret legi sacrata, si umquam seri posset, ut natura creata umquam ad eam pertineret.
Quae quidem contemplatio haud eo spectat, ut allatum istud praeceptum euangelicum ad conceptus distri, flos reuocetur, quo fanatismo religiose ratione amoris erga
deum, verum mens moralis, etiam proxime respectu Ossciorum erga homines, accurate determinetur et sanatisino solum morali, quae multa ingenia in secit, ossi ciatur, et, si fieri possi, occurratur. Gradus moralis, tu quo homo set quantum intelligimus quaeque natura ratioque creata) versatur, cernitur in Obseruantia erga legem moralem. Mens autem, quae, ad id obseruandum, ei in ossicio est. ea os Ι- ut ei haud ex inclinati te spontanea et sere etiam iniusso sponte libenter suscepto conatu obtemperet, statusque eius moralis, in quo unoquoque tempore esse poterit, Nirtus est, haec est, mens moralis in certamine, non vero sanctitas in possessione opinata puritatis cogitationum voluntatis. Merus sanati sinus moralis est. gradatioque arrogantiae, ad quem animi intenduntur cohortando ad actiones, praeclaras quasi excelsasque et magnanimas, quo iis quidem instillatur opinio, ac si non soreto ilicium, l1oc est, obseruantia legis, cuius onus quod tamen, quia ab ratione ipsa imponitur, facile est ac lene. -- quamuis inuitis, i is Jermadriin esset, quod rationem eviceret
actionum eorum determinandarum, et quod eos etiam nunc
deprimit, dum illud sequuntur ei obediunt), verum quasi aditones illae haud per ossicium, sed propter ipsum meritum ab iis exspectarentur. Etenim ne dicam, eos eiusmodi actionibus imitandis, nempe ex tali principio, ne minimum quidem sententiae mentique legis satis secisse, quae in animo legi se submittente, non vero in legalitate actionis cernitur c quale illud cumque. principium sit ) elateremque pathokilite. in sympathia vel etiam philautia , non moraliter in lege ponere, lioc modo Ventotan, et praetoruolaturiu.
115쪽
phantasti inque cogitandi lationein generant, sibique de animi ingenio spoiuaneo piatulantur, quod neque calcare indigeat ncque ii abdita, quodque ale opus quidem sit, ut praecipiatur, atque osticii, cuius prius ni eminisse deberent, quam meriti, obliuiscuntur. Aliorum quidem actiones, cum sunmo dispendio. et quidem propter Oflicium, perpetratae, pro praeriare fortiterque factis poterunt laudari, et tamen tantummodo quatenus vestigia adibiit, ex quibus diuinati potest, eas prorsus factas esse per obseruantiam ossicii, non ex cmnmotionibus animi. Quae vero si pro exemplis imitationi propositis cuipiam ostendantur, necessario debet Obseruantia ossicii in qua quippe unus tactus moralis genuinus cernitur pro elatere adhiberi: haec seuera sanctaque praeceptio. quae vanae philautiae nostrae neutiquam concedit, ut in impulsibus pathologicis quatenus sit nititudine quadam accedunt ad moralitatem) ludamus, nosque de merito superbiamus. Si modo inuestigabimus, omnium actionurn laudat ilium legem inueniemus, quae Imperet neque voluntati nostrae permittat, quae inclinationi nostrae plAcitura videantur. Atque hic unus proponendi modus ust, qui animum moraliter insormat, quoniam is solus est principiorum capax stabilium accurateque deter
Si favus semus sensu vulgarissimo in migratione versatur terminorinia rationis humanae ex principiis suscepta, fanat fulus moralis in transgressione cernetur terminorum,
ab ratione practica humano generi constitutorum, quibus
ea vetat, ne rationem subiectivam determinandarum actio inum Ossicio consentanearum, hoc est, elaterem earum moralem, in ulla re quapiam, nisi in lege ipsa, mentemque atque lententiam, quae ea in regulam lubiectivam insertur. uspiam alibi, quam in obseruantia erga hanc legem. po'namus, proinde illam de ossicio cogitationem, et uniuersian arrogantiam et philautimn vanam prosternendam imperat pro priveipio vitae moralitatis uni persae in homine com fruendam. Quae cum ita fiat, non solum scriptores sabularum romanensium, vel educatores multum sensum adsectantes,
116쪽
84 P. I. LIB. I. CAP. III. DE ELATERTUS
quantumuis contra adsectationem sensus stomacluntur . verum etiam ipsi nonnumquam plillosoplii, quin omnium 1euerissimi, stoici, faualismuim moralem, pro lsobria sed sapienti, morum disciplina introduxorunt, quamquam satiatilinus stoicorum magis heroicus sortisque, illorum auteni natura rapida fuit ac liquescente, vereque doctrina moralis euangelii poterit laudari, eam primam, per puritatem priu-eipii moralis, simul vero per cUnuenientiam eius cum carceribus naturarum sinitarum, Omnem virtutem hominis
disciplinae subiecisse omeli ob oculos positi, quod eos haud patitur in somniatis persectionibus moralibus circumvagari, arrogantiaeque pariter ac philautiae, quae ambo furite ter. minos suos ignorant, carceres potuisse miscuisse inodestiae, id est, cognitionis sui ipsius . Ossitium' o nomen excelsum magnumque, quod nihil complectere iucundum, quod demulceat, sed submissionem postulas, neque tamen quidquam minaris, quod
naturalem excitet in animo audrsonem terreatque, quo voluntas commouc itur, Verum duntaxat legem proponis.
quae ipsa sibi aditum in animo aperiat, et nihilominus tamen inuitis verecundiam seis haud semper obsequium instillet, coram qua Omnes inclinationes obmutescunt, ruamuis occulto ei aduersum agant, quaenam est origo te igna, atque ubi radix stirpis tuae nobilis ac generosae invenitur, quae Omnem cum inclinationibus adfinitatem sortiter respuit, atque a qua radice Vt originem ducamus, conditio est iri emillibilis dignitatis illius, quam homines sibi solis possunt impertire 'Nihil esse illud minus poterit, quam id, quod hominem supra se ipsum squa partem mundi senfibilis) extollit
atque euehit, quod illum ad eum ordinem rerum copulat quem solum cogitare intelligentia potest, cuique senes uniuersus mundus sensibilis, cum eoque exsistentia hominis empirice deterininabilis in tempore totumque finium omnium quod solum legibus eiusmodi abselutis practicis qualis lex moralis usi, consentaneum videtur subiecta tenentur. Nihil est aliud nisi prQbnatura, hoc es, tib
117쪽
tas vacuitasque ab omni mechani sim uniueisae naturae,
simul tamen qua facultas spe stata naturae, quAe propriis, quippe per sualia ipsius rationem propositis, legibus puris practicis, proin te persona, qua pertinens ad mundum sensibilem, suae ipsius personalitati subiecta est, quatenus ea si nul ad mundum intelligibilcm pertinet; vhi tum haud
minam erit, si homo, qua mundi pars utriusque, suam ipsus essentiain, respectu dei linationis suae alterius ac semmae, non nisi cum reuerentia, legesque illius summa debet suspicio no considerare. In linc autem Origine vocabula constituta videntur, quae dignitatem pretiumque rerum obiectarum ex ideis moralibus denotant. Lex moralis est Iancta sinuiolabilis Satis quidem pro sanus homo est, sed humanum genus quoad personam ei sanctum esse debet. In uniuersa rerum di datarum natura, quidquid volueris, et cuiuscumque potes la terra habueris, solum quoque qua adiumentum adhiberi potest; solus homo, cum coque quaeque natura ratioque,snis e fl per se ipse. Est is nimirum subiectum legis moralis, qua sancta est, vi autonomiae libertatis suae. Propter hanc ipstim quaeque voluntas, Vel cuique personae propria, voluntas in te iplam intenta, ad conditiones adstricta es
conuenientiae Cum auto; omia naturae rationisque, eam sci
licet nulli sui subiiciendi, quae seri non possit secundusi legem, quae ex voluntate qneat ipsus subiecti perpetientis oriri; proinde hoc numquam solum qua instrumento, sed simul qua sne ipso utenui . Atque hanc conditionem volvoluntati diuinae, rei pectu naturarum in mundo rationalium, qua rerum creatarum illius, iure tribuimus, propterea quod ea posta est in pes talitate illarum, qua thia e fines sunt pei se ipsae.
Hace idea personalitatis obseruantiam excitans, quam excellentia naturas nostrae secundum destinationem illi uo obis ob oculos ponit, dum ea nobis simul defecism eonvenientiae vitae nostrae respectu illius conspiciendum ostendit, eoque arrogantiam prosternit ipsa est rationi humanae vulgaris limae naturalis, ab eaque sacile potest ani-
118쪽
86 P. L LIB. I. CAP. III. DE ELATERIBI S
maduerti. Nonne quisque vel mediocriter probus nonnumquam inuenit, se mendacium alioqui ii innoxium, quo
vel se ipsum posset, ex molesto quodam negotio expedire,
aut adeo amico cuidam adamato beneque merito commodum adferre, solum propterea omisisse, ne secreto se in oculis suis contemnere debereti Nonne probum holninem in semina calamitate vitae, quam euitare posset, si ossi cium desereret, conscientia erigit, se genus humanum in persona sua tamen in eius dignitate et conserualli, et Obseruasse, ita, ut non habeat, cur pudore suffindatur, in ternumque explorandi sui ipsius conspe quin fugiat atque auersetur Τ Hoc solatium non felicitas est, neque pari mi nima illius. Neque enim quisquam occasionem illius, sortasse etiam ne vitam quidem in eiu Sinodi temporibus, exoptabit. Verum vivit, nec ferre potest, ex sua ipsus sententia indignum vita videri. Ergo haec interna tranquillatio solum negativa est, respectu eorum omnium, quibus
vita potest iucunda reddi; ea scilicet cernitur in arcendo periculo, dignitate personali decrescendi, posteaquam depretio conditionis suae penitus desperasset. Esi ea porro essectio obseruantiae erga quidpiam longe aliud, quam
vitam quo cum comparata collataque, vita potius, cum omni iucunditate sua, omni omnino carere pretio videtur.
Vivit propter officium, non quoniam vita delectatur. Sie elater rationis purae practicae comparatus videtur; is in nulla re alia versatur, nisi in ipsa lege pura morali, quatenus ea nobis ex collentiam exsistentiae suprasensibilis nostrae sentiendana l)racbet, subiectiveque in hominibus exsistentiae si me sensibilis cum eaque contu iustae dependentiae ab natura sua, eatenus pathologice adfecta, simul consciis, obseruantiam efficit altioris suae destinationis. Iam
cum hoc elatere tot inuitamenta possulit vitaeque iucundita tes coniungi, ut etiam earum causa iam solum sapientis una
optio uicoram prudentis, de summaque vitae salute meditantis ad partes obsequii moralis accederet, et poterit quo que e re esse, hunc prospectum in laetam vitae fruitionem cuni summo illo et per se iam solo idonee determinante
119쪽
momento coniungi; verem modo , ut inuitamclitis ab vitio ex parte contraria ostensis Obsistatur, non vero, Vt propria vis mouenS, ne ex minima parte quidem, an eo ponatur, si 1ermo de ossicio st. Id enim idem foret, aementem moralem in sente illius contaminare velle. Nihil quidquam negotii est dignitati officii cum fruitione vitae; ea legem habet propriam, etiamque proprium forum, ut,
strianiri ambo quantumuis concusseris, Ut ea mixta, qualiquaedam reinedia, aegrotanti animo propinentur, tamen
continuo sponte separantur, quod, si liaud sat, prior
minime efficit, etiamsi aut vita physica ea re vires recuperaret, tamen vita moralis necessaria extabesceret.
Disquisitionem criticam cuiuspiam scientiae, sectionisue illius per sese systema constituentis- inuestigationem dico deductionemque, quare ea hanc ipsam debeat et nullam aliam sol Dam systematicam habere, comparatam cum sestemate alio, in similis cognoscendi facultate constituto Atqui ratio prae ica cum contemplativa in eadem cognoscendi facultate constituta est, quatenus utraque ratιo pura videtur. Ergo discrimen formae systematicae unius a forma alterius, utraque comparata debebit determinari ratioque illius adferri. Anal Vtice rationis purae ilicoreticae in cognitionexerum obiectarum occupata crat, quae postitit uitelligentiae Proponi, es proinde a Pylaile, proinde quoniam haec temper senstitia est,) a facultate sentiendi debebat pioficit cy, inde vero demum ad conceptus rerum huic visio tu lud lectarum) progredi, neque, nisi ambabus praeiuillis, mpiuncipiis illi licebat finiri. Contra, quoniaria iud in tognoscendis rebus obiectis versatur, sed in sua iplius sacultate, illas cognitioni eariun conuenienter) proni renat, id est, lavolauisie, quae genus cst causalitatis, quatenu,
120쪽
88 P. I. LIB. I. CAP. III. DE EI. ATERIBVs
ratio conti lut earum deterna inandariam rationem, cum prO-
inde nullam rem visioni obnoxiam, sed quoniam conceptus causalitatis semper relationem in se cohibet ad legem quampiam, quae ex silentiam variorum determinat in relatione ad se inuicem qua ratio practica tantummodia eius Iessem monstrare debet: critica anuhytico illius, quatenus
ratio esse practica dchet, iii quo quidem propria quaesito vel satur,) a possit tale, oportebit, principio; m practicorum ex atriirsatione instituere. Inde ca solum ad conchylisrrerum rationi pra 'licae propositarum, nempe absolute boni Inalique pel cre pniciat, ut cos decretis istis conuenienter
demum proponeret illi enim ante principia illa qua bouiritalique nulla omnino possunt cognoscendi sucultate proponi,) et duntaxat tum demum caput ultimum de adsectione rationis purae practicae ad facultatem sensitivam
eiusque contagione necessaria, ex anticipatione ct gnoscenda, ad eam, id est, de tactu morali, partem concludere poterat. Atque ita analytice rationis purae pi acticae prorsus ad analogiam cum ratione ilico retica uniuersam compagem omnium usus illius conditionum, sed ordine inuerso, partiebatur. Analytice rationis purae theo reticae in aesilieticam transscendentaleni ill logicam transscenden
talem diuidebatur, sed analytice rationis praelicae vice versa. in logicam et aestheticen rationis purae practicae, si liceat, his verbis, alioquin minime congruis, solius analogias causa, hoc loco uti logica vicistim in analyticam conceptuum ci logicam decretorum, sed hoc loco in analyticam principiorum et conceptuum. Aesthetice illic praeterea palles duas lia hebat propter duplex genus visonissensit tuae; sed hie sacultas scia sitiua noni me qua lacultas victai di siue i :at uitiua sed solum qua tactus qui ratio subiecti uia potest coincupiscendi esse coinsideratur . et respectialiuius rario pura praetica nullam admittit diuisionem vit
lam, quod Z et1otomia ista eum subdiuisione haud reapse tuti sere initio possis exemplo priori ad id conandum adduci) hoc loco sorct ratio sicile poterit perspici. Etenim