장음표시 사용
251쪽
FACULTATIS IUDICANDI ΛESTHI TICAE . at 9
ceptibus ea uniueis litas poterit exsistere. Nulla namque a conceptibus transitio cli a i seni uiti voluptatis taediitie si a legibus puris praeticis discesseris, quibus vero nullum inuitamentum inest, cuiusmodi cuin iudicio pullus puro haud coniunctilin eti). Ergo iudicio gustus - cuin con scientia separationis in eo ab omni inuitantento, ius ad hae reat, necesse est, valoris ad quemque, hoc est . cum eo ius, oportebit, coniunctum sit, uniuersalitatis subiectivae.
q. T. Comparatio pulcri cum iucundo bonoque per notam Juperiorem. Ratione iuntndi quisque eoncedit, iudicium suilm, quod in sensu quodani priuato constituit, et quo rem ob tectam dieit sibi placere, tolum ad personam suam adstringi.
Idcirco libenter concedit, ut cum dicit, vinum Cauariense iucundum est, alius vocabulum corrigat in meatque, dici deberer mihi iucundum est; atque ita non solum in gustulinguae, palatique ac gulae, verum etiam in iis quae oculis possunt auribusque cuiusuis iucunda accidere. Uni color violaceus mitis est et gratus, alteri ingratus et mortuus. Alter Cantum amat tibiarum, alter fidium. Stultum foret, propterea litigari, ut iudicium aliorum a nostro diuersum, quasi illud huie logice contrarium foret, falsum vitupefe-tur; ergo rc spectu iucundi locum liabet hocce decretum
suo quisque grylu sensu uin) proprio gavdet.. Longe alia pulcri ratio videtur. Ridiculum contra foret, si quis, qui de gustu suo superbiret, eo sese putaret
defendere: haec res hoc aedificium, quod videmus, haec vestis, quam ille gerit, haec musicorum, quam audimus, . concertatio, hoc carmen ad diiudicandum propositum mihi pulcra est. Neque enim, quae ipsi solum placent, vocare pulera debet. Multa illum sollicitare possunt et iucunditate demulcere, hoc nemo curat; si vero aliquid declarat pulcrum, ab aliis complacentiam postulat: non solum suo nomine iudicat, sed cuiusque nomine, tumque
252쪽
de puleritudine loquitur, quasi in qualitate rerum versetur. Ideirco dicit: res pulcra est; neque aliorum consensus cum suo complacentiae iudicio rationem habet, quoniam saepius eam cum sua conspirantem expertus est sed sqstulat istud ab iis. Vituperat eos, si secus iudicant, iisque gustum
denegat, quem tamen habere eos debere cupit; atque eatenus dici non potest: suo quisque peculiari gustu gaudet.
Hoe enim idem foret, acet nullus omnino gustus est, hoc est, nullum iudicium aestheticum, quod cuiusque iure possit adsensionem postulare. Nihilominus tamen inuenimus, in diiudicando iucundo eoncentum posse in hominibus deprehendi, cuius respectu tamen nonnullis gustus denegatur, aliis conceditur, et haud quidem ut sensus organicus, verum ut facultas iudieandi ratione iucundi generatim. Sic eum, qui convivas iucunditatibus fruitionis per oliuies sensus ita nouit fouere, ut cunctis iis placeat, dicimus gustum liabere. V tum ilic uniuersalitas tantummodo comparative sumitur, tumque regulae duntaxat generales sui cunctae sunt empiricae videntur, non Vero uniuersales, quippe iudicium gustus de pulcro enunciat. Iudicium est respectu socialitatis, quatenus regulis ea empiricis nititur. Ratione boni quidem quoque valorem petunt, qui ad quemque pertineat;
sed bonum tantummodo per conceptuni quemdam vi res complacentiae uniuersali subiecta repraesentatur, id quod neque in iucundo accidit, neque in pulcro. g. 8.
Vniuersalitas complatentiae in iudicio gusur solum ve
Haec peculiaris uniuersalitatis iudicii aestitetici dote minatio, in iudicio gustus conspicua, res est notatu digna, non homini quidem logico, sed sane pili losopho transscendentali, quae ad aperiendam eius originem, haud exiguum illius laborem postulat, sed contra quoque proprietatem manifestat tiostrae cognoscendi iacultatis, quae, bacanalysi omissa, ignota mansisset.
253쪽
FACULTATIS IVDICANDI AESTHETICAE. zai
Λc primo quidem p sorsus tibi persuadeas, te iudicio gustus de pulcro) coiriplacentiam imi obiectae cuiuspiam
in UnctJrwqur ponere , ne lue tamen quodam conceptu niti tum enim haud pulei uin foret, sed bonum); praeterea hanC valoris uniuersalis rationem tam necessii rio ad iudicium pertinere, quo quidpiain nos pulcruIι declarainus ut nisi ille in eo cogitetur, nemini in Itientelia venturum sit hoe verbo uti, sed cuncta, quae sine conceptu placeriat,
ad iucunda re terrentilr, in quo quidem suum quemque sequi ingenium patimur, nulluSque alterius cum tuo stillus iudicio conuenientiain postulat, quod tamen in iudicio gustus de pulcro lena per fieri videmus. Illum priorem gullum sensuum possum, liunc alterum gustum tellexionis vocare: quatenus ille prior solum iudicia priuata fert, hie aiter vero iudicia opinata uniuersalia spublica , uterque autem aesthetica liaud praefica , de re obiecta, tantummodo respectu relationis repraesentationum suarum ad lensum voluptatis et taedii. Iam vero, cum non lotuin experientia doceat, iudicium gi istus sensuum voluptatis taediive ex ulla re quapiam) non uniuerse valere, ted etiam quisque sponte sibi temperet, ne illam conuenientiam ab aliis postulet quamquam reapse saepius eiusmodi conspiratio in his quoque iudiciis inueti itur , mirum videtur, gustum reflexionis, qui tamen quoque satis frequenter cum tute suo in uniuersalem iudicii sui valorem depulcro) ad
quemque, teste eadem e. perientia, ropudiatur, tamen Existimare, fieri posse, ut squod is ctiam reuera facit) sibi iudicia repraesentet, quae conspirationem istam uniuerse possent postulare., eamque reapse a quoque cuiu,que hominis iudicio gustus poscere, quamuis nulla iudicantium controuersia si de eiusmodi petitionis possibilitate, sed modo in causis singularibus de recto huiusce facultatis usu ne
Hoc igitur loco primum notandum est, uniuersalitatem, haud in conceptibus obiectae rei etsi tantummodo emp ricis postain, nullo modo logicam esse, verum aestheticam, id est, nullam iudicii quantitatem obierestiuam,
254쪽
sed uas do subie stivam continere, pro qua et vocabulo utor xnlaris communis, qui valor cst relationis cuiuspiam reprae, sentationis ad iacultatem cognoscendi, sed ad sensum voluptatis taediique cuique subiecto. Poteris etiam eodem
vii vocabulo pro logica quantitate iudicii, si modo addatur uniuersalitas obiectiva, ad distinguendam eam ab sola subiectiva, quae semper aesilietica est. Iam iudicium obsective uniuersale semper quoque sibiectivum est, hoc est, si iudicium ad uniuersa valet, quae
dato quodam conceptu continentur, valet etiam ad quemque qui rem obie tam aliquam eo sibi conceptu repraesentat. Verum ab uniuersalitatefiubiectiva, lioc est, aesthetica quae in nullo posita conceptu est, non potest ad logi eam concludi; quoniam illud iudiciorum genus nullo modo rem obiectam spectat. Propter id ipsum autem universalitas aesthetica, quae iudicio tribuitur, necesse est vi peculiaris generis Videatur, eo quod praedicatum pulcritudinis cum conceptu 1 ei obiecitae, in logica illius spliaeraeonsideratae, haud se coniungit, et tamen eamdem super uniuersam tu fisanthini si haeram extendit.
Respectu quantitatis logicae uniuersa gustus iudiei a sunt iudicia singula. Etenim quoniam rem obiectam proxime debeo cum sensu meo voluptatis taediique comparare neque tamen per Conceptus, non poterit ei quantitas inesse iudieii obiective commuiriter valenti S; quamuis, repraersentatione rei iudicio gustus subiectae ex conditionibus, quae hoc determinant, per comparationem in conceptum mutata, iudicium inde queat logice uniuersale fieri r velliti quam conspicio, rosein per iudicium gustus pulcram declaro. Contra iudicium, quod cX comparatione exsistit multorum singularium: rosae generati in pulcrae sunt, nunc non solum ut aestheticum, sed ut iudicium logicum in aenitet leo quodam constitutum, enunciatum videtur. Iam iudiei umerosa in usu iucunda est, quidem otiain aestheticum et
sit utare est, sed non iudicium gustus, verum iudicium senius. Ab illo enim superiori dii linguitur eo, quod iudicium gustus quautitatem uniuersalitatis aescietisam, hoc est,
255쪽
FACULTATIS IUDICANDI AESTHETICAE. ara
vatorem ad quemque hominem in se cohibet. qui non potest in iudicio de iucundo deprehendi. Sola iudieia dobono, etiamsi quoque complacentiam obieetae rei deterininent, uniuerialitate logica pollent, non solum aes ilietica ;valent enim de re obiecta, ut cognitiones illius, atque idcirco ad quemque hominem. In rebus obiectis solum ex conceptibus considerandis, omnis pulcritudinis repraesentatio perit. Ergo nulla quoque potest regula esse, qua quis cogatur ad aliquid pulcrum agnoscenduin. Num vestis, domus, nos A pulcra sit, ut
iudicium seras, nullis rationibus decreti, ue adduceris. Volumus rem nostris propriis oculis subiicere, quasi complacentia eius a sensatione pendeat; et tamen, si rem tum pulcram vocamus, sustragium existimamus uniuersale noΚ-met sequi, quod quisque sequi debeat, cum e contrario quame sensatio priuata tantununodo in gratiam solius sui suae e complacentiae decretura seret. Hic videmus, in iudicio gustus nihil quidquam postulari, nisi eiusmodi fustragium uniuersale, respectu complacentiae liaud interuenientibus conceptibus; pro indo postibilitas iudicii aesthetiei, quod simul quoque possit ut ad quemque valens considerari. Ipsum gustus iudicium non postulat consensum cuiusque id enim solum logice
uniuersale poterit, quoniam adserre rationes potest ; tantummodo cuique istum conscia sum ad git, ut casum regu lae, cuius respectu confirmationem non a conceptibus ex
spe fiat, sed ab aliorum accessit. Ergo sui Pagium uniuersale duntaxat idea est quo ea nitatur, hoc loco nondum inuestigatur . Illum, qui iudicium ferre gustus existimat, reapse huic ideae conuenienter iudicare potest dubium videri; verum tamen se illud ad eam reserre, proindς iudicium esse gustus debere, vocabulo pulcritudinis declarat. Per se ipse vero per selam conscientiali, separationis
eorum omnium, quae pertinent ad iucundum bonumque, a complacentia, quae sibi etiamnum relinquitur, certus
reddi potest; quod quidem est, cuius consensum a quouis taliae stat; cuius quidem iuris sub his conditioitibus potesta-
256쪽
a a P. I. ClUTICE tein habet et, nisi contra illud saepius peccaret, eoque iudicium guttus ecioneutra surret. q. 9.
Disquistitio quaestionis: virum tu iudicio gustus sensus
voluptatis rem diiudicandam, an haec illam antecedat pSolutione huiusce problematis clauis continetur critioees gustus, quae propterea digna est omni attentione. Quod si voluptas ex obiecta re data antecederet, -lumque uniuersalis communicabilitas illius deberet in iudicio gustus repraesentationi obiectae rei adiudicari, tum eiusmodi ratio secum ipsa pugnaret. Talis enim voluptas nulla foret alia, quam sola iucunditas in motu tensus, ideoque secundum naturam suam tantummodo post. t vafroin priuatum habere, quoniam ea ex repracsentatione, qua res datur atque ossetetur, proxime penderet. Ergo communicabilitas uniuersalis status animi in data repracsentati ine erit, quae ut subicctiva iudicii gustus conditio ei fundetunento cise debet, quamque, necesse est
voluptas ex re obiecta sequatur. Sed nihil potest quidquam
uniuerse communicari, quam cognitio, et repraesentatio quatenus ea ad cognitionem pertinet. I atenus enim hae
pollerior tantummodo sola subiecit tua est: atque eo tantum rei picienda est, qua totius vis repraesentandi omnium illi conuLIaire cogitur. Si igitur ratio determinandi iudicii dς hac uniueriali communicabilitate repraesentationis solui risubiective debeat, nempe sine conceptu obiectae rei cogitari, ea nulla esse alia poterit, quam status animi, qui in relatione virium repraesentat tuaru ira ad te inuicem deprehenditur, quatenus iis repracsentatio data ad eognitionem
geuciatim resertur. Quae hac rcpraesentatione excitantur, vires cognosccndi in eo libere ino uentur, si quid cin nullo conceptu determinato ad peculiarem quamdam cognitionis regulam
257쪽
, FACULTATIS IUDICANDI AESTHETICAE. aas
adstringuntur. Ergo statum animi in hac repraesentatione, necesse est, in statu versari cuiusdam sensus lusus liberi virium repraesentativaruin in repraesentatione quadam adeognitionem quamdam generatim data. Iam ad repraesentationem, qua res quaedam datur atque offertur, ut Omnino inde cognitio exsistat, et phantassa pertinet ad varia visionis eomponenda, et intelligmtia ad unitatem conceptus repraesentationes coniungentis. Hic status lujus liberi saeuitatum cognoscendi, in repraesentatione qua res quaedam datur ac proponitur, necesse est, ut uniuerso queat communicari riiquidem cognitio, ut determinatio rei obiectae, qua repraesentationes datae in quocumque subiecio) debent convenire, una repraesentandi ratio est, quae ad quemque hominem valet.
' Subiectiva illa uniuersalis communicabilitas rationis repraesentandi in iudicio glistus, cum, nullo posito con-
T determinato, locum habere debeat, nihil potest aliud
quam natus animi in lusu libero phantasiae atque intelligentiae quatenus eae secum inuicem, uti ad cognitio-nmis innuebum necesse est, conueniunt), propterea quod nobis conscii sumus, relationem. hanc subiectivam cognitioni generatim consentanea pariter debere ad quemquam valere, ideoque uniuerse communicabilem esse, quam quamque cognitionem determinatam, quae tamen semperia relatione illa nititur, ut conditione subiectiva.
Hare solum subiectiva saetaetica) diiudicatio rei obiectae, vel, qua ea datur, repraesentationis igitur voluptatem ex ea percipiendam antecedit, et ratio est huiusce voluptatis et concentus virium cognoscelidi; in illa vero universistate conditionum subiecstiuarum retum obiectariam diiudieandamin sola constitutiis hic uniuersalis subiectivus
inor complacentiae, quam cum repraesentatione copulamus obiectae rei, quam pulcraIn Vocamus.
. In statis animi, vel ipso facultatum cognoscendi relectu, Coiiununicando, voluptatem inesse, sicile posset ex naturali hominis ad Lesetatem inclinatione cempirice et
258쪽
P. I. CRITICE psychologice euinci. Verum hoc ad nostriun propositum liaud susticere videtur. Voluptatem, quam nosmet per- . sentiscimus, in uno quoque alio ut neces lariam in iudicio gustus statuimus, quasi vero, cum aliquid pulcrum' dicimus, id pro qualitate obiectae rei, in ea ex conceptibus determinata, sumenda seret; cum tamen pulctitudo haud ad sensum relata subiecti per se nillil videatur. Sed expositio huiusce quaestionis disserienda est ad explicandam quaestionem aliam, nimirum hanc: an et quomodo fieri polluit iudicia aesthetica ex anticipationer In praesentia adhuc in quaestione occupati sumus leuiori: quo tandem modo nobis seri conscii possimus mutui virium cognoscendi inter se inuicem concentus in iudicio custus, utrum aestitetico per solum 1entum internum sensationemque an intellectuali modo per conscientiam actionis nostrae prouidae, qua illas excitamus. . Quod si repraesentatio data, quae ansam dat iudicio gustus, seret conceptus, intelligentiam phantasiamque in diiudieanda obiecta re ad unam rei cognitionem coniungens, tum conscientia liuius relationis intellectualis seret uti in schematisino saeuitatis iudicandi obiectivo, de quo critica tractat . Verum tum qtioque iudicium haud soret relate ad voluptatem taediumque pronunciatum, proinde nullium foret iudicium gustus. Atqui iudicium gustus a concepti hus vacuum, rem obiectam determinat respectu complacentiae praedicatique pulcritudinis. Ergo unitas illa
cognitionis subiectiva solum sese di Ilinguere potest per sensationem. Animata utriusque sacultatis et phantasiae, et intelligentiae) ad actionem in determinatam, sed tamen per occasionem repraesentationis datae conspirantem, eam nimirum, quae opus est ad cognitionem in genere, sensa tio est, cuius communicabilitatem uniuersalem iudicium gustus postulat. Relatio obieeflua cogitari quidem tantummodo potest, Verum, quatenus secundum conditiones suas subiectivum est, lairnen in effectione in animum sentiri; et relationis, nullum conceptum constituentis veluti virium repraesentativarum ad facultatem cognoscendi uniuerse rela-
259쪽
FACULTATIS IUDICANDI AESTHETICAE. 2ar
tio est nulla quoque alia potest conscientia esse, quae sensatione esticitur es elionis, quae in motu adleuato ambarum animi virium et phantaliae et intelligontiae) per mutuum
concentum animatarum cernitur' Repraesentatio, cuius vi singularis neque cum aliis comparatae, nihilo minus concentus est cum conditionibus viii uersalitatis, qua negotium intelligentiae uniuerse estici fur, facultates cognoscendi ad conspirationem ducit, quam ad uniuersiain cognitionem postulamus, et proinde quoque ad quemque, qui per intelligentiam sensusque coniunctim ad iudieandum determinatus est ad quemque hominem) Valere censemus.
Pulcram est id, quod sine conceptu uniuerse placet.
MORIENTUM TERTIUMI ICIORUM GUSTUS SECUNDUM RELATIONEM FINIUM, QYI IN IIS SUB RATIONEM REVOCΛNTUR.
De conspiratione cum snibus generatim.
Si, quid finis sit, ex determinationibus eius trans-kendentalibus haud sumta re quapiam empirica, cuiusmodi lenius est voluptatis) definire velis: finis erit res conceptui proposita, quatenus hic ut causa spectatur illius realis ratio possibilitatis eius); ct causalitas cuiuspiam eo raptus respectu eius obiε Ice rei, est forma finalis. Ubi igitur liaud sere solum rei cuiuspiam obiectae cognitio, sed res obiecta ipsa serma illius vel ex sinentia) ut essectum, tantummodo ut per conceptum effecti possibilis cogitatur, ibi finis quidam cogitatur. Repraetentatio essῖcti hoc loco ratio est causae i stius determinandae, eaque effectum antecedit. Conscientia causalitatis repraesentationis cuiuspiam respectu status subiecti, ut id in ea conferuetur, hic potest
260쪽
uniuerse id, quod voluptas dicitur, designare; contra taedium cernitur in ea repracsentatione, quae rationem in se continet, status repraesentationiam ad earum ipsarum contrarium detenninandi eas vel arcendi, vel remouendi . Vis animi in adpetitu posita, quatenus solum per conceptus, id est, ad repraesentationi cuiuspiam finis conuenienter agendum, determinabilis est, voluntas foret. Finalis autem res dicitur Obiecta quaedam statusue animi, voletiam actio, etsi pos ibilitate illius repraesentatio finis haud necessario supponatur, propterea tantummodo, quod possibilitas illius definiri a nobis potest et comprehendi, quatenus causalitatem ex finibus, hoc est, voluntatem, quae illos ex repraesentatione certae cuiusdam regulae sic ordinasset, pro fundamento illius suinimus. Itaque forma finalis poterit fine carere, quatenus causas huiusce formae non in voluntate ponimus, sed tamen explicationem possibilitatis illius, tantummodo eam a voluntate quadam derivantes, nobis possumus iacilem comprehensu reddere. Atqui ea, quae obseruamus, haud semper necesse est ut per rationem secundum possibilitatem perspiciamus. Ergo se mani finalem possumus, nullo quodam fine ut materia nexus finalis) illi pro sundamento substrato, saltem observare, in rebusque obiectis, quamquam non nisi per reflexionem, animaduertere. q. II.
Iudicio gusus nihil nisi forma fina Iis euiuspiam rei obiectae coel illius repraesentandi modiu fundamento subes.
Omnis finis, ut ratio spectatus complacentiae, semper uoddam inuitamentum in se cohibet, ut rationem iudicii e re voluptati subiecta determinandi. Ergo non potest iudicio gustus vlliis snis subiectivus sundamento subesse. Sed nulla qlioque repraesentatio finis obiectivi, hoc est, possibilitatis ipsius rei obiectae ex principiis finium copulandorum , proinde nullus boni conceptus potest iudiciuni