장음표시 사용
101쪽
7 CAP. VI. DE PHILOSOPHIAciant. Ad recentiorem nunc accedimus. Re
nascentibus nimirum bonis literis longe alia quoque coepit esse philosophiae facies, viris doctis certatim holasticae philosophiae iugum excutientibuS: qui tamen non omnes unam eandemque ingressi sunt viam. Quidam enim naeuos & barbariem saltem scholasticae philoisphiae perstrinxerunt, de alia philoisphia in eius locum substituenda, non solli itit alii unam ex veteribus sectiS rC-staurandam sibi sumserunt: alii nouam prorsus philosep litam condere , operae duxerunt esse pretium.
S. II. Ad primam classem plerique illorum serereserri possunt, qui in humanioribus literis
resuscitandis, operam studiumque colloc runt. Licet enim haud pauci illorum certae sectae dederint nomen suum, in eo tamen consenserunt, idque egerunt magno conatu , ut scholasticorum barbariem profligarent. Sed praeceteris tamen suo velut iure huc referendi sunt, Io. Ludonicus Uiues,
Laurentius Valla . Marius Nigolius, Hadrianus Cardinalis & reliqui. g. v I. Qui ad siecundam classem reserendi fiunt, illi non uniuε itidem fiunt generis. Nonnul-Ii enim Pinsonem iterum in sicenam produx runt, Vt Bessarion Cardinalis, lx arsilius Fimus, picus Mirandula uterque, Ioannes &
102쪽
Ioannes Franciscus, Hermolaus Barbarus aliique. 'thagoram lo. Reuch linus & Henricus Morus produxero ut in lucem. Alii randem Epictiraeam restauratunt phil sophiam, ut Petrus Gagendus, Berriterius, Charietonus, Thomas Hohhesius,& corpuscularis philosophiae fere assertores. Iulius Lipsius& Casipar Scioppius Stoicam philosophiam illustrarunt potius, quam resuscitarunt, ille tamen sici hinde defendit etiam, di a nonnullis eius decretis haud prorsus alienus Videtur. I. IU. Plurimi tamen reiecta scholastica philo phia, Arsoteum ipsum ducem magistrumque elegerunt, magno studio in scholas & academiaS eum reducentes. Atque Itali quidam hic maxime eminuerunt, ut Andreas Caesial- pinus, Caesar Cremoninus, Petrus Victorius, Antonius Montecatinus, Cyriacus StroZZa, Alexander & Franciscus Piccolominaei, Iacobus Zabarella. in quorum nonnullis athei simum Aristotelicum, maximamque sententiarum impietatem, viri docti obsese
6, U. In Germania licet in Aristotelem non aequior esset Martinus Lutherus, quam in scholastiCos, Philippus tamen uelaucothon pro Aristotele stetit, eiusque philosophiam humanioribus quodammodo literis consper- sam & temperatam, facili & persipicua me-
103쪽
CAP. IV. DE PHILOSOPHIAthzdo tradidit: nec tamen ubique Aristoteli ita adhaelit, ut non subinde ab eo discederet. Hanc philo ophandi rationem cum multi sequerentur, extiterunt tamen alii, qui purum & incorruptum Aristotelem reducere, exemplo Italorum concitati , voluerunt.
Atque inter hos γ 1σιως Aristotelicos eminent Cornelius Martini, Vhilippus Scherbius, Michael Pic artus, Ernestus Sonetus, Christ. Dreierus, Melchior Zeidlerus, Ioannes Zei soldus, Hermannus Conringius. IoanneS a Felden, aliique f. VI. Nec tamen omnibus ita placuit Aristoteles, Ut ab eiuς decretis pendere consultum ducerent, hinc alii reiectis omnium gentilium philosophis, philosephiam veram ex scriptura sacra, cumprimis libris Mosaicis; petendam esse, asserebant. Hinc eXtiterunt, qui Mosaicam' risianam philosopbiam proseisi sent, ut Libertus FromonduS, Casipar Mauritius, Ludovi Cus de Beau ri, Ioannes Crellius, Conradus Aglachus, IO. A mos Comenius, lo. Bayerus, Lambertu SDanaeuS , quibus ex recentioribus sorte Thomas Burnetus , Dethleuus CluueruS, Edmundus Dickinsonus, addi possunt. Uerum cum plerique istorum aut iam alterius philosophiae placitis imbuti sint, aut proprias hypotheses secum afferant, & iisdem scripturam sacram & historiam Mosis accommodent,
104쪽
modent, non tantum magnopere inter sedissentiunt , sed quo iure illorum philoso. phia aut Mosaica, aut Christiana , vocetur, apparet. S, VII.' Ab his rursus distjnguendi si int, qui Κab-halislica Iudaeorum arcana rimati sunt, quorum plerique tamen cum Platonis aut Pythagorae placitis ea coniunXerunt, Ut Vterque Picus Mirandula, Ioannes Reuchlinus, Henricus Morus, quoS supra iam lauda. uimus, quibus addendus Franciscus Georgiiis Venetus, Henricus Cornelius Agrippa, S reliqui. f. VIII. Suum porro ingenium secuti sent alii, dum a scholasticis & Aristotele disCesserunt. Equidem iam seculo XIV. Roγmnndis Lullus peculiarem excogitauit philosophiam, vel
philosophandi potius methodum, ad sermonis magis foecunditatem, quam rerum ipsarum cognitionem comparatam e inter cuius sectatores a quibusdam Iordanas Brunus Nolanus refertur, Epicuraei S potius annumerandus, Cum quibus mundorum asseruit multitudinem. Sed decimo sexto seculo longe maiori strepitu successionem ab Aristotele fecit Petrus Ramus.
I. IX. Eodem equidem circiter tempore in Italia contra Aristotelem insuci exerunt Francistas
105쪽
8 CAP. VI DE PH3LOSOPHIA Patricius & Bernardium Telesus : sed ille iniperstringendo & vituperando Aristotele fere operam omnem consu insit, quod & Sebasianus Basso secit, antiquorum promiscue placita illi praeserens et huius cum morte fere interciderunt molimina.
Ad Petrum Ramum ut reuertamur, is ex e
loquentia omnem philosophiae, praesertim logices, usum metiens, huc omnes suos labores comparatos voluit, eumque in finem nonnulla in dialectica Aristotelis immutauit. Aegerrime rem istam tulerunt Peripatetici quidam, Petrus Galandius, Antonius Goueanus, Ioachimus Perionius , & Iacobus Carpentarius. Magno hinc seruore non tantum in Gallia, sed & in Germaniae academiis de nugis atque ineptiis disputatum est, eminuitque inter Rami aduersiarios Cornelius Ma tini.
A Rami instituto cum non multum disereparet philosophia Philippi Melanchthonis huius sectatores haud dissiculter in partes
Rami concesserunt. Fuerunt tamen & alii, qui aut Melanchthonem cum Ramo, aut Ramum cum Aristotele redigere iterum in concordiam annisi sunt, quos inter eminet Baris
106쪽
ctabant, ita in tota philosophia reformationem quandam molitus est Hieronymus C ir-danus, qui itidem seculo XVI. floruit. Vir fuit ingenio plane singulari , utque inter medicos minime vulgares referendus. In philolophando secretiora & Κ ibbalistica sectatur , spiritibus mundum complenῆ, quibus similis euadat, cuius animuS per philosophiam fuerit purgatus. Hostem acerri in mum expertus est Iulium Caesarem Scalige
Seculo decimo septimo ineunte noua Irix philosophiae, praesertim in scientia naturali, orta est. Exemplum omnibus prae luit fi-rescis Baco de Verulamio, qui ut missis abstractis illis & otiosis speculationibus, ad particularia descenderent, experimentaque instituendo,
naturam rerum accuratiuS Contemplarentur,
omnibus auctor fuit. Huius ductum cum multi sequerentur, dici non potest, quanta ad accuratiorem philophiam iacta sit acces
Eum insecutus est Thomas Campanella, Vir magni ingenii, sed abstractis adhuc speculationibus multum insistens, qui in Italia philosophiam resormare magno animo instituit, Bernardi Telesii cum primis exemplo concitatus, quem & ab interitu velut vindicauit. Hic sensum rebus, omnibus tribuit haud
107쪽
haud obscure in illorum propenden S parteS, qui animam mundi, spiritumque huius uniuersit, asserunt.
Eodem tempore Gisi Deus a Galilaeis mathematicis i nuentis clarus, i n Italia Copernici de motu telluris sententiain reuocauit & exornauit, solares quoque maculaS detexit, materiamque adeo uberrimam inuentis astronomicis& mathematicis contulit, ex qua deinceps ab aliis nouum velut philosophiae aedificium construeretur. Id quod & de Guille mo Horvaeo , nobili circulationis sanguinis inuentore, aliisque dicendum est.
. XVI. Dum ita in Anglia atque Italia restauran. dae hil perficiendae philosophiae naturali incumbitur , in Germania & quidem Witte.
hergae Daniel semiertus manum eidem operi admouit. Chemicam enim artem cum medica coniunxit , hostem ideo acerrimum eλ pertus Ioannem Freitagium , MedicumGroningentem, qui contra sectam Senneristo - Paracelsicam strenue declamauit. Nota cum primis eius sententia, quod seminibus omnibus insit anima, quae cum iis propagetur, & Corpus denique organaque ipsa sibi estormet.
Sennertum secutus est & strenue de se n. dit D. Spertingivi , cui, qui accuratioreS A ris toto
108쪽
81 ristotelici videri volebant, sie acriter Opposuerunt. cum primi S IO. Zei soldus. Et Sperlingius quidem commenta Aristotelico- scholastica, de materia prima, de priuatione , ceu tertio Corporum naturalium princi pio, de productione sormae eX potentia materiae , & his similia, acriter exagitauit: cumprimis autem de origine animae humanae disputatum, Sperlingio quidem S asseclis eius asserentibus, propagari eam per traducem, Aristotelicis creationem eius delandenti
Haec vero Ut non diu admodum durarunt, ita contra genS chemicorum, quorum hac maxime aetate magna coepit esse celebritas, sectas omnes, & diuturnitate & amplitudine, superauit. Sunt qui originem eius ah Her- mete quodam Aegyptio accersunt, ipsumque Mosen eius mysteriis imbutum fuisse contendunt. Quod ut de peritia metalla soluendi concedi haud dissiculter potest, ita post Constantini M. tempora eXtiterunt demum, qui itransmutatoriae quoque arti S notitiam, inter
ipsos Graecos profiterentur, ut Zosimus Panopolites, Synesius, Olympiodorus Alexandrius, Theoprastus iunior, Hierotheus, M. chelaus, aliique.
Ad Arabes hinc huius artis pertransiit notitia, a quibus medio aeuo eam acceperunt 'F Eurom
109쪽
Europaei, maximeque in ea excelluerunt gerius Baco, Albertus M, Arnoldus Villa- nouanus, Raymundus Lullius, Ioannes de Rupe - scissa. Sed restaurauit hanc chemicorum sectam, novumque velut splendorem ei conciliauit Philippus Theophrastus Paracelsus ah mhenheim , ceteroquin Bombasens dictus, gente vel Sueuus vel Helvetiu,, professione Medicus, qui seculo decimo sexto paulo ante dimidium eius floruit. Enimuero hic chemicorum medicamentorum efficacia miranda perpetrans , multorum quidem odium incurrit, sed multis etiam exemplum ad chemica studia accuratius tractanda, prae-iuit e unde ita inualuit haec secta, ut 'hodie sere medicus nemo sit . qui idem non siit ch
Atque chemicorum quidem quae sint Principia constat, ex sale enim, sulphuruatque mercurio, cuncta corpora esse com-Posita contendunt. Sed Theophrastus Κahahalistica quaedam arcana, cum astrologorum decretis, & magia naturali coniungens, nouum prorsus excogitauit philosophiae genus , quod masticum ti themphicum appellitare solςnt. Qua quidem in re multos sectatores habuit. Namque ut nihil nunc do Fratribus Rosae crucianis dicam, qui ParaceI- sum maxime sectae suae auctorem Venera
b utvr, essiondaζiorem que humani generis
110쪽
statum, praesertim qua naturalem scientiisam, moliebantur, quos inter suo iure eminet Robertus ille Fluddus, seu' a Fluctibus rValentinus quoque meigelius cum suis se. Etitoribus , itemque Teutonicus ille philosophus Iacobus Biblimius, cum Quirino Kuhl- manno, ceterisque suis discipulis, omnino ad hanc philosophorum classem reseren- . di sunt.
Sed cumprimis D. Baptista van Hesmont, .cum filio Francisio Mercurio ad hanc classem pertinent, uterque arcanorum naturae peritissimus. Ille philosophum per ignem se
Vocando, quanti chemiam faceret, satis indicauit, Theophrastum Paracelsum plurimi fecit, sed singulares quoque ipIe opiniones fouit. Namque rerum omnium principium aquam statuit, & mentis inuolucrum quod clam, animam scilicet caducam & sensitivam a lapsu primorum parentum accersivit. Franciscus Mercurius eandem sere Iecretiorem philosophandi rationem secutus est, & . Pythagoraeam quoque metempsychosin reuocauit. Denique & Petrus Poiret Mysticis hisce philost, phis addendus est, qui ut Tri- nitatis clarissimam imaginem in anima hominis quaerit, ita non aliam ad sapientiam viam, quam diuinam illuminationem agn scit,