장음표시 사용
391쪽
men monstrant, dictum est in praecedentibus: utiles vero essent ita solum ad syllogizandum ipsum quid est. Atqui videretur utique,nihil, sed statim accipere omnia ac si quispiam a principio acciperet absque diuisione. Differt autem aliquid primum &posterius
eorum quae pra dicantur praedicari, ut dicere, animal mansuetum bipes,aut bipes animal man. . suetum:si enim omni ex duobus est & vnti quiddam est animal mansuetum, & rursus ex hoc &differentia, homo,aut quodcunq; in quod unum sit,necessarium est diuidentem petore. Amplius ut nihil derelinquatur in eo quod quid est, ita solum contingit, quando enim primum acceptum sit genus, si inferiorum quidem aliquam diuisionum accipiat,non incidet omne
in hoc : ut non omne animal aut integris aut
scissis pennis est , sed pennatum animal omne, huius enim disserentia haec, prima vero differentia est animalis, in quam omne animal incidit i similiter autem & aliorum uniuscuiusque& extrinsecorum generum , & corum, quae 1ub ipso, ut auis , in quam omnis auis, & piscis, inquam omnis piscis: ita .igitur procedenti est scire, quoniam nihil derelictum fuit, aliter autem & derelinquere necessarium est,&no scire. Net.2o. Nihil autem oportet definientem & diuidentem omnia scire entia, quamuis impossibile dicunt esse aliqui, differentias scire, qua sunt ad unumquodque non scientem unumquodq; , sine autem disserentiis non esse unun quodque scire:
a quo enim non differt, idem esse huic , a quo autem differt, iterum ab hoς. Primum quidem igitur hoc salsum est: non enim secundum omnem
392쪽
nem disserentiam alterum est: multae enim differentiae insunt eisdem specie, sed non secundum substantiam, neque per se. Postea, quando acceperit opposta & differentiam , & quod omne incidit hinc aut inde , & acceperit in altero quod quaeritur esse,&hoc cognoscat, nihil differt scire, aut non scire in quibuscunque praedi. cantur aliis differentiar : mani testum enim est, quoniam si ita procedens venerit in haec, quorum non amplius est disserentia, habebit rationem substantiae, omne autem incidere in diuisionem, si sint opposita, quorum non est medium,non est petitio:necesse obst enim omne in altero ipsorum esse, siquidem illius differetia erit. Ad construendam vero definitionem per di, GH.Liuisiones,tria oportet coniectare, ut accipiantur,
quae praedicantur in eo quod quid est, & haec ordinare quid primum, aut quid secundum est, &quod haec omnia sint. Est autem horum unum primum per id,quod possumus , quemadmodum ad accidens, syllogyrare , quod inest, & per genus construere:Ordinare autem, ut Oportet,ctit,s primum acceperit, hoc autem erit, cum acceptum fuerit, quod omnibus sequitur , illi autem non omnia, necesse est enim esse aliquid tale: hoc autem accepto, iam in inferioribus idem modus est, secundum nanque aliorum primum erit,& tcrtium consequentium, ablato enim superiori,quod consequitur aliorum primit erit: consimiliter vero & in aliis. Quod autem omnia haec sint, manifestum est ex eo quod accepit,& primum secundum diuisionem, quoniam omne aut hoc , aut hoc animal est : inest autem
393쪽
vero non amplius esse disserentiam, aut &statim cum ultima differentia a toto non disserte specie hoc: manifestum enim quod neque plus adiacet, omnia enim in eo quos quid est accepta sunt horum, neque deficit ullum:aut enim genus, aut differentia utique esset, genus quidem
igitur & primum, & hoc quod cum differentiis
assiimitur di differentiae vero omnes habentur non enim amplius sunt posteriora specie: nan. i que differret utique ipsum ultimum , hoc autem dictum est non differre. Quaerere Vero oportet inspicientem adsimilia & indisserentia:primum quid omne idem habent, postea rursus in alteris, quae in eodem quidem genere sunt cum illis: sunt autem ipsis quidem eadem specie , ab illis autem altera: quando autem in his acceptum fuerit aliquid omnino idem, & in aliis consimiliter in acceptis omnino considerare , si idem, quousque ad unam deuenerit rationem , haec enim erit rei definitio: si vero non processerit in unam, sed in duas, aut plures planum Fbd non esset utique unum aliquid
quod quaeritur, sed plura. Vt dico, si quid
est magnanimitas quaereremus , considera
dum in quibusdam magnanimis, quos scimus, quid habent unum omnes in quantum tales,ivi si Alcibiades magnanimus , aut Achilles,& Aiax, quid unum omnes habent non tolerare iniuria assecti, ille enim bellauit, iste autem iratus est , hic vero interemit seipsum Rursus in alteris , ut Lysandro , aut Socrate,
si utique indimerentes sunt & bona & mala sortuna affecti h*c duo capiens considero,
quid idem habeat, & non impossibilitas cir-
394쪽
ta fortunas , & non tolerantia cum iniuriantur , si vero nihil, duae utique species essent magnanimitatis. Semper autem est hinnis definitio uniuersalis: non enim alicui oculo dicit salubre Medicus, sed aut omni, aut specie determinans: facilius autem est singulare definire, quam Vniuersale . quapropter oportet a singularibus ad uniuertalia transire : aequivocationes etenim latent magis in uniuersalibus, quam in indifferentibus. Quemadmodum autem in demonstrationibus oportet esse ipsum syllogyzatum suisse, ita&in definitioniiuis manifestum est: hoc autem erit, si per ea, quae singulariter dicuntur, sit in unoquoque genere definire seorsum, ut simile non omne. sed quod in coloribus& figuris,&acutum, quod in voce,& ita in commune proῖredi Obscruantem , ne aequi uocaim incidat. Si vero neque disputare Oportet transnlationibus , planum quod neque definire, neque translationibus, neq; quaecunque dicuntur translationibus:disputare enim necesse crit in translationibus.
auo pacto problemata venentur tum d
uisione , tum etiam pro- . portione.
AD hoc autem quod habeamus problemata,
eligere oportet & decisiones dc diuisiones, ita vero eligere supponentem genus commune Omnium , ut si animalia essent, Ouae speculata sunt, qualia omni animali insunt: his autem ac ceptis rursus 1eliquorum primo, qualia omne v sequan
395쪽
sequantur : ut si hoc est auis, qualia omnem sequantur auem, & ita semper proxima : planum enim O habebimus iam dicere propter quid insunt consequentia iis quae sunt sub communi, ut propter quid homini aut equo insunt. sit autem animal, in quo A: B vero consequentia omne animal : in quibus autem C D E aliqua animalia: planum igitur propter quid B inest ipsi D. nanque per A : conli militer autem dc aliis. E t semper in aliis eadem est ratio, nunc quidem igitur secundum tradita communia n mina dicimus. . Oportet autem non solum in his considerare , sed & si aliud quid visum fuerit inexistens commune xcipientem,postea quae hoc sequitur, & qualia hoc sequuntur, Ut cornua habentia habere erinaceum , & non utrin-mae dentata e sse : rursus cornua habere, quae sequitur, planum enim propter quid illis inerit. quod dictum est, propter enim cornua habere inerit. Amplius autem alius modus cst secundum proportionale eligere: unum enim acci. pere non est idem, quod oportet vocare sepeum.&spinam,& os, erunt autem consequentia &his , tanquam una quadam narura tali existente. Eadem vero problemata sunt, haec quidem eo , qudd idem medium habent, ut quo- ὰwτιπμ niam omnia ' contra resistentia. horum au. oiσασιν rem quaedam genere eadem sunt, quaecunque eraeὸ diei habent differentias eo quod aliorum, aut aliterti, hoe est sunt . Vt propter quid resonat aut propter quid currarii sta apparet' di propter quid iris 3 omnia enim nacisi adem problemata sunt genere ,omnia enim sunt refractio, sed specie altera. Aliqua vero eo,
bd medium sub altero medio est, differum
396쪽
problemata, ut propter quid Nilus decrescente mense magis fluit Z quoniam hybernior decrescens est , & propter quid hybernior decrescens est 3 quoniam Luna deficit, haec enim ita seli
Luomodo cause 9 6sectius habeant iu- Drse:9 quo pacto causa venentum. an υnitu elo plures snt ca a. cap. x. DE causa vero & cuius causa dubitaret HIque aliquis, an quando est: causatum & causa Text. est ; quemadmodum fi fluunt solia , aut deficit,& causa fluendi solia, aut deficiendi erit, veluti , si huius est lata folia habere, ipsius vero deficere , est terram in medio esse , si enim non est, alia quaedam erit causa ipsorum, siue causa est simul oc cantum, ut si in medio terra est, deficit , aut si lati solium est, fluunt folia. Si vero sic simul utique essent,& monstrarentur per se inuicem. sit enim lolio fluere, in quo A : latis lium vero in ovo B: vitis aurem in quo Ci. si itaque ipsi B inest A, omne enim latifolium fluit λ. lio,rpsi vero C inest B, omnis enim vitis est lati folia ipsi C inest Α,& omnis vitis fluit solio. causa vero B medium . sed& quoniam tali folia est vitis est per solio fluere demonstrare. sit enim Dquidem lati solium,E vero solio fluere . vitis autem in quo F: ipsi itaq; F inest E , folio fuit enimhmnis vitis, ipsi autem E D, omne enim solio fluens est latifolium,omnis igitur vitis est latifoli Dcausa autem est solio fluere. Si vero non
397쪽
prior est eo cuius est causa,&deficiendi quidem causa est in medio terram esse:quM autem in medio terra sit,non estcausa ipsum deficere: si igitur per causam quidem demonstratio est propter quid quae vero no per causam ipsius quod, quM quidem terra quidem in medio est,nouit,propter quid autem non : quoniam ipsum deficere non
est causa, quod sit in medio . sed hoc ipsius deficere,manifestum est in ratione nanque ipsius deficere inest esse in medio: quare planu quod per hoc,illud cognoscitur, sed non hoc per illud. An contingit unius plures esse causas Θ si enim: est idem de pluribus primum praedicari:sit A ipsi B primo inexistens , & ipfi C alij primo,& haec ipsis D E, inerit igitur A ipsis DE, causa vero est ipsi quidem D B. ipsi vero E C :quare causa quidem existente, necesse est tem esse, re autem existente, non n esse est omne essis, quodcunque sit causa,sed causa quidem,non tamen omnis. Aut si semper uniuersale problema ell, dc cau-- sa totum quiddam, & cuius causa uniuersale , Ut solio fluere toto aliquo determinato licet species
ipsius sint,&his uniuersaliter. aut plantis,aut his plantis: quare & medium aequale oportet esse inli is i&cuius causa,& conuerti.vt propter quid arbores folio fluunt, si itaque propter congela iOnem humidi, & si solio fluit arbor, oportet esse congelationem, & si congelatio inest non cuicunque, sed arbori est inlio fuere. Utrum
aurem contingit non eandem causam esse eiusdem omnibus, sed alteram aut non an
si quidem per se demonstretur, Sc non per signum,aut accidensi non potest fieri: nano ratio 'ς ῖremi medium est si veto non ita contingi
398쪽
ra autem de cuius causa ,& cui considerare secundum accidens , non tamen videntur problemata esse .si vero non similiter habebunt m dium, siquidem sunt aequivoca, aequivocum medium est:si vero ut in genere,similiter habebunt,
Vt propter quid & permutatim proportionale alia enim causa est in lineis, & numeris , & e dem utique , inquantum quidem lineae, alia,
inquantum vero habens augmentum tale, Eadem , ita & in omnibus : huius autem similite esse colorem colori, & figuram figurae, aliam alij, aequivocum enim est limite in his: hic quiadem fortasse proportionabiliter habere latera.&aequales angulos, in coloribus veto sensum unum esse, aut aliud aliquid tale : quae vero secundum analogiam . eadem & medium habebunt secundum analogiam. se habet autem se consequi, causa sibiinvicem , & cuius causa, &cui causa: singulum quidem accipienti, cunis
causa in plus est, ut extrinsecos aequales esse qua liuor in plus est . quam triangulum, aut quadrari, gulum, omnibus vero aequaliter : Quaecunque enim quatuor rectis aequales esse extrinsecos, de medium similiter: est autem medium ratio primi extremi: quocirca omnes scientiae per definitionem fiunt. ut solio fluere simul sequitur vi rem & excedit, dc ficum & excedit. sed non omnes , sed aequale est: si igitur acceperis primum medium , ratio solio fluendi est : erit enim priumum quidem in altera medium, quoniam talia omnia sunt postea huius medium, quoniam succus congelatur, aut aliud aliquid tale. quid autem est folio fluere, congelari succum in coni ctu seminis. In figuris vero ita assignabit, quae rentibus assecutionem causae & cuius causa. sit
399쪽
A ine istens B omni: B vero unicuique eorum, quae D, in plus autem a B utique uniuersale esset iis, quae sunt D, hoc enim dico uniuersale,quod
non conuertitur: primum vero uniuersale, cum quo unuinquodq; quidem non conuertitur, Omni autem conuertuntnr & non excedunt: ipsis
itaque D causa est totius A ipsum s. oportet igitur A in plus quἱm B extendi: si vero non quid magis causa erit hoc illius 3 si itaque omnibus L inest ipsum A, erunt aliquid illa unum om- . . Dia aliud a B: si enim non, quomodo ei it dice-rς , quod cui .inest E , ipsum A omni inest : cui vero A , non omni ipsum E Z propter quid enim . ., t I hQn ζrix aliqua causa, ut insit omnibus D 3 sed n. - unquid Sc quae sunt B, erunt aliquid unum i ποῦ ν Cunsiderare oportet laoc,& sit C: contingit ' itaque eiusdem plures causas elle, sed non iiDM' ris dem specie. ut Fbd longaeua sint, quadrupeda, eo quia non habent bilem , volatiliai Vero eo quod sicca sunt, aut alterum quid. Si vero ad individuum non statim veniunt , non
D si tum v num est medium , sed & plura, &cau- V:μt V plures : utrum vero causa mediorum, quod
ρ uniuersale primum, aut quod ad singulare, sin- ν - μ' gularibus 3 planum itaque ea esse quae pro im P 6 v bant unicuique, cui sunt causa, primum enim 't Ityr sub uniuersali esse, haec est causa. ' ut ipsi D*'ἱ inesse ipsum C, ipsum . A inesse, est causa: ipsi λ , 'o igitur D ipsum C, causa ipsius est A, ipsi vero cI- ω 'εμ ipsum B, huic autem idem . V μη ς De syllogismo igitur ac demonstratione, α
400쪽
Tv principiis pero & quomodo fiunt nota, & Iu ς0g00scens ii ius, hinc est planum addubitantibus primum : quod quidem igitur non contingit se ire per demonseationem ΓΠ0 ς ι Primi principia immediata, dictum
Immediatorum vero cognitici virum eadem sit, aut non eadem dubitare posset aliquis : & virum scientia utriusque, aut non, aut huius quidem scientia, illius vero alterum quid genus, & virum non inexistentes habitus irna-
iores habentes cognitiones demonstratione latere: sit vero accipimus, non habentes prius, quomodo utique cognosceremus . & disceremus ex non praeexistente cognitione 3 impossibile nanque, quemadmodum & in demonstratione di-
habere possibile est, neque ignorantibus, & nullum habentibus habitum innasci.Necesse igit habere quidem aliquam potentiam, non talem autem habere , quae est his honorabilior secundum certitudinem. Apparet autem hoc utique omnibus In existens animalibus : habent enim congenitam potentiam indicatiuam, quam vocant sensum: inexistente autem sensu, in aI1is quidem animalium fit permasio sensati, in aliis Vero non hi, in quotcunque igitur non fit, aut omnino, aut circa quae non fit, non est his cognitio extra ipsum sentire, in quibus vero inest