장음표시 사용
201쪽
203쪽
L aeuitas cognoscendi ex principiis praeconceptis dici poterit ratis pura ac genuina, inuestigatio lite post bilitatis aetemes norum illius generati in critice ratiotiis purae ac sinplicis: quamquarn vocabulo lauiusce sicultatis soluin rationetra in usu eius theo retico iii telligimus, quod etiam eo ir ura incisactum est in opere primo, sacultate illius, ut ratione practi ea, ex peculiaribus illius principiis nondum sub inuestigationem vocata. Illa tum sacultatem nostram spectat, res ex anticipatione cognoscendi; et proinde tantummodo infacultate emuoscendi occupatur, seclusis et sinsu voluptatis taediique, et se cultate adpetemst; et in facultatibus cognoscendi versatur ea in intelligentia ex principiis il lius anteeeptis, exclusa iudicandi facultati ac ratione utpote facultatibus ad ilico reticam cognitionem itidem necessariis , quoniam ira progressu inueniemus, nullam aliam cognoscendi facultatem, praeterquam intelligentiam, principia cognoscendi constitutiva posse ex anticipatione suppeditate. am Obbem critica, quae cunctas, pro ea, quam quaeque cognitionis Verae possessae ex propria quasi radice, habere dixerit, partes cernit atque examinat, nihil quidquam reliqui facit, praeterquam quod , ut legem naturae, quippe complexui phaenomenorum, squorum forma pariter ex anticipatione data est atque oblata) intelligentia praecipit ex anticipatione; omnes autem conceptus puros alios amandat ad ideas, nostrae cognoscendi secultati theo reticae transscendentes, neque tamen sere limittes aut superuata.
204쪽
neas, sed principiis inse ritientes regulati uis: partim ut metuendae usurpationes depellantur intelligentiae, quasi ea propterea ex anticipatione potest conditiones possibilitatis
rerum omnium, quas cognoscere potest, indicare, eo quoque possibilitatem omnium omnino rerum hisce terminis incluserit, partim ut ea ipsa in contemplanda natura ex principio persectionis, quamuis eam numquam adsequi queat, ducatur, eoque finis ultimus uniuersae cognitionis pro
Igitur proprie ira elligentia sua ditione gaudet et quidem facultate cognoscendi, quatenus illa consitutiva in se continet hognoscendi principia ex anticii latione, quae quidem per criticam generatim sic dicitam rationis purae contra omnes reliquos competitores in possessione poni tuta debuit, sed aliqua. Pariter rationi quoque, quae nuSpiam nisi solum respectu facultatis adpetendi principia in se constitutiva ex anticipatione cohibet, in critica rationis practicae possessio attributa videtur. An vero fucustofis iudicandi, quae in ordine facultatum cognoscendi nostrarum inter intelligentiam rationemque media est, itidem principia sint ex anticipatione; an haec constitutiva vel solum regulativa videantur et proinde nullam ditionem propriam euincunt an ea denique sensui voluptatis taediique, medio quippe inter se cultatem cognoscendi vimque adpetendi, sperinde atque intelligentia priori, sed posteriori leges ex anticipatione praecipit ex lanticipatione regulam praescribat; id vero est, in quo haee critica saeuitatis iudicandi occupatur. i
205쪽
Criti ea rationis purae et genuinae, hoc est, facultatis nostrae ex principiis iudicandi praesenatis atque anteceptis, minus plena seret, nisi eritica facultatis iudicandi quae per se ut facultas cognoscendi eodcua iure utitur, vi peculiaris pars il lius pertractareturi quamquam non est,
eur principia illius in systemate pluιosophiae purae patrem
peculiarem inter theo reticam practicamque constituant, sed pro re nata cuique triusque per occasio nein queant ad
iungi. Etenim, si quando eiusmodi sysenaa nomine generali uie aptiysices perfici dubeat atque absolui squod sine fieri poterit ut efiiciatur plene, ad Vsuinque rationis omni respectu longe gi auissim uin est); critica, sun dum huius de aedificii, oportebit, antea tain proseude, atque primum sundamentum facultatis principiorum ab experientia liberorum, situm est, perscrutata sit, ne in ulla parte quadam illud nutet, id quod ruinam totius necessario
Ex natura autem sicultatis iudicandi cuius rectus usus tam necessarius atque uniuerse utilis est, ut proinde nomine intelligentiae communis nulla alia, praeter hanc
evindem facultatem intel ligatur facile potest intelligi, inventionem principii illius proprii vllum enim quodpiam necesse est, ex anticipationi complectatur, quoniam alioquin qua peculiaris cognoscendi sacultas, vel vulgarissimae criticae exposita foret) multis difficultatibus obsitam esse . quod nihilominus haud oportebit ductum esse a con-eeptibus ex anticipatione; quippe qui ad intelligentiam pertinent, et facultas iudicandi solum illius usum attingit.
206쪽
IT4 PRAEFATIO. Itaque ipsa conceptum indicare debebit, per quem proprie nulla res cognoscitur, sed qui modo ili ipsi pro regulast, sed non pro obiectiva, cui seu in queat iudicium aptare, quoniam ad id rursus alia iudicandi facultate opus
foret, ut, locutiane lite regula liabeat an minus, possit discerni.
Haec dissicultas de principio siue subiectivum illud quidem sit, siue obiectivum) obuia potillimum in iis diiudieationibus est, quas aestiteticas dicimus, quae pulcrum et sublime, naturae artisue, attingunt. Et tamen disqui-stio critica principii sacultatis iudicandi in iis caput es eritices huiusce facultatis. Et si enim per se solae nihil quidquam conserunt ad res cognoscendas, tamen ad solam pertinent cognoscendi facultatem, adsectionemque proximam huiusce facultatis ad sensum voluptatis taediique ex ullo quopiam principio anticipato testantur, neque eam eum eo, quod esse ratio potcst determinandae facultatis adpetendi confundunt, propterea quod huius principia praesumta in notionibus insunt rationis. - Verum in natura quidem logice diiudicanda, ubi experientia legalitatem proponit in rebus, ad quas intelligendas cnodandasve uniuersalis conceptus intelligentiae de sensibili haud amplius suppetit, et iudicandi facultas ex se ipsa potest principium relationis rei naturalis ad suprasensibile haud cognoscendum promere, illudque etiam duntaxat sui ipsius respectu ad cognoscendian naturam adhibere debet, eiusmodi principium anteceptuan ad cognitionem naturarum mundanarum et potest adluberi, et debet, simulque
207쪽
I sprospeetiis illud aperit rationi practicae ut iter verum nulla illius ad sensum voluptatis taediique proximp adsectio est, quae ipsa est obscuritas in principio sacultatis iudicandi, qua fit, ut peculiaris descriptio in critica liuiusce ficultatis
necessaria videatur, cum diiudicatio logica ex conceptibus sex quibus numquam consequentia proxima ad sensum voluptatis dolorisque poterit effici) parti sere illeo reti eae philosophiae, una cum circumscriptione eorum critica, potuisset adiungi.
Cum inuestigatio facultatis gustus, ut facultatis iudieandi aestheticae, hoc loco non ad sorinandum poliendumque gumim haec enim sne omni tali inuestigatione. ut hucusque, ita et porro quoque, iter suum faciet), sed solum respectu transscendentali instituatur; ratione impersectionis sinis illius cum conniventia, spero, ea diiudicabitur. Sed respectu posterioris finis seuerissimum examen illi exspectandum videtur. Verum ibi quoque magna dissicultas soluendi problematis, ab natura tantopere intricati, excusationi esse, opinor, potest, obscuritatis cuiusdam inexplieando illo haud prorsus euitandae, si modo satis m nisesto demonstrauerimus, principium rite declaratum videri; ut modus phaenomeni iudicandi facultatis inde derivandi haud omni polleat perspicuitate, quam alibi, nempe in cognitione ex conceptibus, iure possis desiderare, quam equidem quoque altera huiusce operis parto mihi videor consecutus esse. Quo quidem uniueisi meo negotio critico finem impono. Sine ulla haesitatione ad rationem nunc doctrina-
208쪽
lem progrediar, ut, si fieri possi, sine flutis aggravescentis meae quodammodo opportunum tempus lucrer. Perse intelligitur, sacultatis iudicandi nullam in eo partem peculiarem esse, quoniam respectu il lius critica locum theoriae occupat; verum, diuisa plillosophia in theor scam et practicam, puraque in easdem partes, metaphysicam naturae morumque negotium illud effecturath sore.
209쪽
DE PHILOSOPHIAE ΡΛRTITIONE. Ride quidem faciunt, qui, quod fieri solet, philoso
plitaria, quatenus principia cognitionis rerum rationalis noli solum, uti logica, principia serinae cogitandi in oenere, nullo rerum adhibito discrimine) ex conceptibus continet, in thrcretitam et diuidunt. Tum vero conceptus quoque, principit. huiusce cognitionis rationalis rem tibi subiectam indicantes, in specie disserant, neecsse est, quoniam alias nullam potestatem sacelent diuisionis, qua seinper principiorum ponitur Oppositio cognitionis rationalis ad diuersas sciuntiae partes pertinentis. Eli autem duplex genus conceptuum, totidem diuersia possibilitatis rerum illis liabiectarum principia admittentium nimi iram conceptus naturae, et conceptus liberIatis. Cui ritutem illis c conceptibus naturae fit, ut possit esse cognitio thι elisa ex principiis praesumtis, alter autem conceptus libertatis respectu illius tantummodo principium negati uuin solius oppositionis) iam in conceptu suo contineat, contra ea vero determinandae voluntatis deeretatilatantia, quae propterea practica dicuntur, stabiliat: philolsephia in duas partes, quoad principia prorsus diuersas tute diuiditur, scilicet in philosophiam valliralem, et piac-lieam ut philosophiam moralem se enim legislatio rationis practica e et conceptu libertatis vocatur.) Uerum permagnus huc usque liorum verborum abusus in diuidendis principiis variis, culti iisque in philosophia quoque, obtinuit: propterea quod quae praclica ex conceptibus naturae cum iis, quae ex conceptu libertatis practica sunt, cadem putarentur, at ue ita, iisdem vocabulis philosophiae illeo reticae et practicae, cniceret tir diuisio, qua cum utrique parti eadem
esse principia possunt nihil omnino quidquam diuisiuin
210쪽
Milicet voluntas, ut iacultas adpetetuli una est vat 1aium in mutulo causarum naturalium, quippe ea, quae agit ex conceptibus; omniaque, quaU ut per voluntatona postibilia aut necessaria) cogitantur, practice possibilia volneeessaria dicuntur, ad poli bilitateni laecellitateinue est ecliptiysicam distinguendain, cuius causa liaud per conceptus
sed, uti in materia in animata, per mechanismuin, in bestiisque, per impetum) ad causalitatem determinatur. Hoc loco respectu practici indefinitum relinquitur, ut ruini conceptus, qui causalitati voluntatis regulam praecipit conceptus naturae sit, an conceptus libertatis. Hoc vero discrimen posterius os sentiale videtur. Quodsi enim conceptus causalitatem esectionemque determinans conceptus naturae sit, principia techn .ce practisaerunt; sn autem conceptus sit libertatis, ea principia mora-
Ister practica vidciatur: quoniamque in partienda scientia rationali tantummodo de diuersitate agitur reruin illi subiectamin, quarum cognitio vario mira principiorum indiget, priores ad partona plutosoplitae theoleticain ut physicam petetinebunt, resi quis autem solis altora pars cut doctrina morum philosophia pi actica es scietur. . Vniuersae regulae tecimico practicae id est, arti,
dexteritatisque generatim, vel etiam prudentiae, ut dexteritatis hominum corumque voluntatis adficiendo ruiD , quatenus earum principia polita lunt in conceptibus, duntaxat ut corollaria sinit ad philosophiam theo reticam i cierendae. Eac namques luna spectatit possibilitatein rei uin ex conceptibus naturae, quo non solum a divinenta pertinent. quae in natura deprehenduntur, verum voluntas ipsa sutacultas adpetendi, proinde ut sacultas naturalis) quatenus ea per elateres naturae potest, regulis illis conueniente idetermitiari. Verum tamen eiusmodi regulae practicae
non leges sui sere physicae dicuntur, sed solum prae
scriptiones: ' et idcirco quidem, quoniam voluntas non solum conceptui ita turae sutust, verum etiam conceptui
liberiatis, cuius quidem respectu principia illius leges vo-
Cantur, es, cum consequentibus suis, alteram philos phibe partem, nimirum practiciati, sola constituunt.