장음표시 사용
181쪽
ma magnum hoc universi animal constituit, cui etiam Ideae, seu species rerum omnium insens, quorum aliquae jam excitantur, fiunt conspicuae jam iterum ab aliis detrusa in chaos suum recidunt, dic omnium rerum in hoc mundo generationes Sc corruptiones successive peragum d Triisti: ttiri eoutiuuat quasi quodam fluvio . labentium, manantiums rerum, G: . e vi ut loquitur S. Augustinus, ct ex oeculto rustra tum at ex romptu, ε. in occultum usitato itinere trauseuntium iis quirendum iam quaenamst illa materia, seu causa materialis rerum omnium. te II. Et quidem si de materia remota sit quaestio, judico materiam prismam posse admitti propter communem Philosophorum, maxime Divi Augustini authoritatem, quam etiam superius cum de deis ager Tur sitimus venerati. Quamvis nulla sint ratiorum pondera, quibus materiae illius existentia demonstrative probari, corporis substinialiter simplicis existentia possit elidi ut taceam dari magnas circa tene,
sam hinc materiam errorum tenebras. III. Circa materiam proximam, sive corpus elementare, rerum omm
iam constitutionem via mixtionis ingrediens, quod sit in compositione primum, in resolutione ultimum clarius philo phari possumus. Talia corpora in sententia communi sunt quatuor clementi; in sententia vero chymistarum, tria r sal, sulphur . Nuriis, quibus ali addunt phlegma, seu anuam, caput mortuum seu terram in haec enimajunt omnia corpora mixta hujus universi arte spagi rica resbivi. Beckius, doctrina Mexperientia insignis Author multis non par vi momenti rationibus4 experimentis demonstrare conatur, unico materiali principio omnia constare. Hoc principium assciit esse aquam, ex qua omnia hujus universi corpora dicit ne coagulata. Reiicit primo Mercurium e numero principiorum, cujus nomine
passim selet intelligi spxitus,qui ex unaquaq; repotest elici,E G. spirires Salvia vel Majoranat. Hunc spiritum ille dicit esse nonnisi oleum in phlegmate seu aqua resolutum, quod inde probat quia herbae ante fermentationem dant oleum, nullum vero spiritum 'post fermentationem vero dant stilum spiritum, nullum oleum, quod signum est oleum herbae per fermentationem transire in spiritum ardentem, in quem etiam transires Iet quodvis oleum rei fermentatae affusum Docet si militer experientia, olei aromatici guttas aliquot in spiritum vini infusas,
o spiritu abserberi Qui etiam si cum herbis aut seminibus vegetabilis
182쪽
destilletur, olea morum per alembicum secum attrahit, quod clare probat color lacteus in spiritu cinnamomi anis. Quin etiam ipse spiritus vini nihil videtur est aliud quam oleum vini in phlegmate sito resolutum, quod etiam certo artificio potest ab illo separari. Quod comoernit metallicum & fluidum illud Mercurij corpus, hoc idem author ait nihil esse aliud quam aquam elementarem, virtute sulphuris cuiusdam metallici Marsenicalis coagulatam, in talem aquae speciem, quae manus non ma faciat. maec de Mercurio. Videamus nunc insulphur seu oleum sit tale corpus, quod in aliud se posterius & simplicius non possit resolvi. Contrarium tamen docere videntur experientiae, quas adducit idem author nam sulphur in maxima etiam quaqtitate si accendatur, abit in spiritum eidum, qui si a salibus fixis seu aleatisatis abstrahatur, omni aciditate exuitur, ita ut nihil praeter aquam insipidam relinquatur. Similiter olea vegetabilium, eum altatibus fixis conjuncta, transformantur cum illis in Saponem, si erebrius ab iisdem abstram fuerint, abeunt in aquam elementarem.
Ipse spiritus vini, qui ut supra dictum est, nullii aliud est quam oleum in
phlegmate suo resolutum, aliquoties a sale Tamari abstractus inpuram aquam convertitur, sicut etiam quaelibet olea, linguedines. De sale idem docere videtur experientia. Nam si accipiatur sal quodcunq; fixum, seu aleatisatum, me deIquium in cellari, lutum, ac per retortam destilletur, ascendit aqua seu phlegma per alembicum, sale interius relicto; qui si denuo per deliquium fluere permittatur, nomvam phlegmatis partem emittit, δc ita successive totus in aquam elememtarem transit. Similiter sal Tartara, quod post abstractionem spiritus
vini remansit. aer expositum, solvitur in puram aquam elementarem.
Omnia haec experimenta concesserim, quibus utcunq; videtur pro I v. bati, tametsi non infalli biliter demonstrari, tria illa, scilicet sal sulphur, Mercurium excludi debere a ratione principiorum materialium, alia hujus mundi corpora principiantium, ex aquis omnia tere componi, ex quibus etiam pistes primitus factos, uti cives sacra scriptura min
Sed quid de terra, seu capite mortuo postre lutionem corporum remanente dicendum i asserit quidem praefatus author, terram pariter in aquam resolvi posse, qu ad tamen non probat. Ait posse gemmas la
vide. marpasitas transmutari in sales actuales Quin Onderantes suis cor
183쪽
poribus, qui tandem in aquam insipidum, modo superius exposito tra sire possint, de quo tamen ipse subdubitare videtur, taltem propriam non
allega experientiam . . Citat interim pro confirmanda sua principismonade duas alias e perientias, quarum prima dicitur esse Helmoniij Accepit ille vas terre uni in quo posuit terrae in clibano arefame libras ducentas, quam a
defecit aqua pluvia, illiq; implantavit truncum salicis ponderantem libras quinq;.ac tandem exacto quinquennio arbor inde prognata est,ie
dens centum sexaginta novem libras, circiter uncias tres, quam semper aqua pluvia, vel destillata humectavit siue alpessit, ac ne quidem
computavit pondus foliorum, quaterno authumno deciduorum Tandem iterum terram illam totam siccavit, est repertae sunt ejusdem librae ducentae, duabus circiter unciis miniis. Unde nititur probare libras centum sexaginta quatuor, quas lignum, cortex, radices alicis pon derabant, ex sela aqua provenisse. Alteram experientiam refert Boy leus: Iussit ipse hortulanum suum comvenientem bona terrae quantita tem effodere, cin fornace siccare ponderare, immittere ollae fiftili, eiq; semen peporus, quod festinanter crestit, ingerere, nonnisi aqua. pluvia seu fontana quotidie rigandum. Observavit non multo post in-ςrementum plantae, quanquam intempestive consitae. Curavit igitur illam effodi ab hortulano&ponderati, cujus pondus tres libras aequaVit. Excoctae terrae aequa plane priori quantitas deprehensa est. Hoc idem experimentum aestivo tempore a se reiteratum idem Boyleus scribit, atq; tunc pondus totius plantae decem libras e mediam ponderasse, ramusculos cum radicibus habuissequatuor libras, duabus unciis ubtractis; terram ver,exiccatam pondus antiquum omnino retinuisse. Trameat utriusq; hujiis experimenti veritas, nondum tamen est demonstratum, solam aquam praedictis vegetabilibus alimenti materiam praebuisse rimam ipse qua etiam pluvia plurimis terrestribus atomis abundat, uti aer qui cedere poterant illis vegetabilibus in augmentum, cum simili aeris beneficio etiam serpentes vitro inclusi nutriri augmen' tari possint, ut supra vidimus. V. Unde quia Bochius intentum suum circa terram non probat, manet liar in possessione principii communis seu elementi, cum principio aquae mixta componentis. Quibus si libet leorum addere elementum, aer ad munus subire poterit. Quod ignem concernit, quem Idem au thor
184쪽
CAPUT XVII. 17 Itho subtilisimis rationibus ab experientia non vulgari petitis, ait nihil este aliud, quam motum velocissimum sulphuris acidi volatilis is merito videm esse a numero elementorum excludendus, cum a naturare sdivendis potius, quam componendis corporibus videatur destinatus, eiqi potius alia corpora, quam ipse aliis corporibus stibalternetur, numquam enim videmus ignem, nisi praesupposita materia pingvi ablph rea, ergo semper presupponit aliquod corpus substantiale, adeoq; non potest esse ullum ex primis elementis Accedit quod in Genesi nulla fiat ignis mentio, cim tamen omnia caetera elementa in mundi principio condita ibidem numerentur, terra videlicet, aqua, aeτ, qui per spuritum aquis incumbentem philosophice ac literaliter intelligendus est.
Tandem in Epistola secunda S. Petri dicitur, quδd in die judicii Elo 'm
meus ignis ardore tabesient. Ubi videtur distinguere Apostolorum princeps inter elementa4 ignem. Sancti Patres quoties videntur asser re quatuor elementa, intelligunt elementorum nomine quamor eo inras nonumversum proxime componentia, sed de aliis corporibus minimum participantia, qualis etiam est ignis, in quo illa videtur esse mini a saltem notabilis aquae, terrae, vel aeris, sicut in aliis corporibus, quae vulgo mixta vocantur. Haec de materialibus rerum principiis dicta sussiciant, quae spirit mundi varie perriscet, confundit, inrpissat, coagulat iuxta idearum diversitatem. me in modo bominas sibiplurima stire videntur. Prima fame miseri vix elementaseim L
Adfertur modus probabilis, ex relatis hucu principiis ,
omnia naturae miracula explicandi.
Ic latet nodus Gordius, quem si spiritus mundi doctrina GLvere, aut dissecare potuerit, magni profecto nobis erit aest, manda. Videarmis primo, quia possit in explicandis catlostra influxibus.
185쪽
C AElorum influxus multi putant mundo huic inseriori adeo esse
necessarios, ut etiam doceant ipsum non posse absq; illis subsistere. Caelum cordi assimilant, unde sicut motu cordis, de influxu in alia membra cessante periret homo, scajunt motu caelorum&influxu desinente, omnia in hoc inferiori mundo peritura. Quod non tantum de virtute caloriso luminis productiva, sed occultioribus etiam aliis quibusdam influxibus volunt intelligi.
Quantas non pariunt mutationes tam in terrestribus, quam aquaintilibus noviluniavi pleniluni, Quis hucusq; dubitavit motus Macti
ne lunaticorum, de quibus admiranda referuntur histori', ab influxu lunari provenire ' Quis nestit ad motum ejusdem lunae maris aestum regulari merba lunaria eremi decrestit secundum lunae vicissitudines. Dum luna aetatem habet unius diei, illa uno folio augetur, durante hoc foliorum augmento, usq; ad decimam quartam lunam sequitur postea foliorum calas per singulos dies, juxta lunae decrescentiam. Interlunii tempore omnibus orbata foliis se veluti abstondens luctus agit. Sic rei a Cynocephalus in novilunio maeret, in plenilunio gaudet ova in tertinistempore sola nullos vel debiles dant pullos bruta quoq; intemtunii tempore nata raro sunt vivacia. Ut paeoniae radix serviat pro Epislepsae muleto, tribus diebus ante novilunium verno tempore debet efiodi, alio tempore effossa nihil adfert subsidii Sic etiam carduus benedictus initio Iuni collectus vulnera recentia mirabiliter curat, alio tempore. eollectus nunquam ut praestabit. De ligno fraxini jam superius actum est. Radix faeniculi contra Epilepsiam pariter gestari solet Pro amuleto, contra quam tamen parum est efficax, nisi sese arietem imgrediente sit effossa. Alios plantarum astralismos hic praetereo. . Ex iisdem oecultis astrorum influxibus praenoscunt Alcyones maris tranquillitatem, aeris serenitatem, quae septem diebus brumam proxime praecedentibus uti subsequentibus anno quolibet observatur. Horum sipatio dierum, qui etiam vocari solent dies Alcyonii, aestas
186쪽
s Martini, Mes praedictae in litore maris nidificant ob securuaudin, quod
alias propter marinos fluctus facere non auderent. Gallos, hirundines, corvos, cornices, pavones, S pecora, plu
vias a pestates praefigire multiplici constat experientia inin esseam arbores frutices frigus post hyemem residuum perlentiscunt, utet busac morivis hinc germinante moro, aut rubo essiorestente, frigus non uisa timendum est. Scimus plurimos in seis fontanellis, vulneribus, ulceribus, ruptu risa fracturis, licet coaliti δc cicatrice obductis, aeris mutatibne sensu quodam advertere; sed haec ad mundum elementarem adhuc specta re videntur, Lunam trari redimur.
Rabbinorum est effatum, nullam in terris reperiri plaistam, quae non habeat in Caelo stellam dicentem ipsi eresse. Solis Ecclypta maxime grandiores, mira quandoque mutationes gausant in hoc mundo inferiori oleae cinis in fundo argente vasis a qua pleni postus, ad lunarem cum sele congressum, mox turbatur, ae in gyrum vertitur, usq; dum illa se a selis complexu extricaverit. Quantas non impressiones in haec sublunaria faciunt diversi planetarum inter se; cum aliis Sideribus aspectus, congressus experimen to eomprobatum est, Martis sidere in caelestibus infirmato, aut ab indimicis obsessi, ferrum apud nos hebetari,in horologiorum trochleas te tescere e contra eo bene constituto ferrum rigescere, tagilescere. Observatum est planetis maleficis in arietis signo constitutis, vel defectionibus in eodem signo incidentibus, arietes malo aliquo laborare. Sole signum leonis permeante, leones febre corripi; luna in scorpio ex stente, scorpiones fureres cane sidereo cum sole exoriente, canes in rambiem agis surgentibus stellis in delphino positis, in argonavi, in cete, smilibus tempestates marinas excitari luna existente in signis ruminantibus, melius operari vomitiva, quam purgantia. Neq; arbitrandum est ex his nominibus vires illorum siderum fuisse cognitas, sed ideo ista nomina sideribus fuerunt imposta, ut natum Morum per longam tradi
tionem & experientiam comprobata, melius exprimeretur.
Nec vana illorum censenda est observatio, qui singulis membris humanis, singula et iaci signa praeficientes, prohibent quodcunq; membrum serro tangi, luesi permeant signum membso illi sympathice con-
187쪽
III. Hae etiam spectat, quod certis annorum periodis mirabiles qua
doq; fiant rerum in orbe politico revolutiones. Sic observatum est Ne politanam deSectionem anno hujus seculi T. factam, altera quae praec denti seculo, eodem pariter anno contigit, ab ejusdem nominis homuncione fuis se concitatam. Videtur ergo magna in astris esse virtus potentia, non tantum in agentia necestaria, sed etiam in libera, quae a sideret Hiluribus ad multoς ad is inclinantur, nunquam tamen neceHI
Ad caelestes quoq; inquxus reserendum videtur, quod hiscedi. bus ex Hajecto lectum audivi: In conflimi Regis V ladimi primi, cum Prarantis,us Borzivolo tunc fa vcntibus, qui sub finem anni IlO9 circa festa nutantia contigit nullum cciis, qui utrinq; vel minimum laesi fuerunt, curari potuisse sed omnes ex vulneribus etiam levissimis citra evidentem obit is causam fuisse extinctos, quod nescio cui alteri causae potius, quam malignis astrorum influribus, in idem tempus incidentubus fuerit attribuendum. Iv. o Caelorum influxus multi per occultas qualitates explicant. Sed quis credat eas ab altissimis planetarum firmamenti constellati nibus, quod octoginta millionibus mill rarium a terra distare dicitur, ad nos tam celeriter delabi posses Transeat quod lumen, omnium qualitatum divinissima qualitas, cito imb instantanee, juxta communem sen tentiam propagetur, non illico tamen hoc attribuendum est alias etiam qualitatibiis Deinde lumen instantanee propagari nullus hucusque de monstravit, sicut etiam non habere contrarium, quod non uleo nullum
est, qui hucusque a nullo deprehensum est.
Demus autem caelestes influxus praefato modo salvari posse, melius tamen possunt in spiritus mundi sententia explicari. Pro quo advertentam, si mulier tantae magnitudinis produceretur, ut caput haberet inter sidera, uterum in orbe terrarum, nonne si ejus in caelis imaginatio faetum in terra pingeret, facile id conceptibile esset ac explicabiis ob animae unitatem atq; mdivisibilitatem, quae in utero formans, cum sit eadem cum illa quae superius imaginatur, facile a speciebus imaginativis determinatur ad imprimendum analoga parti faetus in uteros uidsimile illi quod in capite concipiebat tali mulieri videtur comparanda haec totius univers compages, in qua unus atq; indivisibilis spiritus, i
rus in toto, totus in qualibet ejus parte, quod superius per diversas
188쪽
ideas a variis astrorum concursibus suscitatas concipit, exprimit in ut
Mihi etiam videtur credibile, non tantum unamquamq; hujus mundi speciem, sed etiam unumquodq; speciei cujuslibet Individuum certos habere inter sidera nativitatis suae praesides, quibus bene affectis, bene assiciatur; male affectis male. Hoc modo totalis ratio caelestium influxuum in sympaduas resblvitur, de quibus modo agendum. S. 2.
Modus explicandi tympathias injententia stiritus
mundi, Suppono ex superioribus iam constare, quid sit Archaeus. Quo
supposito Advertendum primori dari Archaeos familiares, dari etiam Archaeos hostiles, seu pugnantes Familiares Archaei dicum tur illi, qui similibus4 familiaribus ideis seu accidentibus sunt insigniti. Hostiles contra, qui contrariis sent instructi. me familiaribus nunc agendum, de hostilibus postea, cum de antipathiis tractabitur. Advertendum secundo e familiares Archaeos dici posse replicatos, non solum quod omnes, quanquam diversissimis ac remotissimis in locis constituti sint unus idemq; mundi spiritus, secundiim hanc radicem, non tantum sibi invicem, sed etiam hostilibus identificat, sed ideo vel maxime, quod similibus Ideis vel accidentibus sint insgniti. Quod si in humanis unus amicus ab alio amico vocatur alter ego, quas replicatus Ego, multo magis in hac universi scena, unus Archaeus nominari potest alter, in quo non sollim similitudo & familiaritas accidentium, sed sub stantialis quoq; identitas concurrit. Advertendum tertio Archaeos urisdam esse quoad speciem, alia os vero quoad Individuum replicatos. Quoad speciem replicati sunt, qui accidentibus seu ideis specifice tantlim similibus sunt insigniti, inihil secum de uno eodEmq; Individuo participant seu comunicant. Quo- ad Individuum seu individualiter replicati simi, qui secum communia cant in accidentibus eidem Individuo propriis, conjunctis ante tactam replicationem. Archaei quoad speciem replicati sunt singula Individuos sub Diqitia i Corale
189쪽
sub eadem specie physica vel smilitudinaria, E G. cepae in agro in
granario, mora in arboreo mora in cute, luna in caelori luna in lapide, ova plura gallinae supposita, chordae duae aequitensae, duo homines, aut duo ursim adipus, quae omnia de eodem individuo nihil communicant. Archaeus quoad Individuum replicatus est in illis corporibus, quae albquando idem Individuum constituebant, ut in cato genitura ipsius, in verre Imbryone quem ab ilio scropha concepit; in frutice ac decerpto ramusculi, in sanguine i ulnere, in pure fontanella, in rarant Iae veneno ipsaq; tarantula, in lacteo uberibus, in secundinis & puerpera in capillis, unguibus urina, alii' excrementis, ipsoq; homine ex quo desumpta sunt; similiter in quibuseunq; licet insensibilibus eRuvuis, corporibus, e quibus emanarunis in lardo terrucis, persicaria ulceribus. In his similibus exemplis distingui potest inter Adichaeum majorem minorem, genitorem aenitum Nec multum refert an Individuum illud cujus Archaeus replicatur, sit compostum per se, an vero per aggregationem, juxta communem loquendi modum, sive constans partibus non adeo stricta unione colligatis, prout sibi unuuntur partes farinae in eodem sacco, inter quas tamen sympathia notabitis intercedit.
Advertendum quarto,innod Archaeus replicatus aliquando bene, aliquando male assiciatur. Ahiquando λ-jor Archaeus seu genitor mi' nori compatitur, ut in maleficiis sympatheticis, in putrefactione sanguianis, secundinarum, petiarum emplastrorum, c. aliquando conga det ut in sympatheticis curationibus. Aliquando minor Archaeus major eompatitur, ut in bryone ad mortem cati genitoris extincto, in naso putrescente ad obitum ejus de usus humero excisus est aliquando etiam congaudet, ut in spiritu sanguinis limpido ad bonam hominis illius valetudinem, de quo sanguis emanavit. Advertendum quintd sensumis consensum, quem omnibus hujus universi corporibus competere docet experientia, non esse sensum animalem, sive unum aliquem ex quinq; sensibus, quibus animalia sunt praedita, sed esse sensum naturalem, sensui tactus analogum, qualem E. G. habet acacia, dum sole abscedente folia constringit, adveniente pandit. Unde non sequitur ex eo, quod omnia corpora in hoc univem si sibi contentiant, mutuas assemones percipiant, omnia titulo animalium gaudere. Nec sensus ille est privatus, proprius hujus vel illius
190쪽
illius Archaei, sed sensiis quidam communis, per mundi spiritum ubiq;
diffusus,qui etiam non daretur sublata unitate communis principij. .aec omnias bene advertantur, non erit difficile omnes sympathias superius
Verum est quod similes in rebus similibus affectiones aliquando
possint explicari per recursum ad altiores iniversales causas, E G. dii aliquot canes rabiunt oriente canicula, vel scorpiones furunt luna sco pium pervagante non est autem tunc proprie sympathia, quia licet simul idem patiantur, non patiuntur illud tamen a se invicem, sed ab abo altiori. Non desunt etiam qui putent omnes sympathias explicari susciem ter posse per insensibilia rerum effluvia, seu atomorum expirationes attractiones Transeat illa in rerum sympathiis multum aliquando co perari, dum corpora expirantia magna sunt virtutis aut quantitatis sed ruis credat exile vulnus per magna terrarum spatia sitas atomos prote ere, vel tantillam sanguinis vitriolo aspersi particulam balsamica sua effluvia ad vulnus remugissimum, non obstantibus aliarum rerum potemtioribus effuviis, tentorum aerem commoventium procellis dissu
deres credat hoc Iudaeus Apella. Melius haec dissicultas, quae in smilibus effectibus explicandis orbtur ex rerum distantia bivitur, si admittatur in rebus omnibus unitas sive identitas principi effectivi ac sensitivi, Archaeorum superilis explicata replicatio, qui semel admissa, nil mirum, si ad eandem Indivis dualem progeniem accidentium, aliorum quoq; accidentium passionum similitudo consequatur; adem mundi spiritus, eodem modo per Ideas aliaque accidentia determinatus, idem in hoc, Misso loco sub Αμchaeorum pluralitate sentiat. Exemplificat, haec omnia possimi exemplo gravidae mulieris, in qua facile capimus, quomodo figurae rerum in materna membra libito
incidentium, vel imaginatarum, in analogis faetuum utero contentorum membris exprimantur, tum ob formae sensitiva unitatem, tum ob c
gnationem accidentium nullibi enim mas apparet Archasi replicatio. vis ipsius, quam in prole, Natre praegnante. Quamvis hae, ternae impressibnes in faetum grandiorem non amplius ita facile operentur, ob Ideas partium in ipse perfecte jam evolutas, potentiores,quam ut se sympathico Mao is influxu aboleri patiantur.