장음표시 사용
91쪽
fere illi addicti, sed ceteris praeserendus est T. Lucretius Carus, doctrina potiuS quam mori Ahus Epicuraeus, qui & elegantissimo carmine dogmata magistri ad nos transmisit. C. quoque Celsius ille, contra quem christianam religionem erudito opere propugnauit Origenes, Epicuraeis annumeratur.
S. XLVi I. Dogmata Eleati Cae sectae sibi inuicem
non videntur satis Conformiar namque &θstenaa eius sensim creuit & persectum est,&in ipsis etiam principiis non Usquequaque consentiunt. Zenophanes docuit infinitos esse soles in immenso orbe, & infinitas lunas, nostramque habitari instar terrae , sed hos mundos aeternos esse voluit : Parmenides autem rerum ortum admisit; idque ex igne&terra tanquam elementis et idem Parmenides atque Melissus, aliique ex Eleaticis, motum eX natura auserebant, aut apparentem saltem admittebant, more sorte Pythagoram & Platonico, res sensiles aut eorum formas, quod fluxae & caducae sint, instar phantasmatum habentes. Leucippus & Democritus atomorum hypothesin inuexerunt, cui deinceps
ceteri philosophiae suae superstruxerunt s*nema.
Athei as sectae Eleaticae proprius dicitur. Imo multis similia prorsus iis docuisse videntur, quae recentiori aetate in scenam reuocauit
92쪽
GRAECANIex. cauit Benedictus Spinoga. Xenophanes, namque docuit, unum esse Omnia : Parmenides atque Melissus, dum motum omnem, Omnesque adeo generationes & mutationes, sustulerunt, inducti sorte sunt hac ratione, quod unam crederent esse substantiam. Leucippus & Democritus ex fortuito aio morum concursiti construebant mundum, mente seu Deo procul remoto: quem ad inuidiam , seu mortem euitandam, in suum systema introduxisse videtur Epicurus. Ru sius ab Alexandro Epicureo, qui inter amicos Plutarc lai fuit, athei sinus suum accepisse Dauidem de Dinanto Scholastici dicunt, quem consentientia cum Spinoga docuisse
Epicuraei systematis haec fuere capita
praecipua: in veritate inquirenda Viebatur canonica sua, tria statuens criteria veritatis, sensum, anticipationem &passianem: mundos infinitos asserebat, eosque ex fortuito atomorum concursu natos: Deos in inter- mundiis vitam beatam & quietam agere, nec Vlla rerum, quae in mundis agantur ζ Cura tangi : corpora omnia eX atomis componi.& in eas res Iui, ' .
Ad moraum eius doctrinam quod attinet. summam hominis selicitatem in voluptate
collocabat: hanc de voluptate & tranquilli-E tat'
93쪽
66 CAP. V. DE PHILOSOPHIA MEDII AEPItati animi, non tamen exclusia voluptate cor
poris, interpretabatur Epicurus, ad voluptatem corporis trahebant plerique Epicuraei: atque haec tranquillitas ne perturbaretur Numinis timore, inepte prouidentiam Dei remouit ab hominum actionibus et omniaque quae terrorem incutiunt, ex causis naturalibus prouenire docuit : animas quoque mortales assirmauit, ne de statu post mortem anxius essset. .
PHILOSOPHIA MEDII AEVI, ARA. BICO - SCHOLASTICA.
ius iae Graecanicae lastica, g. V
Romanos opagatio, Tres schola icorum aera- S.I. Di, f. n. Hussatus tempore Impe. Certamina nominalium e peraurum, S. II. realium, g. PII.
istotelicapsi opstare. Logica, meta et ca e - suscitatur a Mabibus, posta icho piorum. g. III. f. VIII. Praecipui Arabum psilo- Doctrina illorum moralis, fisci Aua plaiisa cum f. IX. p/ilo opsia Aristotelica Nonnulli tamen ingerinos,
miscent, s. IV. magiae naturalis C. Mea.
E quo phia Arabico A. miae valde fuerum per Getica orra est A risi, j. X. f. I. Eterum quas hactenus enumerauima S lectas Graecanicas, illae intra Grae-
94쪽
ciae fines neutiquam substitere, sed ad alias gentes, praesertim ad Romanos fuere propagatae. Licet autem plerique Romanorum ante Caesiarum imperium Ecuritiei fuerint, nonnulli tamen propius ad Stoicos, alii ad Epicuraeos, alii ad AcademicoS accedebant, pauci Aristotelem sectabantur. Inter omnes eminet M. Tullius Cicero, qui mox Platonicos, mox Stoicos, mox Aristotelem I quitur. F. II. Postea Imperatorum aetate sectaria philosophia magis apud Romanos inua luit: sed cum Pythagoraei ob magiam valde exosi essent, nistoninus Pius Imperator tandem edicto sanciuit, Vt tantum quatuor philos horum sectae tolerarentur, Platonica scilicet, Stoica, Epicuraea, &Peripatetica. b. III. Tandem cum Imperii occidentalis ruina secuta est foeda barbaries, & illuuies inculta, ut cum bonis literis ipsa sere philosophia ob -
liuioni traderetur. Sed Arabes tum vi arma longe lateque circumtulerunt, ita literarum quoque CXcolere coeperunt studia. ' Haec cum primis iis temporcius apud eos Vigue- runt, quibus regnum tenuit Almamon anno scilicet Hegirae circiter ducentesimo , Uigesimus octauus Chalita ex Abassidarum gente doctis fauens , ipsis literis , astro
95쪽
teros itaque libros Graecos, qui tum magno numero in linguam Arabicam transferebantur, Aristoteles quoque erat, cuius iam a Boethii tempore usque satis magna apud Christianos erat auctoritas. Atque ita Contigit, ut cum philosophiae studio se dederent Arabes , Aristotelem maxime seque
q. IU. Inter Arabes hos philosophos, quorum
magna tunc extitit multitudo, celebritatem
maxime consecuti sunt Avicenna, Algaget, Auerrho es, Alpha rabius , qui Aristotelem, perperam haud raro intellectum, ita secuti sunt, ut propria subinde placita admiscerent, unde nouum philosophiae genuS, Arabico - Aripoteticum , impiis quibusdam placitis resertum, & atheismo fauens,
enatum est, quod & plurimis ex Iudaeis in Africa & Hispania degentibus sese probauit, cumprimis Mose mimoniae . Sed hoc tamen obseruatu dignum, quod plurimi inter eos extiterint chemicae artis periti, qua de re deinceps. I. U. Cum Saraceni, gens Arabica, magnam lAsricae partem occupassent, & tandem in Hispaniam transiissent, simul in Europampi ilo ibi hiam Arabico Aristotelicam intulerunt, originemque dederunt pbilosophiae
scholasicae. Sunt qui Thomain de Aquino l
96쪽
no pro auctore huius philosophiae venditant, qui lecto Aristotele ex versione latina ex 'rabica Averrhois, ab Hisipano quodam facta, philosophiam suam ad mentem sententiamque Aristotelis composuerit. Sed Ortam esse iam ante Thomam seliolasticam philosephandi rationem , & a Lanfranco, Gilberto Porretano, Rucelino, Abelardo. ipsioque Petro Lambardo, suilla frequentatam, quia Petro Damasceno eandem acceperint, nonnulli autumant. VI. Solent ceteroquin tres Scholasticorum constitui aetates. Prima a Lanseanco , Uelut alii volunt. a Petro Lombardo, qui Circa finem seculi XI. floruit, incipit, & durauit Vsque ad Albertum M. qui circa medium Q culi XIII. claruit. Eminuit prae ceteris in hac classe Alexander ab Ales. Secunda aetas ab Alberto M. incipit, & durauit usque ad Durandum de S. Portiano , qui in initio seculi XlV. floruit. Nobilitarunt hanc aetatem maxime Thomas de Aquino, & Ioannes Duns Scotus, quorum peculiares veluti se .ctas constituerunt disicipuli. Tertia aetas, in qua magnam celebritatem conlecuti sunt Guielmus Occam & Gabriel Biel , a Durando incipit, & durauit usque ad felicissimam ecclesiae resormationem e licet nec postea defuerint, imo nec hodie desin . tum inter pontificos, tum inter protesta E 3 ' teS,
97쪽
tes, qui hac philo phandi ratione delecten
g. II. In tertia scholasticae philosophiae aetate,
realium atque nominalium certamina, ma
gnum dederunt strepitum. Nominales scilicet abstractorum & uniuersalium realitatem Prorsus tollentes cetera omnia praeter sib- stantias singulares, nuda esse nomina putubant. Ast negabant hoc reales, qui PlatonicaS quas dam ideas iterum reuocare videbantur. Auctor primus nominalium Rucelinus dicitur, quo mortuo consopita haec secta videbatur, donec eandem resuscitaret Guillelmus Occam. Anglus, Scoti discipulus, sed mox Op- Pugnator maximus. Consensere Gregorius Ariminensis, Gahriel Biel & plerique ordinis Augustinianorum, unde & Lutherus , imo Scalii ex religionis & honarum literarum primis Testauratoribus, eandem sententiam secuti sunt.
In dogmatibus scholasticorum hoc maxime obseruandum, quod circa inutilia , futilia, merasque λο γομαχίας fuerint occupati. Logi Cae & metaphysicae maximum statuerunt pretium. Hinc de praedicamentis, praedica-hilibusue ad nauseam usque disputant, quemadmodnm & de principio indiuiduationis, da radice futuritionis, de supposi
talitate & personalitate & eiusmodi infinitis
98쪽
nugis valde fuere solliciti. Sic & physicam
fere totam in metaphysicam conuerterunt, si ne physica ars , an scientia 3 deturne motus ad substantiam Τ sine generatio motus nec ne Z acriter disiput an es. In ceteris Aristotelem secuti sut i, certe sequi Volue
In morali autem doctrina, cum Aristoteles Blus iis non sussiceret, ex Aristotele, scriptura sacra iure ciuili & canonico, Coi fusium quid, atque commiXtum Effecerunt, certis principiis non insistentes, conclusionum autem & casuum infinitam excogitantes multitudinem , in quibus soluendis &dilucidandis mirifice desudant. Plerumque Patres in subsidium voCant, quos in hypothesi de quatuor virtutibus cardinalibus,&aliis eapitibus sequuntur, Recenti res autem Moralistae grauissimos etiam errores de probabilismo, methodo diligendae intentionis, ados addiderunt.
Fuerunt tamen & nonnulli inter eos, quod non diffitendum, arcanorum natura2 peritiores, quam seculi, quo Vixerunt, genius permittere videbatur. Inter hos Rogorium Bacovem refero, atque Affertum m- .gnum, quorum ille AngluS gente anno circiter NCCLXXVIII. hic Germanus, episcopus Rati siponensis A. MCCLX. floruit. E 4 Vte
99쪽
Vterque mirabilium operum per magiam na-ralem patrator, chemicarum quoque rerum periti,simus extitit. Magiae quoque suspicionem ideo uterque subiit, a qua tamen ab aliis liberantur.
Diuersam milosophandi De Francisio Patricio, e
rationem tenuerunt reo Ber rivo Teleso,g. IX. Retiores, g. L De Petro Rumo, eiusque
suibusdam aris fuit, ba=- Iectatoribus D adverya bariem scholasticinum riis, j. X. rciscisse, g. II De illus qui Melaniatonem Munum Piatonicampia . cumRamo,aut hunc cumlosophiam restaurarunt, Aristotela conciliare ag- aut Pythagoricam, aut gressivum, g. XI. aliam, I. III. De Hieronymo Cardano, alii si istotelisam, aeser- f. XII. tim Itali quidum, s. IV De Francisco Baecne de Ve. In Germania talii Hilip. ridamic, g. XIIιpum MelavisIonem β. De Thoma Campanella, culinum, alii fritatur g. XIV. Aristotest inhaeseruus, Galilaei a Galilaeis, s sui. g. . lieinii Hamaei merisa
Rursus alii Mosaisam es iii philo ophiam, g. XI Chri tianam bilin phia Noua pilio ophia Danielis' ampi Ues sunt g. VL Semoti . XVI Alii Rabalisti eam, O. VIL D Jo. Sperlingit, g. XV L. Nouam prorsus philoso- Gonticorum origo A XVIII
100쪽
- Theophrasto Parace o, S. XIX. Doctrina Teopfrasti ius eis sectatores praecipvi, f. XX. De Hetaontis vrroque, fBPetro pcireto, g. XXI. Summa misyphiae vipsticae ac Geoseos scar, quoad doctrinam de Ddio, g XXII.
nam naturalema XXIIusuoad doctrinam mora lem, g. XXIV.
lem, S XXIX. De illis qui p/ilosoplia Canesana ad profana abii simi; peciatim des Benedicto Spinota f
simum : notarur in ca Spinogismus β. XXXVII. Quaedam Sinen sum lecta aperte aurimum ossietur, ς. XXXVIII. Hinc Hctrina it rum vetexterior, s. XXXIX. Vel interior, g. XL.