장음표시 사용
231쪽
Hic igitur voluptas est, qliae οῦ uti omnis voluptas taediunaue . quae ficulit per conceptum libertatis id est per antegressam ficultatis superioris adpetendi ex ratione
pura determinationem) ei licitur, numquam potest ex conceptib Us, ut cum repraetentatione obiee ac rei necessario
coniuncta, perspici, sed semper duntaxat per perceptionem reflex alia ut cuin hac coniuncta, oportebit. cognoscatur, ergo, quemadmodum cuncta iudicia empirica, nullam necessitatem obiectivam indicare potest, neque ex anticipatione valere. Verum, iudicium gustus, arrogat sibi, ut quodque aliud iudicium empiricum, valorem uniuersalam, quod, quamuis sortuita ratio illius interna sit, fieri tamen potest. Λ lirabilis atque insolens ratio inest modo in eo, quod non concopius empiricus est, sed sensus voluptatis proinde nullus omnino conceptus , quod tamen per iudiciu ita gustus, quali praedicatum seret cuin cognitione rei obicetae coniunctum a quo uis homine postulari debet et cum repraesentatione illius copulari. Iudietum experientiae singulum, velut ab eo, qui in crystallo montano mobilem guttam aquae percipit, iure postulat, ut quemque alium pariter sic percipere necesse sit, quoniam hocce iudicium, ex conditionibus Levitatis iudicandi determinantis, sub legibus experientiae possibilis universe tulit. Pariter is, qui in sola reflexione de forma cuiuspiam obiectae rei, nullo habito conceptus cuiuspiam respectu, voluptatem percipit, quamuis hocce iudicium empiricum sit et singulum, iure cuiusque adsensum postu
lata, quoniam causa ratioque huiusce voluptatis in conditione uniuersali, quamquam subiectiva iudiciorum recte tentium deprehenditur, nempe in conuenientia rei cuiusdam obiectae sue ea in offectu naturae cernatur, siue artiS cuin ratione facultatum cognoscendi erga se inuicem, quae
ad quamque cognitionem empiricam desideratur ad phantasiam intelligentiamque . Voluptas proinde in iudicio
gustus ab repraesentatione quidem empirica pendet, ne cum vno potest conceptu ex anticipatione coniungi neque
enim ex 3nticipatione decerni potςrit, quae res ad gui n
232쪽
adcommodata sutura sit, sed ea experienda est); verum ea tamen ratio est iudicii deterini nandi eo solum, quod eam
conscii sumus tantummodo reflexione niti conditionibusque uniuersalibus, quamquam subiectivis modo, conuenientiae illius cum cognitione Obiectarum rerum uniuerse, quibus forma conuenit obiectae rei.
Id quod in causa est, quare iudicia aesthetica quoad possibilitatem, quoniam haec principium supponit ex anticipatione, quoque sint criticae subiecta, quamquam principium istud neque in principio cognoscendi in gratiam intelligentiae, neque in praefico versatur voluntati adcommodato, ideoque cx anticipatione nullo modo determinans
Verum receptiuitate voluptatis ex reflexione de rerum cum naturae tum artis) formis non soluin conuenientia rerum obieetaiuin denotatur res diu facultatis iudicandi reflectentis, conceptui naturae in subie sto conuenienter, sed etiam vice versa subiecti ratione rerum obiectarum se mae illius, conceptui libertatis consequenter ; eoque fit, ut iudicium aestheticum, non soluin qua iudicivin gustus, ad pulcrum, verum etiam, Ut ex sensu quodam animi ortum, ad stilinae reseratur, atque ita critica illa facultatis iudieandi aestheticae in partes duas his congruas dispescatur.
DE REΡRAESENTATIONE LOGICA CONUENIENTIAE NATURAE.
la re obieeta per expcrientiam data ac oblata conuenientia potest proponi, vel ex ratione mere subieetiua, ut concentu sorinae eius, in adprehensione illius ante omnem conceptum, cum secultate cognoscendi, ad visionem cum conceptibus in una cognitione uniuerse coniungendain; vel ex ratione obiectiva, ut conuenientia formae illius eum ipsa rei possibilitate, ex conceptu eius praecedente causamque se ae huius complectente. Vidimus, repraelauta-
233쪽
lionein convellientiae generis superio iis postam esse in voluptate proxima ex forma Obiectae rei in sola repraesentatione de ea; igitur repraesentatio conuenientiae generis posterioris, cum formam obiectae rei liaud ad saeuitates cognoscendi reserat subiecti in ea adpreliendenda, sed ad cognitionem rei obiectae determinatam sub dato quodam conceptu, neutiquam sensum voluptatis ex rebus percipiendae attingit, verum intelligentialia in iis diiudicandis. Cum conceptus alicuius rei obiectae datus est, tum negotium facultatis iudicandi versatur in illo ad cognitionem in exhibitione utendum, hoc est, in eo, ut conceptui viso consentanea adponatur: siue istud per propriain phantasiam nostram fiat, ut in archite fiura, cum conceptum ante sormatum cuiusdam obiectae rei, qui nobis pro sine est, ossuctum damus; siue per naturam in technica illius ut in corporibus organicis , cum ei conceptum nostrum finis ad et se flum eius diiudicandum subiicimus; ubi tum non solum
conue, ientur naturae in sorina rei, verum hoc illius essectu in , ut suis naturae repraesentatur. - Quamquam noster conuenientiae subiectivae naturae cum sorinis eius ex legibus cmpiricis conceptus, nullus omnino conceptus sit rei
obiectae, sed modo principium iudicandi in hac eius varietate nimia conceptus comparandi; tamen illi eo quasi respectum quemdam tribuimus ad nostram cognoscendi facultatem ex analogia finis; atque ita salaritudinem naturne ut exhibitionem conceptus formalis solius subiecti ui) spectare possumus, suesque naturae ut exhibitionem conceptus convenientiae realis obieetiuae) quarum unam per gustum aesthetice , interueniente voluptatis sentu alteram per intelligentiam rationemque clogice, ex conceptibus diiu
In quo quidem nititur diuiso critices secultatis iudicandi in aestheticam et teleologicam; liquidem aesheticam dicimus facultatem diiudicand/e conuenientiae formalis quae alias ct subiectiva vocatuo per sensum voluptatis taediique; sed teliologicam in 1acultate ponimus conuenientiae realis obiectivae) naturae per intelligentiam rationem que diiudicandae.
234쪽
' Criticae facultatis iudicandi pars, sacultatem iudicandi aestheticam complectens, essentialiter propria est, quoniam liaec sola principium continet, quod iudicandi vis prorsus ex anticipatione reflexioni suae de natura fundamento constituit, nempe principium conuenientiae sor- malis naturae ex legibus peculiaribus empiricis, nostrae cognoscendi secultati, sitie quibus parum potest intelligentia in indaganda illa proficere: cum nulla prorsus ratio adserri queat ex anticipatione, nequidem possibilitas eius e conceptu naturae, ut rei sub experientiam subiectae cum uniuerse, tum speciatim, patet, s nes esse naturae obiectivos, hoc est, . res tantummodo ut fines naturae possibiles, oportere; sed solum facultate iudicandi quainuis ea nullum principium ex anticipatione in sese cohibeat, in causis obuiis certorii in quorumdam csseclorum) regulam contineri ad conceptum finium in gratiam rationis ad usum transserendum, posteaquam principium istiad transscendentale ad conceptum finis saltem quoad formam) ad natu ram adhibendum intelligentiam praeparauit. Uerum decretum transscendentale, conuenientiam naturae in subiectiva ad nostram cognoscendi facultatem relatione in forma rei cuiuspiam ut principium diiudicandae illius sibi repraesentandi, prorsus in medio relinquit, ubi et quibus in causis diiudicationem, ut effecti cuiuspiam ex principio conuenientiae debeam, nee potius solum ex legibus naturae uniuersalibus instituere, iudicandique facultati notaeticae relinquit, in gustu conuenientiam illius vinae cum nostris viribus cognoscendi quatenus ea haud per concentum cum conceptibus decernit, verum per senium conficiendam. Contra iudicandi facultas teleologica conditiones adcurate indicat, quibus fiat, ut quidpiam velut corpus organicum ex idea finis naturae debeat diiudicari verum non potest decretum adferre iuris ex conceptu naturae, ut rei experientiae obnoxiae, quo illi adfectionein liceat ad fines ex anticipatione attribui, vel etiam duntaxat in ictet minate de experientia vera in eiusmodi effictis sum ircuius quidem rei causa est, quod mulide experientiae pecu
235쪽
liares instituendae et siri, unitate earum principii contem plandae strui, ut in quadam re obieeta cim uenientia obiectiva pollit vel modo empirice cognosci. - Ergo viqiudicandi aesthetica peculiaris quaedam secultas est, ieriimex regula quadam, non vero ex conceptibus diiudicanda. rem. At icteologi ea non cernitur in sacultate quadam euliari, sed solum facultas iudicandi resic flens genera. tim, quatenus ea, uti ubique in cognitione theo retica, ex
conceptibus, verum respectum certarum rusum naturae
subiectarum, ex peculiaribuq principiis, nimirum facultatis iudicandi solum icit stentis non vero Obicctas res determinantis, agit, proinde quoad visim ad partcm philosophiae theo reticam pertinet, et propter peculiaria principia, quae neutiquam, uti debet in doctrina esse. dc termina n. tia su 1it, etiam specialem critices partem cssiciat. Oportebit; cum sit ultas iudicandi aesthetica nihil ci': id quam conserat ad res sibi subicctas cognolcendas. ideoque duretax tad eriti eam subiem iudieantis secultatumque contios eiuli illius, quatenus principiorum sunt ex anticipatione capa
cus an praeticus) suerit, accensenda sit, in qua uniuersae philosophiae propaedeutica vertatur. IX.
DE LEGISI. ATIONIBI S INTELLIGENTIAE RATIO. NISQIT Pl R FACULTATEM IVDICANDI CONIUNGENDIS .
Intelligentia naturae ut rei sensibus obnoxiae ex anticipatione legislatoria cli, ad cognitionem illius ilico reticam in experientia possibili. Ratio ex anticipatione lcgislatoria est iii gratiam libertatis propriaeque causalitatis suae, ut supra sensibilis in subiecto, ad cognitionem absolute practicam. Ditio concc7tus naturae, sub una, ditioque concepius libertatis sub altera legislatione, contra Omnem contagionem mutuam, quae per se ad sua cuique decreta et se iis inuicein posset, per magnum hiatum illum, quo supi sensibilia diuelluntur a phaeninnenis. prorsus separa
236쪽
tae seiunctaeque videntur. Conceptus libertatis ratione cognitionis naturae theo reticae nihil quidquain deterini-nat 3 neque Conceptus naturae respectu legum libertatis practicarum; neque eatenus fieri potest, ut ab una ditione
pontem ad alteram exstruamus. - Verum, etiamsi rationes determinantes causalitatis ex conceptu libertatis regulaeque, quam is continet, praeli cae) haud sitae sint in natura, et sensibili nequeat suprasensibile in subiecto dete minari; tamen fieri hoc retro potest non quidem respectu
cognitionis naturae, sed tamen ratione consequentium
e priori ad posteriorem), iamque in conceptu causalitatis per libertatem complexum est, cuius e .ctio seri his legibus suis formalibus conuenienter in mundo debet, quamquam vocabulum , de supra sensibili usurpatum, tantummodo rationem denotat determinandae causalitatis rerum naturae ad efficiendum legibus illius propriis conuenienter, simul autem principio legum rationesium consormiter,
cuius quidem liaud perspici possibilitas potest, verum dubi
tatio de repugnantia opinata, quae in eo insit, satis consulari '). Esse stici ex conceptu libertatis snis est, qui cuiusue phaenomenon in mundo sensibili) debet exstare, cuius possibit: atis conditio in natura subiecti ut naturae sensibilis, rempe vilio minis supponitur. Id, quod hanc ex anticipatione, nullaque habita ratione practici, supponit,
Diuersarum pugnarum opinatarum in tota hae distinctione causalitatis naturae et libertatis una haee est. eum ei obiicitur rsi de impedimentis loquar, quae natura causalitati ex legibus libertatis moralibus struit, aut de promoliotie illius per eas, tamen illi vi1n memet iii hanc posteriorem concedere. Ucrum, si, quae dicta sunt, modo intelligere velis, facile poterit ea-
hmilita evitari. Renisus promotiove non est naturam inter et libertatem, verum inter naturam qua phaenomenon et inter
esseiri libertatis ut phaenomena in mundo sensibili; ipsaque libertatis causalitas crationis purae et praeli eae) cernitur iueausalitate causae naturalis subiecti, qua hominis, proinde ut pliae nomenon considerati) illi subordinatae, cuius quidem Oterminandae intelligibile, quod in libertate cogitatur, modo ea eteroquin velut idem, quo substratuin naturae suprasens bile esticitur inenodabili, rationem in se continet.
237쪽
2os nimirum facultas itidicata di conceptui in conceptibus natu-iise libertati Sque conceptu medio, quo sit, ut tale transitio possit a pura illeorctica ad puram praesicam, a conuenientia ex superiori ad finem ex post tori, in conceptu couvenientiae naturae sibministrat; eo enim postibilitas finis cognoscitur, qui selum in natura potest cumque concentulegum illius estici. Intelligentia, per possibilitatem legum suarum ex anticipatione naturae praeceptarum, argumento est, ira iaca nobis tantummodo ut pliaenomenon cognosci, proinde
simul iudicio 'est supra sensibilis cuiusdam illius subit rati; quod vero pro rius indefinitum relinquit. Facultas iudicandi per principium anteceptum naturae diiudicandae. exposlibilibus legibus peculiaribus, substrato suprasens bili
cum in nobis tum extra nos determinabilitatem impertit perforcultatem intellectualem. Ratio vero eidem per legem suam practicam ex anticipatione largitur determistationem; atque ita fit, ut per facultatem iudicandi esset transitio queat a ditione conceptus naturae ad conceptum libertatis. Respectu iacultatum animi in genere, quatenus ut
superiores, id est, ut tales spectantur, in quibus insit autonomia, cognoscendi facultati silieo reticae naturae intelligentia principia praesumta continet eootitutitia; sensui voluptatis taediipis iacultas iudicandi est, a conceptibus et sensationibus libera, quae ad determinandam adpetendi facultate1ra referri possent eoque proxime praeticae videri; vianimi in adpetitu postae ratio est, quae, nulla quapiam
voluptate interueniente, unde illa cumque exfflat, practica videtur, eique, ut sacultas superior, finem determinat, qui simul adprobationem puram intellectualem oliaiectae rei in se collibet. - Conceptus sacultatis iudicandide conuenientia naturae pertinet adhuc ad conceptus naturae, sed solum ut principium iacultatis cognoscendi regulatiuum; quamquam iudicium aestheticum de certis quibusdam rebus obicctis naturae artisue , quod alasam praebet, reipectu sensus voluptatis taediive principium constitutivum videtur. Spontaneitate in lusu facultatum cognoscendi, inquatum concentu ratio inest huiusce voluptatis, conceptus
238쪽
ille ad coi Dungemias ditioncs cynceptus naturae ei. libertatis in consequenti trias illorurri idoneus redditur, propterea quod lizicc limul receptiuitateni proinouet animi ratione sensus moralis. - Sequenti tabula perlustratio omnium facultatum superiorum quoad vilitatem carum systcimtieam
Mirum nonnullis visu ni est, diuisiones meas in philosophia pura seinper sere tripartitas esse. Hoe vero positum in natura rei videtur. Namque divisi6 , si ex anticipatione debet fieri,
aut an a Iutiea erit ex decreto repugnantiae, tumque semperbipartita videbitur quodlibet ens est aut Λ aut non Α ; aut Anthetica, ubi si ex coneeptibus ex anticipatione cnon vero, uti in matheii, ex visione ex anticipatione contertii consentanea fieri debeat, necesse est, ut, pro iis, quue ad unitatem syntheticam generatim requiruntur, nimirum I conditione, . 1 ad conditionem adstricto. 3 conceptuque ex coniungendo eo, qtiod ad condisionem adstri stulti est, cum conditione sua experiente , diuisio per trichotcui iam eisiciatur.
Cunctae fatustates Autusentes Principier ex Ut s
animi eognoscendi anticipatione Facultas cogit6s Ilitelligentia Legalitas Naturacendi , sensus voluptatis Facultas iussi. Convellientia Λrs taediique candi Facultas adpe- Ratio. Finis ultimust. Libertas.