장음표시 사용
201쪽
tura magnetis subterranei, sive armci, sue antainici, ferramentorum miremitatibus, a terra, mediantibus atomorum eRuviis, insensibiliter
imprimitur; quae quidem si operis suscepti brevitas pateretur, fusius hic
essem pertractanda. Quaecunq; tandem actiones fenerationes, quas in hoc universo metamur, per ideas optime possunt explicari, E G. quomodo in saxis diis versia conchilium genera, in terra carnes fossiles, in homine ranae hu nes, anseres intra vel extra uterum nasci possint in aere ferrum, Iana,
sanguis, ranae, vituli, saxa, Malia plura, quibus nonnunquam pluisseeonstat. Item grandines mirabiliter Muniformiter figuratae, speciei mana E. G. isignitae, xvirilia capita cum crinibus harias, muliebria eum peplis referentes; cruces quoq; prodigiosae, Sc aliae figurae, non solum grandini ae nivi, sed obviis quibuscunq; rebus insensibiliter impres.sae, quod saepius factum historiae testantur. Quamvis non semper ope rentur idearum impressiones, nisi in corporibus ad evolutionem illarum dispositis,in Archaeo per aliam fortiorem ideam non praeoccupato. Hinc etiam non semper imaginatio materna istum in utero mutat, nec semper c estis impressio effectum in sublunaribus sortitur. Ita doctis raro, stultis autem saepe accidit ut futura praesagiant, quia mens docto rum speculationibus alio abstrahitur, ne idearum sentiat impressionem. Sic etiam illi quibus mens aegrotat, dolorem non sentiunt is lepus dor'miens non videt, tametsi speciem habeat in oculo subjectatam. Videtur etiam ex adductis hucusq; principiis via snsficiens pandi ad explicandos fulminum admirabiles essectus, si admittatur fulmen esse animatum, ter diversas nubium igniumq; caelestium collisones, Adictam ipsius potentislsimo, diversarum operationum Ideas imprimi, qu rum di rectione ac impulsu adeo mirabiles producat essectus. Eadem viai possent salvari mirabiles illae virtutes, quas certis figuris character, bus nonnulli attribuunt. Haec breviter pro lucidatione spiritus mundi dicta sitfficiant, per cujus in se quidem indivisibilis, in tot nihilominus Arcturus divis ope.
rationes, ab idearum determinatione manantes, Se atomorum effluviis promotas, omnia naturae magnalia, clarius & facilius, quam in ulla alia sententia videntur explicari. Hilce diutius immorandum esse non duxi, quod haec modernae professioni meae non adeo videantur congruere siparum ad meam vel gregis
202쪽
gregis mihi commissi filutem atq; utilitatem eonferre. Animarum pastores, de imi Rel Cionis potius, quam de spiritu mundi debent esse inliciti detur hie vel non detur, parum ad nos, modo DEUS spiritum suum sanctum non auferat a nobis, spiritu suo principali confirmet nos in sancto proposito, vocatione nostra. Hoc nostrum esse debet primcipale studium, haec meditatio, haec precati . Utinam alii gravioribus soluti curis onus hoe in se sincipiant, doctrinam de spiritu mundi succincte hic promittam, clara ordinata.
& fusiori methodo pertractent, unJah re, quanquam parum caelesti gloria promerebuntur, haec tamen fortasse in Rempublicam literatorum utilitas dimanabit, ut multi opinionum suarum veterum tenebris imple
M , ad contrariae probabilitatis lucem oculos aliquando aperiant, vel eam saltem desinant calumniari, spiritu superbiae turgentes, sibi selis certam veritatis cognitionem arrogantes. In nullo aliter sapere quam Hre habet. Angelica eryecti est, inquit S. Augustinus, quamdiu ergo non babeminperfectionem Angeli, non habeamus resumptionem diaboli. cara erut tallina solet deprenderagranum. Si homines verum tangere mentesolentiis quis multum reperire arcemeroactat,
Nondum e ravum repperit Aissatu.
Liquido nondum e stat tur hucuis dicta, circini erum in hoc universo mirabilium causas, erutam esse
veritatem. SAHia nobis laboratum est in causis investigandis tam diverserum A.
ac mirabilium effectuum, quos videmus in hoc universo nihil tamen sere cum his omnibus actum est, omnem operam mita videmur perdidun. N laboretis, inquit Ecclesiasticis, miseriis rem aleianu non Exae 4 solum Deum tantorum magnalium opificem, sed nec ipsa ejus opera in his creaturis Elucentia, quae nonnemo ex arrucis Iob vestipa Dei appetaobis r
203쪽
Iat forfitan, inquit oliria Dei eo rebendes quasi diceret: nequa-οuam. minc etiam illud,selmistae: Ulia tua non regnoscentur.
Proverb: Tria sunt dissi ilia inibi, inquit Salomon, ct uarium penitus
3 o. ignoro: tamaariti ineat , iam eolubrisuper terram . iam naυώ iumedio mari crisiam viri in adolestentia. Aquila enim in caelo, seu aere volans videtur quidem, sed nullum sui volatus relinquit vestigium. ndi. r. Transvolat in aere, nusium tamen invenitur argumentum itinem illius, sed antuin senilis alarum verberans levem venium. eisdem per vim istae ierem, eommotis alia transtοiavit, post Menustum signum invenitur itinerti illiin Similiter petram coluber pertransit, lavis suctuantem aquam, e in eum materibit, non est vestigium invenire, nes semitam earina illius insuctibis. Homo pariter in juventute sua nullum vitae juvenilis relinquit vestigium, per quod via ejus seu vitain
terita maxime Quoad affectiones internas. si1ccedentibus annis cognosci
possit. latet haec eadem dissicultas in omnibus naturae magnalibus. Videmus quidem causarum naturalium effectus valde admirandos, sed chm pertransierint, nullum sui relinquunt vestigium, ex quo possimus cognoscere, quibus modis istis essectus illi processerint. Et sicut aquila transvolans, vel coluber tortuose gradiens, aut navis hinc inde fluctibus jactata, vel sicut adolescens in actionibus suis inconstans, nunquam in eodem statu permanens, oculum vias ejus consderantem nunc huc rapit nunc illuc rata in hoc universo esse bis naturae admira di eonsiderationem nostram diversimode torquent, nunc in hanc, nune in illam partem rapiunt, ut nesciamus quid de illis sentire debeamus. Cito enim transeunt 3c eum transierint, non est unde illorum
Eerii. r. modos causas cognoscamus. muc etiam spectat illud Ecclesiastiui iam sepracitatum quam desiderabilia opera Dei, inravavam Diutilia, clua est onsiderare. Sicut enim scintilla in silice latet abscondita, sic plurima Dei opera nobis sunt occulta. at sicut scintilla excussa valde Frua, imbriere nihil est respecti incendit, sicut iure respectu oc
ani se opera Dei quae nostrae considerationi sunt permissa, minima simirespectu alior um, quae humanam latent cognitionem. Et insuper ex his nimis nihil a nobis evidenter cognoscitur. Cum ita nobis clare Dei opera eorumque cause innotuerint, ut ea mirari omnino desinamus, tunc gloriari poterimus sublatam esse a nobis ignorantiam. δ adhuc timere debebimus ne a veritate procul reced
204쪽
mus, non enim omnis via clarior in philosephieis etiam est verior. Quidquid se, non vult DI US naturae aream nobis ad oculum pater. facumqui incomprehensibilia, ct mirabilia sarum non est numeris ρε' 'Ut non desinat m minimis etiam creaturis esse mirabilis. Sufficiat illa nobis interim admirari, dum ad plenum ea scire ac penetrare non ne ditur. Quia si aliqui putant se omnes nodos Gordios in hoc rerum Omnium sibi cohaerentium vinculo repertos sol, ille, videant ne per hoc, non tam subtilitatem, quam stultitiam suam vendant, multi lateant nodi in stirpis ipserum. Mirari multa humanum est, pauca mirari non semper sapientem sed etiam stultum quandoq; denotat, nec ideo bruta sapiunt, quia nihil mirantur. Lieet ergo adhuc hodie ustirpare illud Plinii musta sunt natura miraeuia iure em adhue rationu, ct in natura majestatepexit ab dita. Item illud Seneeae areana illa nonpromistia, nee omnib- a rent, reducta in interiore sarrari elausa, ex quibis aliud bae aων. .
aliud quapssubibi aeeipies. Huc etiam spectat illud quod canit Lineretius:
Mul a regis Dero inubluero natura, nee usturi est scire quidem mortalibis omnia. Multa
Admirare modo, nee non venerare, nee reaisquires, qua sunt areanis proxima Namsta manuis qua sunt hae nos isseireputandum M praeut a nobu adeo praesensia veri. Et quamvis fortasse aliquando veritatem palpando ac divinando inveniamus, sicut caeca gallina granum solet invenire, illam tamen a false disternere prorsus nescimus. Ostendendum nunc multa, etiam in seirentia spiritus mundi, praesuppositis atomis, Archaeis kideis, adhuc manereintricata, explicatu dissicilia, Madmiratione digna. Scio quidem Hieronymum Vitalem virum alioquin eruditissimum, III.
in lexico suo mathematico audenter asserere, omnia naturae arcana dc
mysteria, per spiritum mundi nobis facile reserari, ubi eum sequentibus honorat praedicatis. Est hi Auxandri gladiis totvrdianos nodos in universa Pssiosophia restisdem me Ariadnafrum nos manu ducem ad tot dissolutum inextrisabias adis superandos hae inquam mundi vita, quasemel admissa statim universa natura areana intelligustur, qua dempta in missi errorum lamis impingimin. Video nihilo -'
205쪽
Ladmrta etiam hoc principio, adhiae non pauca in naturae gazophrlacio a strusa latere,at nodos quosdam ordios adhuc manere inittitos. Ipse primo spiritus mundi admirationem nostram parum evacuat,im, rialia maiorem parit, quam sit apud illos, qui quotidianam fodimarum substantialium generationem admittunt. Quis enim non mire tur animam adeo late patentem, ut totum hoc universi patium informarte possit, quod fortasse omnes Angeli cunctis suarum extensionum virtualitatibus non possent implere transuper cimisit indivisibilis, tanta, iamq; diversa operetur, ut etiam a quibusdam vocetur magnale magnum. materialis tamen esse affirmatur quam depressam Entitatis cordiditionem, cum tanta, tam celeri ac sublimi activitate, ac sensu per innia disiussi combinare, non parum est clifficile uti etiam cum adeo notabili rerum diversitate, desinentia; separabilitate sensuum judicio
comorobati conciliare substantialem earum identitatem Dermanenti
IV. si iam idea, spiritus mundi determinatrices penitius contemple
mur, reperiemus in his adhuc plurima, quae digna sint omni admirati ne Inprimis Idearum natura, evolutio, cohaesio, quam est mirabilis tquis dicere potest, quonam modo Ideae, earumq; partes in eodem se
lecti spatio secum invicem penetratae, inconfusae tamen permaneant eQuis explicare potest, quomodo, d quo Ideae suscitentur si dicas eandem esse difficultatem in speciebus intelligibilibus, quomodo excutentur seu evolvantur Item quomodo non sint invicem confusae, quam vis occupefit lotum indivisibilem hoc ipsum est quod sententiam spis ritus mundi relinquit plurimis adhuc difficultatibus intricatam, dum difficile per aliud dissicile volumus explicare, adducto animae indivisi hi-lis in humano corpore tam diversa operantis exempla, allegato etiam stupendo illo maternae connexionis cum fetu mysterio, inextricabili specierum labyrintho a minoribus ad majora translato. Non est hoc me iudicio difficultatem enodare, sed obscurum explicare per obscurum, &difficilia docere, quia per alia difficilia explicari possunt.
M uum sub naturae miraeulum grandesaia profundum easte S. Augustino, ima omni miraculo quod is per bominem in in mia
206쪽
mam quoq; tanquam faciliora naturam hujus universi conantur explicare , seu potius adumbrare, cum tamen in terras nihil magnum sitρrasre
hominem ut aiebat Phavorinus. In ip autem iamine nihil magnum prater mentem nusia ρrofunditas quos major super humani animi ab . sum teste Isidoro. Unde humanae mentis, specierum ei larvienti um exemplo, velle uti, ad declaranda caetera in hoc mundo naturae miracula, videtur nihil esse aliud, quam ignotum explicare per ignotius. Quid hie dicam de Mearum multitudines quae omnes stint entia ivere assii, innumerae tamen singulis momentis evolvi dicuntur . isdijor longe in hac sententia idearum, quam incommuni formarum substantialium fit multiplicatio. in quidem Ideae Archaeos determinare dicuntur, jam ad sympathicos, jam ad antipathicos, aliosq; mirabiles effectus Si autem quaeratur, cur haec idea Archaeum ad hos effectus determinet cur uni sit familiaris non alteri nihil responderi poterit,
quam talem esse ipsius naturam. Erevis fantis in ratis fateor, sussi citiis meienis νεsponse, inquit Sanctus Augustinus, dum aliam ultra dare non ii. capiti
possumus , haec tamen nostram admirationem, parum tollit. Suffici bant fortasse occultarum causarum 'ualitatum nomina, quibus alii in rerum naturalium explicatione sunt contenti, ut non videatur fuisse opus se in majores eoniicere terminorum quaestionum labyrinthos.
Demum in illo agendio formandi modo phantastico, quem animae huic
universali attribuunt, vereor ne merae sint hominum phantasiae Quod atomorum seu corpusculorum effuvia concernit, magna in
illis recondita latet dissiculis. Nec enim facile concipitur, quomodo tantam effluviorum maxime substantialium copiam res una quandoque minima suppeditare possit, aut quomodo haec ab una universi parte ad alteram per tanta spatia possim pertingere. Taceo hic, quM non omnes, qui spiritus mundi fundamento imsstunt, eundem explicandi modum teneant, sed in via quam putant esseveritatis, unus sie, alius sie incedat, quod magnum est indicium eos in plurimis hallucinari veritatis enim unicus est trames, pluribus calliculis deviatur. Haec de sententia spiritus mundi quae licet verisimilior quam communis, nondum tamen veri certa mihi esse videtur,dicta sufficiant. Iinam vero, ut sibi Tullius optat, tam Delia vera invenire possem, Ouim falsa eonvince e. Sunt igitur quamplurima in hoc mundo, quae ignoramus; im V. Bb seclu- Diqitia i Corale
207쪽
seclusa fide non ausim dicere ullam reperiri sententiam, in rebus praesertim physicis, quae non sit periculo erroris obnoxia. mantur in hoc rerum naturalium theatro quamplurimae sphinges, nos vero Davi sumus, non cedipi Ludit nobiscum divina sapientia in orbe terrarum, dum scientiae nostrae aut doctae potius ignorantia illudit. mundum quidem Ecele: δ. tradidit disputationi nostrae, ut tamen non inveniat homo opus quod opera in AD EU Sabinitis uris adfinem. m est nullius a primo usq; ad ultimum certam reddere possit rationem ; sive incipiendo a rerum causis Messentiis, usq; ad effectus illarum 'roprietates, nullius reici titiam persecte a sequi valeat. morum omnium vera genuina cognitio nobis pro statu praesenti est impossibilis, seclusa Dei revelatione. Eccle δ. Quis sapiens ut Salomon ille tamen ait, quod omnium operum Dei nuLlain obsit homo inuevire rationem eorum qua ni subsis , inquanto plus laboraverit ad quarendum . Iani o minus inveniat. Si eorum non potest reddere rationem quae fiunt sub sole, quanto magis illorum quae fiunt supra selem' valde obturatus Ahumanae men-Num: zη tis oeulis Palpando ac divinando plerumq; in sententiis nostris proce- Eccle p. dimus Multa sunt in illis somnia, plurima vanitates, sermones iu- numeri. Ex tergo faciem, ex visibilibus invisibilia debemus conijc re. Multa nihilominus scrutamur, etiam illa quae DEUS posuit in thesiuris suis rimari praesumimus, sed deficimus scrutantes scrutinio. VI. P aestaret nos quibustunq; nostris opinionibus semper illud adiic re, quod sententiis suis adhibent Turcarum Hairetti Deus optime novit; confiteri quoque imbecillitatem ignorantiam nostram, dicendo cum Divo Augustino nescio, ct non erubest me eonfieri nescire quod nestio, nec animo praesumptuose illorum scientiam appetere, quae nos DAUS voluit ignorare. Quod si fecerimus, nunquam incidemus in Hin meri stultitiam, qui cum piscatores quosdam interrogasset quid haberent lis illi respondissent: uod aptum estperii , sed qua non e imus adsunt. Signincantes se, cum pisces capere non potuissent, pediculos interim captos necasse, quos vero non cepissent adhuc habere, response diu secum perpensis, clim illud explicare non posset, ac de se igno Xantia erubesceret, prae moerore animi contabuisse scribitur. Nec Ari stotelis dementiam incurremus, qui Euripi septies in die ac nocte cursum
208쪽
ignorantiae suae pariter impatiens, aegre ferens dari aliquid ingenio suo impervium se in aquas Euripi dedit necipitem, inquiens quoniam racvere non possum, rape me . Nos quibus difficilior Mintricatiora in
rebus naturalibus amigmata quotidie solvenda occurrunt, causarum naturalium arcana penitus sunt inaccessa, simus his sapientiore, erimus autem, si non nimium sapere affectaverimus. Quod si alioquin in hoc naturae mari multum capere voluerimus, parum tamen vel nihil capi mus, sed plurima eorum quae cepisse videbimur, scientiam nostram effugient, eademq; intellectu nostro assequi nullatenus poterimus. Proijciamus nos potius, Momnem scientiam nostram, non qui VII. dem in fluxum inconstans Euripi fretum, sed in pelagus inexhaustum aeternae sapientiar, illi veritatis notitiam, nobis autem nihil ex nobis nisi errorem mendacium attribuentes sapientissimum quoq; illud Ecclesiastici monitu animo semper repetamus altiora te ne quaesieris, for Em istriora te ne seruiat ueris sed qua praecepit tibi DEUS, in uita semper, ct inpluribis operibus ejus ne iure eurissis noet est enim tibi ai cessarium, qua absieondita sunt υidere oeulis tuis. supervacuis, bis noliscrutari multipliciter, ct inpluribis operibin eis non eris uri sin Plurima enim supersensum hominum sensasunt tibi. Multosquφssvplantavit susteio Abrum. Sustiei dicit, non sicientia vel Opianis, ut per hoc denotet, nos in rerum naturalium causis indagandis plerumque suspicari, vix aliquid opinari, seu probabiliter judicare, multo
Audiamus hic etiam sapientissimum Cardinalem Cesanum dedo VIII. cta hominum ignorantia ita scribentem labie, inquit, tam admiravdis tu: i. evrτebis, tam variis: diversiis, per doctam ignorantiam exterimur, nos r . omnium operum Dei nullamstire posse rationem sediantum admirari. puoniam magum Dominis, His magnitudinis non est is, qui cumsit absoluta uti est Omnium verumsuorum Auttiro cognitor ,
ita finis, ut in i Osini omnia, ct extra ipsum nihil qui esprine Dum medium, finis omnium entium, oe eircumferentia universorum.
Cum inhabiter ipsam lueem inaccessibilem, qua per Omnia quaerisur Api . solui potes pulsantibis aperire, O petorum dare, dinusia habet pol salem ex omnibis creaturis sepulsanti aperire, se ostendere quid sint eumsinye nihilsint, qui eri in omnibis sed doctae ignorantia ab eisPAscitanti quid init aut quomodo aut adquid respondent: Ex nobis l. Eba nihil,
209쪽
nihil ne exmbu tibi aliud, quam nibil respondere possum in cum etiam seientiam nostr non nos habeamis, se Ursolis, per His intes-gere id sumis , quod ipse in nobis vult, imρeriit seir. Muta sumin omnia, ipse est qui in nobis loquitur, qui feeit nos solvisti quod sumin . quomodo ct ad quid. Si quidscire de nobis opsus, Me quidem in ratione 2 causa nostra non in nobis quere. Ibi reperis omnia, dum unum quaris,in nos te ipsum, nisi in eo reperirepotes. Haec ille. Ne putemus ergo nos veram scientiam, ver inotitiam, quantis.cunq; ingeniorum nostrorum viribus sudiis possie comparare. Adblo Deo illam obtinere studeamus, qui si placitum eidem fuerit, facilen bis de infinitis sapientiae ac scientia suae thesauris illam communicabit. Dan: a. Ipse enim selus est, qui docet hominem scientiam, ' qui revelarprofundat abscondita , umit in tenebria constituta. Sine hujus Ariadnae ductu, face divini hujus luminis, omnia inmundi hujus labyrintho,
erroribus atq; casibus obnoxia sunt. Non tantum in materiis Theologicis divinis, sed etiam in plurimis naturalium scientiarum cumcultatibus, merito usurpare possumus iticicero de lud Simonidis, qui ab Hierone Siculo rogatus, quidnam aut qualis essetnamra DEUS ad deliberandum unius diei spatium poposcit idcum effu-DNr m. xisset, revocatus, quod pridie quaesitum fuerat solvere jussiis, biduum postulavit, eo finito quatriduum. Et cum sic saepe spatium duplis easset, Tyranno, quid sibi procrastinatio haec vellet, percontantior spondit: Quo diutim re ito, eo mihi res idetur obscurior. X Adducamus hic adhuc pro capitis coronide, S. Laurentium Iustinianum, qui scientiam numanam, de se multa pr sementem, in altis G Me volantem, Mima lingentem sequentibus verbis confundit: cum ad di
rantia meatur. Innumera namssunt qua proris ignorat. Do 'siis. qua quotidie videt 2palpat, uuilam eoudimitur habere notitiam ct rarionu silentiam fisciscitetur ut rationem reddas, eur Olivarum lauru folia potius quam vitisae ei in hyeme virestant, penitis ignora-biij si quaeratur, ex Ormica, μι alarum remigi errata, eur talia talia
210쪽
tulisfacta sat, omnino suam eonvinoetur eonfiuri ignorauiam O la ne resumptis ira tumens bumana existimatis indocta scientiara, eis doctrina quid in rivi quid extoleris eur terminos exeedis tuos Z urerecta remice, eruento resis, ductu superesitasgraderis inquas εμ- gulari in risscienti, visa cunctu voeari Rabbi quare ratem D. stieis quare simplices inhonoras reddere de minimis rationem nescis inde magni intumestis; sultam O bomofeei DEUSsapientiam tuam,t . bi Oboeiendo multa inserutabilia 2 exigua, quarum nudam babesseira tiam, quatevus ex Agis distas non insari. Si quando super ingeniis fit quasi mota.' Divino humanum edere nemo negat. Bipseris tamen mihi divinare videtur, Divinum hine merito dixeris ingenium. SCIENTIA ergo nostra etiam anagramatis ex nomine ipsius d sumpti testimonio IT NESCIA ET INSCIA. Haec de scientiarum, aut veritis opinionum, atq; suspicionum nostrarum incertitudine ac fassibilitate dicta sussiciant. Plurima sitspicamur, opinamur pauca, scimus nihil. Nunc ad stientiae, seu potitastiendi cupiese ignorantiae, damna spiritualia describenda calamum
Scientia tempus meritis oepietati incessum vane prodigit, stiritumae devotionem distrahit.
explananda Ajam consero hanc non immerito Oecupation 84smam, cat Ecclesiastes, quam dedit DEUS iis hominum, ut occu- e. r. parentur mea. Pessimam occupationem ideo vocatam exbstimat Lyranus, quod sit impeditiva majoris boni, devotionis stilicet &orationis ι in quibus occupari millies profect&Glubrius esset homini, a quo studio ne retardarentur vel impedirentur plures Sancti, literas velut pestem fugerunt. Nerisum Divi Bernardi est sententia a terris ad istin δευώs festinantem qui moratur es non detinet, plurimum tamen voce monte Remorantur nos eo festinant , si tamen testinamus, nugae nugarum. i. Bia inbDissilias by Orale