장음표시 사용
51쪽
tur solutionis Continuetur ergo se, Λ ouod est es amplius & multum & per omnem mos Quaesitum est quid sit amplius iu o quam graeco, de
quς sit Militas circi cision: τ& solutum est ato responium, iuba multum quidem 3e per omnem modum est amplius & melius iudaro quam graeco: nam primum quidem idest principaliter Speroninem modum est
melius iuda otiabenti legem quam graeco quia et
quia Dei idest lex Se prophetae, per que intelligeret it
ituram redemptioliemsunt tur in Psil.Non secit taliter omni nationi re iudicia Lia non manifestauit eis. Notandum autem Magistra
in glosa sic introducere istam partem quod dicatro se esse aliquid utile, vel quantum ad icmporalia, vel quantum ad spiritualia. Iudaeo ergo ha n le/gem, utile filii Ar omnem modum di quantum ad temporalia,quia deae t eis Dominus terram fluentem iacte & melle:& quantum ad spiritualia, quia ut dice batur non fecit taliter omni nationi, de tuaicia suadum: di possita est huius solutionis manifestatio: quia eloquia Dei cred: ta sunt illis. In parte ista
ponitur inani sellatae solutionis confirmatio & rodoratio. Ad cuius euidentiam sciendum quodcundum August. tria si aut genera bonorum: quia ε ε quaedam sunt bona minima; quaedam media: N 'quaedam maxima. Distingulitur etiam bona, quia quaedam sunt corporalia, quaedam si inrualia: deipiritualia etiam instinguntur, quia quaedam sunt naturaliter innata ut potentiae animae, di industria naturalis, Scaetera talia ; di quaedam si int gratuita de diuinitus infusa,vt virtutes, ct dona,& alia spistitualia bona nobis a deo conccisa . Bona ergo corporalia sunt bona na: ruina: bona alite spiritu istia naturaliter innata sunt bona media: ira b ira spiritualia gratuita diuinitus inlusa de a deo nobis concessa, sunt bona maxima. Confirmare
non manifestauit eis: habere ergo legem& circuneis ii ergo solutionem superius datam,&ostendere quo sonem iiiii iudaeis utile multum & per omnem in dum. Notandum etiam ς ut magister continuat, praetermittens apostolus de minoribus bonis, idest de temporalibus,exemplum dedit de bonis praecipuis, idest de spiritualibus, ut de eloquiis Dei, ut sit sensus,
est iiidso quam graeco, multum de io omnem modii, quia melius est et ouantum ad spiritualia I tempos ratia &primum iura piscipue melius est eis quai
tum adspiritualia, quia et uia Dei credita lant i latis. Notandum etiam quod nic pars posset aliter introduci, ut dicamus cum Augusta ona tempora lia esse bona particulariter de quodammodo: b na vero spiritualia esse bona simpliciter Spet om nem modum: nam bona corpor a non sunt dolestabilia simpliciter, sed semper habent aut quam
tristitiam de alicum anxietatem annexam: bona voto spiritualia uant quodammodo bona per otii modo iudaeis erat amplius de melius multum Aeper omnem modum, est declarare de probare, quomodo habere fidem Nesse credita eloquia do, erat bonum maximum simpliciter & per omnem modum. Notandum etiam quod prae in ista in diis bonis, quia illa sunt naturaliter initata, docere possiimus quini ni una bona, cuiusmodi sunt bona spiritualia gratuita , quae sunt quodamni obona simplicitero: per omnem modum, di,
ferunt ab alias boufς miminis cuiusmodi sinat botna temporalia & exteriora dupliciter: primo quia bona haec inmania pollunt accipi per aliorum maelitiam: secundo, qu:a possunt tolli per tribuen/tis fallaciam: contingit enim pluries quod bona corporalia quas perdit non propter peccatum pro prium, sed propter allorum malitiam: sed bosis spiritualia di promissionis diuulas non possumus nem modiam. Rursus bona corporalia sint bona c perdere ter aliorum malitiam . Rursiis bona haec sensibilia &haec sunt bona particularia; sed bona spiritualia sunt bona intellectualia, di ex hoe sunt bona simpliciter de uniuersaliter;quia Disus est particularis, tellectus uniuersalis, vim alia scientis claratur. Huic etia veritati attestatur quod ait Dio nysius primo de Suinis nominibus quod intelligibi' lia sunt incomprehensibiliora sensibus diam sicut totum non capitur a parte, de uniuersale non capitura particulari; sic intelli ibile non potesta se boli comprehendi Ex his igitur patet quomodo lex &circuncisio fuerit ut utiles simpliciter & per om/nem modum, quia de se & directe ordinabant ad spirituale bonum, in quo saluatur utilitas omni/moda & multa . Notandum etiam sic formanda esse
hane rationem, Illud per quod perficit ut aliquid spiritualiter est bonum primum, idest principaliis
terti in omnem modum: scd Vr legem de cir/cuncilionem perliciebantur iudaei spiritualiter, quia colporalia possunt amitti per tribuentu fallacia nam quia homines Polliunt talia bona conferre, &o nis homo menso, contingit propter talia eram hominum perdere talia bona, quantumcuimosnt nodis ab honianibus promitia. Sed quia binna spiritualia tribuuntur ab ipso Deo, qui est ipsta vetitas, & falli non socii, deo non possviri rei' di per tribuentis fallaciam. Volendo ergo apo storus ostendere bona, quae sequebantur sudaei ex lege & circuncisione, ste bona spiritualia, ta est e bina multum N per omnim modum, Tria iacit: quiarnmb probat illa bona et e talia, quia non pinorant perdi per aliorum malitiam: secundo, quia non poteram perd: per tribuciatis fallaciam : telutio quod dixerat nianifestat per scripturam sis cram. Secunda ibi: Est autem Deus verax . Ter tia ibi sicut scriptum est . Inpi ima parte inici dit talem rationem, Illud, quod noli potest ret. eloquia Dei credita erant illis,ergo lex di circuim di per aliorum malitiam, est bonum spirituale iaciso erant bona simpliciter α per omnem in Mdum. Quare manifestata est solutio per prsitabista, videlicet quod multum S per omnem modum per legem & circuncisionem erat melius re amplius Iudaeo quam graeco, quia lex & citcunciso per eiebat eos spiritualiter ,& faciebat eis credita et quia dei . De hac autem ratione . non ponit nisi vir tutem ntedii, videlicet, quod propter legem &circuncisionem c primum adest principaliter & per
omnem modum, est amplius di melius quam praeco, quia ex hoc persciuntur spiritualiter, quia
Deinde cum dicit in d enim si quidam . Pomquam posita est quaevio quid est amplius iudaeo quam graco, di posita est huius qliaestionis solutio,
in bonum multum N per omnem modum: sed imdem Det,quam sequebat itair iud xl habentes legem A circuncisionem, no poterant perdere per aliolum
malitiam huiusmodi ergo bonum erat ibi ritii ale, erat bonum multum N pet omnem modum. De hac ratione non ponit nisi virtutem medii, videlicet,
quod fides Teii, quam habebant iudaei per legem
di circuncis cm, ii os uacuabatur nec tollebatiat per aliorum incredulitat , nec 1 et aliorum in litiani. Idco ait. Qiud est si quioam colum, idestiuaeorum non ei edi erimi s nunquid eorum inci tali rasti eorum nialitia euacuauit fidem dei sebiit.
Notandum autem ili per sitim dei pollianius liuelligere duo vel dii fidelitatem,vel iudsorii cudulitat :na ipsa dei fidelitas sce indu qui hciliter adimplebat quae
52쪽
sive in Iego promis at,potest dici fides Dei: incredu A diis Dei redintertio in rebus Dibernandira At qinimilitas ergo aliorum non evacuabat hanc De sidem, in iudieiis exequendis. Seculidum ergo iustitiam, peridest hane Dei stilitatem: quia quantulacuno alia in Ni iudaeorum mali et sent , bonis tanto & obserauantibus legem Deus fideliter obseruabat quae mim proni ierat. Alio modo per fidem Dei possi mus intelligere non fidelitatem dei, sed fidem quam habebant indari de Deo: hanc aut fident,quam habebant boni de Deo, no poterant amittere per allorum malitiampta st incredulitas aliorum hanc fidem
euacuare non poterat. utroque autem modo exponitur hic textus in glo. Deinde cum incit. Est autem Deus verax. AOducit secundam ratione sormatur autem sic ratio.
Diud, quod non potest amitti per tribuentu falla/ciam ea bonum milium & per omnem modunus d fiaex Dei dest dei fidelitas: vel fides Dei, idest
des, quam habuerunt i m de Deo, non poterat quam promissa implet,exponatur sic litera, Ego Dasuid tibi soli peccaui,& malum coram te feci in adulaterio & homicidio, ut tu o Deus sintendo filium eκ
stirpe mea sicut promisisti in sermostibus tuis iustissisteris, idest iustus esse sola iustina non nuis mentireon proberis:& vincas in implendo promissa sum iudicaris,idest cum de hac iustitia ad alios comparans.
Si enim David no peccasset, & Deus suu filiu ire stirpe iudaica misisset, vi retur sorte hoc fitisse factum perni in David : sed illo peccante & Deo nihilo hoeticiente, apparet non ex meritis David, sed ex Dei iustitia hoc tactum esse, secundum quam voluit in plete promissa. Secunia modo exponitur qua
tum aci misericordias, quas exercet ; S tunc se toristinuetur hic textus ad psalmum unde sumitur: Das uidenim praedixerat, A peccato lateo munda me amitti per tribuentis fallaciam: ergo huiusiniai η domuitiquasi dicat deo munda me, ut rusti Metis,sdes erat bonum multum S per omnem modum.
De hac autem ratione non ponit nisi virtutem me/.dii. Ideo ait, Est autem Deus vero: omnis autem
homo vendis . Tune ergo supplendus est textus, quod bonum illud diuinum, quod consequebano tur ivisi per legem di circuncisionem, erat bonum multum N per omnem modum: quia non poterat per, per tribuentis fallaciam, cum Deus, tribuens notulinodi bonum, sit verax be in eo nulla sit fallacia. Notandum autem, quod homo est mendax,quia talalit S fallitur: deus est veris, quia nec fallit nec lautitur. Homo vero,quia fallit aedecip:t,multa promittit que non obseruati quia vero ullitur de decipitur, non solum non obseruat re non dat qiue promisit, sed etiam multotiens iniuste reaccipit quae dedit: idest ut iustus di verax comproberas in sermonibus tuis de venia, quam promisim peccatori: dixisti
enim, quacuno hora ingemuerit peccator, omnium iniquitatum eius non recordabor. Hoc ergo ficiendo vincas, idest excelles A superes cum iudica ris, idest cum de hac iustitia, videlicet de habenda ve/nia quam promisisti peccatori, ad alios comparam, quia nullus est qui sic exhibeat promissam veniam, sicin tu . Tertio modo exponitur de rimus guberranandis: iussicatur enim deus ab hominibus dicenti bus, Domine sic debes iacere,sic debes gubernare modum,quia deberes exaltare bonos di deprimere masiosnpti tamen quicquid facit, est optima ratione fa ctui nos lanius ergo qua peccamus, qui non rectem manda gubernamus: ipse enim omnia recte Deus autem,qui est vero & non tauit, fideliter o, C tacit. Dicit ergo Psal. Motibi soli peccaui alii ' O tibi soli peccant, non reae regendo,nec recte γνseruat quae promisit: Ideo propter aliquorum malistiam non dimittet quin faeliter obseruet quς in te se promisit. Quia vero non lallitur, nunquam ini ue retrahet sua botra quae est sitis fidelibus elargistus: nunquam ergo subtrahet fidem, & alia spiri. tualia bona a sim fidelibus. Homo vero , quia men vix est di quia in iudicando tillitur, perditiustum eum impio :& propter malitiam aliquorum malos rum inlati damna multis bonis. Ad hoc autem emar orandum valet quod dixit Abraam Domino. Gen. is. Absit a te,ut rem hanc facias, et occidas iis stum eum impio, nato iustus, sicut impius, non est
hoc tuum, qui iudicas omnem terram. Notandum
etiam quod hoc dictum,quod Deus est verax, simul cum hoc quod est noua ratio ad probandum pro positum, is etiam confirmatio praedictor una: nam ideo non evacuabitur dei fides propter aliquorum incredulitatem de malitiam, quia Deus est verax, ct inre inlit 'ec Lillitur. Deinde cum dicit, Scut scritum est quod dixe/etat mani&stat per striptu iam lactam. Continuetur
ergo sic, Mne dimini est quod inus est vero sicut scriptum est per prophetam, ut iustificeris in semionibus tur quasi incat, Ita veraa o tu deus, ut iusti Dceris, idest ut iustus a pareas in omn: bus sermonibustitis:& vincas dum iudicaris dineum de iustitia ad Milos compararis. Ad euidentiam huius textus duolunt declaranda: nam primo videndum est quom taliaeelitera in se fit exposita: secundo quomodo sit ad propositum adaptanda . Exponitur autem hec litera quadrupliciter, secundum quam quadrupli.
rem expositionem laniuntur ex ea quatuor rationes, congruentes proposito Deus enim vincit, idest stipes rat&excellit, cuin iudicatur dest cum de iustitia ad alios conmaratur quadrupliciter, secundum quadruplicem iuuitiam,quam e et tinam primo si petat &vincit in promitti implendis: secundo in m corabernando res sibi commissas: tu adeo iustus es , ut dum ego & alii tibi peccamus, tu solus iusti licem, idest iustus appareas in omnibus sermonibus tuis,
idest in omnibus pronvisu tuis, in quibus proni siti perpetuum tuum regnum risere di gubernare:& vincas, iis stla res, eum iudicam, id est eum de hae iustitia ad alios compararis . rto modo exponitur dς iudicus faciendis: nam illi soli pecacatur, qui solus est iustus ludex: nam contra ini quum iudicem non peccatur proprie, cum ipseia in eadem sententia cum reo, sea peccatur con tra iustum iudicem. Ideo ait David, Tibi soli peracaui . quasi dicat, tu talus es iustus index, cui soli
peccatur, immo adeo iustus es ut iustificetis , idest vetustus & verax comproberis in omnibus Elmonis bus tuis, idest in omnibus iudiciis tiros:& vincas, idest superesti excellis cum iussicari , idis cum de faciendis iudiciis ad alios comparatis . Deus ergo,
quia promisit filium situm mittere, promisit pecocatoribus veniam dare riuum est, nos regere &gus mare, ad ipsum spectat iudicia lacere, uia in omnibus his ii us ae verax comparatur: ideo iscuduni haec quatuor, vincit cum iud catur, idcireum de iustitia adali x comparatur. Hoc viso, sic Aim has quatuor e positiones possunt sumi quatuor rationes, videlicet quod deus adeo verax in quod i redulita alicuorum iudςorum euacuabit fidem Lei qtiantum ad alios. Prima raotio sumitur quantum ad promissa impicnda: nam si Deus adeo verax cst ς propter peccatum proprium
David, non evacuavit siuni suam di proni Ilionem suam de filio mittendo: ergo multo minus propter malitiam aliorum malorum euacuabit pronii sione suam circa bonos. Fornaetur autem sic ratio: quiculi adeo verax est ν propter peccata propria alicui uxnon evacuat sua pronulla,non evacuabit ea propter D lit
53쪽
nequitiam aliorum,sea Deus adeo verax est ep pro Λpter peccata propria Dauid non evacuavit sua prosmissa; ergo no euacuauit ea propter nequitiam aliorum incredulitas ergo aliquorum iudsoriam non maeuauit fidem Dei circa alios. Secunda ratio sumitur ruantum admisericordias lactelidas: formatur autec, cuni ipsi peccatori ut promisit paratus est
veniam dare, nullo modo propter aliorum peccata nobis non peccantibus sita bona retrahel;incredulistas ergo aliorum 3e nequitis ipsorum non evacuavit fidem Dei circa alios non peccantes . Tertia ratio initur,quantum ad res gu mandaxformetur autem
se, quicuno omnia recte Ubernat, no perdit iustum cum impio nec propter Miorum placata subtrahit a non peccantibus siua bonae sed adeo verax est Nadeo iustificatur in se onibus sitis ut omnia iustegi, rnediergo non perdet iustum eum unpio, propter aliorum peccata non iubtrahet a non peracantibus sua bona: incredulitas emo aliquorum Biud eorum non evacuavit fidem Dei, ct promissi nem Dei, & alia bona Dei circa alios non peccanstes. Quarta ratio sumitur quantum ad iudicia la. cienda:cormetur ergo sic, cano vere iudicat, non perdit iustum cum impio,, propter aliorum pecca ta non Libitinita non beccantibus sua bona: sed deus adeo verax est ut rustificetur in omnibus siluissmonibus, ct in omnibus stas iudiciis:ergo non perdet iustum eum impio,& propter aliorum peccata non retrahet a non peccantibus sira bona; ncredulitas erago aliquorum iudςorum non evacuavit fidem Dei
Sumniatim ergo intentio lectionis huius in hoe eo sistit quia propter legem Se circuncisionem ultum quidem & ser omnem modum erat amplius Iudaeo quam Graeco: quia tu Sei, habentes legem & circumcisonem, eonsecuti fuerant hoc spirituale bonum, quod erat amplum et gnum per omnem modum, Cui delicet quod eloquia Dei creaita erant illis in quishus eloquiis reducebantur dei promissa&ίi quod spirituale bonum fini adeo amplum & adeo multum per omnem modum, quod non poterat tinii per aliorum nequitiam: quia intre litas dino ruitia aliquorum non evacuavit fidem Dei circados. tuis hoc bonum adeo tantum filii quod nispoterat tolli per tribuentis tallaciam: nam cuius est mirusinodi bona tribuere re huiusnodi promissa in plere adeo verax est,quod sicut si riptum est ustifica tur in omnibus sitis sermonibus , ct in omnibus suis promisis' vincit,idea excellit ct Luperat, dum iu catur, idest cum de iustitia ad alios e palmiti
stra iustitiam Dei commedat, quid dicemus sNunquid iniquus est Deus i qui insert iram lsecudum hominem di
modo iudicabit Deus hunc mundum ς Si enim veritas Dei in meo mendacio abundauit in gloriam ipsius, quid adhuc 5e ego
tanquam peccator iudicor, ta non sicut blassemamur, Sc sicut aiunt quidam nos dicere iaciamus mala, ut veniant bonas quorum damnatio iusta est.
Hax autem pari,ut patet ex habiti potest habere ortum ex litera immediate praecedente: nam si solideo peccamus,ut ipse iustificetur in sermonibus sitis, videtur quod peccatum nostrum& iniquitas nostra meiat ad Dei iustificationem: quia ex'euato nostro videtur dei iustitia comendari. Secudo potest hG pars resti ad statrum gentilium ut sicut ex flatu iudoraotiebatur hic error quod non esset utilis lex, & quia nulla esset utilitas circunei sonis ; sic ex statu gentilium, in quibus superabundauit iniquitas, oritur hie error quod iniquitas nostra dei iustitiam commens nam si in gentilibus ubi superabundauit iniquutas non superabundat S grana,videtur quod ficie da sint mala ut veniant bona:& videtur quod nostra iniquitas commendet dei iustitiam, per quam iustitui promisit quod quacuna hora ingemuerit peccator,
omnin iniquitatum eius non recordabor. Aliter it potest haec pars eontinuari ad praecedentia: primo M,quia postquam apostolus remouit errorem, qui oriri atur ex statu iudhorum. φ lex non esset utilis, de nulla esset utilitas circumisionis: in parte ista rem ueterrorem possibilem oriri ex statu gentilium quod iniquitas nostra Dei iustitiam commendaret . Se iis
do potest eontinuari sic, quod eum prius habitum sit, quod eum soli Deo precemus ut ipse iustificetur, idest ut ipse iustus appareat, videtur quM nostra in
quitas Dei ii tiam extollat in Dei iustitiani eommecabilem reddi ergo duo facit apostolus,quia pruno primittit hune errorem: secundo labiungit huius et rotas improbationent,ibi quid diemus a icit ergo,
si aut e Iupple) ita est ut quidam iucunt quia iniquistas nostra mi iustitiam comendet, be Scit quod non est ita
Deinde eum dicit quid dicem Improbat hune
errore circa quod tria facit, sicundum quod ties rationes adducit adpropositiani. Secunia sibi, si est veritas Dei Tettia ibi .Et non sicut blassemamur an prima parte intendit talem ratione Illu, quod est puniendum,mi iustitiam non comendat: sed nostra iniquitas est punienda: ergo dei iustitiam non eo mendat,impossibile enim esset quod Deus nos puniis rei pro bono opere & pro eo quod sitam iustitiam commentaret. De hac autem ratione non ponit nisi virtutem medii videlicet ν Deus non est iniquut, qui infert iram dest qui punit unquitates nostras: quia si Deus esset iniquus,non posset hunc mundum iuste iudicare:fierio iuste iudicat mundum ct no est iniquus in inserenn iram,idest in puniendo iniquitatem nos stram: ct quia sic est,sequitur quod nostra iniquitas Dei iustitiam non commendet. Ideo ait quid dico musmunquid iniquus est Deus, qui iii fert iram idest qui insere poena, idest qui pudit iniquitatem nostram Absit, secundum hominem Dico quasi diceret quod his quaestio virum Deus sit iniquus,est Mundum hominem, idest intelligentiam hominis carnalis alio. quin idest si Deus esset iniquus quomodo iudicabit hunc mundum quasi diceret quira non posset hune
mundum iuste tuaicare, simi uius esset: quia squitas
est una de principalibus conuitionibus,quς requiriantur in iuuice: tunc ergo supplenda est ratio, quod si Deus tuta iudicat mundum di non est iniquus, re iuste punit iniquitatem nostram,s gitur quod iniquitas
nostra, i iustitiam non commendet.
Deinde eum dicit, si enim veritas Dei. Adducit ad
hoe idem secundam ratiovem . Formetur autem sic, Nullus debet iudicati peccator pro eo quod dei rustitiam commendet sed propter meum mendacium, et in mea iniquitate commetatur dei iustitia: ergo propter meum mendacium & iniquitatem non d eo iudicari tanquam peccator.Delia autem ratione non
ponit nisi virtutem meditatio est,si νentas Dei idest si iussit ia
54쪽
si institia Dei abundauit hi gloriam ipsiui idest ar Aparebit gloriosior in meo mendacio idest propter
meum mendacium & propter meam iniquitatem, quid adhuc di ego tanquam peccator iudicor .d. quod si iniquitas mea facit ad gloriam diuinae vetitatu Scommen i Diuinam illumam, non deberem ego propter iniquitatem iudicati peccator : scd hoc est Misum: ergo di primunucum ergo ego iudicor peccator propter iniquitatem, sequitur quod iniquitas non commendat diuinam iustitiam, nec ficiat ad gloriam diuinae vetitans.
Deinde cum dici tot non sicut blassemamur. Adducit tertiam rationem. rmetur autem sit,illud quod non est faciendum, Dei iustitiam non commendat: sed iniquitas non est iacienda, si di mala non sunt Dei eda:ergo iniquitates nostrae ct mala notia Dei iustistiam non comendantam hac autem ratione non ponit nisi virtutem medii: Ideo ait. Et non sicut bla
mamur idest non est ita sicut nobis thias lentiam η
imponitur,' sicut aiunt quidam nos dicere : iaci mus mala ut veniant bona: quorum damnatio ius sta est nam non sint iacienda mala:&iu ste damnantqvi dicunt mala facienda esse. Notandum autem a quia apostolus dueerat,Vbi abundauit delictum , ibi super undauit S gratia, ut habebitur infra Cap.s. Ex hoc ergo credebant aliqui apostolum dixisse masia esse iacienda,ut venirent dona: & superabundaret gratia.Dicebant enim ex hoe quod quanto maiora mala laciemus, tanto ampliora bona a Deo recipit mus:quia hoc placet Deo, ut faciamus mala ad hoc, ut ipse appareat iustus . de nos peccatores. Ex hoc ergo oriebatur error,ut arcebatur , τ nostra iniquitas, Dei iustitiam commendaret.
Dubitaret larte aliquis de lectione praecedenti,ubi dictum est ν Deus est verax: quod exponens Magister Cait Deum ei se veracem,implendo promissa. aeristar ergo,Vtru Deus impleat oia promissa sua indi videtur quod non:quia Leuit. a GDixit dominus filiis iorael egredietibus de AEgipto, dabo pacem in finibus
vestris,dormietis A non erit qui exeitet vos,austram malas bestias, S gladius non transibit terminos ve/stros. Constat aut hoc promissum, non fuisse ei, obseruatum: quia post illum egressum multa mala perpessislant, di multas captiuitates sustinuerat . Rurtim non solum in bonis is etiam iii malis deiu non struat quicquit dicit. Nam ut habetur. . Regum. 1 cum fgrotauit Ezechias, venit ad eummias filiu Amos,dixit*m,Haec dicit dominus, dispone domuitvςAula morieris & non vives & tamen non ita ictum est di non fuit mortuus,sed Helut ei additi quin Lelm anni,vt ibidem dicitur. DXendum qu ,vt eo formemur nos dictis glose, dicere possumus quod
dupplici de caula potest cottimere,quM aliquis non
obteruet promisi primo ex laesectu in sapientia: naquia alicui non ira node sent conditiones laturae
cui praesentes ex hoc desectu,quem habet in scientia,
contingit multotiens eum promittere aliqua in praesenti,quae obseritare renuit in futuro . Secundo pc test hoc contingete ex defectia in naturarum quia ha imis naturam mutabilem,& habemus naturam protiam ad deceptiones & fallacias N ad alia nuta, ideo multotiens promittimus qiue non obseruanius, vel, quia mutamus propositum,vel quia hoe non promismus ut impleremus,sta ut alium deciperemus . Sed si in nobis non eget aliquis defectus in Lapientia ut Pnobis ita essent nota futura sicut psentixti si no hasberemus desectum in natura i * natura misi a non esset prona ad malum N no esset mutabilis,quicquid promitteremus,impleremus. Has autem Las ratio nes tangit magisterili gloinolens probare deum esse veracem: nam primo ostendit quod apud eum non
est desectus in rapientiaecum ait p apud ipsem nihil
est laturum,sed omitia sit ni mi praesentia . Secundo
ait * non est desectus in eo in natura:& hoc eum labiungit quod ipse immutabilis perseuerat. Propter argumenta tamen sciendum quod Deum promit tere aliquid est dupliciter,uel simpliciter N aulalute;
vel sub conditione&comminato nequod promittit simpliciter N absolute, omnino adimplet . Sed quod promittit sub conditione & comminatotae, no oportet o adimpleat.quod ergo dicebatur de automate Levitici,dici debet illud promissunt misse lab eondestione.Unde ibi dicitur,si in praeceptis meis ambula tueritis&mandata mea custodieritis, dabo pacem ins nibus vestris.Quod vero arguebatur de Dechia, diei debet, Illud diaim ruisse comminatorie . Et quia Ezechias ineuit fletu magno, exaudiuit deus oratione
suam & pepercit sibi Fuit ergo de eo sicut mit demue, ut habetur Iolle. 3. ubi dicitur, adhue quadrae inta dies& Nimne lubuertetur: comminatorie emnoe dictum mit.vthonunes illi a suis prauis vias citasterent: ideo ibi Am diciturividit Deus opera eorum, quia ebuet si sent de via sita mala,& sertus est iuper malitiam, quam loquutus merat eis, di non lacit. Ulterius λrte diluitaret aliquis de eo quod nune dictum est,& Magister tangit in glo . videlicet, quod apud deum nihil est laturum Propter quod vi rurvelle Magister, Deo omnia esse prs tia Sed contra; si Deus latura respiceret ut praesentia,non aliter ecognoster et latura,quam prςlantia: ergo non distingueret inter presens re laturum: lalleretur ergo in sui cognitione: quod nefas est dicere.Dicendum quod vi alibi diffusius diximus,oportet ex iratura rei considerare qualiter res illa cognoscat: ex natura ergo diuina b ioportet nos scire qualiter deus intelligat.& qualiter L sibi ipse e noscat. Videmus autem hane differentiam 'esse inter deum & creaturaimquia natura diuina non determinatur peresse,sed e ipsium esse, omnis aute υlia natura determinatur per aliud esse, di non est ipssum esse.Sicut ergo natura diuina non indiget d terminari peresse,sic di res,quae cognoscuntur a Moinis oportet quod ει erminentur per esse: omnis autem alia creatura sicut habet naturam esterminatam perella sieno eosnoscit res nisi determinetur in esse, vel in ut vicum lant prcsentes, vel in suis causis ut cumssint necessaris: futura ergo eontingentia, quia ex eo quod sunt latura, non iant laturam se, ex eo su sunt contingentia non iant d terminata iii Bis ea sis, a creatura directe stari non possulit. Si ergo creatura quelibet cognostit entia secundum motam esterminatum S ut esterminatur ad esse, cum non ita sintesterminata ad ella non entia,sicut entia,nulla erras
tura secundum quod huiusnodi est,sic e noscit ii 5entia, sicut entia: nec sic cognoscit eaquς non sunt sicut ea qus sunt.Solus autem Deus;qui non habet determinatum esse S non habet naturam &terminata ad esse, in illo siuo esse tanquam in esse infinito nia simul telucent, & no oportet res citerminati petesse ad hoc sint a Deo cognitae: hic ipse taut viasmul vitii tam entia quam non entia, ita cognoscit non entia Mut entia iuxta illud ad Rom. qua vo/eat eaquς sunt tanquam ea qvie non ianti non ergo aliter cognoscit futura quς non tant quam p se tia quς sintdam et ait Auguaertio es trinitate cap. a. tua ergo deus sciuit, res creaumnon quia creauit
inuit, nec aliter sciuit creata quam creanda.iniuersgoscit laturum eta laturum,& pririens esse prese
Somnia distincte cognoscit .sea dicuntur ei omnia' esse presentia quia omnia simul uno intuitu videt di quia non nunus cognoscit res eum sunt lature quam cum presentialiter eueniunt iram nabit ex a Guentu rerum diuitis sapientis accrcscit,ut innuit Λ gust. tertio Mirinitate cap. 3.
Ulterius feste dubitaret aliquis, quomodo verum
55쪽
hoc Magister respondet in glos omnis homo eat medax, quia non habet vere elle natu ne,in qua est con stius . Hare autem inlutio ut intelligatur,sciendum PDeus fecit hominem rectum, vi dicitur ecclesiastes. fuit enim creatus homo in quadam rectitudine: pio mores. O en in creationis sus accepit restitudinem quadam, quae vocabatur originalis iustia, perquam originalem Iustitiam omnes vires inferiores erant subdistae rationi, ut nihil in eis insurgeret nisi vi ratio dictaret .Homine aut peccante di ab hac rectitudine oblis quato ex hae obliquatione de facili mentitur, vel est ad meraci si pronus.Ex hac obliquatione ergo,omnis homo est medis: quia obliquatus est ab illo vero eo senarianae, in quo accepit originalem iustitia incumenim obliquatio a vero essecta recto esse sit quoddamendacium,omnis homo dieitur esse mendax: viducitur omnis homo mendax,quia ex illa obliquatio
ne& ex originalis iustitis amissione,proni sunt sensus hominis ad malum , iuxta illud geri .8acnsus enim Neogitatio humani cordis in malum proni sunt ab dorescentia su Et quia sic sunt proni sitsus hominuad malum,omnis homo nisi sit per gratiam eonfitismatus est mendax, et sauia actualitat mentitur, vel quia exstas Milibus . vel ex stas sualitate, nascitur Ironus ad mentiendum.Ex hoc ergo arparet, chrisum non esse in hane sententiam, ni cicitur omnis homo mendax:tum quia ipse non filii purus homo eum quia ipse non fuit obuquatus a rectitudine: sed habuit originalcm iustitiam,per quam inlatiores vism erant lauditae rationi. Ulterius autem forte dubitaret aliquis circa lectionem praesentem,utrum iniquitas nostra commendet Diuinam iustitiam:&videtur quod sic,quia secundum Aueu .in Enchi. Malum bene ordinatum & suo loco p tum, eminentius comendat bona, ut magis pisceant& laudabiliora sint.Ditendums per se loebendo, sicut virtutes faciunt ad decorem ti ornatum , sieperis loquendo vitia faciunt ad quendam indecoriadi quendam inornatumin sicut virtutibus formaliter non possumus male uti,sic nec vitiis formaliter pos sumus bene uti: quia virtutes existentes in nobis, se semper impellut nos ad bona:ita vitia, si in nGis ex stant per impellunt nos ad malum: materialiter tamen & per accidens possumus virtutibns male uti, cum de virtutibus sit perbimus: sic materialitei & per accidetis possumus vitiis bene uti, cum vitia det
mur m ergo virtutibus male utimur de bono elicimus maluimcte contrario cum malis bene utimur, ex malis elicimus bonum.Hoc ergo modo Deus bene utitur malis nostri Numendo ea, ct eliciendo ex eis
hoc bonum quod est ordo iustitue: sicut ergo si quis
quaereret, utrum virtutes lacerent ad indisorem&inornatum: stitim responderetur quod per se non, sed per accidenrat statim diceret ut * ipsae virtute dest semper faciunt ad decorem & ornatum, abusis lasmen virtutum faciunt ad Undecorem S inornatum. Sic&in proposito, dicemus p vitia non faciunt ad decorem uniuers, nec commendant bona, nee comε dant Diuinam iustitiam perse,sed per accidens: ipsi enim vitia de se semper iaciunt ad indecorem & inornatum ordo tamen iustitiae, & bonum p Deus elicie ex nostris malis, facit ad decorem Universi, c come dat diuinam iustitiam . Ideo Α att* malum beneor natum comendat bona,ae n diceret, non ipsum malum secundum se, iplum bene ordinatum, idest bonum quod est ordo iustitiae, qui ex malis elicitur tacit ad commendationem boni per se. Emo mala si in t rugienda , non sunt lacienda,quia rei si non laetunt ad decorem,sed ad indecorem. Ulterius forte Dubitaret aliquis de eo in literadititur,Nunquid iniquus est Deus, qui instri iram
Λ quod exponens Magister ait Deum non era iniquum
quia noti decet eum esse propitium ita: ustitiae & in is qui talia Sed cotra est quod dieitur Ioelas. a. Benignus, di misericors est,ct ptisabilis est super malitiam . Di tendum ν Deum esse propitium ini uitari S praesitabilem super malitiam potest intelu: dupliciteri vel quia ipsi sit iniquitati Lutor,& sic negatur a Masgistro :n glaa: vel φ fit ut onus ad misereaam iniquis,
mus eos s Nequa quam . causati eonim sumus Iudaeos
sub peccato esse, fio cut scriptii est: q*ia Psil. 13. non est iustus quis.
quam , non est intelligens, non est requi, rens Deum. Omnes declinauerunt, simul
inutiles facti sunt: non est qui faciat boo
num, non est usq; ad unum. Sepulchrum eatens est guttur eorum,linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum. Quorum os maledictione & amatitudine plenum est i veloces pedes eorum
ad effundetam sanguinem. cotritio id inc selicitas in viis eorum , dc viam pacis non
cognouerunt: non est timor Dei a me oculos eorum. Scimus autem, quoniam quae o
ctin* lex loquitur, iis qui in lege sunt, i
quitur i ut omne os obstruatur,et subditustiat omnis mundus Deo.
Postquam apostolus reprehensit iud eorum iactantias quod non deberent la prς serre gentibus propter
generis praerogatiuam, quia Deus persollam homi AEnus non accipiebaES s non deberent se praeferre eis propter dignitatem legis,auia legem ipsi noli obsersuabant. I' parte ista, ut aicebatur, reprimit ludae rum iactantias * non debeant se iactare de meritisnnon debeant se ex hoc praesare gentibus: tum quiasib peccatis existebant: tum etiam quia lex eos non iustincabat: sic enim Augustinus, ut habetur in glola, - hanc partem introducit,dicens, Apostolum in ius vet bis contentionem , litem dirimere ortam interi hos & Gentile, quia ill idest iuui, tanquam ex moritis operum legis,sibi esse redditum euangelii praeontium arbitrabantur: ideo ne per huiusinoae meritae redanti vhiis gentiles praecesiere, ostendit pis huiusmiai meritis gloriari non debenti tum quia ut discebat,utri in peccatis existebat:tiuu etiam quia lineos non iustificabat. o ergo iacit,out a primo promittitur probanda conclun&Secuuao ad eam ostendisti tam tubiungitur multiplex ratio,ibi caulati ciniamus ontinuetur ergo sic. Dictum est ν multum quidem N per omnem modu pr Uer legem Scircuncisionem est amplius iudςoquamgtieco: quid i
tur munquid propter merita operum legis nos iu Dei in statu euangelii ct in statu grati praecellimus eos, idest gelitiles nequaquan .
Deinde cum dicit, causati enim sumus Ad hanc coclusionem
56쪽
elusonem probantam adaurit apostoli re multiplis Acmi rationem: circa i Holduo ficit secundum PD phciter ostend t 2 iuiam profiter merita operum logis, in statu gratiae non praecellunt gentes, di non. Dent ex hoc gentibus se praeterre ; nam primo olici dit hoc eκ eo in sub peccatis variis existeuanta Secun G, ex hoc quod eos lex non iustificabat,ibi, quoniara operil iis legis non iustificab: tur. Circa primam duo inci quia prima probat conclusionem proposse
tam petr rationem. Secundo per scripturae sacrae attestationem Se conarinationem, ibi sicut scriptum est. In prima parte intendit talem rationem: quicunq; si int sim es gentibus in peccatis, propter merita non praecellunt sentcs, de propter merita non debent litibus se praeferre: sed vos iudari estissimiles genti as in peccatis: ergo propter merita non praecellitis gentes, 4: propter merita non debetis gentibus vos praeterre.De hac autem ratione non ponit nisi virtu tem medii: ideo ait,cauati enim sumus, deii argumen R tari stantas 3 pluribus rationibus ostendimus, tu osarignec os omnes sub peccato esse: quare si iudare Graut si ib peccato sicut & graeci id si licui genriles, no habebant unde gloriarentur de meritis, nec pr termerita operum legis poterant gentibus ic Prieferre. Notandum autem,apoliolum supra ruisse causatum, idcit fuisse argumentatum, ideli argui illa re ostendisse tam iudaeos quam gentiles titille sub peccato: o
stenderat iud os iii ille sub peccato propter praeuat cationem legis stripis: ostendetat etiam gentiles si ibi eccato extitisse propter pisuaricationeni legis nas turaliter impreilae.
Deinde cu dicit sicut striptum est . Adducit Uripturae sacra attestationem &consiti nationem, Oileiis
iis i scriptura sacra tinatur di confirmat. Ad cuius euidentiam sciendunt,* sicut supra reprehenderat ge Ctile die s eos fuit se repletos omni iniquitate, malitia sornicatione,auaritia, aequitia, Acoetens talibus Otii Lita nunc tanquam bonus ari: ter medius reprehe/dit iudaeos, Scens eos non est e intelligentes, non re
quirere Deum, omnes declinare simul, esse mutiles, non facere bonum, habere os tanquam sepulchruni patet umbere linguas dolosas, di habere caeteras huic ni malitias S in: quitates in tota ista parte intedit talem ratronem, Quaeculam lex loquitur, de ii idcis qui in lege sunt loqvitur: sed lex omnia ista peccatat uitur: ergo de Iume: s omnia huiushi a peccata loquitui ergo vos Iudei eratis sub omnibus litis pet/catis: ergo et vestrum obstrui N obmutescere, di non Ibens gentibus vos praeterrean hac autem ratione sic proceda: quia primo ponit minorem, osteridens τ lex omnia ista peccata linquatur: sectando po/nit maiorem videlicet in quaecunt lex loquitur iis, idest uaris qui in lege iunia uitur tertio infert intentam conclusionem, videlicet in cum iudaei in tot Dpeccatis existerent, debet eoruni os oblitui ct obmustescere debent et te Deo si abditi,& non debent gentibus se piae erie.Secunda ibi, scimus autem quecutio lex loquitur. Tertia ibi ut omne os obstruatur. Inponendo autem minorem, & in narrando peccata quae narrant ut in lege, tria facit,secundum * tria est considerare in peccatis,videlicet, omissonem, edinis
sioliem, S poeus dedits obligataon .Honio enim primo potest peccare per omissionem: secundo per commissionem: teitio peccando iii currit poenae desbiis obligationem Quare prinis narrat apostolus, quomodo peccabant iudo per omissionem, nilo quomodo peccabat per commissionem, tertio quo modo incurrebant in s debitae obligationem Secuda ibi, sepulchrum patens est guatur eotiam Tertia ibi. contritio & infelicitas in viis eorum; Circa primum duo facit secundum quod omittendo S per ob nivisionem quis dupliciter potest P care, videlicet, circa fidem' circa mores. Prinio ergo ostendit,quo modo iudari peccabant omittendo circa fidem diei, ea credenda secundo quomodo peccabant circa morore circa agenda, ibi, Omnes declinauerunt. Ad eui,ntiam autem primae partis sciendum, quod citraca credenda potest quis peccare oniit tetido triplicistensi in si non sit iustificatus per fidem & omittat in Deum credere: secundo si non sit illum natus perscripturam ct omattat deum intelligere : tertio si non inuestiget deum per creaturam ct omittat deum res quirere Continuetur ergo sic, beneIaco quod tu ierant sub peccatis,sicut scriptum est, quia non cst ex iudaeis quisquam iustus, dest per fidem iustificat iis , ut velit in Deum credete . Non in intelligens Deum per stripturas, ut velit ipsum cognoscere. Non in re quirens Deum per creaturas,ut velit in ipsum tendore,&ei seruire.
Deinde cum dicit omnes declinaueruntd Ostendit
quomodo iudaei peccabant circa inores A circa agenda: circa quae omittebant tripliciter: pnino quia de clinabant a deo di aciet tebaut se ab ipso; secudo quia erant inutiles proximo: tertio quia non erant bonimi ipsis.Continuetur ergo sit, Ipsi iudaei non soli imprecabant omittendo circa ea quς sinat fictai Neirca ere,nda: sed etiam omittendo circa mores di circa agetidamam omnes simul declinauertant a deo,inutisses acti sunt proxinio,non est qui faciat bonum sibi ipsi vel in se ipso, non est vis ad unum , idol, non est etiam unus, ut exponit glora: vel non est viis ad viiii exclustiae, id si v si ad cnristum, qui exclucendus in ab hae sententia: nam christus , ut dicit glosaitantum bonum facit in se,& in suis. Deinde nidicit. si pulchrum patenti ostendit
quomodo iudari peccabant comm tteiido . Propter quod sciendum quod sicut omittendo contingit peccare dupliciter, videlicet contra fidem ct contra cie denda contra mores re contra agenda: sic &comito tendonis duobus modis peccare contingit. Ideo duo dicit: nam primi, ostendit, quomodo iudaei peccabit comittendo contra fidem & contra credenda: secui do quomodo peccabant contra mores es contra a genda,ibi quorum os maledictione. Ad euidentiam primae partis iciendum p siquis vellet aliquem a fide auertere, si statim aperto ore diceret sibi mala, ille nocrederet Ideo tales sic peruers primo suam ni itiam palliant in vestinientis ovium se sanctos Oileiidendo. Secundo dolosi loquuntur,alios decip:elipo. Tertio
postquam decepti simi, tunc eos sebtrahunt A perueriunt, aperte mala loquendo. Omnibus autem rus in
dis peccabantiu imam de christox de iide aperte mala dicebant:& credentes.dolos: decipere volcbata tertio per quandam simulationem si iam ni alitiam palliabant. Ideo a: sepulchrum patens in guttur eorum, aperte mala dicendo:linguis sitis dolose agebat, alios dolose di fraudulenter decipere voletido: vene
numas dum sub labiis eorum r quandam simulationem sitam malitiam palliando motan tu autem quod sicut David ante longa tempora prophetauit quod ii iit tempore passonis de christo adimplearii in cum dixit, Dimiserunt tibi vestimo mea di super vestem meam miserunt sortes sic per longa rem in ante pronunciauit quod filii tempore clitisti re iapore euangelicae doctrinae adimpletui tunc enim Opulchia iudsorum de christo & de fide christiana luit
pates aperte mala dicendo: tunc linguis sini dot agebant,a fide euri iti fraudulenter auertere voledo: tune filii venenum asp:dum sub labi eorum . di hoc peruerso opere per quandam simulatione nituani imamiam palli ad Notandum etiam et aut sanctitarem simulando alios a fide peruolunt,nequitia eorum in quasi venenum aspidum, quia est venenum insana
te: quia ut plurimum contingit a qui sunt peruersi
57쪽
I spee: sanctitatis,firmius adlicient illi peruersios Ani in raro eos Dirari contingit.
Deinde cum dicit. Quorunios Oledictione MDd t quomodo iud ei precabant committendo cotra mores S contra agenda: irca quod quantum ad presesi, spectat tripliciter peccatur: primo alus contu
melias dicendo:secundo eis poenas conrnunando tertio ipsi corporalem lesionem procurando di facere volendo: nam multi aliis contumelias d:cunt, qui eis enas non commitianturimulti aliis poenas conam: nantur qui eis corporales issiones non procurant laeere sed tunc videtur esse completa inalitia, quando postquam tontumelias dixerunt & in mutas proruperunt,* eis corporalem lssionem facere procurant Rinere volunt Continuetur ergo sic Iucii non solum peccabant committendo contra naena & contra creadenda sed etiam peccabant contra mores de contra agelida.Nam ipti iudaei erant illi quorum os erat plenum maledictione,aliis contumelias dicendo: S erat plenum amaritudine, aliis minas inferendo: δι etant nveloces pedes eorum ad effundesum lan timem sors potalem lesionem aliis facere procurando de facere volendo . Notandum autem *.ut inglosa tangitur, omnia lisc pollunt referri ad cnristum, in quo maxime reprimitur audistrum iactantia, eum ipsi contra sanctum sanctorum,contra christum caput nostrum, contra illum innocentem habuerunt os plenum in ledictione ei ebtunielias dicendo is plenum amaritudine, et amaras minas iniereudo: fuerunt cius pedias veloces ad effundetam sanguinem, eius mortem vos tendo Sprocurando. Notandum autem 7 pedes no stri interiores di pedes animae si inta ctiones eius S
desideria ipsiusviam sicut corpus per suos pedes perant ad determinatum situm, sic anima persuas affectione, S desideria vad:t ad determinatum fine. Ilii ergo dicuntur habere pedes veloces, idest, affectiones veloces ad effundendum sanguinem,qua velociter affeta, desiderasit, di procurant Diiguinis effusioneni. UDeinde cu dicit. contritio de intelicitas. postquaostendit quomodo iud ei peccabant per omissionem Et commissionem: in parte ista ossedit quomodo propter eorum peccata incurrebant dedit timens obii . Diioncni: circa quod duo lacit: quia primo narrat' eorum debitam poenam: secundo uibrungit illius dobitae poens causati ibi viam pacis Continuetur ergolicIpsi tu hi sic precabant & omittendo &comniittendo,& contra fidem de contra morcs: A quia iaest,contritio, idest temporalis pCena: δή inlaticitas, idest sterna damnatio erit i eorum viis dest in eoru
operibus. a.d.; pro eorum viis & pro eorum maluauibus debetiit eis duplex poetia,teporalis S sterna Notandum autem quod quia i uim sic peccauerunt in christum,& ei aderunt sanguinem innocentem, primo ex hoc tiret unt puniri temporaliter, quia ille iussi runt contriti,&attriti talium per Titum di Vespa
sianum. Secundo fuerunt titii in latices eternaliter, cquia qui noluerunt ab illa cordis nequitia desii loci ad insemi si pplicia destenderunt. Deinde cum dicit. Et viam pacis. Declarat huius poenae causis Ad cuius euidentiam sciendum, aliud est peccate, di viam pacis non cognoscere: de aliud est per dei timorein nolle se a tali via D
uertere. Nam cum homines peccant, deus alio uando eos conterit temporaliter, viae corrigant: d si obstinati persistant, . tunc iusto Dei iudicio fiunt sternaliter in latices. Legatur enim sic litera: di supple, quia iudaei viam pacis, idest chnuum: vel viam pacis, id si viam iectam non cognou runt, sed peccaueriant adeo, supple, sunt conti in temporaliter:& quia no est timor oci ante oculos eorti, ut per tutiorem illum statua via retraherent sed msua nequitia obstinati rei manserunt, idcolasti sitatipple aeternaliter infelices. Restiantur haec duo ad alia duo superius tacta, et dicatur quod constritio, idest temporalis poena filii in ivdsis, quia viam Iam non cognouerum, da cognostere nolueiunt: inselicitas. idest damnatio stematitit in viis eoru, quia non habebant timorem Dei ante oculos, ut per huiusmodi timorem retraherentur . sed obstinati in suis nequitiis per malis rura . Deinde cum dicit Scimus autem Posita minori, unarratis peccatis, quae continentur in legem in parte ista, ut diccbatur,apostolus ponit maiorem sus rationis, dicens, scimus autem,qui quaecunq; lex loquitur: his dest viijs,es de luaris qui in lege sunt, loquitur, tunc ergo formetur ratio ut ante formabatur, videlicet quod quicunt lex loquitur,de iudeis, qui in lege sint,loquitur:&d lex omnia praefata peccata loqui/tui ergo omnia illa peccata lex loquitur de in non ergo tu . cum fuerint tot peccatis subiecti, debent se iactar red eorum os obitrui & obmutes re,& debent esse deo sub motandum autem quod ut mag: sto ait in glosa,aliquando i cx accipitur laris ge pro toto veteri testamento: de sic quae strii ta sunt in Psalmis stripta sunt in lege in hoc modo accipitur hic lex: nam peccata enumerata hoc modo seripta sunt in lege, quia stripta sunt in psalmis . Aliquando accipitur pro quino libtis Moisi:, sic lex diuiditur contra psalmos et contra prophetas, undum quemodum loquitur Dominus lucae ultimo. Necelle citi pleri omnia,que stripta sunt in lege Moysi di pio phetis&psalmis de me. possumus autem di teritum modum addere, et dicere quod adhuc accipitur lex, magis istricte pro cs remonia,S legalibus obseruatus, sicundum quem modum loquetur Apostolus in leoctione , uenti, dicens et ex operibus legis, idest exerrimonialibus obseruantiis in lege contenti,non iustilicabitur omnis caro.
Deinde cum dicit ut omne os obstruatur. post qua piam illa minorem, quia narrauit peccata in loge contenta: et addidit maloiem, quia oportet illa peccata esse iii telligenda de iudae:s, qui sub lege viii Dantan parte ista instit intentam conclusioncm, ut tu i lud tot peccatis existentes obmutestalii δε non se iactent continuetur ergo scitot peccata sunt natis
rata, di ostensum est illa peccatae ite intelligenda deiu 's cet quia sic est,sii prie, hostiumus hanc conci sionem vaferre,ut omne os Astiuatur dest ut nullo se iactet: sed omne os obmutescat non solum gentolium, sed etiam tu ortinuet omnis mundus, idest
omnis homo non tantum gentilis reus de impietate legis naturalis,sed etiam iudeus reus de impietate et
transgressione legis scripta nat s&bditus Deo.& non iactetist aliis prauerendo. Duditat et forte aliqu:s de eo quod apostolici ait in principio te bonis, d cens, Qxud igitur pia lita
piacellunt, cuius contrarium habitum ruit supra: cibatur enuia spamphus cst iu ho quam graco, Quaeritur erro. Vtium in statu priora plus .ctit acus ii Seo quam frςco: Et v:detur quia non quia supra dictum est quod non est personatu acceptio apud deo: et ibidem dicitur bd iudaeus potest sicci gentilis, si legem iton obstitie et gentilis iit iudsus si ieram ii pleat . Ergo secundum uatum priorem iudaeus poterat esse perscinor gentili:S e contra. In contrarium . est Magiit ei in sola qui vult secundum statum pri rem,amplius ei Ie iacium iudaeo quam grsco . Dicet
dum, diuingendum este dc persectione: quia ist qualia persectio status,vi patet iii religiossct laicis di iii prsiatis di subdit innam secundum statum,quii: bci pis latus est persectior subdit et ouilibet religiosus sei Dctior laico: nam quilibet praelatiis in ua statu, qui roquirit maiorem persectionem.quam status stiba: tua quilibet
58쪽
quilibet religiosus est in stadii, qui requirit malo.
rem periectionem quam status laicia sed quantum ad perlauionein personalem contingit aliquos religiostos ei se impertactiores multis larci Met aliquot suba/tos esse perscctiores multis praelatis. Et quod dictum est cla diuersis mitibus existetibus in eadem intelligi potest de d uel sis stat: biis existentibus suo alia et aha lege: nam status legis scriptς perfectior est statu legis natura ,&statust sis gratiae mrsectior est statu legis si raptae: quantum ergo ad per Dct. onem status,
aut sunt iub lege gratiae,et sub lege euangelii, perciotet fiunt eis,qui Herunt sub lege scripta,et qui fuerunt in veteri testamento. Sed quantum ad perrecti nem personalem plures in veteri testamento merunt
perfectiores multis, i sunt in nouo: et etiam e corauersoa er hoc eryo loluitur proposita quaestio: quia quantum adierisionem status,lud ,qui erant sub lege scriptasecundum statum illum periectiores erat gentilibus viventibus sub lege natur .Sed quantum ad perfectioitem personalem eontingebat aliquos ex iudςis perfectiores esse aliquibus o gelicibus: et etiam econuerso Cum ergo ait apostolus, quod mulatum quidem per omnem modum est amplius iudς quam graeco,etiam hoc secudum priorem statum, vi exponit magisterIntelligendum est,non de perfectione personali, seu de perfectione status: cum etiam idem apostolus ait quod non est apud Deum ac ceptio personariam. Et quod iudaiis caritalis sit gentilis,et gentilis spiritualis sit vere ludaeus, instelligendum est de perfectione personali, secundum quam et ivdsi gentiles, et gentiles ludeos poterant
Vlterivi forte dubitaret aliquis . Utrum quantum ad statum gratiae,& quantum ad legem euangelii ii dori superent genti lex vel e coverso. Et videtur quodiuia non superent gentiles per hoc quod Aposto
ius ait, Quid igitur praecellimus eos liequaquam Quod exponendum e ut dicebatur,de statu gratiari secundum quem statum videtur velle apostolus quoalui nequaquam praecellant gentiles. Prsterea Masgister plane aicit in glosa quod in statu gratiae non plus ut iudeo quam gentili,sed tant pares an contra. tiu est quod dicebatur supra primo capitulo quod angestum est virtus Dei in salutem onmi credenti, Iudso primum et gr in ergo in statu euangelii salus primo debetur tuoso,deinde graeco idest gentili. Discendum quod sicut supra distinguebamus duplicem perstitionem, unam secundum statum,aliam personalem: ita & in proposito distinguere possumus.Secun ergo priorem statum,cum tu i &Πntiles non ejent lim eodem statu nee sub eadem lege,sed hi erat sub lege scripta,illi sub lege naturae: perlectior erat status iudsorum quam gentilium, ut dicebatur: nam secundum statum ni perfectiores erant illis. Sed cum in lege gratiae tam iuta quam gentiles conuersi ad Ddem christi sint sub eodem statu gratis sub eadem loge euangelii, quantum ad statum oportet eos pares esse,ut si ister in glosa dicit, et ut apostolus ait i Mos secundum talim statum gentiles non prireellore. Sed si loquamur de persectione personali,tunc est distinguem : quia vel loquimur secundum necesesitatem,vel secundum idonei talei secundum necessitatem quidem non erat necesse hos esse persectiores illis,nec e conuerso: poterant enim secuti dum per clionem personalem .in statu euangelii aliqui ex i diis esse persectiores aliquibus ex gentilibusta e conuerso. Sed si loquantur secundum idoneitatem, licet secundum vocationem euangelii ad eundem statum vocati sint iudo de gentes,tamen iudei habebant quadam idoneitatem,eo quod erant magis instructi, ut
essent perfectiores illis. Vnde Magister in glosi ci per illo vel Gloria aut Ahonor,& po omni op
mum, idest maxime, ut quia melius instructus melius operatur Graeco, idest gentili. Ulterius forte dubitaret aliquis, Vtrum Ium,cum essent secundum idoneitatem aliquam perfectiores gentilibus in statu euangelii .ex hoe haberent unde gentibus se prςlarrent s Et vicietur quod sie: quia ex quo potiores erant,st eis prcserre poterant . in eo trarium est apostolus,qui vocalis eos ad cocordiam, ostendit eos pares elIe . Dicendum quod eum gratia non sit propriis meritis, quia tune erata a non esset
griatis Gala nec esset gratia, nullus drui de gratia se iactare, nec debet fieri elatus de gratia sibi facta: sed debet humilius se habere,et ei se deo magis subditus, a quo notiti se gratiam recepisse: nam nullus debet te iactare de eo quod non habet ea st. In statu ergo euagelii hoe est comune, qu nihil habemus ex nobi nu nam eum hic nihil acquiratur ex mentis, sed totum ex statia,oportet quantum ad hoc in huiusmodi statu magulos pares esse;nulli ergo habent in hoc statu unde re iactent,unde te aliis pis&rrς possint,sed quanto in hoe statu sunt aliqui potiores, tanto congruit eos humiliores esse.Visum est ergo,quomodo lacu dum priorem statum erant luhi potiores gentilibus, di declaratum est quomodo non erant gentibus p tiores.Rursus de in statu euangelii declaratum est quomodo sicundum perlectionem status uniuersi sunt pares,ct quomodo secundum personalem; et lactionem non quantum ad necessitatim,sed quantum ad quandam idoneitatem, eo quod melius instructi, sunt i hi gentibus potiores:o qu. bus distinctio rubus omnis controuersia textus de lacili remouetur.Est etiam insuper prsostensum quomodo in statu euangelii
nulli beant stiper alios se prs&rre, secundum qua
elisionem inter vidς os de gentes materia omnu lis
c tigii resecatur. Viterius dubitaret forte aliquis de eo quod in litora dicitur on est qui lactat bonum, non est ustu ad unum quod videtur esse lalsum: nam multi ex iudςis binii tuerunt, ut ponitur exemplum de Ganrallele, di . oetiam de pluribus aliis exemplificari pol set. Dicenda quod eum dicitur non est qui faciat bonum, non estvlai ad unum ly cu sin potest terminari inclusiue,vel
excitaue. Si autem te imi natur inclusue ut omnes includantur in hae sententia, ut non sit qui laciat boonum,non sit vis ad unum, idest nullus tunc exponendum est non de iudsis simpliciter, iud de iudsis caranaliter viventibus: constat enim nullum talem ben4ficere.Si vero ly Vso teneatur exclusue ut sit sinsius non est qui iaciat bonum,non est uso ad unum exclusue, deii uso ad christum,qui exclucendus est ab haesententia: tune non habet calumniam quod dicituranam solua christus bonum tacit in se, di in sitis menis D bris.Si est ergo cu dicimus, lus Sortes est hoc:ergo manus vel ves fortis non est hoc: non valet:quia Octio exclunua non excludit aliqua membra ab alio quo. Sic non valet Blus christus bene iacit ergo menbra eius non bene iaciunt. Gamaliel ergo di quicunm alius si bonum latit,hoc dicit inquantum fuit m bruchristi ventur Jes inquantum fuit membrum mediatoris,qui promissus tuerat in lege, ut duceret ponis tum istaei, ictu ut redinteret humanum genus. Ulterius sorte illabitaret aliquis de eo qubd ait Apostolus,qu ut lex loquitur,liis, qui in liue sunt, loquitur: hoc autem apparet esse tallum: nam multa in lege Scutitur de irra pentilibus . Dicendum quod
secudum elotam lacile tu soluete quod quaeriturini eum dieitur, Qimunm lex loquituro ea ponendum est secundum stolam in hoc loco, ita quod stcudum i quicquid in hoc loco dicitur, vel quie ad dicissur in hac parte praesenti, totum intelligendunt est de ea sic stiluendo quaestionem propositam, vi iudaeis. Sed
59쪽
deretur apostolus vetere initi nes ' 'A posset peceatum vitati magis incitabat ad eoneunum etur probare idem per idem: esset enim sensus, pquaecunt lex hie loquitur,de iudaeis loquitur:sta hic haec peccata Ioquitur,emo haec peccata de nidaeis loquatur. Probaretur autem hec peccata intelligenda esse de ludaeis per hoc quo alium peccata intelῖge da sunt de tua eis.Vel supponeret apostolus peccata vel narrata intelligenda et se de iud eis quod deberet probare.Vel ergo probaretur idem per ide: vel sup poneretur quod de rei probari.Seni per ergo pete retur quod est in principio. propter quod sciendum,
quod qu scutuli lex loquitur, simpliciter N absolute intelligenda sunt de his qus iunt in loee, sed quae I Muitur descendendo ad speciales personas,lia telligenaa sunt de illis personis,ad quas descedat: de quia reccata hic narrata dicuntur simpliciter diablolute non est ibi descensus nec ex pr edentibus nec exquentibus ad persollas Gentium , oportet ea intelli gi de iudaeis.
Icentiam,quam iustificaret, iuxta illud quod habebi/tur infra. a eccatu non cognoui uisi per legem . Et
sequitur ibi,Occasione autem accepta,peccatum rmandatum, operatum est i in me omnem concupiscentiam. Ex ipsa ergo instructione legis, ex ipsa cognitione, quam Goat de peccato, non iustificabat, sed magis aci concupiscelitiam incitabat .Formetur ergo sic ratio, Qtiicquid no plus facit nisi quod dat e cinnitionem de peccato no:i iustificat ed ad concupiscentiani incitant ex est nutu sinodi:ergo Maee hac autem ratione tro ponit nisi virtutem medii,videlicet, Obdex operibus luis non est iustitia,quia per legem non est nisi cognitio peccati. Continuetur ergo sic litera: bene dico quod omnis mundus, idest omnis homo non Dium gentilis,led etiam tu us debet esse sit itus Deo.Qtiod autem iudius debeat esse Deo subdi tus, patet,quia ex operibus legis non habet unde glorietur, quonia ex operibus legis non iustificabitur omnis caro idest omnis homo carnaliter vivens cooram illo idest coram deo quia per legem in emnυtio peccati idest lex non plus flait niti quod prolis
bendo iacit e patet, non iusti ἀDein, cum dicit.
Nunc autem sine lege iustitia dei manis festata est, testificata asge M prophetis.
Adducit secundam rationem sumptam ex legis gnificatione.Nam id quod testificatur 3e figurat iustisncationem nostram nos non iustificat,quia quod figurat aliquid .non est illud quod figurat di aliud est veritas,& alius est figuraelii lege ergo Motarca figurabas tur veritas 5e gratia sed per iesum christum veritas &gratia facta est. Formetur ergo sic ratio, Quod testiccatur de manifestat Se significat dei iustitis,nos non tu cognoscere peccatum: subd faciendo, ut
istincat,sed ad concupitaentiam incitata
non iustificabitur omnis caro coram illo. Per legem' enim cognitio peccati,
Ut dicebatur supra , apostoliis intend t reprimeteiarintias iudsorumquM non debeant gloriari demeritis propter duo: pnmb quia sub peccatis existes
liant: secundo quia eos lex non lustificabat. Expedita
ergo prima parte, & ostenis quod iudςi sub peceatis
exiliebant: in parte ista intendit aggredi partem serudam ostendens quod eos lex non iustificabat: Circa ri e e rinuos duo iacit secundum quod dupliciter probat in C stisipat i x&Proybete testificabantur,manis stabat ictentummam qύbd lex non iustificaret iudaeos prim, di signa ficabant dei iustitiain: ergo talia nos non iustis
3 . . in ficabant. De hac autem ratione non mit nisi virtu/tem medii. Continuetur ergo belle dicta est,quos ex operibus legis non fuit iustitia: sed nunc autem idest in aduentu christi dei iustiti Gidest dei misericordia per qui iustificamur sitie lege dest sine legis auxilio Lia est: qut dei rusticia est manis data& testifica/ta s lege N prophetis q.dRubd nunc in aduetu christi facta est veritas iustilicationis sed i lege S prophe/tis huiusinoa rustificatio filii antea manifestata de Ostificata, idest figurata & pnenuiiciata: S quia sic est, lex non iustitiuabat,sed iustificationem significabat αpraemiiciabat ordinabatiar enim lex ad euangelium,ncut figura ad veritatem: tunc ergo figurabatur i stificatio,quae tempore gratiae vete est adimpleuta.
Notandum aute, qubd me dei iustitia appellat ut dei probat quantum adip im legem: itiundo quantum ad Abraam qui prscina legem,ibian principio quarti cap. Quid ergo dicemus inuenisse Abram. circa primum istem ticit secundum quod septem ratiosnes adducit ad ostenciendum quod lex lecundunt se non iustificat .Potest enim lex comparati ad septenupnmb ad id,quod docebat,& instruebat; quia doce/bat nos cognoscere peccatum . Secundo ad id quod figurabat,quia signi abat&figurabat Dei iustitiam
di misericordiam. Tertio quantum ad id quod pro mittebat quia promittebat christum,secundam cuius fidem omites salui fiebant. Quarto comparari potest lex ad id quod causabat,quia non causabat amorem&gratiam, sed magis causabat timorem &minabas
tur poenali Quinto ad imper lactionem quam reicis
bat,quia neminem ad perdictum adduxit lex. Sexto D misericordia r quam iustificamur: qt misericor eomparati potest ad opus,quod iubebat. Septimo & iustitia appellata,quia antea tat proles vltimo ad populum quem respiciebat, secundum quἡ la,non autem reddita: vere ergo iustitia dici modum lex illa erat particularis S contracta, quia non filii Lia omni populo,sed cuidani x his te, sumitur septem rationes ad propositum: nam primis quod non iustificet,ostendit ex legis instructione: staeundo ex legis significatione: terti, ex legis promi Osione:quarto ex legis causitione: quintb ex legis ima persectione: sexiber legis operatione: septim, ex tes s particularitate ct contractione. Secunda ibi irae autem secundum legem Tertia ibi: iustitia aute dei est per fidem. Qualia ibi non est enim diuinctio. Quinta ibi: ubi est ergo gloriatio tua Sexta ibi carbitramur ealim iustificati Septima ibi , au iudsoruinus tantum Ad euidentiam autem prini e partis scienta, quod lex dando cognitionem peccati di prohibendo petacatum quia non conscicbat gratiam Per quam quia eum dei promit sum redditur, dei Austitia diicitur, ut Augustinit,& habetur in glosa.Deinde cum dicit.
Iustitia autem Dei per fidem I E S vcHRISTI in omnes bc super omnes,
Adducit ad hoc idem tertiam rationem Eamptam ex parte christi,quem lex promittebat: nam per christum in lege promissum, per fidem eius, quae est in omites N Lper omnes est Dei iustitia, per quam iuis Mamuri non est ergo nutu sinodi iustitia legem, quia lex non est in omnes & super omnes, qui credui in christum, sed specialiter fuit data iudaico populo. Formetur ergo ratio, Illud per quod est dei iustistia S per quod iustificamur,est in omnes de super o nes qui arcdunt in christum: lex uen est in omnes talo
60쪽
est in omnes tales & tapet omnec ergo perlegeni no A num praecedentium venit enim thristus ut sanaret
est dei iustitia nee pet legem iust sicamur.de hae auteratione non ponit nili virtutem medii, videlicet
quod illud idest fides Iesu ehniit, per quam fidem Iesu
christi est dei tui ilia est in omnes de sup omnes. Ideo ait iustitia autem dei supple, per istam iustificamur in omnes de sit per omnes qui credat in eum Tile ergo est lupplenda ratio quod eum lex non sit in omnes di super omnes,ideo lex non iustificat.Notalidum autem quod iustitia dei dieitur esse in omnes per fisdem Ieui christi,quia omnes tenentur credere in christum ,& omnes tenentur ad fidem euangeli: & est haec iustata super omnes, quia desuper a deo ecillata est. Sed lex Mosauca non erat in omnes,'ula non Omnes tenebatur ad illani II mec erat viper omnes, quia desuper a Deo non ruit omnibus lex illa collas ea: sed specialiter, ut dicebatur,tait tributa iudaeis. Deinde cum d cit.
Non enim est distinctior omnes enim peccauerunt,ic egent gloria Dei, iustifica 'ei gratis per gratiam, per redemptionem, ouae est in cnristo Ielii i quem proposuit deus propitiatorem per fidem in sanguine ipsius ad ostensionem iustitiae suae propter remissionem praecedentium delictorum in substentatione Dei, ad ostensionem iustiotiae eius in hoc tempore i ut sit ipse iustus& iustificans eu,qui ex fide est Ietu christi.
Adducit quartam rationem sumptam ex legis causatione, vel ea legis causalitate. Ad cuius euidentiam sciendunt, qu bd silex posset caulare iust.ficationem nostram, S per opera legis pol semus iustificari, eum non iustificemur nisi per gratiam, tunc gratia cado eret sub merito,& possemas gratiam mereri: quod falsum est. Formetur ergo sic ratio, Qui culil iust fiea turper legem S per opera legis, i vitificatur ex memotis . sed omnes tam iudaei quam genvita peccauerunt,
ct nullua iustificatur ex meritis,led ser elitistum & per gratiam; ergo nullus iustificatur per legem & per le/gis opera. hae autem ratione valde dimise ponit solum virtutem medii videlicet, quod omnes peccauerunt δε omnes sunt iustificati gratis, hon per menta, per gratiam,& per Iesum nristum redemptorem notitiam,qui est iustus in se,& iustiticans ali adeo ait Non enim est distinctio iudsi &gentilis: ines enim peccauetulit quia ex uno placatore idest ex Adani omnes nati sunt' egent dei gloria iidest Dei iustitia siue dei nil sericordia,per quam iustilicamur, quae dictitur dei gloria, quia Pli hoc deus apparet gloriosus: delicta omn una hominum tam pLesentium & turorum,quam praecedentium S ptaeteritorum: nam vis ad eos,qui erand in limbo extendit se reconciliatio sua.Vel potest exponi aliter,ut non reseratur ad hos
inmes praecedentes Aut selites; sed ad ipsa delicta pneredentia et sequentia, ut sitis sius: hoc est factum non istum per remissionem delictorum prςsentium, idest propter sta praesentia; sed etiam proptermissionem delictorum piscedentium, idest propter delicta prGedentia:&hoc in substentatione dei vel quantum ad homines yr cedentes,per diuinam iniisticordiam sunt m linivo substentati & reseruati usa ad passionem christi, per quam sunt liberati . Vel in Libstentatione dei quantum ad delicta praecedentia, quae sunt deo sibilentante, idest Deo substinente , et patiente. N non statim punienteata ergo factum in ad ostentionem iustiti qua nos iustificat in hoc tempore gratiae, ut sit ipse iustus in reddenao promissac et sit iustifico ictu iustum faciens eum qui ex fide
Iesu christi idest ut iustum laciat non eum qui ex loge, sed qui eredit in christum. Ex omnibus his ergo apparet,iustificationem nostram esse ex gratia, & per Iecim elicitam, per quem deus pater odindit poten, tiam si iam in hoc tempore, tam quantum ad deliri hominum praesentiu in quam quantum praecedentis: vel tam quantum ad delicta Draecedentia, quam etiapraestntia .Et quia iustificati lumus ex gratia non ex meritis,non sumus iustificati ex lege nec legis operisbus.Deinde cum dicit.
Ubi est ergo gloriatio tua i Exclusa est.
lier quam legems Factorum s Non. Sed peri egem fidei.
Adducit ad hoc idem quintam rationem sum clam
x lvis imperfectione. Aci cuius euidentiam scitam suod lex, quantum ad praesens spectat,dicitur imperrecta,quia non est in lege Mosaica gloriandum , edgloriandum est in lege fidei S in fide christi: lex ergo Mosaica noli expellisat gloriam vitiosam, quia va'na erat gloriatio de operibus legis: et no conferebat gloriam veram,quia non gloriabamur in huiusmodi operibus. Secundum hoc ergo potest litera haec di pliciter exponi,vt glosa tangit, primo de gloriati
ne vitiosa'e, b Iudaees ubi is gloriatio tua vana et vitiosa exclusa est icta expulsa est, & abolita est, ne possint gloriari & sit perbire er quam legem supple est exelusa factorum ideit,est ne excluta re pulsa per legem fictor uni sue per legem Mosare eam' non sed per legem fidei secundiam hanc ergo
expositionem formetur sic ratio,ς dest ita imperdictum,quod non excludit nec expellit gloriam vis
o tiosam, noli rustificabat: sed lex Mosaica sic imperos ergo omnes peccauerunt & indigent dei gloria, D cta erat quod non exclud bat nec expellebat gloria idest de indulgentia A peccatorum venia, de deus rgloriosus apparin quia ergo se est. nes suntliustificati gratis non meritis nec per legem, ut sappiet glosa per gratiam iptius dei, & per redemptionem,
quae est in christo IE S V : quem deus Pater proposuit illast longe ante disposuit S predixitivel pro. posuit 1idest palam omnibus posuit ropitiatore idestinis icordem reconciliatorem,&nociber fidem in catinuine ipsius idest per fidem passionis eius: vel per iidem in sanguin dest per fiam &sanguinem:
nam nos reconciliamur per fidem, cuia crevimus in
christum,et per unguinem,idest per passionem, qua substinuit christus : sic ergo reconciliauit nos chriosus ad ostensionem iustitiae sitae adest ut ostenderet severacem S iustum in promittis,ut scilicet nos a peccatis liberaret,sicut ante promiserat: et hoc stirpi e no&lum per remissionem delictor uim hominum prae/sentium,sed etiam per remissionem delictorum homivitiosam: ergo non iustificabat. hac autem rati ne non ponit nisi virtutem medii, videlicet, gloria uitiosa iudaeorum non excluditur,ldest non expellis
tur per legem factorum, sed per legem fidei. Alio moes, exponitur de gloriatione verainam excludere est luocum ad expellere,& ad specificare siue ad in ni festare di ad facere apparere: nam cum aliquis e cludit aliquos, ab aliis separat eos; di per cosequens mantinat & ificat illos: secundum enim propraeotatem vocabuli, excludere idem sonat, quo inclussum extra mitteu.christus ergo, in quo est glorianodum,intra legis hieta tenebatur inclusus: sed per logem euangelicam ab illa elausura est exclusus, quia est extra tuam elausuram positus,cum sit iam nobis expreste reuelatus excludere ergo idem est quod eratra elausuram ponere, re mamisare & exprimere.
Potest ergo exeoni quod dictuni est,ci gloriatione veram erit senuis, b ludo via est gloriatio tua hdest