장음표시 사용
281쪽
IN A R Iis T. DE P ετ io A. 2 S. res clarior fiat.ut magis aliquid significetur, quod alioqui satis exprimi no posset propriis vocabulis. Addo etiam propter breuitatem; in translato enim verbo uno multa. a sint oportet quae audientis animum pungant, & oblectent, simulque admiratione ais cianquod vi unius verbi translati potuerint tam multa proferri. Exempla tras lationis,que ducuntur ex analogia huiusmodi affert Aristoteles quorum primum est. Ut
si quis dicat. PHIALAM M Tas CLYPEvu EssΕ. aut e contrario BACCHI CLYPEvMEssE PHIALAM. Huius dicti artificium summum est,& ita sese habet. c
ii a tuor astumuntur voces,quarum natura, & significatio diuersa est,si singillatim consideres,ut M ARs . Bacchus.Clypeus. Phiala. Mars dissimilis Baccho,Phidi disii- anilis Clypeo propria&conueniens Baccho Phiala.Clypeus conueniens Marti. Iam vero anologia ea quae non conueniunt alteri per se,attribuens ,simul iungit, ct Phialam Bacchi Clypeum vocat;& Clypei un Martis phialam. sic Diuersa Hine apud Aristotelem saepe di tum est alibi; ea, inter quae analogia est analogata
vulgo appellant non habere unam, communemque naturam.& hoc dectu Themistius inli.II. de Anima. Qintilianus 5b.v. capite undecimo ubi loquituriae imagi , ne se enim vocat εικῶα est. Ex hoc genere dictum est illud Ciceronis ut corpora inostra sine mente, ita ciuitas sine lege, suis partibus,ut nemus, ac sanguine & mem- bris uti non potest. I alis est etia imago si dicas; ut Remiges sine g ubernatore,ita milites sine Imperatore. Haec ille,Nec aliunde fluxit elegantissimum illud genus syllogismi, qui fit ex analogia, sicuti docet Aristoteles in libris τ ηαστέρων αναλυωcvr.est aute Il- hslonga dis,utatio de conuersione syllogismorum,quae sit secundum commutatam analogia. Verum ni re nostra esto exemtium hoc Sicuti siesse habent lapides & caementa in arte fabroru muralium; ita sese habet verba ,seu dictiones in arte Rhetorum. Sed fabri lapides, caementaque componentes in unum pariete struunt. Rhetores quoque Actiones,& verba componentes orationis structuram faciunt; Exempla, quod Ma
tis,Bacchi,Clypei,& Pnialae affertur hoe loco, est etiam positum lib.tertio I lietoricoru.ubi loquitur earu artificio,ac vi.& ait has esse metaphoras ex duobus simul silmptas.na si separatim diceres Clypeum Phialam esset una tantum meta- ,, phora.Verba Aristotelis sunt haec , --το iis asa αῶ ς δ q,, ταλοῦ μ αρα . . ,κ δεῖν λίγελ ωαΠρ ἐ--λ in M, - . atauu , φαμί im ,, Davor, αι τηον, ωοἱ ἄχορ r. τὸ Acmi νυ υἱον a, .uta α-χα φαλlis a Interpres Graecus explicans huc locum ait huiusmodi similitudines,seu metaphora ,, ex analogia ideo ab Aristotele dictas este ex duobus costare; quoniam habent ηου με, I, τὶ χ ρε, - - του. --Analogia in metaphora
facit ut sit illudiquod in primis requirit , ο αριο uri nam si non suerit; absurdam parumque conuenientem este neces le est metaphoram.hinc Cicero in metaphora monet libro. I II. vitandum est e disii militudinem vide lumdue, ne nimis longe ducatur, ,
It siquis dicat alique esse syrtim patrimonia;aut charybuim bonoru; latius enim se rit scopulumn vorasine dicere; quia in translationibus suriendis magis est inseruio. a dum
282쪽
Licet autem quibusdam nomen proportione respondens inditum se non sit, nihil b tamen secius simili ratione dicetur: quemadmodii fru- se gem quidem proiicere, serere dicimus: pro iaci vero a sole flammam,m nominis est expers: cum tamen ita ad solis flammam hoc se habeat, ,, quemadmodum serere ad frugem. ideoque Sol dictus , sator diui-
,, nitus ignis. In superiore genere transationum, quς fiunt per analogiam quatuor quaedam sent
Voces, quarum commutatio fit ;&vicissim altera ad alteram refertur. Sed nonnulla. sunt in quibus quarta deest appellatio.nec Analogia fieri propterea satis apte potest. ut patet in hoc exemplo allato ab Aristotele. r L A M M Α , L. u Lux, FRUCTus,sER E R E, nullus est qui non videat serere ad fructus referri;dicitur enim agricola arbores, seu fructus serere. rLAMMA seu Lux in hac analogia caret voce propria. Sumitur tamen sire ulla comutatione 1 priori, & dicimus sERERE FLAMMAM, seu Lv- C E M, reserentes ad soLEM. Sic. λιψ ἄπει φλογα sicuti a vetere dictum est Poeta. luod tame erat proprium fructuum. nam dicimus l κxeris. IIaec igitur analogiaici non potest perceta,quia Sol non mutuat sui appellationem Oiscit, Agricol ,vt- puta,aut alteri; qui serit frumis; cum tame mutuetur ab illo τι mys r,quae ipsius erat b, propria appellatio. Hinc Cic.lib.de Orii i i.ait. Si res suum nomen,& vocabulum nominabet,ut pes in naui,ut nexum, quod per libram agitur, ut in uxore diuortium,neces,, sitas cogit,quod non habeas aliunde sumere. Huius generis transsationes multe sunt una apud oratores,tum apud poetas. M. Cic.in oratione pro Archia. Ego vero om- ,, nia,quae gerebam iam tum in gerendo spargere me ac disteminare arbitrabar. Disseminare resert Cic.ad res suas gestas, de gloria,quod proprie de fructibus, &irugibus
dicitum,cum autem ea res careat propria appellatione, necessario eam mutuatur aliunde. Simile illud Vergilianum lib. I .cum ait. Semina flammae. Sicuti etiam Homerus. α 'nix προσσί am& illud lib.i L,, De coelo lapsa per umbras. M Stella facem ducens multa cum luce cucurrit. Currere enim dixit stellam aliunde mutuatus nomen cum proprio careret. Sed quid pluribus opus est exemplis, cum ubique inueniantur in veterum script is poetarum' bunt igitur Metaphorae aliae per analogia perfectam, aliae per analogia in rei sectam, sic enim liber appellare eum non ab Oinni parte, deiiciente appellatione aliqua; qu tuor voces constitui pol int,inter quas sat analogia.
,, Licet autem huiuscemodi translationis modo uti, ct alio quoque: D cum videlicet nominauerimus alienum quippiam , aliquid eius pro-ο prium ab eodem remouentes: ut si quis appellare volens Phialam, disi xerit scutum,non Martis, sed Bacchi.
Docet Arist. posse nos alio quoda uti modo in analogica metaphora proserenda, csi
scilicet alieno nomini propriu misceinus alterum, et erit analogia qDide seu trassatio, non similis prioribus,in quibus omnia nomina aliena ponebantur. α Οαν in contextu ait Arist.respiciens ad metaphorae propriu munus,quod est uti alienis verbis,&sic sane semper appellat Cic. οἰκειώi vocat propriu, sic etiam Cic.blade Or. u.suum, &.
283쪽
propriis vocabulu dicit. lodus quippe hie v idetur differrea prioribus, quia omitti ei crimis, seu ut Cic.vocat lib. de Or.i i traductionem atq. immutatione verbi,ut cuCererem pro frugibus. Martem pro bello. Neptunii pro mari. Libet um pro vino dicimus. Hoc vero ita sese habere patet in exemplo allato ab Aristotele quod idem est cusuperiore, sed leuiter mutatum, ut minus appareati' T-μια sic, siquis dicat et cita, non Martis, aut Bacchi, sed ii in hoc est vini. Aliquando videas e contrario seruari μέτα AI tantum,& proferri sine translatione,ut illud Vergilii. A Poculaque inuentis Acheloia miscuit uuis. nam pocula proprie dixit, Acheloia per μιτο in . sed in eo etiam versu apparet sese modus lue,de quo loquitur Aristoteles, nain Vuas propria sub appellatione protulit, pocula Acheloia, sub aliena. Vertit Paccius ultimam dictione Bacchi, sed legitur Onου, neque aliter legi debet. Nec vero sine causa dixit Aristoteles in contextu Metω 2 nam ct Quintilianus libro sexto vocat. Sed quaerat sertas te aliquis, Cur Aristot Ies in Poetices libro hoc de metaphora loquens nihil dixerit de iis, quq ducuntur ινι-- Νααδυχ dde quibus omnes veteres locuti sunt. Quintilianus libro quinto Demetrius Phaler. in suo libello--μ - αν. Plutarchus in Hom. & sane constat
poeticas esse huiusiriodi transsationes mapis fortasse quam oratorias,nam aliquid c rens anima sacere loques,ac si animatu est et hoc prorsus poetices munus est. exempla Plutarchus asteri ex Hom. αἱ uti olao e M. Α- ιαια λαυν. αἱ DIU is οὐ Πυχα ι Mia Mo Microe ιδ . quam metaphoram adnotat etiam Demeis trius.rio sertaeinlia. ρ ιδεν mula M. ειπεῖν in πο-ώ. ν δε ει ά .που mis 3 2 inruim&πειν. Hanc metaphoram testatur ibidem Demetrius omnium piaestantissimam esse, maximeque probari ab Aristotele,& vocari metaphoram xorrean a quia sensum,
ctionemque in animatis praebet; huius exempla innumerabilia sunt ilina apud Oratores, tam apud Poetas. Locus est Aristotelis lifro tertio Rhetor. ubi ait Metaphoram ob oculos rem ponere,quicquid apte exprimit. --δοχout cum dixit Iphicrates. ὀάσ sti α λόγου μοῦσά -χάμι πιππηί . quo loco Aristoteles quoque
adnotat hanc elle metaphoram κατά tinnim, scuta patet. Africam tonsam vocat Pr
pertiunVersus hic integer est Eleg vltima libro quarto. Sub quorum titulis Africa tonsa iaces. Simile illud quod refert Aristoteles libro tertio Rhetorici Κη τυ I ia*λαγγι πι- το, τmisis Hiero ιδἰ Ili. Sed redeo ad quaestionem propositam, respondeoque Aristotelem,& si no nominauit, sicuti alii Rhetores haec translationum genera; complecti tamen ipsas sub eo senere, quod vocat per analogiam, hoc vero patet tum peris satis ex natura rerum,tum ex verbis, ct exemplis allatis paulo ante, ubi, cum translatio ducatur eis i. μυχα. vocat κxr αἰ- - . Hermogenes quoque lib. quarto Aristotelis, ut opinor vestigia secutus ubi loquitur OG is ,
reiicit in Θορῶν-α non quidem quod non probet; sed ut frustra a grammaticis has appellationes sutile prolatas ostendat, his verbis clam. A g μ. q
- Fictum est,quo da nemine v surpatum ., poeta ponitur: cuiusmodiis haec esse apparent. ut Cornua ramos,& sacerdotem custodem.
Hactenus de metaphora nunc explieat,quae sint nomina, quae vocantur minutia. nam haec puto esse quae a Cicerone libro cie Oratore appellantur sacta cum ait.Singulorum verborum laus tribus existit ex rebus,si aut vetustum verbum sit,quod tamen
284쪽
consiletudo ferre possit,aut Lictum vel coniunctione, vel nouitate, in quo item est auribus consiletu)mique parendum. Novantur idem paulo ante inquit verba, quae ab eo, qui dicit, ipso gignuntur, ac sunt vel coniungendis verbis, Vt . Ex PΕ-CTO RE VERs UTILO QVvs. vel sine coniiunctione nouantur, ut INCVR-vEsct RE. Horatius in Epistola ad Pisones, dum monet licere nouare aliquando verba,nouum hoc profert i Nui DEO R.& apud eundem in Odarum libro secundo vin v AR i. Aristoteles libro tertio Rhetoricorum haec eadem vocat π stvrox, aitque se tractasse de his,aliisque omnibus in hoc libello Poetices,his verbis, quae li- ,, bentius refero, quia pertinent ad locum hunc, P ,ονοματα mi r χι,των cie ,,es τιθεωρον, Sti τομο , τούτο ariti fit. θ ά σωι m,qτ τον-- ολ - χρης π. tet in his praeceptum A ristotelis,ut Oratores raro utantur dictionibus nouis;et vers,quae facta, seu et 'μίνα dicuntur. Demetrius Phalereus videtur molli δεμ εα tan- ,, tum vocare,quae essn8untur ex imitatione vocum, ac sonorum, ait enim Γαδ' eniti III παγμασαν. sed alio modo accipit hoc loco Aristoteles nam inquit ea esse,quae ab aliis ante nunquam prolata , tunc primum proseruntur a poeta;qualia multa apud Homerum legi possunt; nam Epopoeiae quidem facta, nouaque nomina conueniunt; non autem tragoediae. Homerus protulit nouum hoc verbum i rudiar volens ni signiscare, sera itur in alio con- D textu manuscriptor aer. Vergilius non disiimili ratione ait:& ramosa Mucon vivam cis cornua cerui,& alibi,cornibus arboreis. idem ἱερέα, quae vox communis erat,' usitat non di xit,ssed K. τῖρα. quod verbum nouum est,& factum. Versus Homeri est libro primo Iliad.
M . Productum, atque subtractum. Productum videlicet, quod lonis giore vocali utatur, quὶm si eius propria, siue etiam adiectam sylla- bam asciuerit.
' Nunc explicat qualia sint nomina producta,ea autem sunt,quae aut una vocali addita augentur,aut integra syllaba. Manuscriptus liber habet ala inae plane sic debet legi, no ; me kcla. sensus enim est. Productum nomen vocatur,'uia una vocali longius est, quam proprium, & primarium, unde deducituri vel syllaba. mintilianus libro primo adiectionem hanc numerat inter genera soloecisini Detractionem quoque. Exempla in promptu sunt, ideδ i me praetermittuntur. A TO A , α φ qizον ἰτοῦ ianῆ. ς εμ latat μίου. AN ast ον mia, αρν, ω ἰχλεως,, VNλκος. G- γ τηλείδου, Miuo -- ρήκ άιον δεῖ, οιον mpi, κονα ε Heng ρυα γα me
Subtractum, quod aliquo sue peculiari, siue adiecto mutilum sit:
exempli gratia: Productu mλεος m ρc,m num αδεω dicimus, sub-M tractum, ut, si&HS: atque etiam, cum una ex geminis fit, ut pro ἐκσκς.
. In manuscripto Medicaeo libro verba haec priora ita leguntu r. a o G ἰ π icitavis v.sunt nonnulli ex manuscriptis, in quib. non sunt illa, i ac pis ov.
285쪽
sed seponeda sit ni omnino,nam sensus est.subtractum nomen fuerit aliquod, in quo vel aliquid auod ipsius sit proprium,Vel adiectu quod erat,vi fieret proatictius, aufertur,. αλου cum ait, tantumdem est, ac si diceret οἰκειώ. exempla' productorum, &subtractorum nominum assert Aristoteles notisiima omnibus;qui didicerunt dialoctos, earumque varietatem. Plura autem de his legat qui volet apud Plutarchu ire Homero . nam & ἀσάρον &alia omnia animaduertet exemplis declarata . . . . . id est suae. Sic illud quoque ιν pro ἄν. sed haec notiora iunt,quam ut mea egeant interpretationem E Μαγιυον δε ε ,e m G ονομαλύιωγ μῶ κ παλ- , O A et i οὐν,- δέι x, κ τάμαον,ας ἀ SO .m Commutatum cuius in denominatione aliqua quidem remanet α' pars, aliqua verb additur. velut, Dexteriorem secundum mammam, pro dextram.
Commutatum explicat quale sit nomen, quod totum simitur θ varietate linguarum,& de his Plutarchus copiose in Homero.
- Nominum praeterea sunt aliqua mascula, aliqua neminea, aliqua se media. Mascula,quaecunque in desinunt, ct in cunctas,quaeli π: et M κ mutis componuntur: sunt enim omnino duae, ψ & ἱ. Foeminea, qua is cunaue in vocales suapte natura longas, quales suntη & ιε, desinunt, si productas insuper in α,quo fit, ut hae numero sint aequales illis,in quasis mastula, ct sceminea delinunt. ψ enim &ἱ non diuersae sunt. sane nutiis luna nomen in mutam desinit, 'd nec in vocalem breue: in i verb tria D tantu si Ny qu, m tu in v quinque, Media in haec, si insuperque in ν,& σ.
Postquam Aristoteles singillatim octo illas persecutus est nominum qualitates, d
clarat aliam nominum disserentiam;quae est propter genus marium, & se inarum, di ea quae inter haec sunt,neutra a Latinis vocata .horum vero singulis suas certas assignat terminationes;magni enim refert haec scire poetam,qui in omnibus nominibus sonum perpendat oportenno erit autem difficile,etiam me tacente, omnia nosse iis, qui in grammaticis aliquantum fuerint versati, inde enim haec sumuntur ; quia tota ea facultas,seu ars poeticae inseruit. Dionysius Halicarnasseuscin libro m et cmais de his multa Nideat igitur qui volet.Nos alia persequemur,sed primum illud considerandum,cur cum Arist.octo nominii qualitates explicandas sibi proposuisset; septem tantum explicauit;vna praetermist,hoc est κοσιμ.cu praesertam Cic.& Quint.tam diligenter de ornatu loquanturina Quint.lib.v m ait.sunt inornata &hςc,quod male dispositu est id μωμητον. quod male figuratu id ἰλήμπον, quod male collocatu id vi σαυλ . Paulo post, ubi ornatum inter figuras copositionis collocat, ait.Ornatum est,
quod perspicuo,ac probabili plus est; eius primi sunt gradus in eo quod velis exprimet. do
286쪽
do,concipiendoque. Tertius qui haec nitidiora faciat, quod proprie dixeris cultum. Haec ille. Sed Aristoteles ideo ornatum non explicauit,quia constat reliquis partibus& qualitatibus iam expostis; id verum esse demonstrat Quintilianus libro octauo
se ubi inquit. Et quoniam orationis tam ornatus,quam perspicuitas aut in singulis veris bis est,aut in pluribus positus,quid separata,quid coni uncta exigant, consideremus, ,, quaquam rectissime traditum est, perspicuitatem propriis, ornatum translatis verbisse magis egere. Si igitur ut patet ornatus translatis constat, quid erat necesse,ut de eo, cu translata exposuisset, quidpia loqueretur Aristo. Praeterea ornatus est, qui per i tam orationem diffunditur,& conssatur ex prioribus omnibus qualitatibus.Sed ornatus hic inquit idem Quintilianus virilis, reis,& sanctus sit,neque esseminatam le-ν, uitatem nec suco eminentem colorem amet,sanguine, & viribus niteat. Haec ille. &multa alia eodem loco profert,quae ad ornatum spectant, legat igitur quilibet, apud ipsum;hac ego de causa κημω,quae una erat qualitas sermonis poetici,putarim ab Aristotele praetermissum; nam vix adduci possum, ut credam mutilum esse contextum, cum omnes libri inter se belle consentiant.
Dictionis autem virtus, ut perspicua sit, non tamen humilis. quae igidi, tur ex propriis nominibus constabit, maxime perspicua erit, humilis D tamen,exemplum sit Cleophontis, Sthenelique poesis.
p. . vocat sermonem hoc loco Aristoteles; nequis sortasse putaret dedictione illum loqui, nam separatim de hac locutus est, sub appellatione ει ματ rati e tire &aliarum partium. Sermonis poetici, sicuti etiam oratorii summa virtus est perspicuitas,qua Graeci ita vocant,sumnium vero vitili obscuritas Graeci dicunt rireprehendit Quintilianus libro octauo nonnullorum imperitiam, qui, quod putarent, laudatissimum esse orationis genus, q uod non ab omnibus passim intesmeretur
subinde discipulos suos orationem obscurare iubebant, utentes hoc verbo Gobis. Vnde illa scilicet egregia laudatio extitit. N E EGO Qui DEM INTELLEXI. Pe spicua oratio quomodo fiat ibidem docet Quintilianus,exponitque perspicuitatis virtutes,& sormas omnes.Sed ego refero tantum verba , quae ad contextum Aristotelis spectare videnturi ubi ait. Nobis prima sit virtus perspicuitas propria verba, siccita inquit Aristotilia contextu uia nil . --ον criri. Demetrius quoque,ubi loquim tur σμγαλ πείαν ait η, κηψα - σω - 9: σμαί, ταδε ' cxx φρόπιαr. Praeteream Hermogenes libro primo πιιῆ uviis de hac re ita scribit.λ ἱπ A aequi se ἐκσει, ita cir et obris Mus i μή τι ναὶ μοῦ. . Au τῆσι si σκλερὰ Qm periculum est,ne, si sermo com
sciatur ex propriis,incidat in aliud quoddam vitium dii tersium, satque humilis ; qui enim singula profert propriis dictionibus, necesse est illius humilem, popularemque
esse orationem, quare vix conueniet poemati ; hoc vidit Demetrius eodem loco,
di profero ipsus vetba, quia mirifice explicant Aristotelis contextum, in quo de hoc vitando vitio loquitur, sunt autem haec : EU ALD τω ρ τούτω loquiatur in αλ ροπε- i, ναὶ ηεΜ 1 .uo, uti xsuinis μα ν οιπω ἰti τ'' ιγκον, de quae sequunturi,. istut G si si φυγιτρο . sicuti paulo ante retulimus. Herm genes quoque eiusdem est sententiae. postquam igitur praecepit et i se pisclin, adna nuitque oportere oratione esse in xii ex verbis propriis contextam; metuens ne humilis fieret;cum elata esse debeat,&μ αλοπ inris: & rursus cum sumat V Ha esse de
,, εω βαα ita. magnam vero laudem perspicuitatis tribuit Isocrati Hermogenes, nam
287쪽
transsata propriis ita miscuit apte,ut & perspicue,neque humiliter tamen si locutus. Sed Aristoteles ipse libro Rhetorie.tertio totidem pene verbis sententiam eandem reserti Ex quo liquido cognoscas eandem priceptionem ad Poeticen & Rhetoricen spe stare nec vero mirum,nam in sermone consciendo pene idem artiscium sequunturis, s A ai MI, ut αρτ 9φ. ειν , emisita δε οπιο λο- ,πι μοῦ δελῶ, ni . caia , .etidis Creta, α Lebet' bs SMO enitit των, hau μιλω seri uci mra Is A, αλλὰ κένωγεμ .lis Uvato si dis a me Aesila - του et liacis. Ο Φούλ fati ποιῶσα,, σε ne . Preter quam quod Aristoteles explicat id,quod volumus;mentionem facit huius disputationis, quae est in libro Poet. Exemplum vero hoc loco plebeii ,humilisque sermonis, quem vult summopere a poeta vitari, Aristoteles assere poesin Cleophontis' Atheniensis tragici ; de quo apud Suidam fit mentio, &Steneli, cuius versum citat Athenaeus libro decimo
Eiusdem vero vitii accusat Cleophontem tragicum Aristoteles libro tertio Rhetor. nam tragica no videbatur ipsius oratio este, seὸ comica potius μή n duri 3 αμύο, τ ῶθὶ τω Aυτλει MViu 2 ἰῶ itanua , εἰ δἰ ta,κ 2Ax γαάβα ριον ποκι κλέπων.
ἡ Illa veneranda, & omne p rorsus plebeium excludes , quae peregri
se nis utetur vocabulis. Peregrinum voco varietatem linguarum,trans-- lationem,extensionem,tum quodcunque a proprio alienum est.
Si poeticus sermo ex propriis tantum verbis consciatur humilis fuerit,ac plebeius, quod sium in si vitium praesertim in Heroico poemate,& Tragico,aliisque multis,quae maiestatem sermonis amant.Sunt igitur propria quidem retinenda, quia perspicuum redduili sermonem;sed immistenda illis sunt peregrina, & externa ; translata quoque ac sgurata , haec enim omnia uno nomine in contextu vocat Aristoteles σοῦ μ ου. quicquid enim proprium non est; ceditque a consuetudine loquendi populari; peregrinumn externum dici potest,mirifice autem nos delectant omnia V t uia , non secus ac externarum urbilim,regionumque aspectus; sicuti igitur hospites in alienas urbes eunt; sic verba translata,& ficta; aliena occupant loca, quae ustatorum , ct propriorum verborum fuerint. Haec autem orationem faciunt sublimen, ac elatam, ει - μνά vocant Grsci multa de hac re etiam me tacente, legi possunt apud Hermogenem in lib.i. 9 et i . & si nonulla ex eo paulo ante protulimus.Sed optime, ac copiosisii me rem hanc tota declarat Arist.ipse libro tertio Rhetoric. ubi monet oratoribus modum in his esse adhibendum, uia ad poetas potius spectant: quoniam igitur locum hunc declarant, adscribam ipsius verba; quae sunt haec. δαρι ποιῆγλω retios sci ramen vis f. LVm πιλο ιαν ἔνδρο,κ- ρο ραν eiser ι re' quae poetica magis sunt,si consideres,quatenus vero ait em ἀνήρ, libet locum hunc illustriore reddere apposito versu Callimachi in hymmo Apollinis, ubi loquens de leone perempto a Cyrene, alia
288쪽
,, si λζλδο δει ποιῶν G R;Dem. Peregrina verba,& transsata admirationem afferunt auditoribus; adeo iucunda. Quod ii quis quaerat, quatenus poesi, quat nusque solutae orationi conueniant; idem Aristoteles declarat ibidem liis verbis. Glis incis rciri που , - αρ ista, ei, in oegi sint x, q-μσ ό λόγω, ,,ie. ATMψιλ- λογιστο Tis rati. δε - λ- siis. Neque vero praetermittendus alius est Aristotelis locus eodem libro. a i Rheto..ubi ait verba ἱiar, seu orationem
ἱ ista conuenire iis, qui perturbatione aliqua sunt agitati; vel licere iis uti, cum auditores fuerint incitandi,& inflammadi seu ad iram,seu ad amorem, & odium. quod in Panegyrico se tum videmus ab Isbcrate sub finem:simillimus autem sermo hic sit sermoni poetarum,in quo faciunt homines surore percitos stpe loqui, aut alia animi perturbatione, cum etiain ipsi poetae furore quodam impellantur. U μία inmae xinis suri u 2 πα a lactar, tam vira quae sequuntur. Hoc animaduertens Vergilius libro primo Agneidos, non quide verba peregrina proferentem, sed κατ7M
loquente facit iratam Iunonem,ut aliquo modo imitaretur serenus sermonem.
se Uerum, siquis haec omnia simul congerat, vel aenigma efficiet, vel se barbarismum: aenigma quidem,si translationes: barbarismum vero, ,, si linguas.
Octo qualitates nominum superius declaratas squis inter se commiseeat; ex ipsanimcommilitone videat in sermone existere duo. Barbarismum scilicet, & Arnisi a.declarat isitur mistiones harum qualitatum ; nam separatim poni in sermone poetico non debent.Si enim totum sermonem separatim conficias ex metaphoris; erit AEntiagma. seu allegoria sicuti patet in Ode illa Horatiana. cis i i. .
x, o nauis; reserent in mare te nouim Fluctus.o' quid agis sortiter occupa a Portum. Et quae sequuntur. Multae igitur metaphorae simul contextae migma,seu allegoria siciunt.de qua Quintilianus meminit libro. v Ii I. cap. v i.aliquando vero est allegoria sine translatione , at illud est praestantissimum genus, quod utraque constat. Sed nihilo minus aenigmata sunt sine translatione etiam ut illud Vergilianum. Dic quibus in terris,& eris mihi magnus Apollo Treis pateat coeli spatium non amplius ulnas. Nam ut testatur Quintilianus. Allegoria obseurior gignit aenigma; sicuti allegoria ex tranationibus sit. Uerum Aristoteles nihilo minus aenigma gigni dicit ex metaphora;allegoriae vero nullam sacit mentionem.Atque hec quidem ita sese habent Iam vero si sermo A se in conficiatur tantum,nam quid pem 'gra intelligendum sit, est
ante copiose declaratum, existet BARBARIs Mus . qui quibus modis fiat, nunc non est quirendum,nam satis de hac re Quintilianus lib.i l. locutus est. Barbarismum ideo dixit gigni ,κγλ LA.quia peregrina, externaq. verba continent. Praeterea additione, detractionem, aliasque multas mutationes dictionum non alio commodius reseras, quam lilici eo igitur nomine omnia est complexus Aristoteles. Sed utrunque genus uerit vitiosum et quod ex aenigmate, et quod ex barbarisino constet.nulla igitur ra
289쪽
- Aenigmatis forma ea erit,oratio scilicet, quae ex minime congrue- tibus inter se constet. laoc itaque per nominum compositionem effici . se minime potest,per tras lationem vero potest: vi, Vidi igne, atque Hese virum viro inhamentem virum: Caeteraque id genus.
Pqstqtam dixit Aristoteles ex mistione multarum translationiam signi aenigma maffert exemplum aenigmatis: quod quale sit paulo post considera aus. Auermes in tua Paraphras locum hunc explicans ait:aenigma quippe est oratio quae comprehedit sententias, ouarum connexio,& adaptatio impossibilis est; ac dissicilis ut redim- etur ad certum aliquem sensium naturae consentaneum. Aristoteles vero libro 1 1 1.Rhetoric.ait aenigmaticam orationem lepidam csse, & nacundam, quia metaphora con- ,, stant,& noua apparent. ναὶ Ποιπγαία πη αὐτοκαι λεγε uis ', is
aram Myta r πιωνα vis. AEnigmata notiora fiunt cum proseruntur inquit Quintilianus nec ea postea intellisas, nisi quis interpretetur. Quale illud est de Clyte vinestra Coa in triclinici;&m cubiculo Nola. quod & si multi interpletari conasi sunt, Ecquis tamen affirmet eos Caecilii sententiam, qui primus misma confinxit: assecutos este Ego quoque diuersum ex eo eliciens sentiam expressi in libris mea
rum Annotationum. Oratio inquit Auermes quotiescunque denudata est ver bis propriis,& usitatis,erit Figma,nam aenigmata sunt ex verbas communibus, tran .sumptis,transmutatis,analogicis,ambiguis. Hinc Aristot.lib.Rhetor D Lvates ambi- ,, Sua proferre ait. - παλου- οἱ ακμαῖω ,οπου Γ ποΜῖ παρο τῶ μα--ο, MDo. αμα si e παρανοMisa κρα- Anis LM- μγ dis aerasi xx dem. & quae sequuntur'. CL cero libro de Oratore. i II. magnum ornamentum ait esse translation , sed in ea robscuritatem fugiendam; quia ex cogenere.fiunt aenigmata; eum vero modum non es le iiderbo uno positum, ted in oratione, idest continuatione verborum.Nunc d clarat vim est exemplum, quod in contextu Poet. profert Aristoteles, χαλκη Η-ρ est ex eo genere, duod translationem habet.sicuti patebit cucurbitulas vulgo a medicis vocatas. significare voluit hoc aenigmate vir quispiam ingeniosius. Quae igni ardente su pposito ex inflammata stuppa,aut alia quavis re huiunmodi leui humeris,s emoribusqtie sanguinis mittendi gratia; agglutinantur. Tranclatum verbum est κο ba ;nam νομα, est agglutinare.rursus obscura caetera. tuo modo vir supet viro aes agglutinent igne; qui enim ignorat usium cucurbitularum, non
facile iiitelliget dichim;sed admirabitur, quaeretque frustra, quid sibi velit.Dictio illa
πυρχαλκα in omnibus libris coniuncta scribitur.Sed semper existimaui esse disiunoendam, sic mi χαλκον.nam accommodatior fuerit structura; & aptius aenigma conscistur;vti satis patet.Demetrius Phalereus ubi de Allegoria agit,quam magnam vim ha . bere e. τασ ambour ostendit,quia torquet antinii dicentis Obscuritate et ambiguitate. adeo factum,ut mysteria Dela a veteribus sub allegoriis traderentur, ut maiore praese serrent di nitatem;vel ut ipse ait spis vox DY hi adu/.paulo post liaec verba proti π.μ v Mesu F κ α ιται τἀσι- γ' ωσ ει; ατ fax νμῖο γύη . o ita suci συαί-
,, τεσ-δη om oris M. Idem Aenigma igitur profert,&declarat Demetrius.' Aristoteles quoque libro Rhetoric.tertio,vbi de metaphoris loquitur,significat hoc sitisse celebre Aenigma,ait igitur sic, declaratque AEnagina,quari te sit,& quomodo conseditum τυαν ηι ι τω --
290쪽
IN A R I s T. DE POETICA. bQui dito versiis Hegi sunt. Sed Aristotcles alterum tantum modo recenset .declarans vero Athenaeus griplum statim ait. maiier iactu T. ere M et coeul. Atque sic Dpinor satis declaratu est antiquum stoe A nigma. Ex altero genere illud Platonis est. Homo non homo, percussit lapide non lapide,auem non auem, in arbore non arbore, nam metaphoram nullam habet,sed tantum obscurum est propter verba, quae sententiam piaese ferunt parum consentaneam
D Quemadmodum quoque ex linguarum varietate barbarismus,M quapropter aliquo pacto his admiscetur.
Quemadmodum ex metaphoris inter se conexis,sine aliarum vocu mistione, Arnigmata fiunt;sic ex verbis externis,ac peregrinis,reliquisque qualitatibus dictionum,de quibus diximus, gignitur Barbarismus; nam quodam modo ex harum missione oritur,sicuti satis patet,etiam me exempla non proserente.
M Proinde sicut illud non triuiale ac minime humile lingua, transla-ax tio, ornatus, caeteraeque dictae species pariunt; ita proprium, perspi-
M cuitatem. Dictum est ante sermonis summam virtutem esse; ut simul sit perspicua,nec si humilis. perspicuam quidem facit onationem ictio propria, sed humilem non satis est igitur unum consequi, alterum non conficerere posse; utrumque enim inst in oratione poetica oportet.Ne igitur sit humilis, metaphora,& reliquis partibus, seu qualitatibus opus est. Si igitur metaphorip cum propriis nominibus misceanturi,utrumque assequemurinam sermo poeticus erit sublimis & erectus,non autem plebeius,& humilis, additis transsationibus.pr erea erit perspicuus ob verborum proprietatem m si tranationes solae essent;sermo esset obscurus & aenigmaticus. Haec est igitur praeclara mistio quam in sermone poetico requirit Aristotcles, ut si aptus. Ascram ego exemplum ex Homeri versu hoc
Dictio εἰ n composita di fgurata per additionem ν. dictio 'r ει ν duplex est , &prorsus poetica. πο pro Iro in mutationem praesesert: hae sunt qualitates in hoe versu, metaphora nulla, reliquae omnes proprie sunt dictiones. Aptissima igitur mistio.Afferam & aliud ex Vergilio,vi res apertior st. D At regina graui iamdudum saucia curam Vulnus alit venis,& caeco carpitur igni.,, Gentis honos. Multa viri virtus animo multusque recursat. GRAvi CvRA s AvCi A. metaphora est, seu analogia REGiNA. dictio propHa, ct reliquae omnes. -LNvs ALIT NENIS Metaphora, seu analogia etiam haec Caeco io Ni. Epitheton, & in πλασπ dictionis, nam Coccum posuit pro obseuro, ct latente. lGNi. Analogia. CARPITVR metaphora. V l RTus UiRI. & reliquae omnes dictiones propriae. RECvRsAT Metaphora.Sic igitur apte missio si insis versibus;& propterea sermonem humilem non praeseserunt,quia metaphoras h bent;perspicuum tamen,quia propriae sunt dictiones intermistae.
se Ca terum non minimam conserre videntur parte ad dictionis peris spicuitatem, S ad vulgare excludendum productiones , concisiones Y iiii