장음표시 사용
261쪽
per intellectum fiat una , dicitur per accidens indiuisa: cum ergo intelligitur ab intellem, non intelligitur ut diui a est in plura , sed ut indivisa , quoniam vero huiusmodi es per intellectum, idcirco intelligi d eitur, ut indiuisiuisis secundum accidens tempore indivisibili, O haec e I
germana Ioannis Grammatici expositis , .s' non ea quam moderni exi
t limar t. Sed licet docta, ct subtilis sit Ioannis Grammatici expositio, mibi tamen nou satisfacit . primo quidem , quoniam falsum es quod iubae siecurida parte sermo sit de indivisibili secundum formam, nam de eo dicitur diuisibile indivisibile in secunda parte , de quo probatio es in tertia parte , quoniam subiectum pro eodem supponit in conci siore , ct in probatione e sed in tertia parte indivisibile per accidens non probatur de forma , sed de tempore , ct longitudine: ergo de his intelligitur in secunda parte , O non de forma . ut autem minoris veritas appareat, verba Philosophi subiiciam , quae huismodi sunt: s in es enim his aliquod indivisibile quod facit tempus unum , O lo gitudinem Mam , O boc similiter est in omni continuo , tempore , O longitudine et Animaduerte , obsecro , ista verba : ines enim inquit lys , de quibus dictum est in secunda parte, quod siunt indiui sibilia secundum accidens . quid e aliquod, inquit, per quod sunt indi uisibilia , ct quae sunt ista, qua per accidens sunt indivisibilia e tempus, inquit, O longitudo , quare in secunda parte de tempore , Olongitudine , O consequenter de indivisibili fecundum quantitatem, O non de forma intelligitur , cum dicit , secundum accidens autem
indivisibilia siunt. praeterea id quoque fassim est , quod forma per accidens indiuisibilis es, utpote per inteliectum , quoniam forma per se es indiuisa , ct una , nec mullectus facit ipsam indiuisam , nisi pro
quanto intinuit ipsem, ut est una , ct non diuisa , non intellectis pasericularibus . sed hoc es intelligere formam, ut es sui natura talis,su ut dum intelligitum diuisa in plures per accidens , ut talis intelligitur. Commentator ipse hanc secundam partem exponens deforma quae inteligitum , ct insuper de instanti, in quo intelligitur, rei di*cultatem considerans quomodo forima , ct inflans secundam accidens indiuisib lia sint , cum potius per se indivisibilia sint , per accidens autem di
nisibilia , inquit, quod fermo i trans situs est , ct illa particula fecundum accidens, non debet ad indivisibilia applicari , sed ad diuis bilia , ut litera ita legatur , forma , ct instans secundum accidens diuisibiliasunt , per se autem indivisibili fedneque Commentatoris expositis Hare potes,quoniam si illa particula secundum accidens aguiuisibilia,
non antem ad indivisibilia applicari deberet, tunc Thilosophus in tertia parte
262쪽
yante contextus probaret oppositum illius quod ponit iu secundaparte, secundum Com.infecunda parte inquit, quod sunt diuisibilia fecundum accidens, per se autem indivisibilia, tamen ta tertia parte probat Niro Ubus, quod aut indivisibilia per accidens: iuquit enim, ines enim ijs aliquid quod facit longitudinem, O tempus wium atque ita indivisibile, sed caresa erro ris fuit , Pia cumsermonem esse existimaret in secuida parte deforma imaginari nos patuit quomodo secundum accide is indivisibilis dici posset . vel
quia eam quas nos basemus Iegari em in textu suo nou legit,aut legire non voluit,visuo proposito textum accommodaret. Melius itaque cum Si licio
dicendum, qui secundam banc partem egregia interpretatus est,qu)d Plato sphus in hac siecunda parte non loquitur de ridivisibili secundum formam,de quo loquutusfuit in prima partesed de indiuisibili secundum quantitatem, de quo loquurus D superiori contex. cuius quidem fidem faciunt ea verba tu *curda parte, quae bulasimodi funt, siecuridum accidens autem non quo illa di-tisibilia sint . c. J inquit , illa J haec autem dictio referri non potest ad id quod proximὰ dictum eri in prima parte de indicii iti siecuudum formam, quia nou dixisset illasiuut. referri ergo debent ad ea de quisus loquutus fuit ias periore contex.quae indivisibilia siunt secundum quantitatem.reuertitur an
tem Philo optas ad illa vitatis faciat tacitae dubitationi, nam potuisset qui stiam dubitare, dicens si id quod en indishibile secundum formam intelle tur intellectione indivisibili, tempore indiuisebili, cum lovgitudo, ct tem pus sint pares e diuisibilia, quonam pacto intelliguntur intellet Iione indiui ibiti, O tempore insulsebili e cui occurrenti dubitationi Philo ivbus re θ det
inquiens, fecuudum accidens autem, non quo diuisibilia funt,quod intelligit,
o tempus in quo,sed ut indivisibilia,quasi dicat licet longitudo, o tempus diuisibilia sint,tamen non quo dissibilia sunt, sed ut indivisibilia sunt fecundum accidens, iudiuisibili tempore intelliguntur: diuisibile enisu se indiuisibili tempore intelligitur, hoc non es qua diuisibile , sed qua indiuisebile, hoc e se quod inquit in secunda partes quitur postea. Inest enim his indivisibile quoddam , quod iacit tempus
unum,& longitudinem,&αROBAT in hac tertia partesuὸd tempus , O qualibet
magnitudo indiuisebilia sunt fecundum accidens , quo niam tu bis reperiti re aliquod per se individuum quod haec indisi bilia Iacit, uam tu rempore reperitur in lans, O in magnitudine punctus quibus haec unum, continuum enmciuntur,o boc similiter es in omni continuo, tempore, o
263쪽
magnitudine: de ma ετ quae quanta cottinua sunt opposito modo sese habent , forma enim per se indiuisa es, O una, quanta vero continua indiuisa sunt unum ex accidenti ratione termini communis,ad quem eius partes copulantur: magnitudo enim iudiuila est O vn quia eius partes ad unum communem terminum copulatum, similiter O tempus , ct haec es explicatio praesentis textus, tu quo hac tria habentur, quod indiuisibile secundum formam tempore viro indiviso, O indivisa intellectione intelligitur:alterum, quod indicii ibile siecundum quantitatem ut munitudo non ut diqisibilis, seddit infuisbilis,ar una indiuiduo tempore percipit Iertium,quod tempus, magnitudo secundum acciden indiuisa unum sunt, ratione communis resemini ad quem eorum partes copulantur.
Actus est qui separat,&qui cininguit. OCVS est Arictotelis 7.Met . o. a plurimis mi e intellectus,arbitrati sunt enim propositionem intelligi tam de di Ilinctione numerali, quam specifica, si quidem voluerunt
indiuidua eiusdem speciei per subctantialem formam disiugui, hinc deduxerunt indiuidua per formam quo ad esse singulare,o individuum constitui sed horum sentetia quis
ad disdiuritionem numeratim ab Ocrini.recedit, quod ex inomet .aerisI. probatum in primis ex 7. Met.28.νbi ponit concitisionem cum ratione dicens, Socrates O Callias propter materiam distingui tum,quoniam forma non diuiditur. perpendo rationem hanc ab Arist. quod ide3 Socrates O Callias propter materiam differunt, quoniam forima non diuiditur: aut enim intelligit
quod forma non diuiditur in pluma,ct diuersa secundum specie vi mniti exponunt , aut qLM non diuiditur in plura diuersa numero: primum quidem dici non potest, quoniam ex hoc quia forma sipecima tu plura diuersasse cundum speciem non potest, haud inferri potest, quδd Socrates o Callio propter materia disiivguntur,quia dic a , qu)d licet forma indiuiduastis plures secudus eciem,eIi tamen diuidua in plura discisa numero, o proindὰ
Socr. Callias non sunt diuersi propter materiam, sed propter Di Mam, qua in plura numero diuid'a est: ergo intelligi debet secundo modo,quod scilicet ex se indiuicta sit in plura numero, O tunc aut intelli gitur fecundum aptitudinem, aut i cu dum actum, non primo, quoniam forma ma riaris ex se
communicabilis es vi una cum Aristo. te latum reliquit Aueri primo Car.
91 . intelligitur ergo secundo modo Pidelicet quod forma specidica secuta Oactum exse in plura numero indiuidua est, O non diuiditur mys per mat ria diuestatem, unde postea ex hoc infertur, igitur Socrates O Callias non
264쪽
distinguntuis numero propter formam, si d propter materia nam si essent di ferentes propter formam, necessario formae essent diuersae, atque diuise, sita non sent actu diuisae, neque diuerse nisi propter materiam. igitur indiuidua eiusde speciei non uni diuersa propter torma sed propter materiam, Obicen verus huius rationis sensius,quem prae caeteris assecutus fuit AHr. Alexander primo de Anima cap. de intellectu in habitu, Mi haec stribit ad Perbum, Quippὸ singularium hominum disserentia a materia proficiscitur . Oreddens rationem ietquit: formae enim per quas sunt homines nullam inter se diserentiam habere cernuntur, sed vult dicere per materiam habent:vale
ergo Alexand. quod diuersitas nu eratis compositorum , O formarum ad materiam reducatur . praeterea eundem quoque Aristotelem adduco decimo
Mel. 2 3. ubi inquit, quod ideo aliqua differunt sterie, quia eorum dijerentia sumitur a forma et aliqua vero non digerunt specie , sed numero , quia eorum diserentias itur a materia , O ex hoc Gbindὰ declarauit, quod
masculas, O foemina non di tinguntur specie, sed numero, quoniam eorum disserentia fumitur a materia. eandem quoque sententiam habet Ari l. primo Cal. 9 . ubi apertisvid loquit, quod Iormae sunt plures, O numero di uersae , quia materiae sunt diuersa, ct ablata materierum diuersitate , tolle retur diuersitas num realis formarum, o compositorum , O tandem ubi cumque Thilosiophus loquitur de diuersitate numerali pud formarum , si compositorum cis per assignat materiam pro causa, nunqua- formam , nec profecto assignare potuit, O ratio ea e II, si Arialotelis fundamentum attingere velimus, quia cum dissserentia ex diuisione causetar, diuisio Perd alia sit essentialisset uridum quod una forma diuiditur contra formam, ut a bedo contra nigredinem, O talis diuisio facit di erentiam essentialem , O quiditatiuam: alia ver)sit diuisio numeralis , quae quidem diuisio ex hoc eIt , quia ipsa quiditas diuidi r, O numeratur infra se, non coitra aliam quiditatem , cum autem quiditas ipsa de se sit una , ct indiui a , oportet quod se numeratur psa numeretur per aliquod additum formae , O quiditati, o ita diuisio , O digerentia numeralis necessario est per aliquod additum quiditati, hoc autem materia est: igitur disserentia numeralis a materia proficiscitur. Dilucidatio. AESE 2 S itaque proposivio intelligitur solum de distinctione speci ca huius enim radix caus actus eii, O forma subitantialis: sed animaduerte , quod intelligitur in compositis, ct di e-rouιMas : haec enim, ut inquit Philosophus Io. Met. I a. per aliud di Rin guntur
265쪽
tuntur, in his autem quae sunt primo diuersa, ut sueti si mplicia propositio minimὰ intelligitis, quoniam simplicia seipsis, O non per alium actum essentialiter diuinguntur, sicuriis it materia, forma, ct similiter duae fommae specie dictinctae , sed ut res Ma fiat undequaque colicua , , aut maduertant studiose , quod quidem a paucis explicatum eii, azιs, σforma substantialis est radix o origo dictinctionis specificae compositorum e haec enim per formas specie dictinguntur , ct proprie differentia nucupantis e formae γπὸ secundum speciem diaersae seipsis , o ab intrinseco dictiactae sunt, O potius dicuntur primo diuersae , quam disse
rentes r materiae enim diuersas secundum speciem formas habentes, non
sunt causa diuersitatis specifica ipsarum formarum, sed signum, ut benedixit Auer.octauo Plas. 6. Materia vero signata est prima , O principalis causa diuersitatis numeralis , dico quidem signata , quoniam materia praecisὰ , O secundum se sium a non eri caula dictinctistis, sed ut signata est utpote quanti ate , caeterisque distositioribus assem: mr
hac.π.composita,pariter O formae numero distinguntur. Materiae νοὸ si
gnatae seipsis distinguntur. ct potius primo diuersae quam disserentes dici debent. vade quia disinctio syecima a forma proficiscitur, diHmmo veris
numeralis a materia signata, illa forma is,haec vero materialis dininctio nuncupatur,o hunc in modum hae duae naturae sibi haereditatem dis ferunt. sed circa dicta pulchra occurrit dubitatio, quia falsum esse videtur quoi materia sit causa diuersitaris numeraris in sorina , quia secut materia o propter formam, O non forma propter materiam, H inquit Aristoteti secundo Phisico. 9 r. ita diuersitas materiae ridetur esse propter diuersit rem formae , non autem diuersitas formae propter diuersitatem materiae, quod etiam diceis visu en Auer.a . de Anima 6 o. ubi inquit, qu)d melius en Miserina re diuersitatem formae causam esse diuersitatis materiae,quam econtra: Zimara quoniamnesciuit sese ab hoc laqueo explica re , ob id voluit dininctionem numeralem praecipia magis conuenire compessito per formam , quam per materiam et ergo ver) instant. am ita persioluendam in imo , Fod sicuti matemia est pi opter formam , tanquam propter stnem , ita diuersitas materiae ea propter diuersitatem formae tan
quam propter sinem et forma enim cum sit id cuius gratia, sinis ad
quem ordinatur materia imponit necessitatem materiae, ut siecundum existiam inma disponatu conditionemque recipiat,cum auiso a sit apta nata
plurificari, opere eci fuit materiam ipsam plurificari, in diuersas partes diuidi,ex cuius diuessitate aptitudo formae ad mu titudinem O diuesesitatem numeralem ad actum deducitur, dinde forma dicitur esse causa diuersitatis numeralis materiae in genere causae Inalis: materia vero signa-
266쪽
ta prout en in partes diuisa es ta nquam ratio formalis diuessatis numer lis informa, sicut d similisorma dicitur esse causa extensionis materia, non quia ipsi materiae extensionem tribuat , quia hoc materia ines beneficio quantitatis , sed in genere causa finalis : quia enim forma materialis
est apta nata extendi , operae precium fuit materiam ipsam extendi , qua ita per quantitatem extensa formam βιbstantialem eductam ex ea ad actu mea tensionis deducit:.9 bsc es reta argumenti siolutisae s hoc pacto intellis est Auer.bene dixit, sin minus ab Aristotele dissentit. L. I . . An secluso quolibet accidente substantia materialis sit . singularis, & indiuidua.
ἰVTA VIT Zima dari i diuiduum signatum si stantia,
seclusio quolibet accidente, tu hoc ut opinom ab Auer. deceptus secundo de anima Commen 63. ubi declamans diuersum
apprehendendi modum singularis substantiae ab imaginat va, oecogitatiua,inquit, quod imaginatiua singularem sub-fantiam apprehendit conum tam cum sensibilibus comm nibus proprijs: cogitativa vero eandem singularem sed stantiam cogu scit visi parata O stoliata est a se Ubilibus communibus, prop=s , qDd etiam repetiuit tertio de Anima 6. dicens, declaratum eti enim illis , quod virtus cogitatiua non est nise virtus quae disinguit intentionem rei sensibilis a Do idolo imaginato, quibus locis patet Auenoem voluiss e, quὀd subIia tiaset singularis O indiuiduajecto quolibet accidente cum cogitatiua adhuc se utarem substantiam cognoscat semotis sensibilibus communibus Opropriss : nams voluisset substantiam non esse singularem nisi ut conlanctaeit cum accidentius tunc stecies fibstantiae non representaret individuum nis coniuncta cumJeciebus accidentium, o ita periret operatio cogitativa ab . o assignata : quod fortὸ videns Zimara nec illud magis consederans propter Averrois maiestatem illud recepit atque probauit, sied opinio illa Dis est, nam accipio indiuidum signatum substantiae compositim ex materia Ofrma seclusio quolibri accidente , ct quaero aut haec forma occupat totam
materiamam partem materiae non primum, quoniam nullum aliud esset ita
viduumsub eade m Jecie, ut deducitur ex primo Cyi context. 93. o 9 - ββ undum,cum materia non habeat,nec intelligi queat habere diuisonem in partes nise per quantitatem,ut habetur quinto Met.contex. I 8. ex Auerro primo cap.de se an. O . ubi inquit ,s materianon haberet quantitatem
non esset in partes diuisa, ct proindὰ eodem tempore diuersas formas hab renon posset . igitur indiui m signatum necessario includit quantitatem
267쪽
o accidens: itaque en repugnantia dicere indiuiduum arum,Hab ac ridentibus separatum . praeterea multitudo aut es rerum di ferentium secum
dum formam, aut siecundum quantitatem, ut inquit Auerro. primo Phisic rum 6. O habetur etiam exori to.tertio Aret. I I. iam vero diuersitas ct multitudo indiuiduorum hoc modo consideratorum aut es militudo rerum disserentium fecundum formam, aut fecundum quantitatem: parro alterum duorumfateri oportet , ecus diuiseo esseti sussciens: non potes esse mud titudo ren/-d erentiumsecundum formam,quoniam haec est multitudo specierum ut Aris. ω ueraro.&curis citatis locis, igitur erit multitudo rerum
disserentium secundum quantitatem,ergo misersaliter indiuidua signata isecludunt quantitatem,ct accidentia.quod etiam confirmatur ex ri tot se
cundo Post. 2 o. ubi inquit , qu)dsub eadem specie multaesunt disserentiae, sed non fecundum sub Ilantiam, neque perst, quem locum exponens lucidus interpres Themistius, sic inqtiit, Primum id non necesse est, omnes disere tias sitri , propterea quod ab accidentibus infinitae trahi possunt , quibus res is eadem specie comprehensae inuicem discernuntur: igitum omnia indiuidua si Maiis eadem specie contenta, accidentia secum tenente alioquin perse secundum substantiam1-b eadem specie distinguerentur. quam veritatem cognoueruntgraeci interpretes, o in primis Aphrodi eus Alex.yr mo lib. uae Parapbride Anima cap. de intellectu in habitu, ubi haec habet, porro abdicatis materiae appendis's accidentibus non amplius singulare, sed communem homine intuemur militerPorphirius in lib. Praedicab cap. sterie, nec non Simp. An o. in libro praedicam. concludendum itaque
es,qiad indiuidua tam diu indiuidua sunt, quam diu accidentibus coniuncta sunt ,seclusis autem accidentibus non amplius indiuidua sunt, sed uniuersalia , ain id illa Gerroissententia nummd probanda e I, quod cogitat masngularem hubstantiam cognoscat si otissiensibilibres communibus, o pro-m', quoniam semotis fensibilibus materiaeque conditionibus non amplius natura illa remanet siet; laris,sed νniuersalis, quae non amplius iudicio subucitur cogitatiue , sed intellectus cuius proprium est separare intentionem ab idolo imaginato, qu)d Dira ab Auerro.cogitarisae a fribitur. Sed cogitarisa duntaxusis tantiam cognoscit, qus cum accidentibus O materiae conditionibus coniuncta es: neque illa erum est,quὐd cogitatiua di I linguatur 4 ibantasia , quoniam insecundo de Anima, a contex. IS O. que ad I 6o.
ubi distingit intellectum a sensu , deindὰ phantasiam ab inti rectu : tertio autem ostendit qua ratione diuersa snt phantasia a fessu nullam dissereseriam ponat inter phantasiam O cogitatiuam , cum tamen eo loco earum
sinima potentiaram , qus similiores inter se esse videntur , diligenter varietatem ac discrimen inquirat . Adde quὸd se cogitatiua di I linguitur A. a apban-
268쪽
aphantasia medianae en inter phantasiam ct intellectum, tuu ricto: les a Uuto Icrmone de phantasia ad cogitatiuam transire dis basiet que naturam declarare quod ta me non facis,
sed habita doctrina de phantasia, satim intellectu disputationem
aggreditur, non i an itaque E.
secundum Philosiophor cogitativa d Damasia re i . . D dsuustuir,diuersumque habet opus , , ut putauit Murro. haec . . satis.
269쪽
SEPARATARUM DISPUTATIO. Ad R. D. D. Iacobum Dicdum Q . Francisci filium Patritium Venetum.
E R ardua quaesita, qua in Aristotelis Philosophia examinari siolent , illud mihi sim per discile vitum fuit , quod es de natura i diuiduatione , O licet praeteritis saeculis doctissimi viri omne studium, o diligentiam adhibuerint, ut huius discultatis veritatem ostenderent , Aristotelisque fententiam explanarent, ij tamen quod nitebantur nondum satis praestare potuerunt, ea propter decreui mus nos discultatem istam exa inare , tua in re pro viribus enitemur, ut huius di ultatis veritas habeatur, O Aristotelis sententia aperti a reddatur , Os haec in re dilucidanda longiore opus fuerit oratione, ignosicendum nobis erit, quandoquidem eorum, qua tractantis di culta, ct rerum copia eam ct aliquando ex necesstate adducere videntur: proponitur ergo dubitatio de principio indiu duationis tu ubstantiarum materialiumcumseparatarum . per quid scilia licet utriusque ordinis subfoentia indiuiduam, O γυ numero et sed quoniam substantia per aliquid indiuidua, O ma numero bifariam dici ρ reii , uno modo formaliter , alio modo ut ita loquar fundament liter , non quamitur modo per quid substantia sit ma numero , ct indiuidua formaliter , quoniam ut Boetius ait in libro demitate O vno , Uxmquodque es mium inutate formaliter , O in diuisione individuum,
secut diuisione ipsa es ab alio formaliter dis sum: sed quae ritum quo fusedamentaliter si indiuidua , a numero , vinu quid μ principium
270쪽
proximo quo ipse sibstantiae liud concreta sit ex materia, ct forma sinia abiuncta sit a materia conueniat indiuiduatis,oe v ritas numeralis, diuidetur uniuersa hec disputatio in duas praecipuas partes, sicuti duo Aut quae a nobis examinanda proponuntum, *bctantiarum materialium indiuiduati mrcausa agetur in prima, de c usa vero indiuiduationis subIlantiarum separatarum tractabitur in fecunda.
De indiuiduatione substantiae materialis opinio prima. Cap. 2.
x O ad primam partem attinet,nou conuenit apud .Aristotelisinterpretes: arbitrati Iuni no ulli, quδd substantia materiadis sit una numero, O indiuidua non prar aliquam causam positiuam, sed Dium per duplicem negationem :nam cum vno numero, indiuiduum non dicat ni se negationem diuisonis a se, negationem identitatis cum mbo, quidem Socrates ideo est unus numero a' indiuiduus, quia in plureἔhomines diuidi nequit, es non idem, vel diuersus d Platone, O quocumque alio indiuiduo,ea propter loquii evaa non es alia causa positiva ab hac cuplici negatione, sed hac duntaxat substantia es indiuidua, numero una. consirmatur se subitantia esses indiuidua per aliquam caresam positivam, vel illud esct materia vel forma,vel aliquod accidens. materia esse non potast, quia cum indiuiduum dicat esse indiuisum a si diuisum d quolibet selio, materia non es causa distinctionis, diuersitatis,quoniam in fundameto naturae4 nulla es distinctio, ut legitur 1. Met. contex. 17. igitur materia causa esse non pote It ut substantia sit indiuidua: praeterea quaeritur de ipsa per qued est haec, indiuidua aut seipsa, aut ab alio ron ex seipsa, quoniam εst natura communis, indeterminata: n ab alis,quia tunc quaeram de illo alio ct ita in infinitum,neque causa indiuiduationis potes se forma, quoniam quod est causa communicabilitatis, ct uniuersalitatis non potest esse ratio indiuiduationis, quia idem non potes esse ratio O per se cano opposit rem,sed forma es causa uniuersalitatis, ut legitur primo Coe. contex. . ergo Ocaeteque aliquod accidens esse potes μὰ sit absolutum , pia rest ctiuum, quoniam subflantia accidens antecedit septimo Meti contex. q. igitur individuum substantiae ita uiduum accidentis antecedit: igitur subflantia per ipsum accidens indiuidua esse non potes . cum itaque ubsa tia Ueque per materiam,neque pπ forma neque per aliquod accidens i diuidua set, igitur ivdiuidua η- e Ii per activam causam positivam.remanet ergo ut burusi di sit per duplicem negatione scilicet per negationem diuersitatis 4 sein per negationem identitatis cum alio.