장음표시 사용
361쪽
no eiusdem nullius contingit ambo habere.Manifestum igitur est, quod neque definitio & dymonstratio, neque idem es e possunt, neque alterum in altero , subiecta etenim consimiliter utique se haberent.. Haec itaque hucusque dubitata sint.
8llogismo duplicante. similiter ct per diui-
'nem coissecto,non demon Dari quid HE, de eo cuius e E. caput. πν. III.
Ipsius vero quid est, est ne syllogismus & dea
monstratio, aut non est, quemadmodum nunc
ratio supposuitZsyllogismus enim aliquid de aliquo monstrat per medium, ipsum vero quid est, di proprium in eo quod quid eli prςdica
tur, haec autem necesse est conuerti. Si enim A
ipsi C yroprium est, planum , qudd & ipsi B &hoc o pii C:quare omnia ad inuicem . Verti enimuero di si Α, in eo quod quid est inest omni B. . & uniuersaliter B de omni Cineo quod quid est .dicitur, necesse & A in eo quod quid est des dici. si vero non sic aliquis accipiet duplicans , non necesse erit A de C praedicari in eo quod quid est: sed si A quidem de B in eo quod quid est, ipsum vero B non de quibuscunque in eo quod quid est,ipsum autem quid est ambo eadem habebunt: erit igitur & B de C quod quid est.si itaque ipsum quid est & ipsum quid erat esse ambo. habent, in medio termino erit prius ipsum quid erat esse. Et omnino, si est monstrare, quid est homo, sic C homo, A vero quid est, siue animal bipes, siue aliud quid: si itaque sy l-
362쪽
aogietabitur, necesse est A de B omni praedicari,
huius autem erit alia ratio media , quare & hoc
crit, quid est homo: accipit igitur quod oportet monstrare, nanque & B eu quid est homo. Oportet autem in duabus propositionibus , &primis & immediatis considerar maxime enim manifestum, quod dicitur, fit a qui igitur monstrant per id, quod conuertitur, quid est anima, aut quid est homo, aut aliud quodcunque entium, quod ex principio est petunx. quemadmodum , si aliquis existimat & animam esse idem
sibi ipsi causam vivendi, hoc autem numerum ipsum seipsum mouentem . necesse est enim petere animam, quod numerum esIe ipsum seipsum mouentem sic , ut idem existere.
Non enim si Aseqhi itur B , & hoc C, erit Aquod quid erat esse ipsius C, sed verum erat dicere, erit ' solum, neque si est A quod quid est.& de B praedicatur omni, hoc enim , quod est animali esse, praedicatur de eo, quod est homini ege: verum enim est omne homini esse animali esIe, quemadmodum & omnem hominem animal esse, sed non sic ut unum sit. Si igitur non sic acceperit, non syllogizabitur, quod Aest ipsi C quod quid erat esse, & substantia : si
Vero ita acceperit, prius erit acceptum C quod quid erat esse ipsius B, quare non demonstratum fuit, hoc enim in principio accepit. Verumenimuero neque per diuisiones via syllogi- , zat, quemadmodum in resolutione circa figuras dictum est: nusquam enim necessarium fit rem illam esse, cum haec sint, sed quemadmo
dum neque inducens demonstrat, non enim oportet conclusionem interrogare, neque in eo
quod datur esse, sed necesse est esse illis existen.
363쪽
demonstraretur diuisione, non tamen hac definitio syllogismus essicitur. Disi natio quὸd VJm qis id est non mouAretur definitisne, neque definitima contrari, , neque alio
cap. I III. SEdan ne est demonstrare ipsum quid est secundum substantiam Z ex suppositione autem accipientem ipsum quidem quod quid erat esse, hoc , quod est ex propriis in eo qudd quid est. haec autem in eo quod quid est sola,& proprium omne thoc enim est esse illi. An rursus accepit quod quid erat esse, & in hoc Z necesse enim est
per medium monstrare . Amplius quemadmodum neque in syllogismo accipitur quid est ipsum syllogizare,semper enim tota aut pars est propositio , ex quibus syllogismus , ita neque ipsum quod quid erat esse oportet inesse in syrulogismo, sed seorsum hoc a positis esse, & addubitantem, si syllogizatum est, aut non hoc. occurrendum est quod , hoc enim erat sy llogismus, & ad illum, quod, non ipsum quid erat esse syllogizatum est, quod certe: hoc enim positum fuit nobis ipsum quod quid erat esse: quare necesse est & une quid est syllogismus , aut ipsius quod quid erat esIe sylogietatum fuisse aliis quid . Et si ex suppositione monstret, veluti si malo inest diuisibile esse, contrario autem hoc, quod est contrarium inesse quibuscunque est aliquid contrarium : bonum autem malo est comtrarium , & indivisibile diuisibili: est igitur bo. iis inesse indivisibile esse. E. Hinc etenim accipiens ipsum quid erat esse
364쪽
monstrat:accipit .autem ad monstrandum ipsum quod quid erat este , alterum tamen sit: in demonstrationibus nanque quod est hoc de hoc, sed non ipsumό neque cuius eadem est ratio; &conuolitur. Ad utrosque vero, & ad mon-somem secundum diuisionem,& ad sic syllo-gietantem, eadem est dubitatio propter quid homo est animal bipes, pedestre, sed non animal& pedestre : cx iis enim, quae accipiuntur, nulla necessitas est unum fieri quod praedurator, sed quemadmodum homo idem esset & mu sicus Agrammaticus. Quomodo igitur definiens mon-1irabit substantiam, aut apsum quid est 3 neque enim sicut demonstrans ex confessis csse manifestum faciet, quod necesse est illis cxistentibus alterum quid esse, demonstratio enim hoc est, neque sicut inducens per singularia chiri manifesta sint,quod omne sic est, eo qubd nihil aliter est: non enim quid est monstrat,sed quod aut est, aut non est. quis igitur alius modus reliquus non enim monstrabit utique sensu aut digito. Amplius quomodo monstrabit quod quid est homo 3 necesse est enim scientem quod quid est homo, aut aliud quodcunque, scire, & quod est. non ens enim nullus nouit quod est, sed quid quidem significat oratio, aut nomen, cum dixero hircoceruus, quid autem est hirco- ceruus impossibile est scire. Verum enim uero, si
monstrabit quid est , dc quod est, & quomodo
eadem ratione monstrabit definitio enim unumquid significat, & demonstratio,quid autem estomo, & esse hominem , aliud est. Postea di per demonstrationem dicimus necessarium esse monstrati omne , quod est, nisi substan.
365쪽
tia sit, Ipsum vero esse nulli est substant a minenim genus est ipsum ens : demonstratio igitur erit quod est , quod &i nunc faciunt scientiae. Quid enim significat triangulum , accepit Ceometra, quod autem est monstrat: quid igitur monstrabit definiens quid est, aut triangulum
sciens igitur aliquis definitione quid est, si est non sciet, sed impossibile esto
Manifestum autem & secundum mosis definitionum, qui nunc sunt. quod non monstrant
definientes, quod est : nam etsi est ex medio aequale, sed propter quid est ipsum definitum,& propter quid hoc est circulus quaeritur. csIetenim & definitione orichalci dicere esse ipsum. neque enim , quod possibile est esse quod dici tur, assignant definitiones, neque quod illud st, cuius dicunt esse definitionem, sed semper licet dicere propter quia- si igitur definiens monstrat aut quid est, aut quid significat nomen si non est nullo modo ipsius quis est 3 esset utique definitio oratio idem quod nomen significans se S absurdum. Primum quidem enim & non substantiarum
esset utique & non entium , signiscare enim lucet Sc non entia Ainplius omnes orationes definitiones vrique Hent: esset enim nomen ponere cuscunque orationi: quare defini iones uti.
que disputaremus omnes, & Ilias definitio vii que esset. Amplius nulla scientia demonstrare
u lique, quod hoc nomen quid significat neque definitiones igitur hoc assignant. Ex his igitur neque definitio & syllogrsinus videtur idemens, neque eiusdem syllogismus & definitio Ad haec autem, quod definitio nihil demo
366쪽
falsum:neque enim A ipsi B inest, neque B ipsi
C : sed si harum media accepta fuerint propositionum falsς erunt propositiones, eo quod omnis conclusio falsa ex falsis eth, vera autem ex veris, altera autem sunt salsa & vera.
Postea neque falsa ex eisdem sibiipsis est enim falsa adinvicem& contraria de impossibi .a l. addit lia simul esse, veluti iustitiam esse iniustitiam,
audaeiam aut timorem, & hominem equum,aut bouem,&aequale, aut maius aut minus.
Ex positis vero sic, neque enim verorum eadem principia omnium, altera enim multorum genere sunt principia , dc neque conuenientia, quemadmodu unitates punctis non conueniunt, illae enim non habent positionem, haec autem habent. Necessse autem est, aut in media conuenire aut sursum, aut deorsum, aut hos quidem intro habere, illos autem extra terminorum. Sed neque communium principiorum pos. sunt esse aliqua, ex quibus omnia monstrabuntur : dico autem communia, veluti omne assirmare , aut negare genera enim entium altera
sunt.&haec quidem quantitatibus illa vero qualitatibus insunt solis, cum quibus monstrantur per communia. Amplius principia non multo pauciora sunt conclusionibus : principia enim propositiones sunt, propositiones vero aut ipsius assumpti termini aut iniecti sunt. Amplius co clusiones sunt infinit ei termini vero finiti. Ain
plius principia haec quidem ex necessitate , illa
Vero contingentia . Sic igitur cosiderantibus im.
possibile eadem este, aut finita, infinitis existe ali nu xibu conclusionibus.' Si vero aliter quodammodo dicat aliquis,
367쪽
tiociniorum, illa autem medicinae . qu IJ utique esset,quod dicitur aliud , praeterquam quod sunt principia scientiarum dicere autem eadem es.se, ridiculum est, quoniam haec sibi ipsis eadem
essent: sic enim omnia fiunt eadem.
Sed neque ex omnibus monstrari quodlibet idem est quaerere omnium esse eadem principia, Valde enim fatuum estmeque cnim in manifestis doctrinis hoc fit, neque in resolutione possibile est : immediatae nanque propositiones principia sunt,altera autem conclusio assumpta fit propositione immediata. Si vero quispiam diceret primas immediatas propositiones eadem esse principia , una in
unoquoque genere est, si vero neque ex omnibus , tanquam oporteat monstrari quodcunque, neque ita altero, tanquam sit unaquaeque scientia, altera derelinquitur,quod cognata sint primcipia omnium, sed ex his quidem haec , ex illis autem illa. Manifestum autem & hoc est,quod non contingit, monstratum nanque fuit, quod alia principia genere sunt differentium genere. Principia enim duplicia sunt,ex quibus, & circa quod : quae quidem igitur ex quibus, communia
sunt, quae autem circa quod , propria, Vt numerus' magnitudine . Onitudo.
Suodscientia ct sibile ab opinione, di vinabili diserepent: ct quid
x x II ILSCibile autem & scientia disserunt ab opina- Text. Α bili & opinione , quoniam scientia quidem niuersalis & per necessaria: Inecessarium vero
368쪽
non contingit aliter se habere in sunt autem nonnulla vera quidem , quae contingunt aliter se habere, planum igitur, quod circa haec quidem scientia non est, et Ient enim impossibilia aliter se habere, possibilia aliter se habere. Verum enimuero neque intellectus dico enim intellectum principium scientiae in neque
scientia in demonstrabilis: hoc autem est acceptio immediatae propositionis. Verus autem est intellectus, S scientia,&opinio,& quod per haec dicitur. quare derelinquitur opinionem esse circa Verum quidem, ut falsum, contingens autem , & aliter se habere , hoc autem est acceptio immediatς propositionis,& non necessariae. Et confessum autem est sic apparentibus, nanque & opinio incertum est,& natura talis. Ad haec autem nemo putat opinari, quando existimet impossibile aliter se habere , sed scire, sed quando esse quidem sic, sed tamen & aliter. nihil
prohibet tunc opinari, tanquam quod talis opi- al. I.quο- nio sit. Necessarij vero scientia est, ' quomo-
modo igi- do igitur est idem opinari & scire 3 & proptertur non est. quid non erit opinio scientia ,si quis ponet, omne, quod nouit, contingere opinari consequetur enim hic quidem sciens, ille vero opinans per media quousque ad immediata venerit. quare, si quidem ille nouit, & qui opinatur nouit, quemadmodum enim & quod opinari est, &. propter quid, hoc autem ipsum medium. An si quidem ita suspicabitur non continis gentia aliter se habere, quemadmodum se ha- bent desinitiones, per quas sunt demonstrationes, non opinabitur, sed sciet. si autem vera quidem esse , non tamen haec utique ipsis inesse secundum substantiam,& secundum formam,
369쪽
opinabitur, & non sciet vere ipsum quod, dc ipsum propter quid, si quidem per immediata
opinabitur, si autem non per immediata, ipsum quod solum opinabitur. Eiusdem vero OPinio,&scientia non omnino est, scd quemadmodum& falsa di vera eiusdem quodammodo sunt, ita &scientiae, opinio eiusde: etenim opinionem Veram , & salsam i ut nonnulli quidem dicunt eiusdem esse; absurda contingit exigi, &alia,&non opinari quod opinatur falso Quoniam vero idem pluribus modis dicitur
est quidem ut contingit, est autem ut non : commensurabilem nanque esse diametrum vere opinari absurdum est , sed quod diameter . circa quam opiniones, idem, , ita eiusdem est: quod quid autem erat esse utique secundum rationem non est idem , consimiliter autem & scientia &opinio est eiusdem , haec quidem enim sic animalis , Ut non contingat non esse animal, illa: vero ut contingat, Vesuti si hcc quidem quod ho , minis est', illa vero hominis quidem, non autem quod hominis: idem enim est, quoniam homo, hoc autem sic non idem. Manifestum a
tem est ex his , quod neque opinarr simul idem & scire contingit, simul enim habire posset si spicionem, quod aliter se habete; & non ali rer. idem esset , quod non contingit, in alio quidem
enim utrunm esIe contingit eiusdem, ut diruim est, in eodem autem non sic possibile est . habebit enim suspicionem simul ut quod homo esset, secundum quod animat: hoc enim esset non contingere esse non animaI., & non secundum quod animal , hoc enim esset siα contingere. Reliqua vero' quomodo oporteat distribuere
in discussa , di intellectu, bc scientia,& arte, ,
370쪽
3s Arist poster. resol. Lib. 1.
& prudentia , & sapientia , illa quidem Matur Iis , haec autem moralis speculationis magis sunt. Solertia vero est bona quaedam coniectatio in non perspecto tempore medij, veluti si quispiam videns, quod Iuna splendorem sem- . per habet ad Solem, celeriter excogitauit propter quid hoc, quoniam propter id, quod splen- M of l descit a sole , aut ' disputantem cum diuite, no-co in hau uix , quoniam Mneratur, aut propter quid ami- ἡ ' ὸ is ii ci iunt 3 quoniam inimici eiusdem. Omnes enim
L causas medias videns summas cognouit.splen-
q.- , . didum esse ad solem sit in quo A, splendore a I sole, in quo B, luna, C: inest itaque, lunae pis -m quidem ipsi C ipsum B splendere aso le:ipsi autem B ipsum A ad hoc esse splendidum , a quo splen- .det: quare & ipsi Cine1h ipsum Aper B.