장음표시 사용
81쪽
1σ Lx υM D s Lr CT V s, LI B. IV. T IT. N. ussuum utreque XXXII. Restitutio aulcm ita facienda est, ut unusquis ε' δ cipis. que integrum ius suum recipiat. Itaque, si in vendem do sundo circumscriptus restituetur: jubeat Praetor emptorem fundum ι- fructibus reddere, pretium recipere: nisi si tunc dederit, clim eum perditurum non ignoraret: si cuti facit in ea pecunia, quae ci consumpturo creditur. l. 24. f. q.
Et restituitur in integrum , sicut in damno morari non debet, ita nec in lucro. Et ideo quidquid ad eum pem
venit vel ex emptione, vel ex venditione, vel ex alio comtractu, hoc debet restituere. l. un. C. de reput. quae fiunt
in jud. in int. restit. Sed & ctim minor adiit hereditatem,& restituitur, mox quidquid ad eum ex hereditate pervenit, debet praestare. Verum & si quid dolo ejus factum est, hoc eum praestare convenit. d. l. 3. 2. Totum a judice XXXIII. Totum hoc pendet ex Praetoris cognitione. l. 2 .f. ult.
In procurationa XXXIV. Si talis interveniat iuvenis, cui praestanda sit
Nis.,. ' restitutio, ipso postulante praestari debet, aut procuratori
eius, cui idipsum nominatim mandatum sit. Qui vero generale mandatum de universis negotiis gerendis alleget, non debet audiri. l. 23. f. I. utata minor um XXXV. Si pecuniam quam mutuam minor accepit, si ris dissipavit, denegare debet Pisonsul creditori adversus eum' actionem. Quia si egenti minor crediderit, ulterius procedendum non est, quam ut jubeatur juvenis actionibus suis quas habet adversus eum, cui ipse credidisset, cedere aditori suo. l. 27. f. I. Si misy pluris XXXVI. Praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam εmem, restinisuri emit, ita temperanda res erit, ut jubeatur Ven ditor reddito pretio recuperare praedium: ita ut sine est rius damno, etiam creditor a iuvene situm consequatur. Ex quo scilicet simul intelligimus, quid obscivari oporteat, si sua periinia pluris quam oportet emerit. Ut tamen hoc, ela supcriore casu venditor qui pretium reddidit, etiam u- iuras quas ex ea pecunia percepit, aut percipere potuit,
reddat, & fructus quibus locupletior fictus est juvenis, recipiat. L 27. f. I. XXXVII. Si
82쪽
Lx LIARI s DIGEs T. ET COD. 7 . XXXVII. Si minor annis vi inti quinque sine causa de- D msi sim e-bitori acceptum tulerit, non tam in ipsum, sed & in μι , dciutares, & in pignora actio restitui debet. Et si ex dum bus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intelligimus, si idamnosam sibi novati nem sectat, sorte si ab idoneo debitore ad inopem , n
vandi caua transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. l. 27. . 2.& 3. XXXVIII. Etiam si patre, eodemque tutore auctore. . in veraμι gesta pupillus captus probari possit, curatorem postea ei datum, nomine ipuus Iu Integrum relututionem postidare non prohiberi. l. 29. XXXIX. Ex causa curationis condemnata pupilla ad- - ω -ι Versus unum caput sententiae restitui volebat di c&) quia Nw μηυ- ,
Videbatur in caeteris latis si ciebus relevata fuille, actor major aetate, qui adquievit tunc temporis sententiae, dicebat totam debere litem restaurare. Herennius Modestinus respondit, si species in qua pupilla in integrum restituit d
siderat, caeteris speciebus non cohaeret, nihil proponi cura tota sententia recedi actor postulans audiendus sit. l. 29. XL. Si filius emancipatus, contra tabulas non accepta H mavo suam possessione, post inchoatam restitutionis quaestionem , legatum ex testamento patris maior vigintiquinque annis pe- ιαν. 'tiisset, liti renunciare videtur: cum & si bonorum possessionis tempus largiretur, secto judicio destincti, repudiatum beneficium Praetoris existimaretur. l. 3o. U. l. 3.
. XLL Μiαε vigintiquinque annis, adito Praeside , ex nisse- aspectu corporis selso probavit persectam aetatem. Curat res cum intellexissent esse minorem, perseveraverunt in as λministratione e medio tempore , post probatam aetatem, 'ante impletum vicesimumquintum annum silutae sunt ad lescenti pecuniae debitae , easque male consumpsit. Quaero cuius sit periculum ' Et quid , si curatores quoque in eodem oriore perseverassent, ut putarent majorem esse,& abstinuissent se ab administratione, curationem etiam
restituissent: an periculum te ris, quod post pro '
83쪽
LE CUM DELECTU s, LIB. IV. TIT. IV. tam aetatem cessit, ad eos pertineati Respondi, hi qui debita exsolverunt, Iiberati jure ipse, non debent iterum conveniri. Plane, curatores qui strentes eum minorem esse, perseveraverunt in eodem ossicio , non debuerunt eum pati accipere pecunias debitas et & debebunt hoc nomine convenire. Quod si & ipsi decreto Praesidis πediderunt,& administrare cessaverunt, vel etiam rationem reddi derunt : similes erunt caeteris debitoribus: ideoque non comveniuntur. l. 2.
Si is qui minorem nunc esse asseverat, sallaci maioris aetatis mendacio te deceperit, ctim juxta statuta iuris errantibus, non etiam fallentibus minoribus p - blica iura subveniant, in integrum restitui non debet. l. r. C. si min. se maj. di x. Μalitia supplet aetatem. l. s.
si ι- ώ- XLII. Minores si in iudicem compromis m, & tu--με Srmis tore auctore stipulati sunt i integri r tutionem aducisus talem obligationem iure desiderant. l. I . f. I. Adversus brio- XLIII. Si in emptionem penes se collocatam minor assuperetur, implorans in integrum restiti
tionem audietur, si ejus intereste, emptam ab eo rem suisse, adprobetur. Veluti quod majorum ejus suisset i ita tamen, ut id quod ex licitatione accessit, ipse offerat venditori. l. s.
ApDd nos minor non resis-- α esu venditionem inimre, post auctiones, rite fritam I nec adversis lapsiem rem risin reribitione gentilitia. a mimi in XLIV. Auxilium in integrum resilutionis executioni-- si bus poenarum paratum non vi. Ideoque injuriarum iudi- ρομ 'm ρωμ .euun mes omissiim, repeti non polin. l-37-ἁDatis miserari. XLV. In delictis minor annis vigintiqui uenon mer minuit. tur in integrum restitutionem , utique atrocioribus. Nisi quatenus interdum miseratio aetatis vi mediocrem poenam judicem produxerit. l. 37. f. r. mo/ m- -υ XLVI. Non sit aetatis exculato adversus praecepta lo- 'μ -- gum, ei qui dum leges invocat, . contra eas committit. L37. in fine. In civiunibus aetatis se gio minores non juvantur
84쪽
- Ex LIARI s DIGEs T. ET COD. 39 Denim malarum mores infirmitas animi non excusat. l. I .
C. si advers des LXLVII. AEmilius Larianus ab Oinio fimdum Rutilia- Ralisu sin miscinum te commitaria emerat, data parte pecuniae: δεπω - m es ab emone retiam pretii partem Hamaeam non sivisset, inemptus esset. Item, si irura abos duos menses re-hquum pretium non numerasset, Iismtiter siet inemptus. Intra priores duos menta Lariano defuncto, Rutiliana pupillaris ' ,
aetatis successerat, cujus tutores in solutione cessaverunt.
Venditor denunciationibus tutoribus siem datis, post annum eandem possessionem Claudio Telemacho vendiderat: pupilla in integrum restitui desiderabat. Victa tam apud
Praetorem, nu apud Praestetimurbi provocaverat: νιabam bene judicatum, quod pater ejus, non ipsa contraxerat. Imperauae autem motus est , quod dies committendi
in tempus pupillae incidisset, osque effecisset ne pareretur legi venditionis. Disebam posse magis ea ratione restitui eam, quod venditor demulciando post diem quo placuerat esse commissum, & pretium petendo, recessisse a lege sua videretur: non me moveri quoel dies postea transisset, non magis qtiam si creditor pignu distraxisset, post mortem debitoris die Elutionis finita. tamen lex commissoria disiplicebat ei, pronunciavit ita integrum restituendam. 38. . XLVIII. Vendentibus curatoribus. minorli dum, Empto i 3uifim emptor extitit Lucius Titius, & sex sere annis pos tat: &longe longeque rem melicum fecit. Quaero , cum sint/---. idonei curatores, , an minor adversus Titium emptorim in
integrum restitui possit ' Respondi, ex omnibus quae propinnerentur vix esse eum restituendum, nisi s maluerito es expensis , quas bona fide emptor secisse adprobaverit, ei praestare. l. 39. . r. V. tit. de rediem. qui suo tuti XLIX. Prae patris sui minor annis vigintiquinque, ob rundo in Musum debita rationis tutelae aliorum quam pater administraverat, si 'in s istum inconsultὸ dedit. Ad suam aequitat , per in
integrum resti rutionem revocanda res est, usurra pecuniae, quam cinctiterit ex tute ideberi, reputaris, S i quin' litate fiuinium pereeptorum compensetis, i F. f. I.
85쪽
Rastituitur minor captus, ticet sine dolo a ιrsarii.
In omissis. minari succArritur. Iure eommodusus, non est ri cumsicritus. R stiluitur minor, o, si tutor interve
so LEGUM DELECTUs, LIB. IV. TIT. N. L. Non omnia quae minores annis vigintiquinque gerunt , irrita sunt: sed ea tantum quae causa cognita, ejusmiai deprehensa sunt: ut, si ab aliis circumventi, vel sua facilitate decepti, aut quod habuerunt amis ni; aut quod adqui-rae emolumentum potuerunt, omiserunt: aut se oneri quod non suscipere licuit, obligaverunt. l. qq. LI. Tutor urgentibus creditoribus rem pupillarem bona fide vendidit, denunciante tamen matre 8c emptoribus. Quinro, clim urgentibus creditoribus distraeta sit, nec de sordi
bus tutoris merito quippiam dici potest, an pupillus in int grum restitui potest y Respondi , cognita causa aestimandum: nec idcirco, si justum sit rcstitui, denegandum id au
xilium , quod tutor desere, vacarcet. l. 47. V. tit. de reb. COr. qui sub tui. LII. Curator adolescentium praedia communia sibi, &iis quorum curam administrabat, vendidit. Quaero, si decrerito Praetoris adoles centes in integrum restituti fuerint, an eatenus venditio rescindenda sit, quatenus adolescentium pro parte svndus communis suit ' Respondi, eatenus rescindi, nisi si emptor a toto contractu velit discedi, quod partem empturiis non esset. l. 47. f. I. LIII. Minoribus in integrum restitutio, in quibus se captos probare possunt, etsi dolus adversarii non probetur , competit. l. s. C. de in integr. rest. min. ' LIV. Minoribus in his quae vel praetermiseriint, vel ignoraverunt , tantuneris au ritatibus constat esse consultum. I. Pen. C. EM. LV. Non videtur circumscriptus ese minor, qui jure sit usus communi. I. est. C. eod.
. LVI. Μinoribus annis vigintiquinque etiam in his quae praesentibus tutoribus vel curatoribus, in iudicio vel extra iudicium gesta sterint, hi integrum restitutionis auxilium superesse, si circumventi sunt, placuit. l. r. C. si tui. ves cur.
LVII. Μinores vigintiquinque annis non tantum in his quae ex bonis repriis amiserunt, verum otiam si hereditatem sibi delatam non adierint, posse in integrum restitutionis au
xilium stulti , iam dudum placuit. l. i. C. si ut OnusL Jaeredo
86쪽
Capite minutis. i. ' rub ddi est, emitur. quamvis capite minutu sit - - 'IN l. 2. f. 3
ΙΙ. Iniuriarum, & actionum ex delicto venientium obIigationes , cum capite ambulant. l. 7. f. I. III. Eas obligationes quae naturalcm praestationem la, ratio jus re intelliguntur , palam cst capitis dcminutione non perire t quia civilis ratio naturalia jura corrumpere non γγ test. l. 8. IV. Capitis deminutionis tria genera sunt et maxin , . Spectanda in sin- media, mirum. Tria cnim simi quae habemus, libertatem, .sum civitarem , familiam. Igitur cum omnia haec committimus, hoc est libertatem, & civitatem, & iliam, maximam esse capitis dcminutionem: cum vero amittimus civitatem, libenatem retinemus, meduam esse capitis dominutionem : cum & libertas , 3: civitas retinetis', stibilia tantiam mutatur , -mmam esse capitis deminutionem comstat. l. ult.
Ex quibus causis majores viginti quinque annis in integrum restituuntur.
. T Y V 3 u s Edicti causam nemo non iustissimam esse Rsisu ιών - Iri confitebitur. LUbm enim jus per id tempus, quo Istres propter a seu quis Reipublicae operam dabat, vel advelsi casu labora , mgitur necnon&adversus eos succurritur: ne vel obsit, J'μ' 'v''vel prosit, quod evenit. L 3. Verba autem edicti talia sunt:
87쪽
61 LEGUM DELECTUs, LIB. IV. TIT. VI. consecutus: actioneis quaslinus ob id , qvid aes ejus exierit, cum assem - defenderetur, inve vinctias esset, sicumve agemae potestatem non faceret ..... Bem si qua alia mihi se a cosa esse videbitur , in integrum restimam: quodejus per leges, plebiscita, Senatusconsulta, edicta, decreta Principum licebit. l. r. . II. Aratus autem causa abesse videtur , qui justo timore . . , -1M m corporis contenitus, abest: & hoc
in essectu eius intelligitur: sed non susticit quolibet terrore
abductim timui sis , sed hujus rei disquisitio judicis est.
l. 3. V. l. 13. ff. quod met. caus
sentia assectata III. Item hi qui Reipublicae causa sine dolo malo insulsi ' p ρ es, senti Dolum malum eo pertinere accepi, ut qui reverti potest , neque reverteretur , in eo quoci per id tempus asversus eum factum est, non adjuvetur. Veluti, si alterius grandis commodi captandi gratia id egerit, ut Reipublicae causa abesset , & revocatur ab isto privit o. l. 4. ccurri r ei qui ΙV. Succurritur etiam ei qui in vinculis suisset. Quod non solum ad eum pertinet, qui publica custodia coercetur ,ομή Msi , quoque, qui latronibus, aut praedonibus, Vespbtentiore vi oppressus, vinculis coercebatur. l. 9.Item ei succurritur , qui in hostium potestate suit, id est, ab hostibus captus. l. Iq.
V. Si inchoata sit bonae fidei possesseris detentatio ante
absentiam , snita autem reverse , restitutionis auxilium t cum habeat, non quandoque, sed ita demum, si intra m dicum tempus quam rediit, hoc contigit. Id est, dum limspitium quis conducit, sarcimias componit, quaerit advocatum : nam eum. qui dissere restitutionem non esse audiem dum , Neratius scribit. I. I s.f. 3. VI. Non enim negligentibus subvenitur, sed necessitate su emtur , rerum impediris. Totumque istud arbitrio Praetoris tempo u rabitur. Id est, ut ita demum restituat, si non negligentia, sed temporis angustia non potuerunt litem contestari. l. I 6. Majori non fue- VII. Sciendum est quodi, his castas restitutionis auxiscurris r is lucro ex lium majori damus, in quibus rei dumtaxar persequemri ' gratia queruntur e non cum fle lucri faciendii ex alterius
poena, ves damno, auxilium sibi impertiti desderant. D nique si emptor prius cpiam per usum sibi adquireret, ab hostibus
88쪽
Ex LIBRI s DIGEs T. LT COD. 'stibus captus sit, placet intemiptam possessioncm politi- IMe.lge Uisca. minio non restititi, quia haec sine possellione. non constitit. Possessio autem plurimum facti halbet: causa vero facti non continetur postliminio. I. I 8. 3 I9. VIII. Item ait Praetor, siquis usu suum fecisset: aut, quod Mjori succum non urendo sita--, c cutus: amomae riua solinus ob id, ct
c'od oties Uus eximi, cum alens non ac maerer aer. Ram
clausulam Praetor inseruit, ut quc madmodum succurrit su- pra scriptis peti is, ne capiantur: ita &adversus ipsissu
IX. Si seriae extra ordinin sint indictae, ob res puta pro- Fma et M 'lim-stere gestas vel in honor Principis, & propterea magi- η , insist stratus ius non dixerit: G Camus murtinatim edicebat, restituturum se: quia per P toetm videbatur facim. So- Iennium enim Hiarem rationem 'haberi non de re, quia prospicere eas potuerit, dc debuerit inoe, ne in eas incidat: quod verius ethia l. 26. f. 7. X. Item, inquit Praetor qua aliamihi iusta causa vi- Majorn ex is debitur, in imgrum restiti m. Haec clausula acto inserta mi v*Μr est necessario : multi enim cassis evenire potuerunt, qui deserrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari poturiunt. Ut quoties aequitas restitutionem suggerit, ad nanc claustilam erit descendendum. Ut puta legatione quis pro civitate fiuictus cst, aequissimtun est eum restitui, licet Reipublicae causa non absit: & saepissum constitutum est adjuvari eum debere, sive habuit procuratorem, ' sive non. Idem puto & si testimonii causa sit evocatus ex. qualibet provincia, vel in uriam, vol ad Principem. Nam &hicis-pissime est rescriptum subveniri. l. 26. 6.9. XI. Et generaliter quotiescium quis ex necessitate, non Me Furi fidis ex voluntate insuit: dici oportoe, ei subveniendum. d. l. v e,um. in fine . XII: Et sive quid amiserit, vel lucratus non sit: restitu In Areum fio facienda est, etiamsi non ex bonis quid amissum sitiat. 27. turi
89쪽
alienatione judicii mutandi causa facia.
ΑΓρ ηι in frau-Ι. M si a υ s m His Proconsili id agit, ne cui dete-δηm vers-rv. re rior causi fiat ex alieno facto. Et cum intelligeret ister i. judiciorum exitum Interdum duriorem nobis con1titui, o posto nobis alio adversario, in cam quoque rem prospexite Ut si quis alienando rem , alium nota adversarium suo loco se inmerit, idque dara opera in fraudem nostram fecerit: tantinabis is factum actione teneazur. pranti nostra istersit, abum ad me aium nos non habuisse. l. I. Altinat in stat IL Itaque si alterius Povinciae hominoin, aut potenti opposuerit adversarium, tenebitur e aut alium sumatis vexasurum.. Veraturus sit adversarium. l. I. 3. I. &l. 2. In edictum non III. Non tamen eius factum improbat Praetor, qui tanti cirit qui re me re carere, ne propter eam saepius litistaret. Haec enim verecii a cogitatio ejus, quI lites execratur, non est vituperanda: scd ejus dumtaxat, qui cum rem habere vult, litem ad altim transfert, ut molestum advelsarium pro sesu iiciat. l. . f. I. in sine. Gi histaei in L TU. Sta heredem instituendo, vel legando, si quis si . V edicto locus non erit. l. 8. f. 3. 'τί his, FH s V. Intelligis, si rem, ne secum fieretur, qtii poss-βν. qui aliena- debat, venundedit, & emptori tradidit, quem elegeris vis. convenire p6 conveniendi tibi tributam esse jure ficultatem. l. I. C. eod.
De receptis , qui arbitrium receperum , ut sententiam dicant.
Ex compromissos-Ι. ΟΜ PRO Missu Μ ad similitudinem iudiciorum . niamur bu/ εώ - is redigitur: & ad finiendas lites pertinet. l. I. ' et, hiam; mia compromissi, placet inceptionem non nasci, sud e m ramum obis pinnae petitionem. l. 2.fringit. T m. T Dissiligod by Corale
90쪽
Ex LIARI s DIC Es T. ET COD. III. Tametsi neminem Praetor cogat arbitrium recipere, arbitrium
quoniam haec res libera I sollita est, & extra necessitatem jurildictionis posita,) attamen, ubi scindi quis in se recepe-- rit arbitrium, ad curam & Elicitudinem sitam hanc rem pertinere Praetor putat: non tantum quod studeret lites finiri, vertim quoniam non deberent decipi, qui eum, qtiasi virum . bonum, disceptatorem inter se etcgerunt. Finge enim, post causam jam semel atque iterum tractatam , post nudata tritisque intima, de secreta negotii aperta, arbitrum vel gratiae dantcm, vel sordibus corruptum, vel alia qua ex causa nolle sententiam dicere: quisquamne potest negare, aequis simum sore, Praetorem interponere se debuisse, ut ossicium quod in se recepit, implereti l. 3. f. I. TU. Si plures sunt qui arbitrium receperunt, nemo unus Πρωνει sim cogendus erit sententiam dicere: sed aut omnes, aut nullus. sin id
LII. f. 2. siententiam dicant.
V. Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros si In duos eo νε- compromissum , an cogere eos Prietor debeat sententiam dicere; quia res sere sine exitii sutura est, propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. In impari enim numero idcirco compromissiim admittitur: non quoniam com
sentire omnes facile est, sed quia etsi dissentiant, invenitur pars major, cujus arbitrio stabitur. Sed usitatum est etiam in duos compromitti . l. II. f. 6. VI. Celsus libro secumo Digestorum scribit, s in tres Nulla sentinita, suerit c promissiim, sussicere quidem duorum consensum, si praesens fuerit & tertius: alioquin, absente eo, licet duo 'U' consentiant, arbitrium non valere: quia in plures fuit compromissum , & potuit praesentia ejus trahere eos in ejus sententiam. Sicuti tribus judicibus datis, quod duo ex consensu, absente tertio judicaverunt, nihil uset. Quia id demum quod maior pars omnium judicavit, ratum est, cum& omnes iudicasse palam est. l. II. f. ult.& l. 18. VII. Unde videndum erit, an mutare sententiam possit ' -bi reptra iam Tt alias quidem est agitatum: si arbiter iussit dari, mox ve- mutare non pol s.
ruit, utrum eo quod jussit, an eo quod vetuit, stari debeat ' Et Sabinus quidem putavit posse. Cassius sententiam magistri sui bene excusat: &ait, Sabinum non de ea sens sc