장음표시 사용
41쪽
4o& humile privatae conditionis genus se eligant ,' ut quod Cyni eo illi profitenti se Platonis fastum calcare reposuit idem Plato in Calcas. sed mάjoti fastu is , hoc ipsum in illos merito possit intorqueri Quid pariter si abstinen ah alieno , & de suo saepe amissa non repetunt, ne jurgiis , ae judiciis plu.ra consui nant Z Si oblatas. etiam pecunias constanter respuunt, ne se aliquid cuiquam Ecbere fateanturὶ Si nulli faciunt injuriam, ne offensis Iotibus νο.luptas vivere secura non possit Z Si datam sidem servant ad comparandas amicitias corporalibus commodis necessarias ξ Si aliis benefacere atque qui hunciumque modis possunt opitulari student , ut eos arcte sibi devinciant , nee ipsis tantum, sed & aliis spe simili uni beneficiorum allectis dominenturὶ Ouid denique si Civium , si Patriae amatores se exhibent, ut eorum in Reipublicae negotiis exquirantur consilia , ue ad cape flendos Magistratus viam sibi sternant, utque ementito publicae utilitatis ac se licitatis Eolo MI Reipublicae moderatores audacius lacerent, vel suorum occultent dogmatum prata
talem Quae quidem quam sint Principum securitati inimica, & populorum tranquillitati ac selicitati perniciosa omnes intelligunt.
LXIV. Absit nimirum, ut vitium vere vincatur nisi vera virtute - Absit a u. tem, ut Ucrae virtutes csse dicantur, quae aut voluptati, aut quibuscumque commodis , & emolumentis temporalibus famulantur , Uel quae in id unice stendunt, unde placeatur hominibus, aut ventosae gloriae ferwiatur . A qua laeditate nec illi se defendunt, qui cum aliena spernant judicia , velut gloriae contemptores, sibi sapientes videntur, ' sibi placent. Nam eorum Mirtus , si tamen ulla est , alio modo quodam humanae subditur laudi r neque
enim ipse qui sibi placet, homo non est co). Non absurde virtus desinita est ab eis , qui dixerunt c, , Virtus est a limi habitus naturae modo atque
rationi consentaneus c) . Porro naturae modo atque rationi omnino consentaneum est uti utendis, S Dui fruendis . Frui nimirum dicimur ea re, de qua capimus voluptate me utimur ea, quam reserimus ad id, unde Voluptas capierida est . Hoc proprium omnino est naturae rationalis. Nam frui quidem cibo ct qualibet alia corporea voluptate non ah iii de existimantur Sc bestiae . Uti autem aliqua re non potest, nisi animal, quod ratio iis est particeps. Scire namque , qud quidque reserendum sit, non datum est rationis expertibus d . Omnis itaque humana ordinatio, quae virtus nominatur, cst fruendis frui, Rutendis uti; ac rursus omnis humana perversio, quod etiam Mitium Vocaturieth fruendis uti velle, & utendis frui ce). Sed & qui non hene viastur, abuti potius dici solent . Non enim cuique prodeth id , quo male utitur , A
quod non prode st, non utique utile est: utile autem quidquid est, utendo est utile: ita nemo utitur, nisi utili : non ergo utitur quisquis male utitur cf. Persecta igitur hominis ratio, quae virtus υocatur, utitur primo se ipsa Rri intelligendum honum summum , ut eo fruatur r utitur autem ceteris rationa libus animantibus ad foetetatem, irrationalibus ad eminentiam. Vitam etiam suam ad id refert, ut fruatur honor ita enim beata est. Ergo ct se ipsa uti-
so Vid. S. August. quaest. XXX. later LXXXIII.
42쪽
Itur . Utitur etiam eorporibus quibusdam vivificandis ad beneficentiam; se enim utitur suo corporer quibusdam assumendis , vel respuendis ad valetudinem: quibusdam tolerandis ad patientiam: quibusdam ordinandis ad justitiam rquibusdam eonsiderandis ad aliquod virtutis documentum e utitur etiam iis, a quibus abstinet, ad temperantiam . Ita omnibus & sensis , de non sensis utitur: nec aliquod tertium est . Iudicat autem de omnibus, quibus utitur; de solo bono summo , hoc est fine ultimo non judicat, quia secundum ipsit in deceteris iudicat; nec eo utitur, sed fruitur: neque enim ad aliquid aliud reserendum est honum summum ἰ quoniam omne , quod ad aliud referendum est in serius est, quam id ad quod reserendum est; nec aliquid bono summo superius a . LXV. Hinc etiam patet, quod uirtutes cum ad se ipsas reseruntiir , nec pro piet aliud appetuntur , inflatae & superbae sunt & ideo non virtutes, sed vitia dicenda sunt b). Quantumvis enim ossicio bonum sit id quod agitur , non tamen agitur consentanee modo naturae, & rationi r quia quidquid boni sit ab homine , ct non propter hoc fit , propter quod fieri vera sapientia praccipit, consentaneum non est liberandae ac hcatificandae naturae mortalium ce) . Nam sicut non est a carne , sed super carnem , quod carnem facit vivere; sic non est ab homine , sed super hominem, quod hominem facit beate vivere d). Quod ignorantes, vel non ad Wertentes veteres illi Philosophi , qtii vitam beatam in virtute sitam esse dixerunt, ac proinde Virtutem propter se ipsam appetendam esse docuerunt, in errorem absurdi si sinum lapsi sunt; ut cum asserunt ce) , etiam in Phalaridis tauro beatum ense si pictatem, cogantur fateri, vitam beatam aliquando esse sugiendam. EX. aggerati S enim malis corporis cedunt , atque in eorum molestiis gravissimis ubi cedendum ex hac vita esse decernunt f . LXVI. Nimirum cognitio ultimi finis creaturae rationalis omnino necessa ria est homini ad hoc , ut quod ab ipso sit non tam ossicio, quam etiam fine rectum, ac per hoc vera virtus esse possit . Hujusmodi cognitione qui careat , poterit quidem per liberum arbitrium voluntatis naturaliter inditum velle etiam quaedam hona ; sed humana asscctione vel propter aliqua temporalia commoda appetentur, in quo cg) invenitur cupiditas, vel propter ipsam solummodo vitae honestatem, in quo ch θ invenitur inflatio, & tumor
superbiae ca) . Tales erant illi ex gentibus cl) , qui teste Apostolo Paulo ci ,
Iegem non habentes, nihilominus ea, quae legis erant, faciebant, ostendebantque opus legis scriptum in cordibus suis. Terrenae patriae babylonicam dilectionem exhi huerunt; & virtute civili, non vera, sed verisimili daemonibus, vel humanae gloriae servierunt: non aliis iaciebant, quod perpeti nolo Ient ; O Vid. S. August. ibIdem. M Vid. S. August. Lib. XIX. de C. D.
. Uid. S. August. Lib. IV. c. Iulian. n. g.
o Vid- S. August. cit. e. as. Lib. XIX. E e Civit Dei. Apud Cicer. Tusculan. s. σὶ Vid. S. August. Epist. CLV. al. LII.aff
43쪽
ς alent; hoe tamen peccantes , quod non ad eum finem ista opera retulerunt, ad quem referre debuerunt οῦ quoniam tamen ista ostera legis utcumque secerunt , mitius S tolerabilius punientur , quam qui naturalem ipsam Iegenia
violarunt; ideo de iis subiunxit Apostolus, quod in die judicii defendent eos
cogitationes suae ca). Si tamen isti de quibus locutus est Paulus, nondum sunt habendi in numero eorum , quos Christi iustificat gratia. Lonne eriinia cohaerentius ad integrum Pauli sermonem , nomine gentium scriptum habentiu in opiis legis in cordibus , illi intelliguntur ἰ qui, non sicut Judaei praemisissa sibi lene , sed ex gentibus , quibus non est lex data per Moysem , venerunt ad Christi fidem b) . Naturaliter autem eos dixit, quae legis sunt facere ; quia hoc agit spiritus gratiae ut imaginem Dei , in qua naturaliter facti sumus , instauret in nobis. Vitium quippe contra naturam est , quod utique sanat gratia ς proinde naturaliter homines quae legis sunt faciunt a qui
enim hoc non faciunt, vitio suo non faciunt , quo vitio lex Dei est doleta de cordibus e ac per hoc vitio sanato, cum illic scribitur , fiunt quae legis sunt naturaliter ς non quod per naturam negata sit gratia, sed potius per gratiam reparata natura G. LXVII. Jam vero sola Christiana religio illa est, quae vernm creaturae rationalis finem agnoscit, suisque iugiter quaerendum, sperandum , diligendumque praestituit . Cum enim ultimus finis creaturae rationalis, cuius fruitione beata sit, propter quem ideo inveniendum omnium Philosophorum invigilasse , & laborasse videtur industria ce . ab aliis deputatus sit in virtute animi, ab aliis in corporis voluptate, ab aliis in utraque, ab aliis atque aliis alibi atque alibi cs) ; Christiana religio, & quidem sola , ea est
quae docet, tam magnum honum esse creaturam rationalem , ut ciuIIum sit
bonum, quo beata sit, nisi Deus ct . LXUII l. Porro numquid , negabunt increduli verissimum , certissimum , ex. ploratissimum omnibus esse id , quod ipsi quoque Academici de retitis omni-hus dubitantes coacti sunt confiteri; scilicet , Omnes beatos esse vel Ie; idque unum esse, quod disputatione non egeat, quod nemo est, qui noci ex is petat ch) e unde S Academicus ipse Cieero, cuin vellet in Horteris o Dialo go ab aliqua re certa , de qua nullus ambigeret , lumere tuae disputationis exordium , Beati certe, inquit, omnes esse volumus i Z Ρuto, quod non ita desipiant , seu uerius insaniant; obruendi profecto totius humani generis
vocibus, si tam evidentem omnibus, tam cuique intimam Veritatem non cit eo negare auderent, sed vel tantillum dubiam facere conarentur. Quis enim
est, qui nolit esse beatus P Quis est, qui non statim plenissima voluntate heatus fieret, si posset Nam S qui nolunt sic vivere , quomodo vivendum est , ut heati sint; si interrogentur , utrum velint esse heati , quid aliud respondebunt, quam se in eo ipso quod agunt. velle gaudere, nec nisi in gaudio enci
cn Vid. S. Aug. Lib. XIII. de Trinit. n. 7.
44쪽
. . . . . . . Messe vitam beatam Z Sie quisquis libidinibus deditus luxuria stuprisque corrumpitur , in hoc malo beatitudinem quaerit , & se iniserum putat , cum ad suae concupiscentiae voluptatem , laetitiamque nDn pervenit ; heatum vero non dubitat se jactare , cum pervenit . Et quisquis avaritiae facibus inar descit, ad hoc congrcgat quocumque modo divitias , ut beatus siti inimi eorum sanguinem landere quicumque desiderat, dominationem quisquis arietat, crude Iitatem suam quisquis alienis cladibus pascit; in omnibus sceleribus bea titudinem quaerit. Alius hinc, alius inde enititur: alius hae, alius illae currit; unum tamen est, qud omnes pervenire desiderant ca). Aliud quidem a vero gaudium plures sectantur ; ab aliqua tamen imagine gaudii voluntas eorum non avertitur b) e & in quantum quisque non eam tenet vitae viam, quae ducit ad beatitudinem , cum se fateatur , & profiteatur nolle nisi adheatitudinem pervenire, in tantum errat: in quantum autem omnes homines
appetunt vitam beatam , non errant ce) . Ipsi etiam incredulitatis magistri nonne iactant se verae philosophiae principia hominibus tradere, ut liberati, scut ipsi quidem aiunt , a superstitione beatam vitam agant ; illud scilicet Varronis d) prae oculis habentes, nullam esse homini caussam philosophandi nisi ut beatus sit
LXIX. An sorte contendent , mentiri omnes homines dum capessendae, atque retinendae beatitudinis voluntatem omnes se habere dicunt; vel certe verba fundere sensu vacua , atque inania : nemo quippe potest amare , quod nescit: si autem beatitudinem, quam omnes dicunt se amare , omnes non sent, de ipsa tam magna varietas atque diversias sententiarum profecto non esset, quantam revera haberi ex dissidentibus de hac re Philosophorum disputationibus apparet, & nos ipsi paullo antea advertimus ce)Z Verum si propterea falsum est , beate vivere omnes homines velle , quia quae sit beata vita non omnes norunt; salsum pariter erit homines amare veritat m , amare sapientiam : non enim, si omnes eam nossent, emersissent tam multae inter se discrepantes, sibique invicem etiam adversantes sectae Philosophorum , id est hominum profitentium veritatis , ct sapientiae amorem . Itaque beatam vitam omnes quaerunt, sicut veritatem S sapientiam; sed non omnes ibi ista
quaerunt, ubi solum possunt inveniri . Quid sit cognitio, quid veritas, quid felicitas, seu beatitudo, omnes intelligunt, omnes intime percipiunt ;&quidem clarius , quam de iis eloqui possint. Est enim veritas objectum intellectus , qui nihil percipit, nisi sub ratione veri, etsi non sit verum, quod percipit, nisi apparens . Bonum autem obiectum est voluntatis , quae nisi a bono , seu vero, seu apparenti moveri , atque allici non potest . Ut ergo homines res quaeque maxime delectavit, eam , perverso licet iudicio, existimarunt esse hominis optimum , idest honum summum, atque in ea constituerunt vitam beatam : errantes, non appetendo hanc; sed alibi , quam ubi est , eam quaerendo . LXX. An denique in mentem cuiquam venire poterit, appetitum beatituis
dinis, etiamsi singulis quibusque hominibus a natura ipsa sit inditus , inanes tamen is Vic'. S. Aug. L. vi. de Lib. arb. n. 7.
45쪽
η tamen esse phantasma r neque apte eX eo inferre nos posse existere bomimia aliquod, cujus possessione homo essiciatur beatus 2 Profecto ni si evidentissim, proserantur argumenta, quibus luce clarius e Vincatur, appetitum hujusmo. di serri in rem prorsus chimericam ; summae stultitiae , atque impudentiae foret, judicium arbitrarium uniuscujuspiam hominis hoc uni Mersale omnium hominum desiderium temere irridentis praeponere judicio omnium Philosopho rum omnis aetatis & nationis; quorum omnium firma & constans persitas osuit, doEiorum indoetorumque , hoc est totius humani generis eonsensione approbata, esse aliquod honum, quod si ab homine teneatur, saeiat ipsum beatum t qui propterea ad hujusmodi bonum inveniendum studia omnia sina converterunt; ne iis quidem exceptis , qui Deum esse creatorem, proviso remque hujus universi , imo Sc existere insciabantur , Omniaque & ego esse producta , ct casu agi regique dogmatizabant; vel qui nihil certo sciri pes.se, sed de omnibus esse dubitandum affarebant. Et certe cum hoc appetant omnes homines , ut beati sint, omniaque, quae habere volunt, propter hoc unum velint, ut heati sint , etiam quando ea appetunt, quibus imo a beatitudine receditur ca)r cvidens est, quod si nullum extaret hujusmodi bonum, quo posset homo beari, non solum in singulis suis appetitionibus deciperetur , Squidem necessario et sed inaniter otiam data ei ratio suisset , cujus ossietum esse debet , ut seligat, quibus adjuvetur ad beatitudinein consequendam, ea respuat , quibus in miseriam inciditur . Quid enim discernat , ut ad id perveniat, quod cum existentiam non habeat , perventionis terminus esse non
potest 3 omittimus plura alia gravissima, & honestati morum, ipsique etiam civili societati perniciosissima , quae sponte sua fluunt absurda , si negetur existere bonum aliquod , cujus adeptione expleri possit connatus omnibus hominibus beatitudinis appetitus . Omittimus autem , non solum quia pronum est illa videre ; sed praeterea, quia neminem novimus, ne ipsos quidem inter incredulos , qui vel non fateatur omnes homines velIe esse heatos , eumque appetitum a natura ipsa unicuique inseri; vel ausus fuerit assirmare , chi in o. ricum esse hujus appetitus objectum , ac negare quod aliquo hono adepto possit homo essici vere heatus . Propter illa tamen, quae ex huicismodi prin. et piis deducturi jam sumus ad veritatem Religionis Chri aetanae adversus in .eredulos stabiliendam , demonstrandamque , non inutile reputavimus, evidon tiam principiorum, quae assii mimus , accuratius Patefacere. LXX l. Cum igitur verissima haee sint , ct certissima apud Omnos atqtae apud ipsos etiam cujuscumque sectae incredulos, 1. Omnes homines beatos Esse velle b): II. Hoe beatitudinis desiderium iisdem omnibus inditum e seu natura ce) et III. Nec frustra natura in hune homini appetitum inseruisse , ac finem ultimum praestituisse, ad cujus consecutionem tenderet, per rationem seligendo utilia ab inutilibus & noxiis , ut illius tandem fruitione Beatus fiat d)r prosecto , si verum est, quod docet Christiana religio, ' quidem ce) sola , non alium esse posse creaturae rationalis finem ultimum , Quo beata sit , nisi Deus; iam talem habebit veritatis caractarem , ut vel hoci loca Vid. supra l. LXVIII. OH Vid. infra M. LXXVI. b Vid. sup. q. LXIX. Vid. sum M. LXVII., 8c in s r. q6. XC., o Vid. sup. I. LXX. M XCI.
46쪽
solo ceteris quibuscumque sive religionibus , si ve se elis Philosophorum praeferri omnino mereatur . Quod si praeterea ipsa Christiana religio demonstret Viam, qua ad heatitii dinem enitendum est , S media quibus ad eam perveniatur , neque de veritatia ac certitudine viae, atque aptitudine & estica.cia mediorum clubium relinquat di certissime statuendum erit, ipsam , & quidem solam, esse veram Religionem, extra quam nemo juste vivere , nemo beatus e mei possit. LXXII. Porro in Deo inveniri omnia, quae requiruntur, ut sit finis ultimus creaturae rationalis , cujus fruitione esticiatur beata, non operosum est demonstrare. Etenim ca) Finis ultimus , ut ipsa ejus notio manifestat, terminus est dilectionis , appetitionis , relationis e propter ipsum diliguntur, &upPetuntur Cetera ς ipse autem non propice aliud , sed propter id & diligitur, & appetitur: ad ipsum proinde omnia reserenda sunt; ipse autem ad aliud quidpiam non refertur. Jam vero ubi ad id ventum fuerit, quo aliquid melius dari non potest; ibi necesse est habeatur terminus relationis in Q eni in invenitur, qui, excurrat ultra id quo nihil est melius . vel qubreseratur rationabiliter operantis intentior ibi etiam necessu est sit requies appetendi Sc diligendi; quia ultra progredi non potest appetitus S dilectio , ubi ad bonum summum pervenerit. Deum autem cum dicimus, dicimus bonum summum, quo melius , excellentius , sublimius neque esse, neque cX- cogitari a quoquam potest . Atque hinc b) quoniam non aliud eli finis ultimuS creaturae rationalis; aliud id, quod ipsam beatam facit: qui eninia quaerit , quomodo ad beatam vitam perveniat, nihil aliud profecto quaerit nisi ubi sit finis boni, hoe est ubi constitutum sit non prava opinione atque temeraria, sed certa atque inconcussa veritate summum hominis bonum ; evidens est, Deum , quippe qui pollit esse s nis ultimus rationalis creaturae, potasse utique eamdem beare se ipso . Quod praeterea maniscitum est ex rationesiimmi, persectissimi, infiniti boni, quod Deus est. Nam quomodo non sit beata rationalis creatura , si fruatur bono summo, bono persectissimo λ aut quid in ejus appetitus capacitate vacuum supere se potest , quod non expleatur, si bonum possideat infinitum LXXIII. Ordinatissima pariter erit rationalis creatura, si ipsius finis ultimus, cujus possessione beata fiat, sit Deus. Ordo enim est, ubi potiora praecedunt, ct meliora deterioribus praeponuntur co). Itaque plane tenetur o do a creatura rationali, si Deus fit eius finis ultimus , quo beata sit. In quadam quippe medietate posita cum sit, infra se habens corporalem creaturam, supra se autem Deum a utetur corporali creatura tamquam superior, eamdem eonvertendo in Deum, cui & se ipsam utpote superiori subjiciet, se suaque Omnia in eum reserens, ad quem tamquam in finem ultimum tendit, ut e fruatur , ejusque fruitione sit beata do . Neque enim metuendum est; ne no bis dicatur, hominem , si Deum diligendo S appetendo beatitudinem suam F a 2ppe cod Vid. S. August. Epist. CXVIII. U.
d. Vid. S. Aug. L. de Crati, novi Test menti seu Epist. CXL. al. cxx. ad IIQuo
47쪽
46uppetit & diligit detorquere Deum ad se, non se referre in Deum. Nam eo ipso quo hic est hominis finis , adhaerere Deo , eoque frui : jam non seipso sibi, quasi sito bono gaudet co)ς nec se Deia praeponit, scd Deum si
bi ; ac propter Deum vult habere ceter- , etiam reipsum b) Sc prorsus gra. ti; Deum diligit, dum nullo modo mercedem ab eo quaereret , nisi merces esset ipse Deus qui amatur ce . LXXIV. Ordinatist ma pariter hinc profluit virtutum series, quibus hominis mores componantur , totaque vita recte instituatur. Si enim Deus sit ho minis summum bonum, qub referenda sunt omnia, S cui dilectione sit in haerendum ; quadripartita illa virtus dirigendae mortali hui e vitae , ut ad beatam vitam perveniamuS, accommodata, nec fallax erit, nec inanis . nec inflata, sed ex vario licet , per Omnia tamen ordinatissimo amoris assecta procedet cito ; sive potius erit ipsemet re ebis ordo amoris ce . Cum enim Temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur: Fortitudo , amoesacile tolerans omnia propter quod amatur et iustitia, amor soli amato seris viens , & propterea recte dominans : Prudentia, amor ea quibus adju Matur
in eis quibus impeditur sagaciter seligetis ) ς quid in his vanum , quid
inflatum , quid quoquomodo a recto ordine devium , si amor hic non sit amoreuiuslibet boni , sed amor Dei, id est summi boni, summae sapientiae, summae veritatis Nam cum vita beata in eo constitui deheat, quod propter se diligendum est, quia si propter aliud diligimus , eo jam non fruendum nobis esse , sed utendum judicamus g , quod plane perversissimum foret et Profecto si hono summo nihil praeponimus vel aequamus, sed ipsum praeponi mus ceteris, ad ipsum omnia reserendo, ipsumque propter se diligendo , cetera propter ipsum ς omnino diligitur , quod diligendum est , atque ita , ut diligendum cst et quod sane est vera virtus , sive refriis ordo amoris ch) . Et tanto praestantiores erunt in nobis huiusnodi virtutes ; quanto purior , ct intensio erit amor, quo in Deum, hoc est , in summum bonum tendemus. LXXV. Denique s ultimus finis. & summum hominis bonum sit Dens, hie finis ultimus, hoc bonum summum omnibus patet, nemo ab eo repellitur. Ut ad eum tendatur non opus cst aut optima valetudine, quam saepe homines non habent; non acri ingenio , non peritia linguarum , non pro sua ditate scientiarum, non divitiarum eopia, non splendore dignitatum Sc., quae quidem Paucorum sunt, neque statim habentur, ae homo ea UuIt: nulla horum opus est ἰ sed tantummodo amore, cujus qnidem omnes Capaces sunt . In se autem bonum hoc , quod est De iis , tam magnum est , ut omnibuSetiam simul ad ipsum tendentibus non fiat angustum : & cum sit honorum summa , non ultra quaerendum est ζ quia alterum non est . Manifestum est autems
a Vi l. s. August. Epist. CXVIII. al.
ιγ Vid. S. Aug. cit. Epist. CxVIII.ii. 13. ι Vid. S. August. Serm. CCCXL. al. XXXIX. ex Simiotidianis ii. I. Vid. R Dp. I. LXIV. 60 Vid. S. August. L. de Morib. Eccles.
o Vid. S. August. L. XV. de C. D. c. Rae. D Vid. S. Aug. cit. Lib. de Morib. EC-cles. Catholicae n. x s. & Epist. CLV. al. LI I.
48쪽
6 tem , quod finis ultimus , & honum sum n m hominis tale esse debeat, q rodomnibus pateat, omnibus susticiat , omnibus si unum ; nihilque praeter se
desiderandum homini expetendumque relinquat . LXXVI. Sed an sicut Deus potest e se ultimus rationalis creaturae finis ,
quo beata sit; ita soli Deo convenit hujusmodi ratior an praeter ipsum est aliquid aliud, in quo possit finis boni conititui Z Nempe si in aliqua alia re possit finis boni constitui , vicerunt increduli ; si autem solum in Deo , nec alibi praeter ipsum , vicimus incredulos . Res igitur haec est diligenter ex
pendenda , & ad liquidam veritatem perducenda . Prius itaque attendamus , utrum adquiescendum sit eis qui dicunt, eum beatum esse qui secundum suam vivit volntitatem . Equidem beatus non est, qui non habet omnia, quae vult, nee proinde vivit, ut vult ca . Sed absit ut hoc de omnibus verum esse credamus . Ouid si enim nequiter velit vivere Nonne tanto miserior esse convincitur, quanto facilius mala ejus voluntas impletur Merito hanc sententiam etiam ipsi , qui sine cultu veri Dei philosophati sunt, respuerunt. Nam quidam eorum vir eloquentissimus ch) ait, τοῦ Ecce autem alii non Philosophi quidem, sed prompti tamen ad disputandum , omnes aiunt esse beatos qui vivunt , ut ipsi velint . Falsum id quidem. Velle enim quod non deceat, idem
ipsum miserrimum este nec tam miserum est non adipisci quod velis, qua in adipisci velle, quod non oporteat O . Praeclarissime omnino, atque Verinsime. Quis namque sit ita mente caecus, ct ab omni luce decoris alienus, ac tenebris dedecoris involutus , ut eum , qui nequiter vivit ac turpiter, &nullo pmhibente , nullo ulciscente , ct nullo saltem reprehendere audente, insuper & laudantibus plurimis, implet omnes suas tacinorosissimas , ct flagi vitiosissimas voluntates, ideo heatum dicat, quia vivit, ut vult: cum proseis Eho quamvis S se miser sit, minus tamen esset, si nihil eorum , quae perinperam voluisset , habere potuisset Etiam mala enim voluntate , vel sola, quinque iniser essicitur ; sed miserior potestate, qua desiderium malae volunta4
LXLVll. An ergo saltem ille beatus est, qui omnia , quae vult, habet, ne C aliquid vult , quod non deceat Nemo plane beatus , nisi qui ct habet omnia quae vult, & nihil vult male. Sed numquid omnis ejusmodi continuo hea tus est Si ita est , videamus jam , quae homines non indecenter velint . Alius conjugio viduatus deinceps continenter eligit vivere , alius nullum concubitum nec in ipsis nuptiis experiri. Et si aliud hic alio melius reperitur , nullum tamen istorum possumus dicere indecenter aliquid velle. Sic & optare filios , nuptiarum scilicet fructum , & eis, qui suscepti suerint vitam ct salutem quo Voto plerumque occupatur etiam continentia vidualis ; nam etsi specto conjugio jam non optant etiam filios procreare, optant tamen quos Procreaverunt incolumes vivere . Ah hac omni cura immunis est virginalis integritas . Habent tamen omnes caros , ct caras , quibus non indecenter
optent etiam corporalem salutem . Sed cum istam salutem in se ipsis , ct in eis s
Cicero in Hortensio. o Vid. S. Aug. L. XIII. de Trinit. n. . 99 Vid. S. Amg. Epist. CXXX. M.CXXI.
49쪽
eis, quos diligunt adepti homines fuerint, num poterimus eos dicere iam beatos Quis ita desipiatὶ Habent utique aliquid quod non dedecet veste ised si alia non habent majora , atque meliora , .& utilitatis decorisque pleniora , adhuc a beata vita longe absunt . Super salutem istam tempora lenia addatur, si placet, suffcientia & sibi & suis rerum necessariarum, quam quidem non indecenter vult, quisquis vult: addantur item honoros, ct potestates, quae si ut per hoc consulant eis, qui vivunt sub eis, hoc est non propter haec ipsa , sed propter aliud quod inde fit honum appetuntur, de cet ea velle r Hoccine totum , & haec sunt omnia , quibus beatae summa
vitae colligitur ca) tLXXV Hl. Scilicet noli est quisquam beatus , qui non fruitur eo, craodest hominis optimum b Non solum quia quod est hominis optimum omnino est appetendum , imo ceteris honis quibuscumque praeserendum I ut proinde qui inferiori alio hono contentus esset , nec illud appeteret, quod est hominis optimum , aegrotare censendus esset, quia non appeteret, quod aP- petendum , ct adipiscendum est; quae sane aegritaeo contingere animo non
pol cli sine miseria ς mi seria autem , & heatitudo in uno homine simul esse non Pomini co). Sed praeterea quia solum illud bonum , quod sit hominis
Optimum, potest habere rationem finis ultimi, ut scilicet non sit aliud ultra quod eX currere pos t rationalis appetitus, & rationabiliter operantis intentio; sique secundum rectam rationcm cppetendum propter se ipsum, non ad aliud quidpiam reserendum d) ; solum etiam est, quod possit totam rationalIS crea- Iur. e capacitatem fruenui implere i cetera quaecumque bona non nisi illius capacitatis partem aliquam aequare pomini : illius enim boni quod est sihi Optimum, capax est rationalis creatura; alias in se quidem esset bonum iIlud opti. mum , scd non esset tale creaturae rationali, quae fruendi illo capax non esset isolum itidem est, quod totam sibi subdat potentiam voluntatis , dum scilicet 30ῖ in complet appetendi facultatem . Quibuscumque igitur bonis aliis fruatur rationalis creatura , si non illo fruitur quod eidem est opti inum , satiari
non poterit, & irrequietum erit cor eius, ac de desiderio in desiderium desuet; ac mutabilis cum si respuet paullo post, quod antea ardentissime dili-gζb t, idque appetet, cujus milia pridem cupiditate venebatur et in electione siquidem particularium honorum sicut manet indifferentia iudicii, ita manet indisserentia arbitrii, quod hue, atque illuc liberrimum ficctitur. LXXiX, Sequitur, ut quaeramus quid sit hominis optimum, quod profocto deterius esse, quam ipse homo, non potest Qujsquis enim quod se ipsuest deterius sequitur, si & ipse deterior . Oportet autem omnem hom nemid quod optimum est sequi. Qui enim vult beatus fieri , melior utique fieri Vult, quMm est: fieri autem non potest, ut res homine deterior iaciat eum meliorem. Non est igitur homine deterius hominis optimum, ad quod per VC-nisse, id ei est beatum esse ce). Jam vere, aurum , argentum, quaelibet corpora, quibus inhiat homo adquirendis, possidendis, fruendis , inseriora sunt
50쪽
ipso homine; quidquid qtiae serit tu terra deterius ipso est: pompa etiam sae.
culi, & honore volatico, ac perituro melior, & potior est homo. Nullo igitur horum, quae sunt extra hominem , cum sint homine deteriora , potes homo e mei beatus ca) . Unde & haec cliam veteribus Philosophis consentien tibus b), non appetuntur propter se , sed propiter aliud, quod iis omnibus praesertur. Quis enim est, ut nihil aliud interim dicamus, qui non mallet. si optio daretur, carere auro, Praediis a landis, mancipiis, quam vita De nique quomodo possunt illa omnia ossicere hominem beatum , cum nequeant ipsum escere nec sapientem , nec justum P LXXX. Adhuc igitur quaeramus , quid si hominis optimum . Certe eum homo coni et anima S corpore , si in ista vita est finis boni , ponendum erit summum bonum sive in corpore, sive in animo , sive in utroque. Erit proinde summum hominis bonum vel in voluptate, qua deiectabiliter movetur corporis sensus; aut in quiete, qua fit, ut nullam molestiam quisque corporis patiatur; si videlicet finis boni sit in corporer aut potius in voluptate simul S quiete , quam utramque uno nomine voluptatis Epicurus appellat. Erit autem summum hominis bonum in sensu & intellectu propter comprehensionem veritatis , si in animo constituendus sit finis boni. Uuod si poni debeat in animo & eorpore simul ἔ summum hominis bonum erunt ea , quae veteres appellarunt primigenia naturae; in quibus S illa sunt , quae supra memoravimus , ct alia vel in corpore , ut membrorum integritas , & salus atque incolumitas ejus ς vel in animo , ut sunt ea, quae vel parva , vel magna in hominum reperiuntur ingeniis. Vel certe summum hominis honum erit virtus, quae licet non sit inter prima naturae, quoniam eis postea accedente doctrina , atque institutione supervenit, ad animum tamen pertinet, & va
Iet etiam ad corpus regendum . Aut denique finis honi erit in ipsa virtute non quidem sola , sed conjuncta cum primigeniis naturae ce) . Eligant istorum quodlibet velint incredulit nam praeter ista aliud invenire non possunt, in quo finem honi in hac vita constituant, nisi illum , quem ponit Christiana
religio, scilicet Deum, cui casto amore adhaereat m hac vita rationalis creatura, ut illo in altera in amissibiliter perfruatur. Sed quodlibet istorum elege-xint , apparebit, quam recte scriptum sit in sacris Chri istianoruin Libris da Novit Dominus cogitationes hominum, vel sicut hoc testimonium posuit Apostolus co , Dominus novit cogitationes Sapientium c Philosophorum scilicet hujus mundi, qui se dicunt esse Sapientes), quoniam vanae sunt. LXXXI. Placetne igitur illis , ut voluptas sit appetenda per se ipsam.ς cetera , ipsaeque etiam virtutes propter ipsam Sed meminerint, Philosophos, sui finem boni humani in ipsa virtute constitui int, ad ingerendum pudore mi is , qui virtutes quidem probant , sed eas voluptatis corporalis fine metiuα-tur, consuevisseu teste Cicerone cf) tabulam quamdam verbis pingere, ubivo Iuptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat , eique virtu
tes ab Vid. S. Aug. Enarrat. III. in Psalm.
e Vid. S. August. L. XIX. de Civit. Dei