장음표시 사용
31쪽
aptaret iustus in promissis:vel iustiti a Dei qua em Atit iustifieat inipium reuelatur in eo idea, in euangelio. Ηm iustitia in veteri tellanaento figurabatur o cultia, sed in euangelio reuelatur aperte. Bene ergo dictum est, quod euangelium est virtus Dei, cum iustitia det tetidetur tu ipso de hoc ex fide in iidem hoc est, o fide dei promittentis in fidem hominis erodentis, ex qua fide, supple, homo vivit, A saluatur per fidemcius videlicet est in euangello reuelata. NoCap. I. randum etiam sin Habacuc, unde sumpta lant ista verba, non is iacet textus, ut introducit apostolus, sed ibi sic iacet litera . Iustus autem in fide Lia vivet.
Quod, ut Leitur in sola dupliciter pytest contingereari mo,quia apoliolus noc sumpsit a translationes Luaginta clus distor dat a nostra.Vel, ut ostende rei se loqui eodem spiritu quo propheis loquebam tur, ideo verba dimisit S sci sum recinuit.Notandum etiam mvt inglosa tangitur septem modis dicitur esse transitus de fideiulidem. Primo ex fide dei pto, pirati mitta in fidem hominis eredentis. secundo est transtus ex fideveteris testamenti obi eolebatur deus Muso fidem noui, ubi colitur deus trinus. Tertio est transtus ex fide virius articuli in fidem alterius atticuli.Quarto est trasitus ex fide primi aduentus, quisiit in carnem,in fidem secundi aduentus, qui erit adiud cium. Quinto est transitus ex fide primς relat mctionis, qMe est in anima, eum relargit a peccato, in fidem iecudae rusu restionis, quae erit in corporibus, cum resurgemus a mortuis. Sexto est transitus ex rude prophetatum seminantium,in fidem apostolorum metentium. septimo di ultimo est traiiutus ex fide spei,quia nunc speramus, in fidem rei quia tunc tenebit ius. x quia omnia ista faciunt ad nostram iusti, eationemn ad nostram vitam δι salutem,ea tali transitu ex fide in fidem is cunur vivere di saluari.
Eu elatui enim ira dei dE coem to super omne impietatem,
is qui veritatem dei in inoiustitia detinent.
Posita salutatione piae se habet loco tituli: & p Msita gratiarum actioneAus se habebat toto proelini. In parte ista tangitur de litigiorum sedatione, quae se
habet loco tractatus' loco executionis nepotii. In
tentio enim Pauli in hac epistola est sint e tua litigia
Romanorum, quae inter gentiles & iudeos exorta erant in quia ea nunc incipit hoc facete, dicitur haec pars se habere loco tractat δε loco executionis ne ootii. Diuiditur autem haec pars ui parto duas, quia primo apostolus litigia Romanorum sedat, & eos ad pacem S concordiam prouocat. Secundo eos iam sedatos di ad pacem & concordiam reuocatos, & ut in bon: s motibiis reste vivant, instruit & inctu . SOcunda ibi in principio. i a fiantem uos ita tres per misericordiam de . Euca primum duo rarit,
secundum p duo sint necessaria in quolibet bono opere: Nam primo est expellenda forma opposita, seeundo est plantanda re introducenda proposita se
enim natura agit, quia primo e pellit formam ops positam,di eam expellendo formam propositam ii troducit. Sic etiam ara lacit, ut si per artem debeat angulare fieri iotundit,primo a corpore illo expellitur per artem Magulositas tanquam tarma opposita, di introducitur ibi rotunditas tanquam proposita. Sic et am di in motibus est iaciendu, iu:a primo fiunt extirpancia victaa, postea fiant inserenarum utes. Prioni, ergo si int litigia s. danda, quae la habent ut vitia
di ut larma opposita, ndo est pax & eoneordia inducenta,quae se habet ut virtus 3e forma propost a. Prin b e4o apostolus remouet a Romnis litigia materiam,in quo expellit formam oppositam; secundo eos prouocat ad pacem reconcoratam,in quo induscit formam propostam secunda ibi,In principi s.cap . Iustificati igitur per fidem, pacem nabeamus. Ad euiderma primae partis sciendu φ materia omni u . urgiorum relitisiorum videtur esse su ibi a di is stantia,na inter Liperbos semper sunt iurgia: absciradere ergo materiam litigii agentilibus, i sis est tollere dc remouere iactantias viro uv: si enim si Osicienter osterulatur de declaretur,* nec gentes nec
Iudsi habent unde se iactent ' unde glorientur, suo
sicienter abscinduntur litigia utrorunt. Volendo ergo Apostolus tollere materiam litigii inter eos, duo facit,quia primo reprehcia dit& increpat iactantias gentilium,i undo repreliendit Ee increpat iactatias suciorum, bi ante mediu. r.eap.Non enim est acceptio selibriatum.Rursus ad euidentiam primς partis est notandum p Gentiles inpliciter ω iactabant. Nam Primo Iudsos increpabant Niudicabant quasi egent meliores eis. Secundo de Idolatria se excusis bant luas hoc egissent non ex obstinatione, sed ignorantia meritis. Tettio , moribus se iactabant, quas non singent sub peccatis. ΗΠ autem tria in proles go hunis epistois destribuntur.Cum ergo tres iactantias haberent gentiles, volens apostolus omnem ma/teriam litigii de elationis tollere, has tres iactantias reprebendit &inerepataria ital dicit, primo Meli/dit, FGentiles non iuuit se excusare de Idolatria per ignorantiam,quia eos naturalis ratio instruebat, de deus ea reuesabat. Secundo ostendit Q non poro . i. .
rant se gentiles prcferre in moribus, quia sub inca dis grauibus erist . Tertio declarat * nb docti
Iuseos iudicare aura iudicando alios, lota,lud sit ipsos iudicabant.seeunda ibi, Propter quod tradidit illos de .in desideria. Tertia ibi Propter quod in eusabilis es o h o omnis qui iii cas. Prinia His, e est presentis lectionis, in qua Apo
stolus tollit iactantias dentilium τ non possunt se
excusare de Idolama per ignorantiam,quia eos na turalis ratio instruebat, iditur in tres partes. Nam pruno ostendit in Gentiles peccauerunt per idola trian Secundo declarat piroii poterant se excusare per ignorantiana erdonio: at*ex hoe incursrerunt in magnam poenam de magnam miseriam. Seeuda ibi,Quia Mod notum est det. Irertia ibi, Et ob .s uratum cit insipiens cor eorum. Continuetur autesc.Dicebatur supra m euangelium est virtus dei in salutem omni eredenti : sed licui est in salutem omni
et edenti, lapplendum est, ς est in damnation pomni non credenti. Quod autem euangelium sit in damnationem mi non credenti, patet, quia reue
latur s pie, in ipso vel pe ipsum eirangelium, ira P dei de eclo dest, illa ira dei que pandetur de Gelo
super omnem impietatem & inuiuitiam dest, super omnem idolatria quae antonomatice est impietas ct iniustitia. Per euangelium ergo reuelatur de doce tutula ira, quae pandet ut de coelo super I 8olatriam
eorum hominum idea, gentilium inui veritate desin intultitia detinent an quibus vel bis ostendit aposilolui gentiles per idolatriam peccasse,&eos graui ter per diuinam iram puniendos esse.' Maiichim au/tem O lice ita dei secundum Augustinum i s. decio Cap. 1 f. uit.Dei,& habetur in glosa, sum: tur pro poma; quia quotienscunq; ira dei II tur, non perturbatio Mnimi est intcllisenda, sed accipienda est ira prolud clo, quo irroganar poena pro peccato. Nootandum etiam quod ira Dei de casto potest in tela ligi dupliciter, mori intelli Qtur ira det vetituri de coelo ad iudicium,iuxta illud Matth. Λmodo vis debitra
32쪽
I Idebitis filium homini, se litem a Mitri, virtutis dei&velitentem in nubibus ecesi: tunc enim ira dei ve nientis de coelo,idest in nubibus coeli radetur super omnem immetatem di super omnem idolatriam. S eundo moao potest intelligi de coelo materies unam iptum coelum materialenc bis annuciat Deu ereatorrem,propter quod ex ipso ccxlo materiali pandit ut& reuelatur qualis ira Dei de qualis poma descende re debeat sus er ipsos idolatras ct super ipsos impio iuxta illud Dicς . tialypocritς,facie essi & tetrς n stis probare:h- autem tempus quomodo non probatis/ si enim scimus iudicare ficie eoi debemus inducere quale est te ux in quo sumus, Atque iii hoc tempore debeamus colere be adorare. Notandum
etiam, quM,quia meum lio reuelatur &in euangelio docetur,quomodo tam ex venturo iudicio eum dominus venerit in nubibus cςll.quam etiam ex iriso caeso materiali ostend:tur vobis ventura ira Dei saper impietatem di iniustitiam, bene dictum est, ν reuelatur in euangelici illa ira dei de coelo, ous pandetur super impietatem 5 iniustitian manuum etiam quia impietas di iniustitia sic possunt accipi, ut topietas dicatur peccatum contra fidem, iniustitia emtra mores.Vel impietas dicatur peccatu in Deum, iuiuilitia in hominetivel pol sumus aliter dicemur e ponendo tangebatur,st tam per impietatem quam per iniustitiam datur intestigi Idolatria: nam pietis est Dei cultusadolatria ergo, quae eultum debitumereatori dat creatur impietas antononiatice nomitur austitia vero unicuim quod situm est reddit: Idolatria vero quς honorem Dei creaturae impendit antomatice iniustitia dicitur Cu ergo hic de Idolatria gentilium agatur, competenter tam per impietatem e
per iniustitiam in hoc loco Idolatria designatur. dicitandam etiam, qubd, ut glosa tangit, non ait stupet omnes impros, Se suis omnes ini os,sed sit per omnem impietatem&iniuititia, quia eum unius impii possinit ei se multae impietates, Ecvnius iniusti multae iniustitiae, ira Dei non solum reuelabitur super in
pium sed etiam super quamlibet impietatem &si per quamlibet iniustitiam. Notandum etiam qubdidolat , veri Dei, idest, veram de Deo cognitio nem retinent in iniustitia, idest, in opere malo &in Idolatria; habet enim rationem per quam poo sunt eognostere verum Deum, re ipsi per iniusti nam di per opus malum colunt ullas Deos. Uel possumus dicere hoc referendum esse ad gentiles Phido laphos, qui cum haberent de deo veram cognitione
ipsi manentes in iniustitia, tenebant illam veritastem dc illam veram cognitione di non pande tem populo ut non e alerent filios Deoised ipsi una eum populo impendebant Idolis Dei cultum. Deinde cum dicit.
Quia quod notum est Des, manifestum est in illis, Deus enim illis manifestauit.
Postatam apostolus probauit gentiles peccasse
per id Mattiam, In parte ista,ut dicebatur,ostedit eos non milest exculare per ignorantiam. circa quod tria tacit,quia primo eos Deum cognouisse declarat. Secundo, quid de Deo eognouerunt , demonstrati mo,ex his eos esse inexcusabiles concludit at probat.Secuda i inuisibilia enim ipsius. Tertia ibi, travi sitit inexculabiles. Continuetur autem sic, bene dictum esto ira Dri debet de coelo reuelari S pandi si
per omnem impietatem dcinuistitiam iplatum gentitam:& etiam bene dictum est : oe gentiles veritatem, idest,ueram Dei cognitionem detinent in iniustitia,
Duia quod notum est Dei)idest, quod notum est de
Imanlisum est in illis: Deus nim illis reues in votandum autem quod gentiles At niaxime ta pientra inter eos, quod notum erat de Deo stianiis Λ stum erat illis,' Deus eis reuelaueran&ipsi non agebant secundum notitiam eis a deo datam, sed idolaeolebam Et distiebant veritat idest, veram de Deo
cognitionem in iniustitia,idest iii onere iniusto S ui
idolatria Notandum etiam quod secundum glosam ait, notum est Dei idest,quod nota est de deo
malit aestum est in illis quia non omnia, quae sunt Dei manifesta erant gentilibus: ita ea quae nota erat Dei idest, ea , quae inista rationes sati poterant de Deo mastitata erant illis idest gentilibus. Notanda etiam * duo ait apostolus determ nando de Dei e mitione,quam gentiles habebant. Nam primo ait, Quod notum est Dei anifestum est in illis Secundo, Deus enim eis reuelauit u a dupliciter gentiles ha/bebant notitiam de Deo primo propter lumen rastionis eis naturaliter inditum,& quitum ad hoc M.
Auod notum est de Deo manism est in illis. Meuu3 do nabebant liotitiam de Deo non solum propter lumen naturaliter inditum , sed edam propter opus manifeste factum: & quantum ad hoc ait, Deus eis reuelauit idest, propter opera sua magnifica eis man testauit .Fecit enim Deus opus ita magnificum,ut Ambrosius ait,quo situm opificem sin visibilitate manis: stauit. Propter hoc enim opus magni Me factum Deus qui natura est inuisibilis a visibist but sciri po test. Notandum etiam quod non ait, quod notum est manifestum est illis, sed manife iam est in illi, quia eum Deus in ipsis gentilibus S in mentibus e tum indiderit lumeti rationis. Quod notum est Do idest quod ductu rationis notum est de deo, non solum manifestum est illis idest gentilibus,sedet. am manifestum est in illis quia in eorum mentibus irat i pressum,α per lumen rationis erat in eis naturaliter inditum quod ductu rationis de Deo sciri poteratimur se eum dicit.
4 inuisibilia enim ipsius a creatura mun/d per ea quae facta sunt intellecta conspi.
ciuntur; sempiterna quos eius virtus dc diuinitas i ita ut sint inexcusabiles. Quia cucognouissent Deum, non sicut Deum glorificauerunt, aut gratias egerunt i sed eua merunt in comtationibus suis.
Postquam ostendit Paulus,ν Deum gentes eo oscstant,ait quid de Deo cognoscebant, dicens, m in uisibilia enim ipsius dei idest,iuulua essentia re aes rite a quot virtus muscidost, diuina potentia: uinitas dea, diuina bonitas, & Suina influeu ciereatura mandi idest, ab homine. qui per quandi excellentiam escitur creatura munoe per ea quae tabcta si inodest, per haec magn: Da vera,' iis videmum, intellecta coniiciuntur .motandum * in qualibet re est triae siserare scilicet substantiain siue ella D tiam,virtutem siue potentiam, Nactionem siue opstatuni . Apostosus ergo quia dixerat, cibod ii tum erat de Deo nam im era seli tilibus: vel quia dixera Gentiles deum cognouisse,hac declarat quid Qe 'o com erant,dicem,quod cognouerunt ua insibilia ipsius dea iurnam Libstantiam: ct virtutem, idest, diuinam potentiam; diuinitatem idest.
Si iam bonitatem & diuinam inquetitiam: di quia innuere quoddam opus est, eognoscendo diuinam
bonitatein α diuinam influentiam,cognouerunt nomum diuinam substantiam S potentiam, sed etiam diuinam operationem motandum etia re alio modo
exponitur iste textus, ut no restratur ad egentialia,
sed ad personalia:&ita eritici su , Invisibilia enimi uodest, Patris,qui speciali in Q dieitur inuisibii quia non sic apparuit in creatu visibili, ut fili
re spiritus sanctus: α sempite δ quom virtus eius ideli filius: s diu ui ita, i spiritu sui uiu i ci cie
33쪽
ita mundi adest, ab honrne, qui per quandam ex Αcellennum d titur ereatura mundi: vel a creatura
mundi, dest,per ea quae fasta sunt a creatione mutis di, Si constitutionem una, idest, per iraec magnifica opera, s videmus,siares lecta consp:ciuntur, υles autem expositioiics habeant veritatem,& quomodo in his est con rua adaptatio,in disputationibus apparebit. Deinde cum dicit. Ita ut si it in ereusabυles postquam Mendit . oe gentiles Deum eo 'nosces bant,di , clarauit quid de deo cognoscebant:in parte ista toncludit, ν de sua Idolatria racusationem ιioli habebant. Continuetur autem sic cita gentiles
Deum e nouerunt,& talia de ipso agit erut vesint inexcusabit eo idest,* de sua Idolatria erculationem habere non possint. Et bene dico, qu bd gentiles sunt de sua idolatria illextulabiles, 'uia ea cogno
uissent Deum,non sicut deum glorii avertat,aut 3ratias egerunt,ted evanuerunt in cogitationibus suis . Norandam autem * si debite volumas not habere Berga deum tria in nobis habere debennis. Primo et deo debitum honore referamus.Secundo, v: omnia ita bona a deo recognoscam aertio,ut nihil boni nobis attribuimus.Gentiles autem Idolatris ded recitea omnia ista deficiebit.Nam ipsi, cum deum e mouissetit, non sicut deum glorificauerunx quia ei bitum honorem non reddiderunt nec etiam gistias egerunt quia bona,quae habebant a Deo non eo gnoverunt; ita in miscvtanonibus evanuerunt quia sibi illa bona attribuerui, ac si illa bona a te idim habuissent. Deinde eum dicit.
Et obscuratum est insipiens cor eorum, dicetes. n. se esse sapietes, stulti facti sunt. Et mutauerunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptio
hilis hominis,&volucrum,S quadrupeo h'dum,Sc serpentium.
esse non potuit.Notandum autem quod si hominet,
volucres,& quadrupedes non lant dii, multo magis imagines repraesinitates non sunt dii: rursu s fierent aliquae similitudines illarum imaginum,multominus eruut d 1.Magna ergo esset hebetudo mentis colere honi nes vel volucres aut alia alatia i ad deos: adhue et a maior esset hebetudo colere imagines eorum tDquam deos,quia res plus habeet de veritate quam eius imago adluic ei: am malor esset hebetudo colere similitudines imaginum tanquam deos. Nani sicut imagis nes defitiunt a rebus,ita si fierent aliquae figurie ad immilitudinem imaginum descerent illae similitii dines ab imaginibus,ti plus essed de veritate in imaginibus quim in illis fimilitudinibus.Notandum etiam quod Romani cole Romani vi captarent beniuolentiam omnium, cum bant deos omaliquam prouinciam debellabant,dicebaut se magis nium Proui, velle dilati amore u timore, ae incebat P volebant clarii m. esse eota am ci/c quod volibam colere eosde deos quos ipsi colebat.Unde statim omni u idolor u de omnium imaginum existentium in prouincia illa laeto hant fieti quasdam figuras di similitudines,& illas portabant Romae, di emebant eas tanquam Deos. Ita a Romani gentis es non solum colebant imagines h minum vel volucrum vel aliorum animalium tan1
cauerunt per idolatriam probari t quod non po terant se excusare per ignorantiani,concludit quod gentiles ex eorum peccato eonsecuti sunt poenam et ni si maxirca quod auo facit, qaia primo proponit quod intendit. Secundo quod dixerat manifestat &probat ibi,Et mutauerunt gloriam. Girnuetur amtem sic, Gentiles peccauerum per idolatriani ,& non potuerunt se exculare per ignorantiam, qui alion peccauerunt aereae 3t proprie per ignorantiam, isdmagas peccauerunt per elationem dc superbiam vacquia sit perbia habet cor hominis excaecare& hebetare adeo consecuti sint gentiles hanc miseriam: de obscuratum dest lebetatum est cor eorum: dicentes se esse sipientes in humanis δε in his quae sunt mundi, stulti lacti sunt indaumas, de in histriae sunt dei.
Deinde, cum dicit, Et niutauerunt gloriam decet ra. manitat at quod dixerat, ostendens quantam obseuritatem' quantam hedetudinem cordis incurrerant. Nam magna est hebetudo mentis, in quis cre/dat homines essem adhuc malor est hebetudo ipcredat aues deos esse:a ut est hebet o maior si credat quadrupedes, quia quadrupedes sunt terrestri res avibus: adhuc maior est hebetudo si eredat latrentesin. Deos,quia serpetuo sinit magis teli intexecteris sit radictis. Et quia gentiles. Romam olimra hic tot int pro Dus, no te erat cor eorum
Ohitur tertia pari principalis huius lect onis, ina , postquam apostolas Oileiad.t quod gentiles perariens de obseuratum. Continuetur ergo sic, bene o eo nuba obstu ratum & hebetatum eii cor Romano
rum genialium,quia 'psi mzitauerunt gloriam incorruptigilii Dei in imarnis corruptibinlis hominis, volucrum, quadrupedum, di aerpentiu
quod sine magna hebet uduae a obsturitate corda de Ad etiam eolebat similitudines imaginu: Quod sine magna obscii titate & hebetudine mentis, ut diis
tum est, esse non poterat. Ad euidentiam autem dictorum qiurdam dubita da occurrunt.Nam primo dubitatur de eo quod magister ait in glosa, F p mundi fabricam potuerunt gentiles enitoscere deum istum esse adolandum, Ssolum esse diligendum. Hae autem dubitatio est viis iis ad intelligendum textum apostoli. Nam apost Ios idolatras gentiles appellat ipsos & iniustos ampli enim erant,quia summe diligendum non summe diligebant: ni agua quidem impietas est non diligere maxime diligendum: inuisti enim erant, quia non adorabant molime adorandum. Cum erum adoratio I lao
tria sit quidam tultus Deo debitus, magna mitti est non adorare deum,& non colere ipsium.& no reidere ei holiorem do tum oritur ergo 'uaestio nis. eeffartia ad intelle Lim litterae, quomodo genriles permundi fabricam& rationit ductu potet aut e gnoscete deum solum adorati,im & solum dilige dum. Dicendum o sicut est in causis inicientibus, sic est suo modo in i alibus.Nam sicut omnes cause es ficientes secundae & intermedae mouent in virtute efmientis primi, sic omnes fines particulares &int et aied i mouent in virtute finis vitulu.In Deo ergo, ita quatum est emciens primum, res ruatur Limina potentiata sis vita maiestas,quia in virtute eius mouet omnia
agentia: in eodem etiani deo inquantum est ultimus finis reseruatur summa bonitas, quia in virtute eius mouent omnes fines alii .Qaare si ratrums ductii pose sumus cognoscere deum ei e primum e scientem, &habere summam potentiam ct maiestatem: A si per hane mundi fibri eam N per hos erictus poli
mi cognostere ipsum esse sinem ultimum & habete si mani bonitatem,quia ratione malestatis &beturri adoratio,ratione bonitatis dilectio, pse solus adorandus,ipse solus colendus,diligendiis. Dieitur ei itin
solus diligendus dupliciter,uel quia solus d. ligendus summe,vel dicitur talus diligendas non per rei pera ad aliud alia enim sunt diligenda per respectum adiplam .sie etiam dicitur adorandus stilus, vel adora tione imma & adoratione lalmae, vel est adoradus stilus Mest non pet respectam ad aliud, quia non iis ab alio principio ν adoretur , honoretur. Alia autem si quid excellentiae habent ab ipso habent. Ulterius autem dubitatur de eo quod Magister est,quod deus fecit opus,qtiod opificem sin v sibilitate manifestauit,ut per creatum increarumpo sit sciri: valet
34쪽
valet enim hoc ad intellectum liter ς. Nam isto modo Λ arguere nee probare . Dicendum quod ex creaturit, quod notu est Dei idea de deo manifestum est gemilibus,3t deus illis reuelauit.Nam opus fecit quod manifestauit opilicem per quod opus tanquam per creatum deueni remiis in eognitionem dei increati, ut glosi tangit.Q ueritur ergo quomodo hoc habeat veri tatem, una Deus sit certior eae teris entibus, sicut lux est manifestior caeteris coloribus. Dicendum P exem/plum adductum satis dilucidat veritate:videtur enimie habere natura inereata ad naturas et eatas sicut lux ad colores . Nam sicut color non dicit lucem in sua puritate sed color est quaedam lux opaca & quaedam lux obumbrata . sic taeterae ereatu non sunt lux in ipsa puritate,sea sunt lux obumbrata & opaeata. Natura ergo druina in se considerata est certior di man festior caeteris entibus,sicut lux est manifestior colo/ribus omnibus tamen non est inconueniens, ut coma. Metapta
ut magister ait,&nos probare poliamus Deum esse ritum. Nam si erratura est teporalis & esse coepit, oportet quod aliquod aliud agens princesserit crea turam,quod eam ad esse perduxerit. Nam eum nihillei piam ad ess e perducat.oportet semper actum praece re potentiam,vt prodatur in nono Methaea. 1 3Nam si actus non pri ederet potentiam, quantum eunt entia possint ene, nune tamen essent,quia non esset aliquia actu quod taceret ea potetia, actu entia. Bene ergo dictum est quod si creaturae esse coeperui, aliquid aliud filii prius actu,quod eas ad esse produs
xit.Tum quaero de illo agere,virum esse coeperit an
non quod si esse coepit,aliquid aliud praecessit quod
ipsum produxit ad ei se, S quia non est abire in inis nitum,oportet quod rei temporalis sit causa aeterna, quod probare volebamus. Quod autem dicebatur,munt ei ponitura sit incertior quo ad nos . Nam D s unum oppositoriam non arguit aliud: dicendum eui lux solis non potest intueri ab oculo noctuae, sic intellectui noster qui operatur ad manifestissima in natura, sicut oculus notiae ad luce dici, non potest immediate ferri in manifestissima in natura: sed cum
nostra cognitio incipiat a selisu prius ferimur m h sensibilia, per ista ad intelligibilia manuducimur. Haec ergo errata lant eertiora non in se,sed quo ad nos; & pera deuenimus in cognitionem deumi licet sit certior in se,non est certior in nobi MVlterius dubitatur de hoc quod ait Apostolus,ra uisibilia enim eius,idest diuina essentia, ut exponit magister, fritur quo modo diuina essentia dicatur inuisibilis. Vicendum a haec questio duelicem dubitationem trahit,primo qualiter inuina e tantia dicatur inuisibilia,secundo quare dicatur inuisibili in plurali Micen him * visus ponitur pro omni sensu . Dic tur ergo diuina e 1ntia inuisibilis,quia est simplex de
imparticipabilis&smia non capitat. Dicuntur a * immo,quia negatio arguit amrmationem,& potentia arpuit actum, S temporale sternum. Vel post mus incere*tem Dorale arguit sternum non rati ne oppositionis,led ratione dependentiae, quam h bet aa ipsum. Ulterius autem dubitatur de eo quod magister ait, videlicet, ν ideo ex creatum postumus conspicere Deum inam sum esse.Hoc aut videtur falsum. quia creaturae non sunt immense,sed linitiatae: ex eje a tem limitato non videtur φ possit argui esse immen' Mai. Dicendum quod creatur squantundunt sint certisJimitibus circumscriptae suincienter tamen argutatur ex eis Deum immensum ella. Nam semper esse participatum arguit esse purum, sicut potentia ar/guit actam:omne enim esse partie patum est esse inpotentiatesse autem purum est esse in actuae uni enim omne esse participatum sit esse ab aliquo,quia no est deuenire in infinitum,oportet deuenire ad esse putu,
rem inuisibilia in plurali propter multitudinem per c quia non sit ab aliquo: reaturae ergo, quia ha nisectionum in ea existentium,&quia multis modis reproditatur in erraturis.Licet ergo diuina essimila in is una sit,tamen quia multis mo3is in creaturis reprs tatur,hic ubi agitur de cognitione Dei per creaturas, competenter diuina egentia pluraliter dicta estinuisibilia. re autem dicatur Persona patris inuisibilis in expositione literae tangebatur: dicebatur
enim φ'ater non sic apparuit inipecie uisibili sicut filius ti spiritus sanctus,ideo speciali modo dicitur inuisibilis. Sed pater invisibilia pluraliter dici potest
propter pluralitatem notionum existentium in ipso: in eo enim sunt plures notiones quam in filio & iritu sancto.
Vlterius dubitatur quomodo iure expositio ha/beat veritate,videlicet,* per uiuisibilia intelligatur Pater Jer virtutem filius,per diuinitatem sipiritus sanctus: secundum hane ex ionem videtur quod Gesei se participatum & receptum in aliquo, nabent esse limitatum & finitum: Deus autem,qui nabet esse pia rum non in aliquo receptum,non nabet esse contra ctu nec particularietatu ,ted infinitum.Cum ergo ostelam sit * ex esse partiei pato arguitur esse purum,sus ficienter probatum est ν exesis limitato creatur rum ostenditur Deum et se immensum & infinitum. Ulterius autem dubitaret aliquis,quia mag ster dis stinguit tria genera visionum, videlicer,corporalem, imaginariam,& intellectualem:S ait s de tertio genere visionis est ista viso,de qua loquitur hic Apost lux Ergo philosophi viderunt Deum secundum terstium genus visionis: sed tertium genus visionis discitur tertium coelum ad quod fuit raptus Paulus, ergo philosophi viderunt Deum sicut be Paulus. Discendum * secundum tertium genus visionis, idest, instellectualiter videre Deli est dupliciter, vel per essentiles Trinitatem cognouerim. Constat autem quod tiam,vel per effectus. per essentiam vidit Paulus, per
rationis ductu cognitionem trinitatis habere no postuerint .Dicendum quod ad hoe soluit magister per verba Augusti nisi cens, ν illas irra personas non distuntur intellexisse, quM eas distincte,veraciter,&pro e intellexerint,sed quia cognouerunt esse in deo la tria,videlicet, potentiam, sapientiam 3t bonit tem: quae illis tribus personis iii ilara scriptura fres
ruenter distinctim &wialiter solent attribui, quasi icat, quod gentiles Philosophi non cognouerunt trinitatem per propria,sed per appropriata. Vlterius autem cubitatur , eo quod magister ait
videlicet quod per coelum S terras,& alias creaturas quas perinuas esse intellexerunt,inum Gemum mEte eonspexerunt.Videtur enim poppositum de maxime contradictorium arguat aliud contradictorui Creaturae ergo,quae non sani aeternae, quantiamtum
sint perpetuae, sternitatem creatoris non possimi effectus viderunt philosopha di gentiles. Visio elao Pauli appellata tuit caelum, qucra videre per essentia aliis est celatum & occultatum. Philosophi ergo D si rogunt dici peruenisse ad tertium genus visionis, quia Deum ter effectum intellectualiter ob spexerui,
non tamen oecuntur rapti ad tertium caelum, quia Deum per essentiam non viderunt.
Deus in desideria cordis e rum in immunditiam, ut contumeliis assiciat corpora stain semetipsis.
35쪽
Postquam apostolus repressit iactantias gentilium, ς sede Idolatria non poterant excusare per ignoraciam mentis, quia eos inanitalis ratio instruebae. In
parte ista reprimit eorum iactantias, quod non poOlunt sciactare de moribus, a sub peccatis graui h. existebant. Ad cuius micentiam stiendum s iscundum Philosophum in. 7.libro Ethi. Est dare quadam virtutem, quam appellamus heroicam idest exocellentem di diuinam.Alις ergo virtutes politicae
ciunt homines bonos secundu modii comune holmsed heroica tacit holem bonu ultra modii hoim: dicutur. nai:e heroici qui sunt quasi Dii,& sunt boni ultra
modum humatium.Vnde idem Aristot.ponit exei plum cscens,ut Homerus introduxit Priamu referentem de Hectore qui adeo erat bimus, quod non videbatur filius hominis mortalis,sed Dei. Sed sicut est dare quandam virtutem quae appellatur heroica, quae iacit hominem bonum ultra modum humanum, ita etiam. ut dicitur ibidem,est dare quoddani vitium,
quod bestialitas est,quae ruit hominem malum ultra
modum humanum. Distinguun ut ergo virtutes in virtutem heroicam,& virtutes alias: divitia possunt diuidi in bestialitatem di in prauitates alias. Dicuntur autem bestialitates,quae stantiae, vitia contra naturam, P ea tela natura horret, cuiusmodi est bibere sanguinem nianum, comedere carnes humanas, vel etiam quod masculi eum masculis coeant,vel etiafoeminae tueminas polluant & caetera huiusnodi,
quae ada abominabilia sunt quod ea statim natura
horreat.De huiusmodi autem bestialitatibus recistat Philosophus. .Ethicin iis q eomedebant hepsia matrui 3 e aliis, qui moradatur in insula Ponti,
qui prsabant sibi lilios in conuiuium,& plures tales
bestialitates in exemplum adducuntur ibidem. Ad praesens tamen lassiciat scire coitum masculinu eum masculis,& foemininum cunis minis bestialitatem esse.Apostolus ital omnes volens reprimere iacta tias Romanorum gentilium, pliciter ostendit, pnon poterant gloriari de moribus, primo quia tramauerant in eis bestialitates, secundo quia regnauerant in eis aliae prauitates ibi Et sicut non prcinaue runt S cetera. Circa prunum duo facit, nam primo apostolus quantum vitium sit bestialitas declarat, eundos in eis regnauerat bestialitas manis stat ibi, Nam foemiiue eorum. In declarado quantum vitiusit bestialitas tria facit,secundum * quslibet res ro test tripliciter considerari,videlicet, secundum se ecudum suam causim,& secundum suum enectum.Bestialitas autem secundum se est quaedam maxima malitia. Causi autem bestialitatis est diuina desertim ita quia nos Deum deserimus, ct Deus nos deserit M prola/psos in tantum vitiumEffectus autem bestialitatis est non solum mina sed etiam ignominiosa di pudibundam iaan declarando it quantum vitium sit bestialitas, primo ostendit quanta sit bestialitas ins
lina, Gudo qus sit bessialitatis causa, tertio quam Dpudibunda sit bestialitatis inlami Secunda ibi. Qui
ecunmutauer ut veritatem. Wrtia ibi,Propterea tradi,t illos Deus in passiones ignominiae. ostendit ergo primo quanta sit bestialitatis malitia, dicens, Propter Quod idest, propter hoc,quod gentiles serulerunt idolis tradidit illos Deus in pes, Imam vitam, & in pestimas bestialitates,' in peccataeontra naturam,quia tradissit Deus in destitia eoti dii eorum in immunditi ut columeliis alii elant eorpora sua in semetipsis. Notandu quod magna est malitia eorum,qui sunt bestiales nam tales primo pecoeant contra natunam generis, lacundo contra natu ram speciei,tertio cotra naturam indiuidulina enim quaesivit secundum naturam genetis ut est eoiunctio inam Ni minae,quam coniunctionem caetera an
malia sequuntur, noti sunt talia secundum desidetia A eordis nostri, idest, secundum desideria a corde no stro inuenta: sed mais sunt secundam desidetia a na/tura instigata & impulsa Eo ergo ipso quod ait Apostolus huiusmodi vitium non esse a natura inst satu, sed secundum desideria cordis inuentum, ostendit itinsum esse contra naturam gencris. Rursus quia ratio semper divit ea quae sunt munda di pulchia,cum homo quantum ad esse specificum sit rationalis, eo ipso uod apostolus appellauit hoc vitium immuatiam i xit ipsum esse contra naturam speciei. Sed ex eo quod uibat, ut contumeliis assiciant corpora sua idest,corpora indiuidua quae habent, dixit hoc vitiuesse contra naturam iridi uidui. Per haec ergo verba
ab apostolo tacta describitur quanta sit liuinistriori
bestialitatis malitia,quia est contra naturam genetis,
speciei,Si uiduia tandum etiam F ait ut constumeliis asticiant corpora sua in semetipsis ia per huiusmossi vitium & bestialitatem fit turpitudo di coB rumelia in semetipsis,idest,in eodem genere, di in eosdem sexu,ut ex rut glosa, a mastuli in masculis, ct lammae in foeminis. Deinde cum dicita
Qui commutauerunt, veritatem Dei
in mendacium i & coluerunt 8 seruierunt creaturae, potius quam creatori, qui est M. nedictus in secula. Amen.
Ostenso, quanta sit bestialitatu malitia, ostenditruae sit bestialitata causa. O. n. hinus bestialitatis carismo Dei,quae est valde Periculosa ; nam quia nos Deum deserisimus, Deus delerit nos, S ab eo deserta fit tita prini pilati Continuetur ergo sic,ipsi genti
Ira sic erant vitio insem,eurus insectionis causa erat,
qui ides quia commutauersit veritatem Dei idest, Deum verum in mendati uni idest, iii Deos falsos timendaces.Et quia Deum deseruerunt, ct coluerunt di seruierunt creaturae potius si creatori qui est bene
C dictus in secula secutolumante. Ideo uipple Deus deseruit eos, Sin tantum praecipitium sunt prolapssi.Notanda aut squodlibet Idolum est quida lalsus
Deus,nam uniuscuius 3 rei dispositio in vetitate, est sua dispositio in entitate.ut dicitur. 2.Metaph. ter. Sicut ergo res se habet ad esse, M ad veritate: ubi erago no in diuina entitas, nee diuina veritas. Idola ita' quia illi habebant m se diuinam naturam, nec diuitia entitate,nec per cosequens diuinam veritatem: non erant veri, sed fit si& mendaces . Colentes ita a creaturam pro creatore,, idolum pro vero Deo, mutabant veritatem,ldest verum deum in mendacium,
quia eolebant mendacem & falsum deum pro vero Deo motandum etiam quod Deus dicit ut benedoctus in secula seculorum, quia sine fine est super o,
tria exaltatus. Dernde cum dicit.
Propterea tradidit illos Deus in passio
nes ignominiae. Nam foeminae eorum imo mutauerut naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. Similiter autem Mmasculi, relicto naturali usu sceminae, exar
scerunt in desidetiis suis inuicem masculi
in masculos turpitudinem operantes. Et mercedem, quam oportuit, erroris sui in semetipsis recipientes.
Ostenta,quanta sit huiusmodi bestialitatis malitia,&que sit huiusmodi bestialitatis causa :ostedit quam pudibu da sit huiusinodi bestialitatis infamia, dicem,m propterea idest, videlicet quia deum deseruerunt
Rcreatu pocius se tulerunt quam creatori , tradidit illos Deus in palationes ignominis idest, in volu Psaltas carnis non nominas das. Dicitur enim ignomi
36쪽
Armo ait quasi inomia, dest e nomine, quia Aest line nomine Uignitatinest enim nuiusmodi brialitatis pudibunda in lamia, quia est voluptas ignom niosa,idest,non nominanda Deinde elim dicit, Nam foeminae eorum Postquam ostendit quatum sit hoc bestialitatu vitium,in parte ista declarat gentilem populum huic bestialitati fuisse subiectui Continuetur ergo sic, ut ostensum est, tantum est hoc bestialitastis vitium, ut mento vos gentiles non possitis eraeulare de moribus, quum his bestialitatibus vos eo stet esse subiectos: quod etiam gentiles tam secunda foeminas quam secundum masculos iuerint huic bosti si vitio subiecti, patet, invia foeminae eorum I. gentilium immutauerunt vel , ut habet alia litera,
commutauerut naturale uni in eum usium, qui est ebtra natura quia inter gentes erant foeminς cis foeminis turpitudine perpetrantes. Similiter autem &Postquam mostolus ostendit, Obd gentiles non
poterant se iamre de moribus,quia in eis regnauerat Dinume bestialitates. In parte ista ostendit,qubdsti
ciare non possunt quia in eis regnauerant alue praut
tale irca quod duo ficit, quia primo quin sit ili rumprquitatum causa declarat, elado quod in gemtilibus rh: nauerunt tales prauitates manifestat di narrat ibi, Repletos omni iniquitate . Continuetur erso sic,vere gentiles non possunt se iactate de morisus,quia in eis non solum regnauerunt bestialitates, sed etiam aliae prauitatesCausa iuit, quia scut non probauerunt idest non putauerunt,ut exponit glo/DIdeum hahere in notitio idest Deu habere in eo nitione, quia non putauerunt Deum cognoscerepra eorum peccaca. Ideo tradidit eos in reprobasbisum idest in reprobam notitiam, ut nihil probum intelligant,ct btractant quς non conueniunt , siti miculi relicto naturali via foeminae exarsterunt in B pie rationi orandum autem est diligenter, Apost desideriis suis, nuicem mastuli in masculos narpitudinem oderantes:& mercedem,quam oportuit, erroris
sui, in semetipsis recipientes Notan nim* ex erro re gentilium,& quia colebant creaturi potiusquam creatore consecuti sunt hanc mercedem in semetipsis
idest in eis est hie poena inflicta ut contumeliis sociant corpora sita adeo in litera dicitur quod niercedem, quam oportuit,erroris eorum h&st mercedem illam de poemam illam, quam merebantur habere ex errore eorum fuerunt creeipientes in semetipsis, quia ex hoe consecutum est ut in s etipsis reciperet hane mercedem & hane eomam,ut contumeliis a cerent eorpora sua.motadum, qubd,ut glosa tangit, Deus non dicitur aliquem tradite in malum imperotiendo malitiam. sed non tribuendo gratiam. Gent tum valde subtiliter procedere in hae parte, in eo quod non eandem caussam vilignat, quare gentiles incurrerent bestialitates, di quare incurrerant alias errauitates,na quia mutauerunt veritate Dei in me dacium ncurrerunt in bestialitates:quia veto no probauerunt. iaron putauerunt Deum habere in notitia, idest quod Deus coanosceret super eorum peccata ideo incurrerunt alias prauitates od cuius euidentis est si iendum quod bestialitates sunt peceata contra naturam,sta atrae prauitates non dicuntur sic abs luto nomine peccata contra naturam, sed sunt peracata contra scientiam & contra rationem , quia sine eontra id quod recta ratio dictat. Gentiles ergo quia peceabant e tra naturam diuinam, quia mutauetirunt vetitatem Dei in mendacium & attribuerunties igitur Deum deserebant colendo idola, iusto igis is naturam diuinam Idolo deo iusto iudicio Dei fata
tut Dei iudicio iactum est ut propter errorem e nunquia Deum deserebant, qubd deus eos deseret, quos deserendo: iusto iudicio dei factum est,ut ex et
rore eorum in tantum p rscipitium deuenirent, & vein semetipsis mercedem nutus c5tumeliae reciperent. Notandum etiam quod ei rea ea auae hie de gentilio bus Romanis dicuntur quatuor sunt attendenda ad Romanorum excusationem . Primo quia non scribis tur gentilibus quales nuc erant,sed quales prius erit: nam controuersia inter iudsosae gentiles non ditocle oriebatur de statu in quo erit d de statu in quo
hierant.secudo attendendu est, uia, phie apostolus ait, non oportet referre ad gentiles omne d ad gennies aliquos: ira &seriles tu os increpabat de plurisbus vitiis ad quς vi in no oes iudet declinauerat,sicut ad vitiu aequo retrehendutur hie gentiles no oportet gentiles quos livet declinasse. Tertio est attendens Epistola tae dum,quia epistola quae ad Romanos in titulatur, nota quod sicut contra iraturam diuinam peccauersit, sic subtraheretur eis diuina gratia; per otiam subtras
ctionem in peccata contra naturam labi possent. Rursus gentiles non solum peccauerunt contra diuiliam naturam attribuendo diuinam naturam idolo, sed etiam peccauerurit contra Sumum intellectum S contra diuinaminentia non credendo quod deus intelligeret nec haberet notitiam peccatorum eorsi. 2 reiicut peccauerunt contra diuinam scientiam, e rectum ruit quod laberentur in peccata, quaepe cata essent contra rectam stientiam,&qtiae ellantcundum reprobum sensum,& quae rationa rectae nuυ latenus conuenirent. Congrue ergo apostolus cum deternii nauit de peccatis contra naturam dixit gentiles sic peccasse,quia peccauerunt contra diuinam naturam , ct mutauerunt veritatem dei in mendacium: hic autem quia vult determinare de prauitatibus
ms secundum reprobum finiam,vel de piauitatibustae sub titulo solum sint missa ad eos, qui solum erant in ciuitate D quae non conii iuunt recte rationi nee recte scientie
ad Romanos Ronaana,sed ad omnes alios adiacent sed a Rom inscribitiit. nis nomen sumpsit quasi ab illis qui inter eos excell tiores erant:vnde non oportet Romanos tales fuisse, sufficiat quod aliqui audientes tales fuerint. ribest insuper aduertendum,quia hic non est quAo, patria ted de sente: cum enim dicebant gentiles mdcis,ante Idola saltastis,non oportebat quod aliqui
ex iudeis existentes in ciuitate Romana hoc iserint, sed lumeiebat quod aliqui existentes ex Iudaeorum enete hoc fecissent.Sie eum in hae epistola aliquidicitur contra gentiles Romanos,non oportebat aliquos ex gentilidus Romanis tales esse,sed lamiebat δε genere gentilium,& de eorum gente aliquos t esiuisse repertos. Deinde cum dicit.
Et sit cui non probauerunt deum habeo re in notitia, tradidit illos Deus in reproobum sensum, ut faciant ea, quae non cono
ait gentiles sic esse traditos in reprobum sensum S Velaciant quae non conueniunt rectae scientiae nee recte rationi: quiano probaueruntii. non putauerunt deuhabere in notitiam.i.Deum cognoscere, supple eorupeccata.Notandum etiam qubd peccare contra diuinam scientiam contingit dupliciter. Pranio si no emdamus Deum habere notitiam nostiorum factorum&nostrorum peccatorum: sic peccabant illi de qui bus Scitur Iod. ra clui dicebant quod Deus quasi per caliginem iudicat,nec merita conderat,sed circa cardines emi perambulat. Secundo peccatur contra diuinam taetitiam , si eius scientiam a nobis abiicias mus,& scientiam suarum viarum nolumus; secutam quem modii peccabant illi de quibus dicitur Iob. ai. quod dixerunt Deo,recede a nodisscientiam viarum tuarum nolumus . Gentiles ergo, ut glosa exposmi,utroiv modo non probauerunt muni habere in notitiam,primo quia non putauerunt Deum habere notitiani peccatorum suorum secundo peccauerunt
37쪽
eontra Dei scientiam,quia non probauerunt habeare ui se ipsis Deum in notitia ut Deum cognoscerent, ut Dea v:as sequerentur: re quia sic utro 3 modo peccauerunt contra Dei scienti graditi sunt in reo robum sensiun,ut non agant secundum sensum proum, secudum cognitionem debitam:& tragiti sunt, ut tiaiant auae non conueniunt rationi . Notandum etiam quod cum d cimus bestialitates esse contra n tur Ad alias prauitates esse contra rectam ratio nem S contra rectam scientiam, non sie intelligendala,quin etiam bestialitates sint contra rationem re
clam, sed quia bestialitates grauiora peccata sunt a graviori nomen acceperunt, dicta sunt peceata elitra naturam. Deinde cum dicit.
Repletos omni iniquitate, malitia, soro
nicatione. Postquam ostensum est,qus sit causa harum prauiuratum,quae non conueniunt rationi: In parte ista os
stendit apostolus in gentilibus prauitates ei usinodi regnaui ilaind cuius euidentiam sciendum quod o
nis prauitas non conueniens rationi: vel perpetraturpeomissione quia fit quod no debet: vel per onussione,quia no fit qd debet et vel perpetratur p eosinsum quia conseimi cui no debetaria ergo facit apost stolus iecundum qu liaec tria genera prauitatum ostendit genialem populum incurrisse . Nam primo ostendit gentiles forefecisse per peccatum comissiosius. Secundo ostendit eos celiquisse. per peccatum omissionis aertio per peccatum consensus. secunda ibi,Parentibus non obedientes aertia ibi, Qvi cum justitiani Dei.Ad euidentiam primae partis sciendum p per I cata bestialitatis magis solefaeiebant gen/tiles in teipsos: sed per alias prauitates quae hic narratur naagis peccabant gentiles. quia foreficiebant in
alium ut in proximum. FOretuere autem in altum,
ut innuit Pnilosophus in principio secundi Rhet. tingit, vel quia foresac unus in ipsiim, aut in ea quae
sunt ipsius, aut in ea quae non continentur. Fore ismus autem in ipsum proximum, quando forefacimus in personam propriaman ea autem, quae sunt ipsiux, forefacimus au pliciter,quia ipsius proximi sunt duo videlicet persona coniuncta ut uxor vel sororicteria res posset itam forefacimus in ea quae fiunt proximi siue foteficimus in rem possessam, siue in personam
coniunctam.Rursus in ea quae non continentur vissumus etiam foreticere dupliciter,primo si formetamus in eius famam,quia forte denigramus eam: secas do si forefaciamus in conuersationem debitam, quia contumeliose di superbe conuersamus cuni ipso.Qmet ergo modis possunt aliqui foreticere in proximum. mo si forefaciunt in personam coniuncta.
Secadosi in re possessam . Tertio si ut propria psona
Qiratiosi in famam . Quinto si in conuersationem aesitam.Apostolus igitur in numerando peccatae,
missionis quinin facit,secundum qu ostendit Ge
tiles omni uus nis quint modis foresecisse. Secunda ibi Auaritia,nequitia. rtia ibi, Homicidiis, contentione. rta ibi, Susurrones, detractores. Quinta ibi,Contumeliosos luperbosa timo ergo ostendit aso dolus Gentiles foretecisse in alios quantum ad petionam coniunctam,ut circa sorores vel uxores eirca quas contingit forefacere primo corde circa eas nesquitere tando, secundo ore de eis maliciosa veraba tractando,tertio opere cum ipsis actualiter fornis cando.Hec autem tria per ordinem tanguntur in littera. Continuetur autem sic, Ita tradidit Deus gentiistes in reprobum siniam, gentiles dico repletos omni iniquitate , quia corde circa personas chiunitas, proximorum venerea nequiter cogitabanti. repletos malitia quia circa has personas verba malitiosa tractas
b ant; repletos etiam fornicatione quia cu dictu perasonis se actu & opere eommiscebant. Per fornieas
nem, ut ait glosa, intelligitur omnis actus earnalis Commistionis, praeter legitimum concubitum. Dei de eum dicit.
Auaritia, nequitia, plenos inuidia,
Tangit quomodo getales solefaciebant in res posellata illorum.orca quas etiam contingit tripliciter
forefacere; primo per auaritiam eas male recipiendor secundo per nequitiam eas violenter usurpando: teratio per inui, vibonis aliorum dolendo di inmdiando :& ideo ait ipsos gentiles esse repletos auaritia . quia res aliorum male retinebant in etiam fuisse repletos nequitia , quia bona aliorum nequiter usuri adiat:& plenos inuidi quia dolebant ae bonis aiorum,&circa eos insidias tendebant. Deinde cum escit.
Homicidiis, contentione, dolo, malis
ostendit, quomodo gentiles foreticiebant ei rea
alios, non solum quantum ad personam coniunctam ct rem possessam, sed etiam quantum ad personam propriam:eitca quam contingit quadrupliciter fore tacere.Primo pernomicidium personam aliorum voluntate vel opere isdendo: secundo'contention Edi per verba garrialosa & per furiam te ad homieidiadi monendo: tertio per dolum & pet haudem homicidiu procurando:quarto per mali itatem S per certam maliciam homicidium petractando. Ideo ait, eosdem gentiles esse plenos contentione:quia per eotentionem & per verba garritiosa S per tutiam se ad homicidium disponebant. Plenos dolo,quia perdo/ium & Eaudem homicidia pertractabant. Plenos malignitate, quia per mal itatem et per certam malitiam homicidia procurabant.Notanduin autem quia quadrupliciter ad homicidium aliquis trahis tur. Primo propter offensam receptam, quia forte alius fores cit, imo eius mortem procurat eme tui homiciti voluntate ves opere.Secundo hoc contingit propter furiam accentam ut quia forte inter eos Derunt eontentiones vel verba garrulosa, ideo alius in tutiam accensus ad homici dium disponitur. Tertio propter acquiretam dominium, vel propter acquirendam pecuniam,vel propter acquirendam Mliquam posses iam rem potest contingere: & tunc si procuretur homicidium latenter re per staudem dicitur fieri per dolum; sed si procuretur manifeste armis cando, dicitur fieri per i lignitatem alaec ergo qua/tuor respodent illis quatuor in litera tactis. Vel pissumus . cere quod aliqui non propter iniuriam vel
offensam receptam,nec propter contentionem N EDtiam accensi , nec propter dolum vel Daudem, a quirendam rem putantates ex certa malitia Sex in lignitate,quia placet eis effusio singuinis, ideo homi di im procurant. Notandum etiam quod licet o nibus istis modis possint fieri aliqui homicidae,tamen quia magis videmus homines fieri homicidas volui tale vel opere propter inturiam receptam quam propter alia deo tales specialiter dicuntur pleni homi/cidiis iii autem dicuntur contentiosi, dolosi vel maligni ut est per habita manifestum.Notandum etiam quoa apostolus est,plenos homicidiis in plurali, quia vigiora tangit luribus modis potest committi homicidium, voluntate videlicet,& opere. Deinde cum dicit.
Susurrones, detractores, Deo odibiles,
Ostendit,quomodo gentiles foreticiebant contra aliorum finiam. Circa quam intrantum ad praesens spectat coiiturgit tripliciter fore facere.Primo clamae aliis male dicendo. Secundo aparte aliis mala in ponendo . Tertio aliorum bona negando. Ideo ait
38쪽
Ipso et in mimo pereasse retra aliorum famam,di titisse sit irrone quia elam de aliis male dicebant: fitile etiam detractores quia aperte aliis mala imponebant: sie etiam Deo obit eo quia aliorum bolia negabant A ea in nratum conuertebant. Notanduetiam ς' spccialiter dicuntur Deo odibiles: qui alimrum bona negant: nam qui de aliis maledicunt siue clam siue aperte, hominem infamant: sed mi aliora bona nega:it quemadmoduni faciebant luost ilegantes bona opera Chii ut, didicentcs p in Beelziub principe dimoniora eiicit Dolomatisti no solum hominem infamant sed Deum Naiyhemant, quia neDutes bona a Deo concessa, specialiter vidcntur impi gnare gratiam spiritus sancti: ideo tales dicuntur specialiter Deo odibiles. Deinde cum dicit.
contumelioses, superbos,elatos, in uen
to malorum. ostendit, qsio genti Ire so ciebant e uersiti Pnem debitam,quia non debite conuersab latur. ea hanc aut in conuersarionem cpnon l. iadi ficiter foreticere Sinino contra pares, cum colitii meliose S cuhi turmis conuersando. mundo contia in se tores, cum eis tu ibe vixi do. Teloo contra si periores, cum eis clate se habetido. arto contra omnes,de eas mala iuueniendo. Ideo ait ipsos sentites fuisse colit vivetiosos , quia, non debite coversanto circa pares, se turpiter Acontumelio serebant. Fuisse superbo, , quia minores d piciebTit . fuisse ci tos quia suseriores non sutinebant .Fuisse inuentores malorum quia omne genus mali tontra omnes verbo vel op e petractabant. Notandi mi autemsssicut unum re idem opus potest esse a diuersis virtuti
bus,ut ire ad bellum potest esse opus iustitiae I alis, quia forte hoc lex praecipit; vel potest esse opith sor
titudinis, quia ad noc sortitudo impingit: ncynum N idem opus potest esse a diuersis vitiis, ut contume liola vivere, de aliis mala inuenire, potest esse opus infimi e&etiam noli conuersationis debita nam qui talia agit vel facit, quia inici adit alios instinare, vel
forte hoe non facit quia intendat alios intimare, sed quia non est assuetus ad conuersationem do ita nescit doeite conuersari,& ignorat quae A qualia celacus sint aetati M. Notandum etiam quod secun historun, superbi sunt m honoribus ut illi qui liunt simherb:, ut hie de superbia loquimur, qui sinit importalles uiserioribus,& volunt ab eis nimium honorari.
Illi sunt elati , ut in glosa probatur qui nolunt rati priorem idus superior civis upet bia ergo est hicienda ad inferiores, elatio ad biperiores, contulimia ad pares,uiuentio malorum ad onines . Dein, cum
Parentibus non obedientes, insipieno
Postquam osteiidit gentiles peccasse peccato eon missionis.Hie ostendit eos foreiecisse&peccasse peccata omissionis . arca ques facit, nam primo ostendit,quo gestillet peccabant circa parentes secundo ostendit, quomodo gentilas peccabant circa ho mines ali os ibi,sine aflectione. 2Ad eui&ntiam pH, mae partis sciendum,qubd parentes debent sitis liliis tria,quia primo di bent eis dat si lubria pnecepta
Π raciant eos bonos di bene obedient Secundo dobent eis dare salubria documenta ut ficiant eos astu tos & sapientes aettio debent his dare bona exempla ut lacialit eos compositos di bene se getento. Circa haec autem omnia peccabat gentillas,ideo ait eos parentibus non fuit se obedientes quia non seque ntur eorrum salubria praecepta. Dicit etiam eos luisse insipientes ,quia suortim rarentum lion retinebant
vera docum iit ratio dicit eos tinge incompoOR tos , quia suorum parentum non sequebantur debita exempla. Norandum etiam ς inccm positur dicitur piantum ad illas, ut ille dicitur incompositur, quinestit se bene gerere,quia ψadit propulso pectore, extento collo, etcuatis humeris, vel quia aliquos alicu rauos gestus habet. Ad humi modi autem donos postus habendos iobentitos patentes per bona exei
'pla inducere,quia in se ipsis debent esse compositi rubonos gestus habere et per bona e empla sita, ut et
les simus, debent nos prouocare. Deitiae cum dicit.
Sine aisectione, abn s dere, sine mi osericordia.
ostense,quomodo pectabant gentiles circa parentes omittendo eorum salubila praecepta, eorum bc na documenta,& ipsorum bona exempla. Oilendit, quomodo peccabant per omissionem circa homines . 'ti Mim,dicem, Eos fuisse sine assectione uantum adiu periores, quia eos nis diligebant: abis i dete quatum ad pares, quia eis societateni & pactum non ierauabant: sine misericordia, quantum ad inlatiores,
ciuia eis non compatiebat iri S cum ipsis nusericoris uiam non agebant 'einde cuni dicit.
Qui cum iustitiam mi cmouissent. . non intellexerunt, quoniam qui talia' ut
digni sunt morte: non solum qui ea sed etiam qui consentiunt facientibus.
ostense, gentiles peccasse peccato commissionis, ct om: ssioni costendit eos peccasse peccatis e ensis,
dicens, Obd utiles qui iam, im rationis , iustu tiam Dei coctouissem non intellexerunt deuintel/ligere noluerunt, quod qui agunt talia idest qui i- agunt supradicta ccata, ut qui agunt supradictas
bestialitates vel qui agunt alias nunc narratas eraui tales dignitimi morte eurina, o solum qui iaciet ea, sed etiam cpri conlantiunt tacientibu0 . Et quia gentiles viro modo pcreabaiat timendo &conte ii do,per omnem modum erant digni morte: de moribus non poterant se iactare. Ad euidentiam autem dictorum dubitatur pnnio de eo quod Apostolus dicat, Tradidit illos Deus in
desideria cordis eorum in immunditia, ut contumor iis assiciant eorpora sua. Constat autem qu ire pqst desideria cordis, operari immunditias,contum iii, adicere corpora iba, ecatum est: us autem est
intentator malorum,di nulli est causa peccandi. Ergo esse hon potest quod Deus tradidit gentiles ad talia rei enda. Dicendum quod nulli ea cinia peccati per se imparti edo culpam: dicitur tamen aliquos in rare de tradere in peccatum per accidens, ii ibit hendo gratiam. Debemus enim imaginati quod quo D disi modo se habet gratia ad hominPm ne sacer, sicut se habet se uni ad equum ne prscipit etiar. sis cut ergo subtracto D o, amoto retinaculosquus deleuipi scipata nit: sic subtracta gratia honio de leui rua homine quidem peccante iuste inuoluinat tene bri & deseritur alumine grati Milam sicut aliquo se auertere a te statim obtenebratur,es me lume o spectatum homine se auertente a vero lumine, statua inuoluit ut tenebris S perdit spiricitate lumen quo perdito. quasi comprehensus a tembris,nestat quo vacat:& quasi perdito frsno & amisso retinaculo, ficiis ster praecipitatur ius ergo principitii de is est causa nou per ae sed per accidens, non malinam lmpari: en/do ed homi siem per stanam deserordo, quem auste
deserit,quia ab eo deteritur et iuste enim Deus auertis tur ab nomine quia homo per precatum auertit se ab apostasis di vitii in moliam ignis aerernt,media quae peccata sunt dii comessii una eniim peccatu
39쪽
non fuit poeira, quia non prscessit aliud peccatum, cuius mina ei set. Ultinia autem poeua i is sterni non proprie est culpa, sed p a tantum . Media austem peccata possunt esse peccata,& poena peccati μcausa peccati. Nam si considerentur illa in D, peccata
sunt: sed si reserantur ad peccata pr edecia polliunt esse poena peccati;nam propter peccata prccedentiat igitur homini hcc 'na,m scilicet deseritura gratia, perquam desertionem incidit iii peccatum quens. Si vero referatur ad peccata sequentia,sic poserunt esse causa peccati,quia secundum Gregorium in Norata habetur in glosi, Peccatu natio quod Do nitentia non diluitur Doroudere mox ad aliud trahit.Vnde sit, ut no inum peccatum sit, sed etiam canti peccati .Patet ergo quialter peccata se habent ad inuicem,de qualiter Deiu dicit ultradere in peccato. vlterius autem dubitaret aliquis de eo quod apo stolus ait, quod masculi relicto naturali virus inmoex quo lampsit occasionem Iulianus hcreticus dices, quemlibet vitum laemulae esse naturalem, S sornica tionem non else peccatum. stitur ergo quoi ovsus foeminae dicatur naturalis. Dicendum quoa re Gndum Augustinum in libro de libero arbitrio, omne vitium in tantum peccatum estpnquatur
tranaturam est: nam omne vitium naturam vulnerato ad bonum inhabilitati uicquid autem naturae
eet,contra naturam est: oportet igitur omne vitium e tra naturam esse. Rumis omne vitium est contra naturalem legem ' contra dictamen naturalis rationis,mate omne tale oportet contra naturam eila: fornicatio ergo contra naturam est,&vsius fora nae, praeter concubicontra naturi, no cotra natura gelum quia ut plurimu alia aialia sic agiit, et quilibet mascu qualibet foenima:est iii cotra natura speciei, quia ro recta ,y quare primitur lio iii specie,oectat oeno quilibet cu qu libet,sed quilibet cu propria.Alius tri usus itinominabilis, in no sola corra natura speciei,quia ro recta clictat cotraria, sed et cotra natura genetis. qa alia an malia no sic agiit.Antonomatice igitur hic usus E cotta naturant, micatio vero non simpliciter sed per respectu ad nuc usum dicitur naturalis. Apostolus vero volens de hoc bestiali vitio agere per respectu ad hoc vitium dixit usiam mains naturalem. Ulterius forte dubitaret aliquis de eo quod apo/stolus ait, quod tradidit illos Deus in reprobum
praeter concuditum legitimum,innaturalis est. D: tur tamen usis foeminae non simpliciter sed respecti ue naturalix et a respectu alterius usus,qui antolioniastice dicitur contra naturam, dicimus usum foeminae
naturalem esse Possumus autem quantum ad yrsiis Ciuinat triplicem assignare rationem,q re usus focantinae coparatus ad alium usu an indicibilem, dicat ut naturalis, eo Φ ille alius usus sit anton latice curamturam. sunt autem in actu libidinoso tria consideranda, videlicet, personae agentes, actus exercitus, α
prolis suscepta ex tali adiit, ex quibus tribus patet
actum indicibilem esse contra natura pet antonomasiam: fornicationem vero di usum foenianae fori tium ella naturalem non simpliciter sed in res pectu.
Nam si consideremus prolem ex tali actu in sciniam, vin indicibilis est contra naturam prolis simpliciter, quia nullo modo ex tali usu potest proles si stipi: Gu vero sornicarius non contra naturam prolis sinpliciter. quia potest ex tali via procreari proles: est
tamen contra naturam prolis huius, quia ex
tali astu sustepta est inlegitima,& per se loquendo de ea non adhibetur tanta cura sicut si etat exconiugio i, procreata.Secundo hoc idem patet, si consideretur
ipse actus mam actus fornicarius nontus quIum ad substantiatum d circunstantias fit enuit ille astus cum foram,sed non sit eum ea foemina cum qua &bet , ranon fit cum coniuge propria.Sed fit; me is ad hoc cautam: alius autem usus non
quantum ad debitas circunstantias ea natu uron fit modo debito: nec quantum ad substantinactus est naturalis, quia non fit in membris ad hoc a: es'ia ordinati . ertio hoc idem
rationeni ad ipsos agentes: nam usus fornrcationis ea sensiam :quod exponens glosa ait,quod sic tradit in reprobum sensum sua caecitas a veritatis lumine finditus Geludit. dubitatur ergo quomodo gentiles
sunt a tali dumine finissitus ex usi. Dicendum qi
secundum quosdam excludi Linditus a vero lumineci liciter est, vel quo ad illuminationem naturalem,
rene nullus excludituri vel quo ad gratuitam, di hoc dupliciter, vel actu & sic excluduntur infideles vel ha bitur re sic nullus excluditur in vita planti. Sed hoc non est proprie dictunt quod infideles non excludantur a gratuito lumine habitu, eum non habeant habitus gratuitos, nisi sorte vellemus appellare hab nim quandam pol sibilitatem: & tunc cum de nenii ne sit desperandum quandiu est in vita praesenti, a nullo quantumcuni infideli, est omnis salutis posem,ilita excludenda. Ut igitur soluamus planius,dicamus quod dupliciter destruitur arbori primo mi amputationem impitis: secundo per euulsionem radi cis Amputato emo stipite, remanet Lindamentum, quia remanet radix: se evulsa radice,nullum rem iret iundamentum. Sic etiam in proposito,cum tot
litur charita tollitur spirituale fundamentum: sed tu tollitur fides, illud aedificia funditus extirpaturi 3t quia gerites ea res fide.Jcutur Linditus exesus a lumine veritatis,quia caret habit' fidei qest totius luminis gratuiti,& totius spiritualis caelicii fundamentis. Ulterius autem dubitaret aliquis de eo quod ait Apostolus quod Qui consentiunt facientibus digni
sunt morte. Dubitatur ergo utrum conseiitieudo reccat: s, morte digni simus. Videtur quod non,quia
laeundum Magistrum in glosa di suppletum eu ab
Ambrosio, Consentire est tacere, cum postis redar/guere: ergo quicunt vident aliquem peccantem, ii taceat,mecat . Dicendum quod ad correctionem At ad increpationem aliqui tenemur ex officio, ut Pselati: aliqui tenentur ex charitate fraterna, ut alii. Illi autem qui tenentur ex charitate fraterna videntes alios peccantes,si credant ouod fiant inde
meliores, tenentur em redarguere :u autem prob
biliter credant * peetates eos no audiant,& quod notant inde meliores sed peiores,no reuentur. oriati vero, ad quos specta ex officio sic agere,debet pabere curam gregis, nec debet tacere cu piit redarguere.
es o homo omnis qui iudicas, in quo enim iudicas alterum, teipsum condemnasi eadem enim agis,quae iudicas.
Haec pars secundum Magistrum in litera potest reflterri tam ad Iudsos quam etiam ad gentiles: iram viri iudicabant alios de illu eisdem vitia, quibus erant inuoluti; nam si Iudsi increpabant Gentiles de Idolatria, et ipsi filerunt idolatri. Rursus si Gent las increpabant Iud s de prsuaricatione legis,
40쪽
petuaricati filerant legem scriptam, di ipsi getitilis Ased tu gladis es in similibus pereatis & in maiori bruptaevaricati fuerant legem naturalem: sed licet sic si iudsi,ergo do di besalios iudicare, qina hoc lactenti ad utroli bre erri PQ et , tam cuIulabo it cra coagas cotrad uini iudicii veritate. Vehac aut rene
infertur per modum conclusionis in daciturae ropter quod inexcusabilis es o homo: de cum conclusios quδtur ex praenu si Fum in praenati tu reprehensi sint gentiles ac non Iad, i, videtur ex serie litene quod hec pars sit ad Gentiles specialiter referenda.Exponendo it i hane patieni hucialiter de gentilibus colit inuabili uas textum Apoitoli sic: in praecedentibus diccba tur videlicet quod postquam apostolus repressit iractantias gentilium quod non poterant se excusare de idolatria mr ipsa orantiam melitis,quia eos natu resis ratio init ruebat:& repressit etiam eorum iactaurias, quod non poterant gloriari de nioribus, quia sub peccatis grauibus existebant:hic tertio,ut dicebatur, reprimit eorum iactantias, quia non di bebant no ponit nisii virtute medii, dicens, Scimus.n.qiii ii dictu in eos Lcontra eos, qui talia agu0, Wdclicet, si iudicat alios in peccatis senilibus existentes seculaveritate :oportet ergo tales qui alios iud cant verea dona no iudicari. Qitare ne hvrusinodi iudiciu incurrant,lio debent alios iudicare. Deinde cum dieit.
Existimas aut hoc o honao qui iudicas eos qui talia agunt & facis ea, quia tu effa
Adducit tertia rone simpla ex parte divine auctoritatis .m existens in simili crimine, si altu iudicat &codenatin no credat ulu rudicia icurrere cu tussicia H sic scdm veritat Ssquitate,oportet in talis exi,
nabant. Circa quod duo iacit, quia primo adducit icada. cognita veritate crimin:xm illi et uni no' mplures rationes, ostendens quod gentiles nou
debeant alios iudicare. Secundo, quia ili rationibus illis fecerat mentionem ci retributione operum,stendit quomodo spectat ad ipsum Deum unicuros undum sita opera retribuere,ibi, H:s quidem qui secundum patieritiam irca primum quina ficit sucundum quod quino rationes adducit ad proba
dum,quod gentiles non debeant alios iudicare. Nam primo hoc probat, quia hoc iaciendo incurrerenzco:itimnationis inexcusabilitate. secundo quia lascietit contra diuint iudicii veritatem . Temo quia hoc iaciendo agerent contria diuini iudicii auctoristate. Quarto quia cotemnet diuitia patientia I ben gnitate. Quico & vltimo sta coaceruabat sibi ira diuini iudicii es acerbitate. Secuda ibi,Scimus arsin iud civ.Tercia ibi, Egistimas aut o honio. Quarta bi , Audiuitias boli itatis. Qui illa ibi, Secudu duritiam aut. Λd euid utia aut primae partis sciendum,*eo ipsom gentiles continui abalit Iudsos ct illis vitiis, qui bus erasit inuoluti, erant inexcusibiles di con&innabant ii: ipsos,quia erant testes damnationis sitae. For metur ergo ite ratio. Nullus sibi similibus peccatiso Mens Abet alios iudicate ite sit inexcusab iis S ne se ipsi in cinniti et sed tu gelatius es in similibus peccatis di maioribus si sint Iudsi,eMO non &bes eos iudicare ne sis inexcusabilis & ne te ipsit in conctilines. De hac aut ratione no ponit nisi virtutem medii,vies licet ei gentit Salios itast Iu os iud catexis erasit iuexculabiles di se ipsos concininabat; oritur ture reo sic liteta, Tu gentilis increpabas diiudicabas i usos ct idolatria, & tu idolatra exisse basciudicabaseos de prsuaricatio: te legis,& tu naturalis legis pia uaricator eras: iudicabas et eos es moribus, ct tu in
re datur iudiciud ita vel pinua iusta: vel hoc est quia tutiae ille no e squus nec verus in tu id M. Vilquia no habet autoritate & potetit in iudi exercεdo:& quia &us est vetiis & squiis iudex ut dicta est intone proabita, tare posse e gete iudiculo us este redhre ipm esse impotete dinotabere Ustprtate ad ui cadu.Formetur ergo sic ratio, Nullus ex stes in minilibus pereatis Mbet alios iud care, quia no potentestinere diui nil iudiciu & aucto lytate: sed tu gracilis es
in si illibus &maior: b is peccat, et iudςi,ergo no Obes eos iudicare,quia no poteris ei iugere diuinu iussieta & auctoritatinde hae adtrat lego ponit nisi vitrute medit,vid licet, alios iu ales hoc mo no possent diuinu iudiciu enugere dicens existimas aut hoc
o homo qui iud caseosq. ill alia agunt & lahia ea. quia tu e uno iudicium dei quasi dicat o sic se ho iis no ctbet alios iudicare,quia ipse struitu iudicia non valebit effugere. ih ct cum d citi
' An diuitias bonitatis ei os&pat tiae M longanimitatis cotenis ignoras quo illi benignitas Dei ad pianitentiate adaueit:
Adducit ad hoc ide quarta ratcin E suhipta Umi,
nos peccato Piluu,sed diu nos exi ectat, paties dilori .g ltimis est: quia vero pillac pectatione nobis facie ut ad poenite a nos adducat, nignusta: quia em
sua peccata n'corrigit, sed aliena reprelieito hanc irati etia di benignita lux qua ciberet ad pati etia duci,negligit dico nit,cu per hoc ad pati it a nisa fatur,nec se ipsum orrigatsed lim eis G se pinui es altos reprelaedita ornactur eigo sic rat homuls
uaricator erax iudicabas it eos de moribus, ct tu in in vectatis
peccam graii bus inuoluebas: π*l ergo quia sic est, D
talio obsiruabas te ab his .in quibus alios res cliens benimitate ignorat sed moenin quibus alios repretiens
debas, cimexcusabilis es o homo9 gintills cnimis qui iudicas alter u .i.iudsu, te ipsum condera uias cadevi. agis quς iudicas, Deinde cum diciti
Scimus enim quoniam iudicium dei est
secudum veritatem in eos qui talia agunt.
Adducit ad hoc ide alia ratione sumpta ex parte diuitis veritatis. ἰa si iudiciu Gi eet secuta appare tia posset cotingere ili aliqs tuae caret S reprehendes ret altu Me e crimine in quo existeret, nec Pp hocis ipsum codenaret, quia sorte erus crime no ei et aps mi es & ii otii.Sed cu iud cisi Mi sit scem veritate possibile est quin in simili tato exitantes,simile iudiciuno incurru.Vellearalle in simili prib & nolle incurrere i simile iud citi, e velle agere coira diuini iudicii
veritat Ligbtra stumi iudicii equitate. Formetur er
go M ro, Nessus existes in similibus peccatis &bet Duos iudicare ne ficiat cbtra Suini iudicii veritatem: benignitate ignoratased vi gentilis es in similibus pie catis di maioribus si iud si, ergono tibes alios nidicax6qiata hoc facie do diuina patiena contenis, di diu: na benignitate ignoras. De hac aut idue nomini nisi virtute medii,dices, Aia ,supple, umiuilis ludicam alios S talia taciens diuitias bonitatis eius 4ἀopi iam Mi patietia &logam tale colenta gnoras .ignorare te ostendis quonia benignitas dei ad perutes uia te adducit, quasi dicat, ut si tu dei pati a no coteneres,li no ignorares sd diligerer arterire quom a dis
uina benignitas p sua lapirii a te ad renitet a pro 'eat Sadducti,tu alios no iudicares, sed primu te irincoirigeres.Notata aut m loganimitas ditari a p ie
perbiam di procaci mente peccat,per patientiam tolera tutaqui vero perinfirmitatem & non certa malistia peccat,p togam mitate dicitur sustineri.Vel possumus dicere si Deus estyatiens,loga nimis, dignus Iebon .Paties est quatia offensim humiliter tolerat.