장음표시 사용
101쪽
hae set intercapedo, nullum interii allum: quamuis iis dies noctesque vehementius urseretur. Taceo de diurnis aerumnis, quatiam nee in noctis praesidio ullam reperiebat immunitate. ideireo aiebat; μωioximo, flv ficu. Aio ipsum tempus quietis & laxamenti, eum ad meas ipse ratiocinationes haululum exerceri voluero, dc partem somni & quietis eapere, tum demum mihi esse somniorum terrore infestum. Quod physi ea ratione profecto iis aceidete solet, qui quidpiam grauius sunt die perpelli. Id quod sapiens confirmauit ecclesiastes,
eum dixit, n multitudine tentationum aduenire insomnium. Id etiam ad veritatem valde propendet, a diabolo fuit se tertibilia vica illa oblata, ut de metum robo inferret, ac eum in quiete turbatet. Verum, eum nondum esset beato litae exploratum, a diabolo se esse expetitum, toni lixe, tum exteram turbam mal rum, auctore de duce Deo, in seipsum irruere arbitrabatur: Ae illa tamen omnia agebat ae moliebatur diabolus. Nee enim ei Deus mali quidquam inuexit. Verum omnis ealamitatis diabolus princeps fuit de architectus. Loerabis a animam n . . Liderasis, est pro, Libera. Verum Aquila, Eligit suspendium anima mea.
O morte tem esia mea. Symmachus, Et mortem propter ossa mea. Non enim in αternum mi ni, mi jusseram. OLYMrion. Haec mea est supplicatio, Accipe animam meam, de illata morte, a dolore libera, ut, qui hoc tempore crucior, in posterum quietἡ de placate riuam. Nihil igitur, quod sit aequo
tuo decreto indignum contendo, domine: nempe me mortalem, non immortalem procreasti. Ergo mihi mortem adser. C H R Y s. Me inquit, interime. En tibi verba atroeta. Sed tamen quid habent atrocitatis 3 ealamitatem exponit,
mortem exoptat. Nihil, inquit, ago iniusti, si, mortalis eum sim , interitum expeto. Id quoque Moyses his verbis preeabatur, Si hoe mihi iacturus es, inte
tiee me. P oti v c HR. Dum Iobus, inquit, Liberabis animam metria aut
ipsum dolorem,& aestitudinem spiritum videtur dicere,aut vero respirationem de anhelitum hoc ipso declarat nomine, quq quidem respiratio a functione m neris, quod praestat corpori, simul eum animo absoluitur. Denique excessum Evita precator, atque eius doloris, qui ad olla usque peruaserati, liverationem in
morte, id enim valet, morte. Recede a me, mina est enim vita mea. symmachus, Qgia vanitas sunt dies mei.
Quidam autem alius, Vapor sunt dies mei. O LYMP. & POLYcHE. Desine, i, inquit, plagas infigere, in vitae vanitate degenti, necdum partem ullam securitatis adepto; quia planE me vires defieiunt,nee robore sustentor vllo. Hoc enim indicat, vana est ita mea. Huiusmodi preces Deo David adhibebat, Amove a me plagas tuas : i sortitudine enim manus tuae ego defeei. Mos enim
hie sanctis Hait. plms, quas acceperiit ab hostibus, Deo acceptas referre; uddeas & depellere posui, & permittendo haudquaqua prohibeat. Nec enim iumnouimus, inquiunt, in tuo arbitrio ae potestate cuncta vertuntur. Quid enim ITh.mo, quia muni f. - m, aut animum in eum; aut misita cum Memane, π -- 'imi sua e ' O L Y M P. Tum humanae naturae
humilem eonditionem, tum Dei erga homines prouidentiam adhibet ad supplicationem. id inquit, et i homo, si per se ipsa eius spectetur natura 3 pio sus nihil: quanquam ipse pro tua erga hominum genus eximia benignitate mirifice illum ipsum extulitii, & in eo obtutum defigis, & quotidianas eiusdem.
rationes, atque actione saecurat Ecognoscis id enim fignifieat, . faue. Et sanEvel bae vcare hominis praestantia, quam a Deo adeptus est, declaratur; quod. eius vindex, & vltor Deus est. Prorsus dignus, inquit, est homo, qui poenis a te coerceatur,& qui in tua cogitatione versetur. Quod enim poenas ab eo expetis, illum ipsum aliquid esse certo est argumento. M, Visit, eum, id est, illi opitularis. Verba, quam varia dc quantum lenitate , tum dolore temperata sint, ani maduerte. Mihi quidem certἡ a cruciamentorum magnitudine verba haec elici videntur. Quid autem sibi vult, or viem iudicat Pro illo est, Mori iubes, ecla quiete considere. Quandoquidem igitur iudicio, decretoque tuo quies danda est
102쪽
da est homini, atque ei munienda est ad vitae exitum, ne Ion us meos dueeriuratus, ideohae addit
ab irato animo de rebus aduersis suceumbente huiusmodi verba proficiscuntur. versim hoe tantum supplex scire avet, suam diu sit illi in eruciatibus manendum, virum, quoad nulla ei fuerit amplius spuendi, loquendiue saeuitas' P o-ι Y cis. Ergo quam breuissimum mihi spatium ad animi remissionem eoncede, ae me solue Aoloribus .illud enim, Do-ιά glutiam tuo, id quod solet accidete morientibus, sane exprimit. Cum hoe illud Dauidis congruit, Dimitte mihi,ut
refrigerer, priusquam abeam, de amplius non ero. OLYMrro o. Ill Eque ipse, Quousque Deus irasceris 3 accendetur sicut ignis ira tua 3 Recordare,qu ae mea substantia: non haec succensens, sed supplieans promebat,videlicet, naturaeque
imberillitatem ad supplieationem adiungebat quod ipsum hoe loeo Iobus faeit, qui dolores suos non ad extremum usque lpiritum protrahi, sed paululum sedari postulat.Postea magis Deum deliniens,inquit, Si εν o, ici 's-m fi m 3 perinde, ut si diceret, Quamuis reccassem
ipse quid tibi tandem facere possemZptet sertim cum peceatum meum in te conferri nulla ratione possi3 Quid igitur mihi restat aliud,nisi ut ad tuas eo fugiam miserationes 3 Attende hominis demissionem. Similiterque facit, ut qui ipiam pauper, qui omnibus, quae sibi aderant deuoratis,eum nillil ei superat praeterea, commodanti, dc a quo mutuum sumpsit dieit, Quid tibi faciamὶ qua ratione nomen explicabo,quaue ex satione via Hebraeus pro illo, inia tibi fac re, habet, Quid te laesi Z tanquam nihil possit nostrum peccatum beatae illi naturae
scii fiu mentem hominum, piare m. pos Πi Dinni' in au em tib. -- O v v M P. Tenes tu domine, iuem intimi hominum sensas latere non posi ant, uam ειρε me seruum tuum haee patientem, de abiectum eum intuentur , impi E tuo obtrectant nomini, acyropemodum fraui tibi sum oneri, cum grauibus de te sermonibus, ae mcedictis eatissam ipse adsero. Illud igitur, O loquutorem, querelae caussam cogitare debemus,quamuis de Deo nequaquam ipse quereretur. Et s are non o Matin iniet uatis turea; Zi precatinn haec item verba ad supplicationem reseruntur Nam illud Cur, caussa optandi, de deprecandi diei, iam saepenumero ostensum est: squidem illarum aerumnarum eaussam Io bus perspectam habere eupiebat. Haec autem est hisce verbis eircunscripta sententia, An non homines benignitate complecteris 'Annon perfacile tibi est errain e6eedere,atque eum, qui se scelere obligauit, i noxa liberare,atque integrum declarare Quamobrem non ipse quoque ex tuae bonitatis fontibuι Eanriam3C H κ v s. non mea, certe tua eausia id fecisses.Quid suit,eur, eum magnus sis ipse, non eonditionem eontemptam meam aspernarere Qua de eauisa praeteriis poena, culpas, de errata, quae tua est humanitas, aut non contempsisti, aut
planὸ deleuisti 3 Quasi ad oleulos euncta reuocares, se a me eoru ,quae peeeaui, poenas repetisti, idque perfecisti, ut ob nimiam libertatem dicendi, quasi gratae onus incumbere tibi ipsi viderer, eum maiora quxdam, quae eommunis conditio serat,eum domino meo loquar, ac tibi obtrectate propemodii videar , quod non sempiterna obliuione, si quid a me peccatum eli, obliterasti praesertim cum natura sim mutabili, proclivi, ae perinfirma.
tem in supplicatione intexuit, & quouis loco Deum excitat ad miserandum.
Illud autem, mane non an μι- , huiusmodi sententiam adfert, Non perinde, ut somnus est mors. Homines enim si somnum rursus surgunt dem1M,Sc ad humanum eonvictum se resecunt. Qui vero semel mortuus est,neque exorientem expectat auroram , dum ex perfricatur, neque homicam consuetu οι eoiloquutioni praestolatur. od si usque eo inc5stans est vita mea, dc ad in tit iraeas, ac si paulo post moliturus, io amplius ero quasi a somno L i exci
103쪽
excitandus, cur hoe breuissimum vitae spatium, non a supplicio vindicastia Haee autena non ideo Iobus loquebatur, quo ulli culpae esset allinis, sed quasi concessione utatur, huiusmodi verba viurpat, Quamuis culpam, inquit, minimEviraui sic m, ego quoque cum aliis omnibus Dei benignitatem, arci; elementiam debueram tamen expetiri. ita iobi voluntas atque sententia, religiosa, Deo grata, iusta, ab omni reprehensione vacua, ex omni parte sese plane ostendit, quaari uis sermone is obscuriore usus fuerit.
Protheoria Capit sexti iusta Graecos.
Quae a Iobo adhuc dicta sunt, refutaturus Baldadus, eum tanquam verbosiorem aecus at in primis. Deinde ad Eliphazi rationem , orationemque delabitur, Ob peceata ratus homines conflictari aerumnis. verum, cium illud obiici sibi posse intelligeret, Elio, Iobus haud fuerit insons, cur fili j communi sunt co
stricti supplicio' Hoc Baldadus ante occupat, aitque illos item tuorum flagiti rum poenas dependisse. Iustoque auctor est ad deprecandam Deum,eique physicis exemplis nititur persuadere, prorsus precatis irrolari supplicia. Atque eodem, quo Iliphatus,e si mentis errore abreptus, licet Deo patrocinari videatur. C H R Y s. Nempe coetus aderat amicorum, qui, communis doloris sensu assimulato, reipsa quae hostium sunt, prae se serebant. Et quidem iaceti aerius immisnent, devicerum scindunt dolorem, eum alter alterius excipit orationem; nec Iobo spatium dant vllum respirandi liberum , multosque circulos nectunt, ocversant orbes, ac molestatin quandam choream conficiunt. Sed tamen quid tanda ius loquatur, videamus. Si citieus t m Baldad Mhites lixit, Quo suetiquisis hae 3 Stiri in me seu est OLYMP. Theodotio autem, Gravistimus, dixit. Verborum, inquit, turbam , in qua spem victoriae collocatam habes , aliquando missam tacito Gravis enim,ae molestus es nobis cum de verborum profluentia pugnas, c quae nullam sedem, solumve habent, loqueris. Adbaee Iobo tanquam inicite nugariti indignatur,dumque Dei iudicium iustum obliussit, illius se obstructurum
arbitratur. Sie enim Baldadus; Nun vid Dominin iniuria af ui et iudicans' aut qui serit omnia, preturbabit iusti iam' C HR Y s. Vtrum non animaduertis in hac rerum uniuersitate quanta iustitia, quanta ordinis dignitas emineat 3 POLYci R. & OLYM p. Neminem solet
Deus inauita indictaue eaussa contemnere.Is, qui cunctarum rerum naturam ac
descriptionem admirabili ordinis, concentusque ratione constituit aede signauit, & facilitate omnibus moderatur, nequaquam tua caussa aequitatis iura peruertet; neque te, contra quam oportet, malis affliget. Ita sanctum tacite pervellit, tanquam suo scelere ac iure illa sustinentem, amiciq; superioris hie quoque animo imbibit opinionem , cum nocentia & aerumnosa in culpam refert uniuersa. At illud etiam noste oportebat, non facinorosis modo, sed trugi etiam hominibus, illa quae aneipitem naturam habent aceidere solere, & iustum quidem tum esse admirabiliorem, cum in miseriis, doloribusque versatur. Sed, qu niam nullius peceati Iustum coarguere poterat, se conuertit ad liberos.
tui erunt coram in 'ianis iniquitares eorum. Verborum senten
tia est huiusmodi, si nati, inquit, tui culpa lapsi sunt, an non iustam poenam i terunt 3 Illud, am ipse, id ei reo atrit,quia Deum nihil latere potest. Io mari. at tem id est, in actione: id enim dieit, eos suarum actionum mercedem tulisse, Deoque suorum Dei norum poenas interitu expendisse; or misi in manu i in quitates eorum, id est, scelerum poenas. Ac nutu fgnificat domus ruinam, qua liabeii fueru ut oppressi. Verum enim miscet orationem Baldadus ac dogmata inuoluit, quando sie dicit, Etiati si tu ron peccasti, sese tamen si ii ieelere obstrinxerunt. In quo nee illud vidit, supplicium, quod uni debetur, haud ab altero suscipi solere.
rax, erati enim tum exaudiet. A suu scuto, liti vit m issimae. Erunt autem prima
104쪽
euat aura, --m strema tua in nare I 'ia. O L V M p. Hoc tibi, inquit , doeotis-lij, ut sedulas Deo preces adhibeas,& quidem eas summo istudio: id enim valet, Sor. Hi, culo. Ac si verax& simulationis integumentis euolutus fueris, eam tibi vitae conditionem, consuetudinemque restituet, quae iustum hominem cumprimis deceat: tantopere autem rerum tuaiuitatus ei solescet, ut exigua prior tua scelicitas existimanda sit, si cum posteriore conseratur. P o L v c H A. si e go plagis istis tuis minimἡ succenses , Deum ratione placa diligenti. Quod si tuam illam pietatem pristinam non umbra de species duntaxat commendabat, si tecta ratione religioni s pietate de tangebatis cum dominus facilis sit ae et mens,ad superiore foelieitate te quamcitiis me reuocabit, laboribusq; pro virtate susceptis prorsus par reseret.Amplius dico, terum, quae perierunt, num ei si exhibebit. Denique rerum, quae tibi concedentur diuinitus abundantia, praeterita facile obliterabit huic tuae tolerantiae uberem ipso Deo mercedem persoluente Et nimirum frui in hac vita bonis putat Baldadus ad beatam iuit Otum sortem pertinete.C H R v s. Addubitare videtur Baldadus, quamobrem illa patiatur Iobus, si mundus sit. Sic ergo habet, innocentem etiam in malorum perpessione versari, non ut poenas luat improbitatis, verum ut eius sit probata & exercita virtus. Neq; est illud omnino verum, veracis,& integri hominis precationi Deum semper favete. Vsu ecim venit interdum,ut, quae eo lucibilia non sunt, postulet.
tera, de patrum ac superiorum temporum memoriam replica : ipsi enim heri ac nuper in vita ingre ili sumus, hesternaeq; Munius diei est vita nostra. Haec deniq; ita nostra velut umbra dilabitur 1acitque vitae per breue spatium, ut rerum nec rationem nec orationem persectam consequamur. Quare nisi ad haee, quae dis serrimus, priscorum accedat memoria, fides nostro sermoni fortasse abrogabitur, quandoquidem nec multo antὰ suimus ipsi. & post aliquanto haud futuri sumus. Ea est enim vitae nostrae eonditio,vt &, cu non essemus antea, procreati simus:&iam sati, rursus simus dii luendi. Vt enim diei inclinatione umbra, se nostrum omnium vitaeommouetur,&haei libac'; perfuit Eo autem haec a Baldado dicuntur, ut e veterum monimentis fidem sibi conciliet. Veteres enim illi plurimo rerum usu fuerunt, quo eos carere necesse est, qui eorundem aet tem minimὸ attigerunt. C HR Y s. Quod autem dicit, est huiusmodi, Cum per pus: la sint vitae nostrae interualla, ab iis qui assecta sunt aetate, sciscitari debemus, qui sane dicent ; sicut absque Eumore E terra herbescens viriditas elidi non potest, sic fieri non posse ut sine iustitia consisteres xlicitas possit;nee item fieri posse , t iniquorum hominum copiosi posscssio corroboretur nec poenam Vllam sine eulpa contingere. α non hi Jotetant cyannuntiabunt, corti edis ent veria ' P o L Y R. Milo res, inquit, quorum ita virtute ornabatur, qui q. pietatis suae monimenta prodiderunt iis, qui mente praediti sunt, satis eisse possitnt ad disciplinam. Nimirum hi tum verbis, tum iactis , qui fines facinorosorum Eominum sint,docent, eorum denique stoxam esse scelieitatem persuadent.Praeclai ἡ vero& illud dictum est, D. -ile dis erit verba, cordis enim, mentisque cogitata xeiba ipsi dimittunt, atque hae et illinc erumpunt. P. ocru dxiret sine aut exaltaι. tur ex sina irrigation. ' adhue iis
la uit, fieri non Diest , ut scyrpus , carectumue aut adolescat, aut demetatur, visis , NYnisi humorem ante combib it ; quin etiam omnis herba, nisi irrigata suerit, discit. exarescit: sic de rerum forens status sine pietatis studio p rmanere n0n potest. Quare aliungit, Sui tur xtrema ni impiorum; id est, non eos ad extremum spiritum iucunda, Δ beata vita comitabiter, sed tanquam aranearum tela, quae
tactionem dc ictum sustinere non potest,dissoluet , atq; is funditus interibit.
105쪽
D t D Y M i. Ia enim valet , Dom- iobabit m verum , si de vis irri rebus sit Ognifieentius disserendum , prorsus dicendum erit, spem impiorum rebus, duae nu uam sunt, quaeque simitatem non habent, esse subnixam. Nee enim spes est aliud, si eius quaeratur penus, quam rerum bonarum expectatio- Et vero qui timet, expectat etiam , sea non bona , namque metus malorum ei hexpectatio, sieut spes bonorum. Cium igitur impiorum expectatio rerum sit. non subsidentium, spes eorum videli t evanescit. iucunda enim tanqrram m-nentia & fixa sectantur. in quo satis apparet inanem, ae stultam illorum Dein esse. Contra Iustus, eui in una virtute constitutum sit domicilium, ut qui mi maneat, eam nunquam desertam habebit. Iustitia enim ipsius manet in sternum. Improbus veto,eui virtus eurae non est, neque tuistitiae domnm exaedificat, neq; in ea commoratur. Tela vero ipsa araneae varietatem ostendit, quae cum sit a natura eontexta,ncillimὸ quoque dissoluitur, eam quopiam eontingente Improborum igitur actio ac vita, aranearum telam, ut quae nihil fit initudinis, nihili constantiae retineat, imitatur. Nam ne a Mam hominum eogitatio, quod tabe naculum appellatur, ita caducum est, ae lubricum,ut nunquam satile videatur. Ni Li. v Kere in aqua scymum, de earectum, de quamliber herbam, non ha sto humore, arescere, hoc fortat se indieat, perturuationes ac morbos, ut mentis terram occupant, atque ex ea progignuntur, eum eogitationum vicissim sibi succedentium sordidis ae noxiis imbribus persus suerint, multiplicem atque uberem vitio statis fructum solere adferre. Vertam horum prohibet ortum irrigationis inopia atque desectio. Di D v Mi. Aliter. Sicut une mi palus non augescit, ita fieri non potest, ut mens fructum utilem seiat, nisi res bono aefrugiferas comprehenderit. Id etiam, quod dictum est, ad humanas actio es t te transferri potest, quae tanquam ab aqua, fiet diuina prouidentia irr gintur, cuius humor nisi haec attingat humana, nullo negotio liceata vanescent. Nili dest enim seu magnum seu paruum, quod Dei subterfugrat prouidentiam. Cinsecta denique exarescun t, nisi ad ea prouidentiae splendor Meeti erit. Si sin sentiam, siam, seu si au,s cap -f. iii i e nons. I Zi is o LYM P. Quamuis summa animi contentione adnitatur, ut in tuto suas collocet rati nes , nihilominus , si captus fuerit , id est, a diuina visione comprehensit, non sistinebit, hoe est, non consistet. Ita sim machus, Innitetur domo,& non stabit. .m L. enim es sub loti. Aquila, squalidus est in aspectu solis. Et in putre Hlua 8 vadamα- ei π m r. emadmodum inquit, se pux Ze orex, licet aquae humorem habeant, ardore solis exusta exat eant, eorumdemque stolones putrescunt; ita di impiis contingit omnino, eum diuini numinis in eos exarserit ira Rhadamnorum autem nomine, qui adnata, desureulos, aut etiam ramos, deflores imitantur, liberorum Iobi intelitum signi Maia
subobscure videtur. Eiusdem versus haec apta potest esse sententia. Seripui in limo, &eceno augescit tamdiu, dum solis eii expers solem autem serre non potest; sed penἡ putrescit, store decidente, ae defluente. Hoe ero aliud,
- ei in egrediet.r, huic par est, Corruptus dilabetur. super convexationeta d-m dormi t, in medio se , cummis C. si autem ab istis ruω---tiatur eis . O L. Y M P. De impio ut de planta aliqua in mediis lapidibu, silicibusque sata, quae nee semperi innere potest, dc corrupta faueseit, se disserit Baldadus, Larum stirpium, ac plantarum prorsus sunt impii similes, quae nee in
alta visent terra, dc saxeto aspero inhaerent. Nam aut radices agunt nullas , aut vero, ii egerint, quod terra caret altitudine, ita prois dio arescunt, ut in eo loco nuisquam suisse appareant. illud autem, σι - .r .rii, pro hoc altero est, si r diees egerit, fixusque fuerit. Illud autem , L. in mentio reum, huic respondet, inobseurat eum, infuscatque calamitas. Vt enim caesa arbor sui memoriam relinquit aliquam, ita berba recisa nullam. Perscienterque saxorum ad illi eum, e stab eo sermo inductus. Namq; impii in improborum vita, in qua nihil e si aequ-bile, nihil non herum, nihil non ad ose eadendum paratum, conquiescunt, in quos dictum est illud, Delicite e via Lapides, quamuis non nullam pietatis ra
106쪽
tionem amplacti videantur, pro inus xomunt eiun, quia non habet sertilem animam, ac seu seram. Di D Y Mi. Siquid autem elatius commentandum est, dicemus domui, quae artificiosa quaedam est lapidum structura, inter sit cohaerentium similem ei se virtutem, sanctitatem,divinique ibi ritus communi 'nem. Cumque aceruus lapidum, & silicum commistus cumulus, sit quiddam dissipatum, huic finitimum est vitium, in quo nil copulati est, nihiloue descripti, e loque ordine designati. Ergo impius semper in vitii versatur, degitque domicilio, dissolutus ille quidem pro exterioris aedifieii lapidum natur vi qm turri ex-αdiscandae ad pastoris normam. conuenire non possint. Neque audiunt, Vos autem superaelificamini supra tandamentum Apostolorum, ac Prophetarum. OLYMrio D. Haee, inquit, ex iis, tuae acciderunt aliis, spectare debes. P o L v c H R. virum eorum , quae dicta unt, quidquam ipse addubitas 3 An non vere impiorum exitum oratio ipsa discripsit Z Num bae e te fugiunt, quae eunctis sunt nota hominibus
ge alius est impius, ac pius. Dicit igitur,Tametsi hominis pij miserae dc afflictae
videantur esse rationes, a Deo tamen non despectum iri omnino. Nam quem admodum florentem impioi .m eonditionem Deus euertit, ac sunditus delet, se innocentium vita, quae aliquando deforuit, facit, ut ad florentem statum reuocetur, ac revirescat. sed neque ad extremum contemnitur iustus, neq; saeliciter impius peruenit ad extremum. Din Y Mi. in herbatum autem translatione rex severans, posuit, Germi liii. simplicem vero hoc loco dixit, non stolidum, sed vitii expertem: rem enim utramque nomen simplex claclarat. Quando
enim de haereticis dieit, quod orationis facilitate eorda decipiunt simplicium, sinplices eos vocat, qui rudes sunt, satui & ad eo tan8um tardi. Cum vero ait, implices de recti adhaeserunt tibi austos signifieat. Posteriorem hane notionem sequutus hoc item loeo dixit, impium quidem euelli a Domino, iustum autem ro eo inseri. Po L v c HR. Illum qui aem supplicio mactat. Si vero pietatis
audem tulerit, nee caeteris malo fuerit, quamuis vitam vixerit xtunostrumam, maximam nihilominus illi ipsi Deus partem tribuet prouidentiae.
O Maurem donum impii nonracipiet; vera lomai remos implebit ris, , labis auram
serum Postquam de Dei prouidentia erga pios, deque eius odio erga impios disseruit, deinceps munerum impij mentionem facit. Necnon laetitiam
concinnamque raudem, quam Deus iustis dilargitur, dei bit: contra turpe impiorum exitium praeconio enunciat. O LYMP. ac POLYcH R. Impiorum dona, inquit, minime sunt grata Deo: baud se illorum vult dignari honoribus Qui autem ex animo sc vere pietatem colunt, hos gaudio eomplet,ut gliscant, ut Dei gloriam efferant. Sed tamen teste Iobo dicere videtur, eum quondam assimu- istam atque adulterinam virtutem sectatum esse, eaque re ac simulationem ipsius a Deo condemnatam, atque de eo ipso sumptum esse supplicium. Atq; ea de caussa nee tuos admittebat honores, nee quas mactabas hostias : nam verax haudquaquam suisti. D i D Y M i. Is prosccto verax est , qui nee simulat, nee salso praetexit virtutem ae temperantiam, qui com modestus sit, ae temperans, id quod iustum est, ius Epersequitur. Horum veracium os Deus implet risu, hoe est, laetitia. Pro, autem dixerunt alii, ' Alaeri voci seratione.
aduersarii turpiter verecundabuntur, sua ipsi spe 4eturbati: omnisq; impiorum vivendi ratio euertetur, eorundem quoque memoria interibit. Quibus omnibus pro bare nititur Baldadus, suo scelere Iobum ad illam status conuersionem defluxisse.
Protheoria septimi capitur iuxta Gocos-
Quoniam hae Baldadi verba fuerant, Nunquid Deus iniuste aget iudicans3 aut qui secit omnia, perturbabit iustum ὶ Ideiteo iusto Dei iudicio Iobus assen-
107쪽
titur,entri inquit, In veritate noui quod ita eii. Cum autem omni asseveratio-- ne istinauit Deum iustum esse, eundem sapientent, potentem, & magnum Te statur, esseque euilibet rerdissicile eum illo contendere. Adhaee pluribus verbis Dei potentiam, atque eius ineomprehensim naturam confirmat. Atque etiam ait, apud Deum neminem e se iusium , qui non illius munere talis sit; nihilque sibi conscium esse, sed nsi propterea iustificatum esse. Itemque vitae breuitaterii in supplicationem sumit, c illud dicit, si tanquam impius sero supplicium, nempe praestabat me emori. Et quoniam amicis persuadere nulla ratione poterat, 'nullas se scelerum poenas luere, ideirco anxio metu posito , & vehementi erga Deum cari tate incensus apud Deum, qui iudex eli integer ac incorruptus, caussam dieit, illiu , iusto iudicio in ignopere fretus, eum illud intelligat, nunquam passurum Deum , ut iniuili quidquam loquatur. Haec nee duxi, at periae hominis verba sunt, sed quasi filii oratione apua patrem utentis confidentius, de eum Deo ad hunc modum pene sermocinantis,Nimirum, o pater, libenti animo tuo experior iudicio: scio enim mendaciu te ferre non potic. Quae cum dicit, nempe Deum ut verum & personarum discrimina aspernatem horioie assicit perquam eximio Hac ergo is mente Dei postulat iudicium. Et quia cum eo colloqui s mel est ausus. Parce mihi,inquit, Domine.Nam qui me vi ut dolores, sermonem mihi proisus extorquent. Aet ursus Dei erga homines benis litatem, d volu tatiam peceatorum obliuionem,& mums .am, prolixamque voluntatem usur- par effectorem qiae preeibus obsecrat,ut lux ignoscat uisc iion ,atque opificio, Dei quoque vim & potestatem docet, petitque vi a ite mortem , paululum sibi detur laxamenti. . inquam eam quam optat liberationim malorum, non eo pertinere existimo, visi si certuni sit ita vita manenti, aut nec Deum esse iratum, alit nee se a Dei ela illino adspectu sore in tenebras ablegandum.
aut ε Iob L. it, Io v νi arenou , O LY M P. Ipse quoque no-at,inquit, haud in iusiue ise Deum,& x ita ratione ab i. iiii his poenas expetere. Vt autem doceret, hoc sibi dogma certum ac et iis litutum esse, quasi iureiurando illud confirmat bis verbis, tu veritate ita est. CHRYsos T.
Quantam verba lixe prae se serunt philosophiam: Scio, inquit, perire impiὀs
solere, iustos non item. Viden, ut nusquam Deum iniqui talis condemnet LYMP. Hoc autem estvlus prooemio,vi reliquam orationem draemuniret ut,
eum dicturus est, Libenter apud Deum caussam dico, nemo suspicet ut illo eius reiba spectare, quod per iniuriam asiliciet ut aerum iii , sed potius, quia diutiuiuiis aequitate fletus, ac Dei iustitia,&caritate confisus, eiusmodi sermonem expromat. Dictum namque est, Nisi cor nostriam nos reprehenderit, fiduciam habemus ad Deum. Illius ergo conscientiam nullius suis te peccati labe aspe sam, ex eiusdem verbis perspicuum est. Verum enim, cum intelligeret non vac re quempiam culpa, si Dei subierit iudicium seuerum, idcirco mox addit;
OL v M p. Quanquam, inquit, nee illud me fugit, neminem fore iustum ii ad persectam diuini iudicii normam cuiusque vita exigatur , sed neque iustificabitur in conspectu eius omnis vivens, nisi quem is gratis iustum effecerit. Nemo igitur apud Deum hiscere audet, Nempe, possit quispiam iusius esse, si eum criteris conseratur hominibus verum, cum i Dei existimationem venerit, qui tandem iustus videri possit Z Neque vero T yrannorum more iudicia Deus exer-eet: verum ei, de quo iudicium facit, persuadet ut diuini iudicis sententiam aeiudicatum exosculetur. Et san E qua ratione queant ij, qui degunt i terris, eum Deo exae uari, eum inter hunc α illos tantum sit interuallum, tantumque dis erimen 3 Nam, si in idem ius Deus di homo venire voluerint, fieri non potest, ut quiuis aut Dei orationem sustinere audiendo, aut uni verbo de mille, quasi pe petam dictum sit . resistere queat, refellendo. Nam eum sui ipsa est sapientia, omnino neccile est cuncta cognoseere, nec ignorare,quae a nostro adspectu oblites eunt. Vt enim is, qui sapien:ia polleti ut liuixi q idpurin loquatur, aut quidquam
108쪽
quam seu in sermone, seu cogi ratione peccet, fieri nequis, sed ad sapientiam infinitam vim, nati aeque praeliantem dignitatem habet adiunctam. I O L v c H κ.
Si quispiam igitur apud Deum experiri voluerit, profecto nulla suetit ei dicetidi
potestas. vilem namque Iudex contemnet hominum conditionem, nec uni verbo de mille respondebit. Eius igitur rei, quae a Iobo enunciata est, duplex potetit
esse interpretatio. Nam vel ut ad Deum contemnentem, nec respondentem, velut ad Iobum haesitantem, & aestuantem, de qui contradicere non possi, res eram lis. OL Υ M P. Rursus animaduertendum est, verba, quae principio Iulius posuit,illis beati Dauidis esse cognata,Et no intres in iudieium csi sermo tuo, quia non iustificabit ut in conspectu tuo omnis vivens .vi, e si audierimus eum, unius Dei iudicio velle se niti, atque apud eum de iure decernere , non ita putemus de ep, qua sit his verbis io uatur, Patior iniusta, ac disceptans cum Deo de lare, tan quam agentem iniuste eum redarguere possum. Apage, longe istb.uca magni, ac Deo cari Iobi eximia intelligentia absunt. Hoc nobis tantum cupit esse rei spectum, iudicia se vitare hominum, imperit E & ad grat: am loquentium: 'uo quidem vicio illius laborabant amici,in diuinae prouideliae rationibus hallucinantes, qui in eo ipso Deo se patrocinari arbitrabantur, quod contra iustum hominem suffragia serebant. Obsecrat autem, Et obtestatur Deum , ut caussae suae iudex dc cognitor esse velit, a quo sit omnis falsitas perquam aliena. Sie enim fieri posse, 't vero Dei iudicio declaretur, ob quampiam conceptam fraudem nullas poenas ab eo pendi. pro, Si 'iouit, Aquila, Pacem habuit: symmachus, Perseuerauit, est interpretatus. Sed nec quisquam, inquit, qui aduersus Deum obduruit, tulit impune. Quamuis enim ad breue tempus impune sit, haud ita tamen pers siet. P o LY c HR. Quis contra Deum mentem obstinate obfirmauit Pharao, Diabolus, qui coram Deo ceruices nequaquam inflexit: et si ii omnes duri esse apud Deum censentur, qui corda lapidea gerunt, in quos dictum est illud, Scio, quia durus es, dc neruus ferreus est coli si tuum.O L Y Μ P. Et hoc etiam loco praemunitione usus est Iobus, ut discamus, quae dicit verba, hominis esse non pervicaciam, dc sententiae obstinationem sed lupplicationem ad orationem adhibentis, diu in que veritati fidetis. Qui enim pr clare tenebar,
quantum homini adsertet incommodi, eontra Deum pertinacia uti, ea, qua tandem hie, ratione utatur r Atqui non ita multo post, sea in consequenti oratione post inductum prooemium, de postquam mentem no stram apte muniuit, Dei potestatem verbis exequitur, prope id suadens unicuique, ut nullo pacto ei orati ne obsistere audeat, cuius tanta sit vis, tanta potestas, tanta maiestas,qui nullam liquam partem iuris possit aut peruertere, aut defiectere. montes redigit at vetustaram, oe ignorant; o Iusumit Glisa Hoe Symmaehus dixit apertius, summouet montes, nec apparere eos facit. sed tamen quaenam est huius verius apta sententiar Nimirum, si verba tantum spectentur, hoe dicit, Qui nullo negocio exterminat montes: ut eum illo congruat, Qui tangit montes, & in sumum evanescunt. Illud autem ad intelligentiam pertinet, Qui elatas improbi Daemonis insidias vincit, transfertque ab hominibus illis nee sentientibus. D i D Y M i. Alios noui No montes, Moriem , inquam, & prophetas. Levavi oculos meos in montes. Cnristus senio conficit vetus testamentum, nec
id animaduertunt Iudaei, in quos dictum est illud , Si crederςtis Morsi , crederetis di mihi. Is montes Hierusalem, Sc sanctuarium aliterae solo euertit. Ille suo splendore solis, caeteratumque stellarum luminibus ossicit. Papae, quaenam , α quanta is homo loquitur, qui morbo est, plagisque confectus i qui testam manibus tenet i qui saniem racliti filii sedet in sterquilinior mon:es, inquit, red git ad te raut Erso, euiusmodi sint haec verba videamus, &quaeramus, quiuam montes sint, qui inueterascunt, id quorum opera vetu state eonsenescunt: de quinam ij si ut, qui ignorant. Venit Iesus ad iiterae traditionem labefactandam, dc plane conuellendos eos, qui post gratiam ad literam adhaici cui, de quibus inquit Apostolus, Peruenit autem in eos ira. Laelsa sunt vel M ta:lite ta
109쪽
rat literaestantiquata instaurata est spiritiis disciplina. ut nos serviamus in nouitate i iritus, 5 non in vetustat et: tetae. Maius quid hominum opinione in aduentu suo Iesus meus perfecit. Etenim ipsos prophetas eodem tempore antiqua
O L Y M P. Columnas dicit ipsa tirmamenta, & sulcia, quae sun alitentorum architecto,ea ratione, quae illi nota eii, si rimata nituntur , qui potest etiam illa eonuellere. Huius limite eit in P almis, Qui respicit terram, oc facit eam tremere. D i o v N Verum, ii concinnior eorundem verborum facienda est interia pretatio, columnae domini mei Iesu Christi erant z ostoli. Hi enim quo tempore patiebatur Iesus, commoti sunt, ac uia tuarunt. Omnes vos scandalizabimini in me nocte haz.Terrae motus saepe fiunt in terris: eru, sui antἡ vel vost Chii ituin extiterunt, partem quandam terrae occuparunt. Mei autem Christi temita te non priuatus suit aliquis terre motus, sed tota ipsa terra conquassata eii e eentro conuulsa. εdicu 5, oe nou oritur. ζon quia sol oritur , sed quia praestantem vim suci
.:utem astra. Id est. et audit prohibet. Potest enim, inqui , imi rare
soli, ut in certa eommoretur regione, nec exoriatur , a tia etiam obscurare, ut
minime luceant. Di D YMi. Fertur, quo tempore palsus est christus, tres ipsa αhoras solem deseeii se, tunc item stellas visas este, tanquam in nocte. Qui verum , dc caelum, inquit, mira facilitate tetendit, 't.
alio quo da dieitur loeo: Qui extendit caelum sicut pellem. . Gd quidem Chii
stus, concinente Dauide, endit, verbo, inquit, Domini caelis: nati sunt verbum autem est ipse Dei filius viri enitus. Et quis tram ire uim i m. O i v M P i o n. Ad historiae veritatem, Cuius, inquit, pedibus subiectum est mare. ob naturam ab omni materiae eoncretione segregatam, cuncta permeat, cuncti hue rebus ineth, ae praeest. videtur etiam tanquam vates incarnationem verbi sigmficare, quan eo Christus at Apolioli eant nauem accedens, fluctus extimos ambulabat. Hue
enim refertur illud, In mari via eius. Et hoc quidem Veibum fecit forma Luno
, ita . si it Plei hi creo ιv p. cum in Gromptuar a. gniora appellauit,comi' cetus est reliqua. Ac si die rei qui omnem caeli ornatum dis iniit. A Noto caeteros ventos significauit. Recenas seu promptuaria verit rem, thesauros nuncupauit: ut intelligamus haud iraquam ventorum rationes nobis esse perspectas. Hebraeus sic, Et omnia astra circundantia Notum ut expromptuarii nomine astrorum appareat multitudo, ex ea plaga sese ostendentium. Promptuaria igitur sunt astra in australi caeli parte, taq; iam in promptitario recondita. Dissert autem asitum a stella. Nam alitum constat E stellis, quan- αἰκιρρα . quam sine discrimine seciditura diuina utrumque usurpat vocabulum: nee quidquam ea re laedituri quandoquidem si e rerum utitur vocabulis,ut ab hominibus te auro M. intelli queat. b A s icii. Arcturis riptura meminit, subrusias iri, ueni post Tiatio, pii Orionis partes situm video. Pleiades quoque eadem scriptura dixit, nomine UM.ti a - Vtensii militer, ut ij utuntur, qui reconditiora una cum Hebraeis curiosius erue itu steri stigant. In ipsis autem Vergiliis septem apparent stellae continentes, atque coa rem A ia sertae non sex,ut est visum norinullis: de trianguli quidem tuentur figuram. He-
si 'ibit specus autem silui eli lucidissimum, qui Lucii cretiam ideo appellatur, quia de
ibi man Eotitui nunciatque auroram haec autem diluculum, ae diem. Ille igitur, ut i i - qui numerat multitucinem stellarum, rc omnibus iis nomina vocat, earum om- bra, Urio - nium tum numerum tenet tum nomina. Paucae enim suis sunt appellatae nomi- sin Gem i. nibus, quaecum sint Graecis familiares,ex iis ostendunt reliquas. Sed tamen ia- rei se-b , numerabilibus quibusdam illas ipsi a voeabulis notant, cum & errantes saciunt,
et i ob πια- δd inerrantes, & quasdam in duodecim partes distribi iunt, alias ad signiferi or- ira quem sol eonficit, rationem partiuntur, nonnullas in Austri fore. eque lateribus
110쪽
ribus defiguo, Et quibus maluerint nominibus'illas appellant. Pot Yc H R. ad hoc loco iobi ostendit oratio,Deu, cum hanc rerum conderet uniuersitarem, tum sapientiae, tum suae erga hominum genus prouidentiae insignia dedisse documenta. Sapientiae quidem in tanta rerum , quae cernuntur, varietate prout dentiae in earundem vita, quo homines perfruuntur. Astrorum enim ortus, atq; obitus, iciunae senescentis diminutiones, ostendunt agricolis, quo tempore sementem facere debeant,& quo studio colenda terra, iisdemque serenitates tempestatesque cxli praesignificant, itemque nautis nauigandi opportunitatem. Ve- tum dicunt ut Phoenices ad suos cursus maritimos, Minorem visam ducem adsciscere. Ergo opificii eius, inquit, eximit, quoti lie argumenta licet intueri. Caeli inquam conuersiones, tempestatum mutationes, temporum vicissitudine , dieiae noctis praeclaro ordine descii plani successionem. Etenim, eum astrorum mentionem fecit, aeris quoque meminit , variumque ac multiplicem usum indicauit: quare addit in it magna quorum nan est numerus. Ρ o LYC H 1. id est, quorum i unius ipsi ignari. Dixerat haec ipsa ante Eliphazus, quae lite loquitur Iobus. Subindicat autem niuis ortum, randinis impetu n, tonitruum sonitus, fulminum sagittas ,& iactus, & qu.ae e genere sant codem. CHRYsos T. Quae nuper, inquit, a me dicta sunt, nec magna sunt, nec ex earum rerum genere, quae inuestigari nequeant. Nam in sensum ea oculorum incurrunt. Quanti illa fuerint, quae ab oculorum abducta sunt consuetudine, atq; iudicio 3 Ac vide, quemadmodum nunquam diuinam naturam, sed Dei dun taxat opeia Proserat. sed quid attinet, inquit , de singulis dicere 3 Nempe eiusmodi sunt Dei opera, ut nec informari animo, nec numerando percenseri queant. Dio NY s. Vidisti, quaenam de Deo iobus beatus disierat: qui cum saepius, eum in singulis rebus religiosa mente veneratus esset, tum illustri laude extuli set, summatim nune cuncta coplexus, dixit,
Nam, quamuis numerus numerari non
possit, nec ullo sit termino circumscriptus , pnilitque additione semper augeri, nec ullum numerandi exitum habeat: nihilominus, inquit, Dei opera quemlibet numerum, qui pertransiri non iret est, longὰ superant. Quod si Nera, quanto magis illet Q od enim est homini nec comprehensibile, nec terminatum,hoc ipsum est Deo minimum, Sc quantitate quidem, ut hic dicitur magnitudine autem,quemadmodum est in Psalmo, ipsum super magnitudines este piaedicante, Magnus, inquit, Dominus 5 laudabilis valde de masnitudinis eius non est finis. Siquidem omni est laude supelior, quavis admirabilitate admirabilior, Zc omni loria gloriosor, Ecquauis sublimitate sublimior, sicut scriptum est, Tei lib. is Dominus, Sc magnus valdE de admirabilis potentia eius. Qui glorificatis Dominum, exaltate, quantum potestis, superexcedet enim amplius . Multumque laboris esset suscipiendum, si diuinarum scripturarum hymnos singulos, quibus
summa Dei celebratur magnitudo, seligere vellemus, ut in hunc meum contraheremus, quos quidem hymnos sua Deus laude Sc excelsa natura longe superat uniuersos. Nunc igitur au reliquam interpretationem pergamus. Sisen resinferit me, uxi; bri, sira Pessio ferit me, ion nouere. OLYMP. Is plane, inquit, mentis, oculorumque aciem fugit, ut, queadmodum sit in omnibus, extra omnia, ae ita sua omnia, sciri non possit. Quid illum dico 3 quandonee eius iudicia omni naturae eonditae post int esse eompreheniar Ea enim vi, ae potestate, quae a nostro est secteta aspectu, omnia molitur, quaecumque molitur; ut iam quae aguntur ab ipso, non sensus modo nostros, sed animi etia praeteruolent intelligentiam. Ita nec eum lenem agnosco , nec iratum contemplari possum, licet me supergrediatur, Ec transgrediatur, ut planὰ non animaduertam. Si abdux rit, qui reduxerit 3 el quis En, inquit, abripuit a
mundo: quis reportabit abreptum O LYMP. Quis reseret , inquam 3 quis iis, quae ab illo agunt ut, contradixerit 3 s velit eu a planὸ delere, quis illius arbitrium,eςςioxumae concreriti P o xv c H. si contra quempiam sententiam M i dixerit,