장음표시 사용
171쪽
diversa sibi imaginatur. Est veris mirabilis hujusce spiritus --llNam sicut anima nostra rationalis objectum, quod mediante phant sinate seu specie phantastica materiali percipit, spiritualiter exprimit in specie intelligibili, tam impressa quam expressa ; ita illa quamcunque rem in dea insensibili cli incorporea perceptam, sensibiliteris corporaliter
exprimit, partium numeros, magnitudines, colores, ahaq; accidentia, juxta Meae praescriptum in materia disponendo formando. Et sic Gmnes rerum visibilium speclas in hocum verso nihil sunt aliud, quam actus phantastici animae mundi, ab Ideis suis ortum trahentes, seu vita Ius species, ad similitudinem sive physicam sive repraesentativam caul rum dealium sensibiliter formataeo expressae. Quamvri ad generati nem cuiuscunq; rei videatur sussicere, si communis ille rerum opifex, speciem impressam sve deam, eouis insensibilem incorpoream, in
eamentis, juxta naturalem ideae ipsius exigentiam , sic dea cum omnibus suis partibus ex invisibila fiat visibilis, accessu diversarum cor ditionum ac dispositionum, sicut externae rerum quas videmus species accedente lumine fiunt visibiles, eoq; ablato in chaos suum recidunt. Uard adstars latexi multarum emina rerum, creabae eum: tio, 'ix attamen udam Meam vera re tonu abra
De Occultis mira bilibus atomorum e viis.
UT 'evmoeoimici omnia naturae mirabilia adaequale possint
explicare, praeter spiritum mundi, qui est omnitam operatiinnum causa trectiva, Mideas, quae sunt causae exemplares spis rata mundi determinatrices, docent a singulis corporibus quae clam effluvia promanare, quae non parvum sunt naturae miraculum, siVesint Iidentali prout est odor, quem vel urticus lilii flos in immentum mi die, sive substantistia quorum communiter duo potissimum senem sta untur vapor, qui est humida a defuwm qui in sicca exha-Diyitia i GOosl
172쪽
iatici, quae duae exhalationes adeo interdum tenues sim ac si1btiles ut sensum omnino effugiant. Et plura longe invisibiliter ac insensibiliter quam manifeste ac sensibiliter e corporibus emanant in nobi sinetipsis longe plus occulte ac insensibiliter expirari ac transpirari, quam sensibi liter excerni, communis tenet Medicorum opinio. Haec rerum ectuvia explicari blent per atomos, multo quidem subtiliores illis, quas in radio solari locum obscurum penetrante, Mi erassiori nebula quandoque videmus. Probantur veris sequentibus expe
Datur fungus quidam cadaverosus, cujus faetorem homo percipit II. si plurimis distans passibus. Animalium quoq; cadavera per lon'gissima terrarum patia plurimum faetoris exhalant, quem commuta λ in Graecia praclio, ad quingenta milliaria, Aquilae, corvi, vultures persensisse, ad illa depascenda longinquis e regionibus advolasse scribuntur odorem felicis Arabiae, dispanici Rosmarim, ad aliquot milliaria alitoribus distantia percipi testantur, qui maria illis regi
nibus vicina sulcarunt. Notum est ventos easdem qualitates secum, here, quas haben loca etiam remotissima, ex qurbus veniunt.
Talia muria dimittunt ferae, ut lepores,in vulpes, in suam pedinistem Leporem transcurrisse aliquem locum longo post tempore canis odoratur Venatores qum vulpium odorem diu post vulpis disceo sum persentiscunt, sive, ut superius dixi, Muvia illa sint substantialia.
Qiirlibet homo de suo corpore plurimum transpirat, ut ante dixi mus hinc canes Dominos suos odore bio brunt discernere. Fuit aliquando Pragae Religiosis quidam, qui Elo odoratu omnia norate plorare, instar sagacissimi canis discernere, a qua persona ex plurium
adstantium numero res aliqua vel levissime fuerit contacta. Talia etiam Muvia, quidem sat mordacia exhalant cepae, nasturtium, raphanus rusticus, alia vaporosa, ita ut etiam oculos satis quandoq; remotos offendant. Londini ex carbonibus sessilibus, quibus Angli cos instruere blent, tanta multitudo atomorum in aerem
se distundit,ut instar nigri pulveris omnia obtegat. Magis ibi per unum vim collaria, alia lintea dicuntur brdescet uam alibi per decem die, similiter utensilia splendida ivlchra brevi tempore aer ille fulse obstruat, divore obducit. Muin etiam vestes in cistis abdis
173쪽
tas conclusas nigredine inficit humanis quoq; pulmonibus non parvvam creat pestem. Hinc dimidia fer Londinensium, ri peripneum nia vel phthisi perire dicitur. Si aegri Parisos abeant, mutato aeres tim convalescunt. Probant nonnulli atomos aereas ex eo, quod dolio superius bene operto , aliquot nihilominus guttae per epistomium ossiuant, quarum lincum illis atomis censent impleri. Igneas dicunt imprimi corporibus adustis, ad quas extrahendas adusta membra flamma solent admoveri.
Terreas videtur continere non tantum aer, exquaevis aqua, maxime
pluvia, in qua post aliquod tempus solent visibiliter suhsidere. queaunplent cogunt rimas, quasi ala lignea in sicco aere acceperunt. Per eadem essiuvia optime nonnulli videntur explicare, quom do felesa canes per multa quoq; milliaria domum redeant, quamvis antea
viam non cognoverint; maxime, quomodo apes absq; ulla semita a locis distant isti m is ad sua quotidie revolent alvearia. Imo sunt qui asi runt aerem nihil esse aliud, quam confusionem similium Ruviorum, sive jam vocentur atomi, sive corpustula. Afferunt quoq; illa ex omnibus omnino rebus emanare, non tam tum ex mollibus xvaporosis, sed etiam ex duris, quales sunt gemmae, aliiq; lapides, quod probare videntur amuleta, quae sbia gestatione multum quandoq; prosunt, mirabiles cau1ant essectus. Rubinis ab homine portatus venenis resistit, lanimum exhilarat. Similiter Sapphirus pestio febribus malignis adversetur, arteriar applicatus febrilem aestum imminuit, cardiacos etiam riclancolicos affectus sola gestatione tollit. Lapis quoq; Sardiis gestatus animum exhilarare dicimir, timorem pellere, venenis fascino ad erlari a solithis melancolicain molesta insomnia, terrore' nocturnos abigit. Lapis Laet ιι amuletum cisse creditiis contra syncopen abortum de collo suspensus, oculorum quoq; aciem roborare, ac serenare vitales
Grana in cor consonat, similiter maragdm c Hiae isthin, qui
etiam a peste homine praeservant. Uniovis castitatem adjuvare creduntur. Et hoc lapides illi omnes praestant, non contusi, aut introsumpti, sed gestati duntaxat C Iureis annulis tribuunt non pauci uirtutem re
creandi cor non videtur eadem es se neganda crudis auri foliis, quae quidem cordialibus medicamentis adnitae rimulti perperam rident, cre
174쪽
dentes corpus adeo selidum, nec tantum ventriculo, sed etiam ignibus vimim, nihil de se in sanitatis commodum spiritibus vel sanguini posse
Lapis Turabola sela gestatione hominem a casu praeservare creditur, vel saltem a damno seu fractura, quam per casum incurrisset. Quod idem multi asserunt de lapide Malaebise, qui etiam tempore casus framo clicitur, corpore ferentis illae . Idem aliqui cum duobus vel tribus dactylorum nucleis expertos se fuisse testantur. LVi Nephriti: in contra neptaticos dolores, calculos, Marenasumendiciat Iigatus vel collo appensus gestatur, nonnulli etiam armillas
tra ummodicos mensium fluxus, jonorinae s. Colorem quoq; m tare dicuntur praesente vel instante morbo. Globuli exsterivi annecti solent occipiti contra oculorum dest xionem Collo gestati destillationes in guttur prohibent. In quem finem etiam annuli Mercuriales a quibusdam gestari selent. Hamatites vel cir solubis corpori alligatus sanguinis fluxum sistit. Item buria pastoris gestata, vel bufo debite siccat manindetentus usq; dum incalescat. Idem scribitur deI ρide ushea crani humani, ac radice pentaphylli. Ona quoq; sirenum manu duntaxat gestata, quoscunq; sanguinis aliorumque humorum fluxus, miraculosa quadam vi sistere dicuntur, uti Veneris desideria retundere. Si quis oris extremitatem, desumptam a quodam animalculo,quod . reperitur in Iava Insula, nomine Cabim, aut lapidem ex aliis quibusdam bestiis, quae a Sinensibus Cabrisae vocantur, apud se habeat, quantum
vis corpus ejus multis consediatur vulneribus, nec guttam tamen sangui nis emittit. E contra si caudae,vonis pennas deferentem cruentari eo
tingat, sanguinis fluxus cohiberi non potest. Quidam ab aspide calcata percussus, utrem aceti ferens, quoties illum deponebat, sentiebat ictum , alias illaesio similii tantam vim habuit in dolore vulneris leniendo acetum serinsecus portatum. Quo de substantia adhibito plene convaluit.
175쪽
emungula verbalcis confecti contra epilepsiam, i qua etiam hominem Praeservat paroniae radix, grana de collo suspensi, uti carbo sub artemisia, circa solstitium in festo S. Ioannis Baptisti repertus, patienti appensus, in pulveris forma exhibitus Pollex quoq; lyncis ex pede dextro, argento vel auro inclusus, a spasmo epilepsia gestantem creta
Alij pro insigni an tepileptie commendant lapidem chelidonium
brachio vel collo appensium, qui etiam ita gestatus oculis conferre striabitur hu nitem gestant tuti sunt a venenis. Secundina cati primipari de ollo suspensa, valere dicitur ad oc Ioriam affectus. Idem scribitur de radice Taraxaconis introrsum perfossam subtus factam extracta. Ali radices recentes morsus diaboli numero circiter quinq; luna decrestente effossus, patientibus ad collum appendunt, curant spatio viginti dierum quoseunq; oculorum ais ctus, etiam perlaulo caecitatis conjuncto, primis tamen diebus pressurae quaedam sussierenda sunto dolores. Radix Rutae appensa oculos pumrorum in morbillis a caruitate praeservat. Oculus dexter ursi exiccatus infantibus contra terrores noctumos appenditur, quos etiam arcet asini pellis culcitra loco si1pposita. Cingulum ex pelle lupi confectum corpori applicatum, ita ut pili Ventrem tangant, colicam abigit. Contra lumbricos adhiberi stalet cingulum quod transgrena est Salamandra.
Radi pseudoiridis contra dyllenteriam, amaranthus luteus Uri.
tra lumbricos de eollo suspendi Qtes Artemisia contra lassitudinem, cheudonia eontra icterum pedum plantis supponi. Uerbenae radix de collo suspensa capitis dolores sanat Vermiculi ex dipsaeo de collo similiter gestati quartanam arcent, uti araneus collo ves lacerto appensus. Radix valerianae muletum est febris quotidianae, radix earaxac ni tertianae, radix famiculi atrophiae mederi dicitur. Contra incantationes insigne creditur perlapion ossiculum cruci- forme capitis ex Lucio Contra spectra multi portant raclicem crinia tam heria victorialis. Non pauci contra magias ad nudam carnem de ferunt lignum taxi. Contra melancoliam, terrores marias, nonnulli accipiunt nu cem avellanam foraminosam hanc debite a sordibus evacuant, deinde
176쪽
imponunt unum speciaum minutim concisum de cauda pavonis, reluquum spatij mercurio implent, foramen cera virginea claudunt, nucem sic praeparatam, derico charmesino institam in collo deferunt. Haee quidem tametsi omnia non sim expertus, falsitatis tamen, aut quod pejus diabolicae artis nolim condemnare, cum nihil in illis superstitiosum videatur usurpari, praefati omnes effectiis per emu via cor- Porum, quae pro amuletis gestantur, salvari possint. Si quis veretur, ne per haec effluvia substantiae consumantur admittat saltem accidentalia effluvia, per quae sola praefati effectus satis videntur explicari. Magis ego miror vitrum antim ij, quod plurium annorum infusionibus, nec de pondere, nec de virtute quidquam perindit, ut non immerito pocula virtutis appellentur.
Mahased ingenia dogmatafalsa unc
Veritas Authorum ipsam tenentium vitio quandos
his quae hucusq; dicta sunt, facile quivis intellistere potest terminos irincipia sententiae, quae spiritum mundi admittit, ui etiam me favere atq; adhaerere declaro, donec probabilior aliquis philosophandi modus occurrat. Nec tamen ullius re veritatem in his pertinaciter mihi arrogo scio enim in pluribus me falli posse. Hoe nihilominus eommodi conserte mihi videtur haec sententia,qubd me a quibusdam scrupulis reddat selutum Mimmunem, qui silent quandoque viris Religios,occurrere in occisione quorumvis animalium, etiam insectorum, ut culicum, pulicum, aut muscarum. Videtur enim esse contra mansuetudinem Christi, animam euiuscunq; viventis cum eo ore perimere Pquod tamen in communi sententia facit, qui vel uni X a eum
177쪽
cum culicem aut pulicem comprimito occidit. Ab hoe scrupulo sunt liberi qui spiritum mundi tenent credunt enim occi pulice nihil de anima ipsius vel sibstantia perire, nec dolor Archam illatus tanti estis
menti aut contra mansuetudinem Christi tantopere pugnat, quantop
re unius forma substantialis atq; vitalis corruptio. Desinant ergo qui doctrinae spiritus mundi contradicunt, nihilominus in animalia seviunt, saltem esse crudeles, si nolunt esse creduli.
I. Quid vero est quod hic mundi spiritus paucos hucusq; inveniat
fautores, quibus tamen esse vegetativum densitivum, item operati nes omnes materiales, sicum omnibus universi rebus, ipsisq; purissimis ac splendidissimis Caesorum corporibus, substantiae sensuiq; naturalis Communionem tribuit e contra plurimos ex ipsis habeat adversariosacoseres, qui cane pej iis, Sesangue ipsum execrantur Hoc inprimis continge e cerno communi hominum vitio, quid ctrinae qua semel fuerunt imbuti adeo manent tenaces, ut quidquid eam non redolet irrideant de reprobent cum lippis sitonsbribus, nec quidem illud audire velint, multo minus intelligere. Non desunt ex his, qui
spiritum mundi, quem tamen vix adhuc unquam bene noverunt, aut In tellexerunt, adeo persequuntur, ut ejus fautores dicant non esse Philosephos, sed deliros, ipsamq; sententiam vocent delirium ab hominum mentibus exterminandum, utinam vero spiritum ipsi, inflantem potilis exterminassent, quam spiritum ipsios informantem. Sed nec informari volunt, nec distere, quos proinde mistas faciamus, uniatquisq; interim in suo sensit abundet. III. Nec solum discentium indocilitate, vel distere omnino respuentium pertinacia, sed etiam docentium ac veritatem proponentium vitio fit, quisit pauci ad ejus lem veritatis tramitem a devio selitentiarum suarum cinere convertantur. Multi quidem de spiritu mundi hucusq; scripserunt, sed valde paucos in suam traxerunt lententiam. Cujus primae causi est, quod methodo ordinata confusa doctrinam suam propinsuerint, insuper terminis quibusdam barbaris ac verbis exoticiscandem obvolverint. Qualia sitiat E. G. Eus Ingyrum, agastricum, iliam um, Clarionium, destrum, Iecό. Zenda. rarames , Turbau, sannar, perevda, ποθοob, Zoverti. plura similia, quae in Paracelsi scriptis passim occurrunt. Ex quo etiam Helmontius desiimpsit suum Reiossium, apud quem praeterea invenies gas, luti uel in Eur
178쪽
sessas, Assabεε, attat vocabula non tantum scholis, sed & linguis hominum, imb&diabolorum peregrina. Quo scribendi modo nihil illud, quanim aestimo, intenderunt, quam ut viderentur sub ejusmodi verbis grandia celare mysteria, quorum margaritat ante quoslibet non essent proijciendae. Si haec fuit pirum invida intentio, scriptionem, potius intermittere praestitisset Magna satis est rerum naturalium o scuritas, ut obscuratione majori non indigeat. Taceo quod non plurimbus margaritis scripta illorum referta sint, quam siliquis. Alteram causam, ob quam hucusque sententia spiritum mundi assem rens omnibus exosa fuit contempta, hane esse video, quod nonnulla ejus assectae in cornunem scholarum doctrinam, aut res contrarium sentientes turpissime invehantur, ob quod scripta ipsorum vix habent lectorem Plures Helmontium volverent, nisi stylo tam arrogantide supercilios scripssisset. Inprimis enim, tanquam a Deo ad reforma dam Philosophiam simul ac medicinam, ad penarissas ut vocatschola rum eaeitates, st credulam ignaviam corrigendam esset vocatus, ac de legatus, dicit se veritatem docere eompulsum, m condere rei-phiam, ae omnia peia rescindere prioribis tradita. Tantam, inquit, scholarum oesaeulorum ignaviam ct aeualem eum mecum perpendo au-d Deum ter serioum, quodparvuluisse ipso multam veritatem pare- fecerit, nam magna mih ct Cathedra multaυm Uerum est quod Deus Intellectum dat parvulis, eisque secreta sua plusquam aliis revelet. Videamus autem quam iste fuerit parvulus in semetipso. Vereor enim ne omnibus major esse voluerit. Ait se legisse opera Galeni, Hippocratis, Avisenna, ct tam graeos Arabes, aua modernos ors excentos, extis auidauideatim dignum annoris se , inrellicta supellaevio nihil comperisse solidi aut veri Aristotelem vocat natare ignarum: miserum rixatorem. Divini Hippocratis pleraq; opera quiseuitas dicit esse adulteras Galenum nominat imposorem, alienorum eorraserem
judicio penuriosum. Scripta Martim delato sti uias appellat inanes. NAsidias pauperrimcudiei priva. In omnes deniq, scholas, schol rumq; doctores passim turpissime debaccliatur. Sibi solidatam a Deo
scientiam veritatis non semel repetit. Se novum medietna vocat autho rem hactenus duiaxat nominereum cunisa, O doctrinam librisuipem
mansuramjactaturis in mundi em. Quae quidem in libro ipsius usq; ad diem Iudici permanere potest, paucos tamen arbitror per illam con-
179쪽
vertendos. Habet aeteroquin in suis scriptis multa rarared consideratione digna, sed ut dixi, salso dc ambitios scribendi modo animosa gentium avertit, sibi tanquam Machaoni alicui vel aestulapio de ea Iis delapii, in omnibus inviolabilem vult fidem haberi, suam medendi
potentiam in omnibius extollit, miracula jactat Medici nomine j dicat indignum, qui febricitantem non restituit ante quatriduum. Alio rum quoqi morborum brevissimas innuit curationes, quamvis ego exi
stimem theoriae tam arrogant praxin in multis defuisse. Quidquid sit, eo quo usus est scribendi stulo, parum probat, se ad reformandam Phulosi,phiam Sc inedicinam a Deo misitim. Hunc, cessit Theophrastus Paracelsus, quem si totum legeris, jejunus ut ante manebis, maledictorum tamen satur, quae ubiq; scriptis luis immiscet, doctior terminis aliquibus non significativis, quos, ut supra dictum est, frequenter usurpat, quatenus mysteriosum aliquid, Se communi hominum notitia indignum illis obtegere videatur. Ejus quoq; laetantia audiamus libros suos libris per quatuor millia annorum scriptis prefert; Ait ad se pervenisse Monarchiam omnium artium, Avucennam, Galenum, Rhasen, Montagna nam mesuen, Parisienses, Monspelienses, Suevos, Misinicos, Colonienses, Viennenses, Sc quotquot Danubitim , Rhenum accolunt, Insulas maris, Italiam, Dalmatiam, Athenas, graecos, Arabes, Israelitas se Monarcham sapientiae s qui jubet. Universitatum Proses res, non prose res veritatis, sed confestares mendaciorum mendaces, non doctores esse scribit.
O Ddiei mediam huic visis pertundite enam. Non est hoe alijs tradere sapientiam, sed suam omnibus prosteri stultitiam Paucos hoc modo scriptorum4 sententiarum suarum lecto res pauciores adhuc asseclas reperient tumidi arrogantes hujusmodi convitiatores de sycophantae, qui omnem sapientiam se putant deumrasse Ee aliis nihil nisi deliramenta reliquisse. Nihil hie volo dicere de
quibusdam alus partis contraria scriptoribus, qui eodem generis humani typho suffante, non manus per tumorem Marrogantiam excesserunt,
eum tamen persectiores esse debuerintParacelsis de Helmontio. Quisq; seputat veritatem comprehendisse, quam proinde mordicus vult tenere. Interim plurimi decipiuntur, caeci sunt, duces caecorum, quos interia mihi euis stultissimis se videtur, uisepra reliquu quamplurima cernere jactat.
180쪽
Cum tamen longe minus videat, quam caecus ille Evangelicus, cui homines apparebant, tanquam rbores ambulantes. Licitum est nihilominus, imo Jaudabile, pro modulo capacit iis nostrae scrutari naturae mysteria, quod quisque probabilius repererit, in medium proferre. Utinam plures hanc spartam susciperent, sententiam Pnevmocosinicam, quam ego hi non ex professis, sed incis dentaliter duntaxat, reserendam mas quam tractandam tacepi schois lastica methodo styloq, facili4 mansueto, sine ullis verborum tricis &ambagibus, veritatis amatoribus plenius exponerent ι Et ex hinc tamquam ex universali principio, novam deducerent Philosephiam, senter tias eommunes ita reformando, ut existiment suis quoq; opinionibus
posse falsum subesse, sic asserendo communem spiritum, ut non iactentpri tum, Hi quiplarima iudieant, prob4nti, Multa utuntur imaginatione, D semper sibi lin imaginantur. At confingit marines eorum crebro distimiles videre rebur. Hiae li judiei meo videtur, cur victisibi animn imaginemur.
De materialibus rerum principiis magna inter aumores
Statentiae Platonieae insistendo, tria statui possunt rerum omnisum principia Materia. Mens O Mea. Per mentem intellia gitur anima, seu spiritus mundi, mirabilis ille phantasta, qtu omnem hujus universi materiam informat, prophantasae suae incidentiis omnia in omnibus operatur. Hic est principium effectivum rerum omnium visibilium. Secundum principium est Bisa, cujus naturam abunde superius explicuimus, sive tantum ut causa exemplaris, sive etiam aliquando ut causa effectiva concurrat. Tertium principium est Materia, seu causa sis ectiva rerum omnium, quae cum mundisi e Disiti sui Corale