장음표시 사용
401쪽
cum multa talia fiant, iam disserentia quaedam sit, v t his quidem fiat ratio ex talium permansione, his vero non. Ex sensu quidem igitur sit me- Ide in prore moria, quemadmodu dicimus, ex memoria ummio meta- ro, quae plerunque eiusdem fit,experientia.mul- ε . ta nanq, memoriae numero experientia . una est, experientia autem aut ex omni quiescente uniuersali in anima, aut uno praeter multa, quod
utique in omnibus unum sit illis idem, est artis . principium & scientiae: si circa generationem quidem , artis, si vero circa ens, scientiae. Neque itaque insunt determinati habitus , neque ab aliis habitibus fiunt notioribus, sed a sensu, ut in pugna versione facta uno stante, alter stetit, postea alter , quousque ad principium venit, anima vero est talis, ut possit pati hoc. Quod autem dictum quidem fuit pridem, non
mani R sle vero diruim fuit. rursus dicamus. Cum enim steterit indifferentium unum, pri, mum quidem in anima uniuersale est, sentitur etenim singulare, sensus vero ipsius uniuersalis est, ut hominis, sed non Calliae hominis . Rursus in his statur, quousque ad impartibilia steterint & uniuersalia, ut tale hoc animal, quounque animal, & in hoc consimilitet: planum itaque , qudd nobis prima inductione cognoscere nece sarium est, sensus etenim sic uniuersale sa- est. Quoniam vero habituum, qui circa discur, sum sunt, quibus verisieamus, aliqui semper veri sunt, alij vero suscipiunt salsum ,ut opinio ecratiocinatio, vera autem semper sunt scientiri& intellectus,& nullum scientia genus aliud certius est. quam intellectus,principia vero dem omsi innum notiora simi , seientia atrum. mnis cum
402쪽
eum ratione est, principiorum quidem scientia utique non erit: quoniam vero nihil contingit esse verius scientia, quam intellectum. intellectus utique erit principiorum ex his considerantibus ,& quoniam domonstrationis principium non est demonstratio: quare neque scien δρxis est scientiar si igitur nullo aliud pr ter scien I o μης tiam genus habemus verum , intellectus μή utique erit scientiae principium,& pxincipium quidem principii Met simili- utique erit: si autem om- r. uis, consimilitet se habent ad om-
403쪽
Duid intendit, is qua ratiocinandi stulti. caput Drimum.
goti,, est methodum inuenire, perquam poterimus syllogizare de omni proposito problemate ex probabilibus, & ipsi din putationem sustinentes, nihil dicemus repugnans. Primum igitur dicendum,
quid est syllogismus,& quq eius differentis,quomodo sumatur dialecticus syllogismus: hunc enim
404쪽
enim quaerimus secudum proposi tum negotium. Est itaque syllogismus oratio in qua positis qui busdam aliquid aliud a positis ex necessitate accidit , per ea quae posita sunt. Demonstratio vero est, quando ex veris 3c primis syllogismus erit, aut ex talibus, quς per aliqua prima & vera , eius quae circa ipsa est, cognitionis princi pium sumpserunt. Dialecticus autem syllogi fmus est, qui ex probabilibus est collectus. Sunt autem Vera & prima, quae non per alia, sed per seipsa fidem habent.Non enim oporter in disciplinaribus principiis inquirere propter quid sed secundum unumquodque principiorum ipsam per se esse fidem. Probabilia autem sunt quae Videntur omnibus, aut plurimis , aut sapientibiis:& his vel omnibus, vel plurimis, vel maximὰ familiaribus, & probatis. Litigiosus autem est syllogismus ex iis quae videntur probabilia,non sunt autem. Et qui ex probabilibus quidem, aut ex iis quς videntur probabilia est apparens. nenim omne quod videtur probabile , est proba bile : nihil enim eorum, quae dicuntur probabilia in superficie, habet omnino phantasiam,ve . 1ut circa litigiosarum disputationum principia accidit se habere: statim enim. saepius etiam eis
qui parua videre possunt manifesta est in his salmatis natura .Ergo prior quidem eoru , qui dicti sunt litigiosi syllogismi, etia syllogismus dicatur: reliquus vero litigiosus quide syllogisinus: yllogismus aute non,eo εν videtur quido ratiocinari, ratiocinatur autem minime.Amplius ait praeter omnes, qui dicti sunt, syllogismori ex iis , quae sunt circa aliquas disciplinas pecu Iiaria fiunt paralogismi : quemadmodum ire Geometria, &huic cogn*tis accidit se habete.
405쪽
Videtur autem hic modus disserre a dictis syllogismis: nam neque ex veris, & primis colligit fusigraphus, neque ex probabilibus : nam subdefiuitionem non cadit: neque enim quae omnibus videmur sumit, neque quae pluribus, neque tapientibus , & his, neque omnibus , neque plurimis , neque probatissimis , sed ex peculiaribus quidem disciplinae sumptis, Ron veris autem syllogismum facit: nam eo quod aut semicirculos describit non ut oporter, aut lineas aliquas ducit, non ut ducendae sunt, paralogismum facit falso scribens. species igitur systogismorum , ut figuraliter sit complecti, sintquet diei sunt,summatim autem dicendo de omnibus pra dictis. &de his quae postea sunt dicenda, intantum nobis determinatum sit: eo quod de nullo eorum exactam rationem assignare deligimus , sed aliquantulum figuraliter de his volumus pertransi-- , omnino sumiens arbitrantes esse secundum propositam methodum, posse cognoscere .FO- modo unumquodque illorum se habet.
Ad quot utilii Dialectica , disserendique dissiplina. Caput II. Consequens autem est ex iis quae dicta sunt, dicere ad quot,& quae utile sit hoc negotium.Est autem ad tria. ad exercitationes,ad colloquia, ad eas, quae secundum Philosophiam sunt, disciplinas.Quod igitur ad exercitationem sit utile , ex his perspicuum est:methodum enim habeotes, sacile de proposito argumentari po-qprimus. Ad colloquia vero, eo quod multorum
unumerantes opiniones, non ex extraneis , sed
propriis doctrinis sermocinabimur ad eos
406쪽
transmutantes, quicquid non bene videntur nobis dicere. Ad secundum philosophiam autem disciplinas: quod potentes ad utraque dubitare, facile in singulis intuebimur verum , & falsum:
praeterea autem ad prima eorum, quae in unaquaq; disciplina sunt principia.Nam ex propriis 1ecundum propositam disciplinam principiis, imposssibile est dicere aliquia de ipsis, eo quod
prima principia sunt omnium: per ea vero,ροῖς sunt circa singula probabilia, neeesse est de illis transgere. Id autem proprium, maximeue peculiare Dialecticae est. nam cum sit inquisitiua, ad omnem methodorum principia viam habet. habebimus autem perfecte methodum, quando perinde habebimus ac in Rhetorica, & Medicina , & huiusmodi facultatibus: hoc autem ex iis , quae contingunt facere, quae eligimus.Nam neque Rhetor omni ex modo persuadebit, neque Medicus sanabit : sed si ex iis, quae conum gunt nihil omiserit, sufficienter eum discipli. nam habere dicemus. Ex quibur, O quot,disceptatio dialectica connet. Caput III.
PRimum igitur considerandum ex quibus est methodus i si quidem sumpserimus ad quot, di quae , & ex quibus orationes,& de quibus syllogismi, & quomodo his abundemus, habebimus sussicienter propositum. Sunt autem num xo aequalia, & eadem ea, ex quibus Oratione .& de quibus syllogismi: fiunt enim orationes ex propositionibus : de quibus autem GIlogi mi fiunt problemata sunt. Omnis autem propinsitio, & omne problema, aut proprium. aut serius , aut accidens indicat etenim differenti cum sit generalis . cum senere ordinanda est.
407쪽
Quoniam autem proprium hoc quidem quid est este significat, illud autem non significat, diui datur proprium in utrasque praedictas partes , 5c vocetur illud quod quid erat esse significat terminus: reliquum vero secundum communem de ipsis assignatam nominationem nuncupetur
proprium. Manifestum igitur ex iis . quae di ctaiunt, g, secundum praesente diuisionem quatuor
omina accidit fieri,aut propriu, aut terminu,aut genus, aut accidens. Nemo autem nos opinetur dicere, quod unumquodque horum secundum se dictum propositio, vel problema est sed quod ex his d problemata,&propositiones fiui Disserunt autem problema, & propositio mn- do: nam, cum sic dicitur, putasne animal grensibile bipes, definitio est hominis, &putasne animal genus est hominis Z propositio fit. si autem, utrum animal gressibile bipes definitio est hominis, an non 3 problema sit. Similiter autem dc in aliis. Quare merito aequalia numero problemata , & propositiones sunt: nam ab omni propositione problema efficies mutans modum. De Termino , Troprio, Genere, ct cincidente.
caput IIII. DIcendum autem, quid Terminus, quid Proprium, quid Genus, quid Accidens. Est alitem terminus quidem oratio quid erat esse significans. Assignatur autem aut oratio pro nomine:
aut oratio pro oratione: possibile est enim & eo gum, qiue sub oratione significantur, quaedam definiri. Quicunque autem quolibet modo nomine assignationem faciunt, manifestum quo-.Itiam non assignant ij rei definitionem, eo quod omnis definitio oratio quaedam est: accommό datum tamen termino. & huiusmodi ponen-
408쪽
dum est i ut quod honestum est , decens. Similiter autem & utrum idem sensus , & disciplina , an diuersum: etenim circa definitious, utrum idem, an diuersum, plurima fit immoratio. Simpliciter autem accommodata termino
omnia dicantur,quae sub eadem disciplina cum definitionibus continentur. Quod autem omnia quae nunc dicta sunt, huiusmodi sunt manifestum ex his. Potentes enim quod idem,& qubddiuersum disputare, eodem modo, &ad definitiones argumentari facile poterimus : nam ostendentes quod non idem est, interimentes erimus definitionem,no tamen conuertitur quod nunc
dictum est:no enim sufficiens est ad astruendum definitionem ostendere idem esse: attamen ad destruendum, sufficiens est ostendere qubd non idem est.Proprium autem est , quod non indicax quid est esse , soli autem inest,& conuersim praedicatur de xe: ut proprium est hominis Grammatices esse susceptiuum. Nam si homo est, &Grammatices susceptibilis est dc ii Grammatices susceptiuum est, & homo est. Nemo enim proprium dicit,quod contingit alij inesse.ut homini dormire,neque si forsitan per aliquod tempus inest soli.Si autem ' forte dicatur aliquid ta- tum proprium, non simpliciter: aliquando, vel ad aliquid dicetur: nam ex dextris quidem esse. aliquando proprium est.Bipes autem ad aliquid proprium est dictum: ut homini ad equum , de
canem. Quod autem eorum quae contingunt iiij inesse , nullum conuersim praedicatur, manifestum est tmon enim necessarium est si quid .dormit, hominem esse. Genus autem est, quod
da pluribus , & disserentibus specie in eo quod
409쪽
ea dicuntur, quaecunque conuenit eum, qui Interogatus est, reddere quid est, quod propositum est: quemadmodum de homine conuenit eum, qui interrogatus est, quid id est,quod propositum est. dicere quod animal. Generi autem accommodatum est utrum in eodem genere
aliud alii, an in altero sit. Nam & huiusmodi
sub eandem methodum cadit cum genere: disputantes enim quod animal genus hominis, simpliciter & bovis . disputantes erimus quoniam haec in eodem sunt genere : si autem alterius quidem ostendamus quod genus est,alterius autem quod non est , disputantes erimus: quoniam non in eodem genere haec sunt. Accidens autem est, quod nihil horum est, neque definiatio , neque proprium, neque genus, ineli autem rei. Et quod contingit inesse cuiuis uni, dc eidem, & non inesse: ut sedere contingit inesse alicui eidem & non inesse, similiter autem dc alisbum : nam & idem nihil prohibet quandoque
album, quandoque non album esse. Est autem accidentis definitionum secunda melior: nam cum dicitur prima, necessarium est si debet quia intelligere,praescire quid est terminus,& genus,& proprium: secunda autem persecta est ad cognoscendum,quid est quod dicitur per se. Annectantur autem accidenti , & quae ad se inuicem sunt comparationes quolibet modo ab accidem te dictae: ut virum honestum, an quod conserti expetibilius: & virum quae est secundum virtutem, an quae secundum voluptatem suavior vita:& si quil aliud similiter his est dictum: in om.
pibus enim ratibus viri magis praedicatum accis dit, quaestio fit. Manifestum est autem ex his,
quoniam accidens nihil prohibet,& quando, ita
410쪽
ad aliquid proprium fieri, ut sedere cum sit accidens,quando quis solus sedet, tunc aliquando proprium erit: solo vero sedente,ad non seden-
res proprium: quare & ad aliquid,& aliquando nihil prohibet accidens proprium fieri, simplinciter autem proprium non erit.
Suod eatara pradicata aliquid elaudant eorum qua definitio eontinet. Cap. V. Non lateat autem nos,quoniam quae ad pro prium δε genus, & accidens omnia dicun. turm ad definitiones conueniet dici. Ostendentes enim quoniam non ei soli inest, quod est subdefinitione squemadmodum & in proprio in aut quoniam non genus quod assignatum est in definitione, aut quoniam non inest aliquid eorum quae in definitione dicta sunt, quod quidem &in accidente dici potest,interimentes erimus definitionem. Quare secundum prius assignatam rationem omnia erunt quodammodo difinitioni accommodanda, quae numerata sunt. Sed non propter hoc unam in omnibus uniuersalem -- thodam quaerendum neque enim facile inuenire hanc est: & si inueniatur. omnino obscura,de insuauis plane suerit ad propositum negotium. Propria vero in unoquoque terminatorum generum assignata methodo , facile ex iis quae citiaca unumquodque propria sunt, decursus propositi fieri possit. Quare uniuersaliter figura qui dem, quemadmodum diruim est prius, diuidenadum cst: reliquorum autem ea. quae maxime sunt singulis peculiaria, annectendum, definitioni & generi accommodata ea nuncupantes:pene