장음표시 사용
61쪽
ubi debes vere gloria irhare gloriano tua Rexclusa dest est extra clausuram posita, & in maius festata,& expressa: ostensum est ealim quod non debes loriari in caeremoniis legis, sed in his, quae sunt chrisi: sed hore gloriatio per qua legem est exclusa/ idest in extra clausuram posita mon per legem factorum sed per legem fide0nam re dictum est, haec gloriatio per legis literam tenebatur inclusa,sed per legem euageticam est exclusa idest extra clausuram polita,& est manifest ita,&expressa. Secundum hoeerso sic foramabitur ratio.Illud per quod non est vere glorianduci per quod no exprim tur, nec manifestatur gloriastro vera inos non iustificata sed per legem factorum n best gloriandum,& per huiusmodi legem non maniis
statur,nec excluditur gloriatio vera: ergo humsinoso lex non iustificat me hae autem ratione non ponit ni virtute medii, videlicet,* vera gloriatio no est exclusa,idest non est extra clausuram posita, nee est e
Iressa per legem factorum sed per legem fidei. Nota Bum autem quod lex Mosarca diei tui lex factorum, ut glosa tangit,quia ibi praecipiebantur facta,& mybebamur opera, sed non dabatur gratiae sed lex chris sti,& lex euangeliea dicitur lex fidei,lex iustitiae, re lex gratia ,quia I si huiusmodi lex opera iubet, crededo
tamen imperat ut opera fiant,& per sacramenta holus legis praestatur gratia, ut illa opera perficiantur. mina. eum dicit.
Arbitramur enim hominem iustificati per fidem sine operibus legis.
Adducit sextam rationem sumptam ex legis ope reo deuius euidentiam scietidum. qubd legis opera vel praecedunt iustificationem;vel sequuntur. Si praecedunt,nunquam iustificantaquia illa opera non lunt meritoria.Si autem sequuntur tune iam iustineatus inter fidem ergo, quae per ollectionem operatur, C est iustificatio nostraenon autem per legis operatio
nemrimmo si volumus magis proprie loqui, cum lexilia fuerit lex timoris & lex fidei ut lex amoris, dic nuri quod opera sequenna rustificatione, sunt magis opera fidei,quae operatur per dilectionem & per amorem:sed opera praecedentia sunt magas opera Iegis, quae operatur per comminationem, se per timorem. Vnde & glosa dicit,hM esse intelligendum de operisbus praecedentibus non sequentibus . Formetur ergo sic ratio. Ex operidus praecedentibus tu ficationem nullus iustificaturita opera Ireis lant huiusmodi; et/go per legis opera nullus iustificatur . De hac autem ratione no ponit nisi virtutem medii, videlicet, qu homo iusti atur per fidem,no per opera legis. Ideo ait Arbitramur enim hominem iustineati per fidem quae supple operatur per dilectionem N amorems ne operidus legisnus supple opera sunt magispi comminationem N per timorem,ri glora innuit. otandum autem hane rationem sextam esse decis Drationem quartae rationis:dicebatur enim thi quod per gratiam dei de per Iesum Christum, quem deus pouiit propriiatorem,sumus iustificati: hie autem hoc idem declaratur,quod non per opera legis, nec per nostra metita sed per fidem christi iustificatur homo.
An iudaeorum deus tantum in Nonne Scgentium sim mo 5c gentium. Quoniam quidem unus est Deus,qui iustificat circunctosionem ex fide, Sc praeputiunt per fidem.
Adducit se primam ct v Itiniam rationei intendit enim apostolus quod eum Deus non solum sit iussi, calor ti ercator tu horum sed gentilium,S cum deus iustificet non sonum uideos, sea gentiles,oportet iustitiam esse per id quod est commune utram, & quia lex particulariter erat data populo iudaico, se non genstili , ex ipsa particularitate legis arguitur Obd opes
ra legis non iustificabant,& quod per huiusmodi opera non erat iustitia. Formetur ergo sic ratio. Per id
est iustitia per quod rustificantur tam mdci quam gentes, sed per fidiat iustificantur Iudai S gentes, ergo per fidem erit iustitia& no per linta opera:de hae r
tione non ponit nisi virtutem medii, videlicet, quod Deus est tam creator quam iustificator, tam tu ruquam gentium Mutid per fidem iustificat tam iudaeos quam gentes: iaco ait an iudaeorum Deus tantum est uipple creator & iustificator,nonne & getium, nimodi gentium scilicet est creator dii in ficatori quod a tem si sit patet,quoniam unus in Deus qui iustificat
circuncisionem idest iudaeos ex fide, ει qui iustificat praeputium idest gentiles per fidem. Notandum autequod ut gloaangit 'ubo hic inqt apostolus ex side& per ficum,noti est cictum ad aliquam di fierentiam signi Mationis tanq aliud sit ex fide S aliud p fide, sed distura ad varietate locutiois, ut ex varietate verborum pulchrior sit locutionis stilus.Deinde cum dieita
Legem ergo destritimus per fide Absit.
Rem et & absoluit quandam tacitam qinestione, Pont enim quis dubitare &qustere quod cum Paustus ita comendet fidem, quia dicit totam iustificati Mnem nostram eo per fidem,S etiam dicit quod expetibus legis no iustificatur omnis caro: quod ex hoe paulus luem destria eret adeo ait, legem ergo destruismus per in quam comendamus re extollimus Α sit, sed legem statuimus. indviuba fidem comendando legem non destruit,sed statuit,non evacuat sed adiis plet iuxta illud Matth.6Mon veni legem soluere Madimplete. No dum quod lex qMedani continebat cerimonialia,quaedam moralia: per fidem ergo euangelicam lex adimpletur quantum ad cerimonialia &moralia: quantum ad cerim alia quidem quia illa 'erant figura evangelics veritatis. adimplentur ergo illacetimonialia per hdem euangelicam sit cui per veritatem adimpletur figura. Rursus per fidem a simpletur lex quatu ad moralia, quia 'ucra minus in moralibus continebat est in euangelio adimpletu Notandum etiam quod li volumus Dene intelligere qualister euangelium legem no evacuet sed adimplet,in
ginari deuenius unum puerum esse sub duobus rid rogis,vel sub duobus doctoribus. Primus autem do ctor vel primus ridagogus libenter vellet quod nista parte .ei luculet,lea semper vellet quod utilibus
rebus vacaret,videns tamen pronitatem pueri adi
dendum permittit ei quod aliqua hora diei ludativenit autem Gundus pedagogus N iucundus doctor Sinhibet puero ut nulla hora die i ludat, tune iste odus non evacuat mandata prinu,sed adimplet. Sic &in proposito lex permisit libellum repudii, christus autem piscepit ut nullo modo uxorem da mitteret excepta fornicationis caula,m quo non soluit legem sed a pleuit,quia hoc lex libenter precepisset: sed
videns Iu deoru malitiam di duritiem cordis eorum dicognostetis eos esse pronos ad homicidium, ne viori proprias uxores occiderent, permisit ut eis datent libellum repudii. Rursus lex dicit no occides,in quo prohibuit manuum exteriorem actum: sed euangelia clamat ut iubetur Martas.omnis qui irascitur tratri suo reus erit iudicio:in quo non solum prohibetur manus S actas exterior, ita prohibetur manus di a ctus interionin hoc ergo non soluitur lex sed adimopletur,quia S lex libenter prohibuisset actum intotiorem, sed videns lucisorum prauitatem di nequistiam exteriolem inhibuit actum
Dubitaret forte aliquis de eo quod apostolus ait quod ex operibus leg:s non iustilicabitur omnis e roa ain quicumo stant rusti viventes sub lege videns int iustificari
62쪽
tur iustificari et operibus legis. Sed Moyses & multi Aalii boni fuerunt,ium,uiuentes sub lege,ergo fuerunt uiuificati ex operibus lGis. Dicendum quod ut Magis uera t&sumptum est ad Aug.inde spiritu S littera cra legis cicinatur quς cii lege sunt in tituta,& ordinata ut erant opera ceremonialiati figurata, quae nunquam valuerunt conscientiam mundare etiam sic uni charitate de deuotione fierent ut ibidem dicitur: causa autem quare non iustificabantestivi Magistreait,quia opera illa non Herut instituta in iustineatimnenuit autem quotatur ad quid dierunt instituta,dicere possumus ea tuisse laistituta ad quatuor . Primo adlaturoruin Mutationem quia illa cerimonialia erat fora evaneeticae vetitatis. Secundo instituta sint ad propris iniit :tatis ostensionem, dicebant ergo RUd ei ui ib. entes de se ipsi non deest qui impleat, sed deest qui labeat otio instituta iuerunt ad carnis do
mattollem, erant enim illaceremotialia tantum onus
quod ita domabant carne quod ea portare non pω terant iuria illud Petri actaapi s. quid tentatis imponere iugum super ceruicem discipulorum,quod neque nos neque Patres nostri portare potuimus Quarto laetunt inuituta ad idolatrie deuitationem, nam quia tunc homines erant valde proni ad dot triam Simolandum sacrificia idolis voluit deus veobsinuarentur huiusnodi cerimonialia&offerentur ei holocausta,ut per tale exercitium circa cerimonialia,S per huiusnodi oblationem holocaustorum traherentur homines ne offerrent idolis holocauit
Quod vero obiacitur de Moyse di aliis bouis,diei
bet quod iusti istunt ut Magister ait non ex operi bus legis:vel ditere possumus ut communiter dicitur quod aliud est iustificati ex opere operante, & aliudex opere operato: opera ergo cerimonialia legis, sis cunaum quod erant opera operara,idest in seῖ consderabantur non iustruaban sed ex opere operantis ut quia quis deuotele exercitabat circa ea faciebant in
occasio literno iurecte, scis ipsi deuotio& ipsum Uopus operantis faciebat ad iustitiuationem, opus erago cerimoniale exterius operatum directe ad iustificationem noli faciebat , nam sic tamenta veteris legis erant sacramenta egeata,& opera illa cerimonialia
egena erant quia figurabant iusti ficationem sed non iaciebant, sed sacranientanous legis sunt quaedam vasa gratiς, di sunt sacramenta plina, Aideiciunt quoa figurant.
Ulterius forte dubitaret aliquis de ipsa citcunei sone quς erat quodda viis legis, utrum iussi a retrvidetur quod non per aliastolum hic dicentem quod
ea veribus legis non iustificabitur omnis earoan cotranu est Gregorius in moralibus di habetur in glo. lectionis tequentis,qui ait,quod apud nos valet aqua baptismi hoc egit apud veteres vel pro maioribus vir. tus sacrificii,vel proniis qui de stir- Λbrahae prodie
timimi sterium circunctiionisait cocisio ergo in hiis
rui erant de stirpe habrae supplebat vicem baptium, Ded bapti si unus valet ad iusti Mationem, ergo di Utunc valebat circuncisi Dicendum quod vi apodo lus ait ex operibus legis non iustiMari omnem eme vi Mmer exponit in sto.& sumptum est ab Augminde spiritu dii uera, opera legis dicuntur quae cum lege sunt instituta di ordinata ut erant opera cerimonialia & figuratoria, iucundum hoc non est Gl umquod queritur quia iucundum hunc modum loquencti circuneiso non est opus legale quia non incrinccum lege sed filii ante legem initituta, fini emni cir/cuncisio data Habrae in praeceptum, sed lex fuit data Moysi vel possumus dicere quod ex fide di per fidem mediatoris est per se & proprie iustificatio, ut perfide propria in adultas, per stae parentu in paruulis,
sine Me enim impossibile placete deo:* ergo faceret ad iustilicationem hoc Lut p ix, quia filii Mapud omnes:&dqubi ei rei cisio Deeret ad iustificationem hoe non filii semper&apud omnes:cum et go dicitur eitcuneisio non facit ad iustificationem quia opera legalia non iustificant vel possumus dicere quod circunei fio non est opus legale quia non imcepit cum lege 'd ante legem, vel possumus . cere
quod circuncino non iustificabat per omnem moduquia non iusti Mabat semper & apud omnes,secudum quem modum loquitur apostolus in cap. quM cir se cisio fuit data Λbralis in fissum iustitue ndei, naeitcuneiso non ivitificauit habraam, sed ipse antea iustificitus est di in sgnum iustitis fidei fuit ei circu eisio data. Vlterius forte dubitaret aliquis de eo quod aposstolus ait,quod per legem este itio peccati: vi tur hoc auten esse filuim,quia peccata fuerunt coognita ante legem Nam Iolcis,ut liabetur geli. 37.accusauit fratres sit apud Ut temerimne remimongen. raeum adhuc non euet data lex, dixerunt tres ioseph merito hoc patimur ia seccauimus inflat rem nostium. Dicendum quoa eo ipso quod deus cladit nobis lumen rationis quod lume philosophus appellat intellectum agentem in quo lumine sunt nota omnia principiatam agibilium quam speculabistium,imprem nobis quandam legem naturalem petquam cognosceremus quid agendum di quid nb agenuum verum quia huiusmodi sumen per se catum est ob rat uni es obtenebratum non hasticit tale lumὰ ad plene cognoscendum quς sunt peccata di non peccata,eum ergo ait apostolus,quod per legem est eo gnitio peccati ut exponit Magister in gloin sumpta est ab Aymone nolo hoc ait apostolus ip peccata est lege Drollas nesciretur,sed ideo dicuntur inccata cognom p lege quia cognita sunt peccata quae antea ignorabantur esse peccata,S p lege qusda peccυta cognita sunt grauiora elle 4 antea putarentur. VI tetius forte dubitat et aliquis ut Nagii ter in glo. dubitat de eo quod apostolus ait, elinitum propoOtum esse a Deo parte propitiatorem propter tentissionem delictorum non solum hominum presentium sed etiam hominum precedentium aduentum clitiai qui honunes erant tu si abstentatio ite Dei dest ira reseruatione dei quia deus reseritabat eos in limbo ad cis stensionem iussitie eius idest ut ostenderet iustitiam iam in hoc tempore idest in aduentu christi: quaeris tur ergo quomodo illi detinebantur in limbo cum essetit purgati S iustificati per fidem S penitentiamtDicendum quod Adam peccante luit lutecta eius persona.persona auicni Ade insecta,iniecit & nacutam,& quia natura Ade fuit intecta quicquid ex Adam uaturaliter ortum ibit oportuit iniectum esse, iude est
quod omnes in iniquitatibus conccrzi sui rus,omnes nascimur natura filii tri, omnes generamur insecti
originali peccato,ita quod omnes filii Ade nastutiatur infecti, di quantum ad naturam di quantum ad personam, sicut di ipse Adam per peccatum vir m o infectus fuit, differenter tamen quia Adam insfectus fiat propria voluntate, & quia agere α velleret tinet ad personam , ad sub outu deo in Adam Lit ordo intectionis quod Pei a intecta tuticu maturam nos autem, qui naturali origine iniectioiicine trahimus,e contrario inficimur, ita quod natura
insecta personam inficit:quicquid autem ut de hoc &quocuno ordine sit ista iust sto: vitiant tamen est
in nobis infectum per origiliale peccatum, tam videlicet natura quam iret soli di quia omnis intectio praestat impedimentum ad introitum cstinas regni, in hominibus prccedentibus aduentum caristi erat auplex impedimentum ne intrarent celeuem patriam: unum per insectionem naturae, quia tota natura iii lacta erat
per Adam peccante, in quo erat quodammodo tota mana natura,cum ex ipso deberet totum hulliana E ii
63쪽
semustraturaliter nasci devicia impolimissi eratinis A dignitat tributa 3 in es promissio dexterna redis
3 --Π- LA lacta. Quare si ex o tibiis legis filicti Habraam iustificatus,tunc per opera legis fuisset Habrax iustistia collatain per illa eadem opera fuisset paternalis
dignitas tributa, ct per huiusmodi opera sitim ei
promissio dexterna haereditate facta. Volens ergoctio petismeret fide ergo & p poenitetia tollebatur
impedi mentum personae ante aduentu christi, sed per imitem hiit sublatum impedimentum nature: nam natura humana & etiam quaelibet natura specitia est quodatrimodo infinita, eum de se videatur quodammodo posse reseruari in infinitis ines uiduis quare corruum erat ei se infinita persona, per cuius passionem remoueretur intuisiodi naturae in pedimentum: h iusmodi autem fini Peisona christi: nullius aute puri hortunis poterat este infinita persona Iropter quod nulli puta hominis passio poterat itatulae impedomenturii remouere:praecedentes vero aduentum christi quantumcunq; essen; purgati per fidem & penite tia quia ex hoc erat sublatum solum impedime
tum personae, non ingrediebantur celestem patriam sed reseruabantur inlini us 1 in pereuius passionem fini sit bl naturariCum ergo deus promutat mittere filiu suum nai reditate fluxergo non ruit perlegem iustifica qui nos re meret, & huiusmodi impedimentum reo B tus.Haec ergo tria per orctinem declaratur. Secunda moueret , rueriint homines praecedentes aduentum ita ut sit pater omnium e re tin Tertia i , Inon dignitas tributa, ct per huiusmodi opera fuisset ei promissio de aetem anaereditate facta. Voleiis ergo Apostolus ex ipso Habraam patre nostro ostendere, ouod lex non iustificabat,itia facit mam primo ostenait quod per opera legis non filii Habras iusta tra collata: secundo declarat quod per legis opera non sint paternalis dignitas tributa: tertib manifestatruo a per huiustnodi opera non fuit repromiscie sterna reditate facta.Posset autem ex omnibus
talis ratio forma Naeer illud idemi quod Habraam sint iustificatus, fini ei iustitia collata, ct paternalis christi intubuentatione Dei, idest in reseruatione dei ad Melisionem iustitissus in hoc temporcinam illi ad hoc fuerunt a deo reseritati in limbocvt in hoc tεyore,idest vim aduentu intisti ostenderet iustitiam ut libere deo inierentur,at reuelata facie deum vi rent,di libere ianuam paradisi intrarent.
inuemne Abrahapatrem nostrum secundum carnem ssi enim Abraha ex operibus iustifica. tus est, habet glo.
Apostolus ut diectatur Molens. reprimere tu orum ia,antiam, credentium se iustineatos fingere operibus legis, 3t ex meritis operum legis redditum eis esse euani lii primum:probauit in praecedentit arte qubd lex eos non iustilicabat,& quod ex opemus ii non erat iustitia ex parte ipsius legit. In hae parte ostendit hoe idem ex parte ipsius Abraham, est per legem promissio ficta circa primum sex tacit secundum quod sex rationes adducit ad probandum ouod per opera legis non habet esse iustitia. Secunda tui quid enim scriptura dicit. Tertia ibi , ei autem qui operatur inratia ibi cui &David oecit. Gruta ibi beatitudo ergo hac Sexta ibi di signum accω Pit ei muncisonis. In prima parte ari,Si secundu earnem,idest i s O Mosera carnalia est Abraham iustificatus, habet gloriam, sed non apud deum. Hoc autem secundum glosam potest exponi di de gloria vera,&gloria putat tua: si exponatur de plotia vana ct putatiua,quae est apud homines, fiet in ratio ostensiva sed si eapoli tur de Moria vera,ratio idem fiet ad inipossibile .go ad gloriam putatiuam re vanam sic formabitur rami pNNessit lege Αdeuius euiae nitio, Per quaecuno quas non habet gloriam veram re 'pud deum sed niuis habet gloriam vana apud se Nia apud alios homino, tilla non est iustificatio: si per opera legis Habram habuisset gloriam, hoc notinget apud Deum ed in res apud se & apud alios hominetaergo per huiusnam opera non est iustificatio. De hae autem ratione non ponit nisi virtutem me
di Continqetur ergo sic litera, ne dico quod experibus legis non est iustitia: qui quid dicemus Is Dram patrem nostrum inuenisse Gundum carnem Hest secundum carnalia opera, Ssecundum carnales obseruantias legus nam si Habram est iustificatus ex
operibus lini uis tamalibus obseruantiu habet gloriam sed non apud deum. dest ex hoc non hoouisset gloriam veram ct apud deum, sed supplen buisset ea hoc gloriam vanam,& apud homines;tunemo complenti est ratio quod illud. quod non data Neritiam sciendum quod habram ere gloriam apud Deum,non iustificat; opera legis suntdendo,o est iustificatus,iuxta illud Gen. xy. Credis D huiusinodi ergo non iustificant. Seiando modo IV dit Abrahatio At reputatum est illi ad iustitiam. turlitera de gloria verae, tune tot da est ratio ad
Secundo per fidem iustifieatus, est pater multatum gentium constitutus uxta illud Gen. i Eris' patet multatum gentium nec ultra vocabitur nome tuum Abram,sed appes laveris Abraham,quia patron multatum gentium constitua te. Temo ei tanquam paotti multarum gentium est facta repromisso de te ditate aeteri a luxta illud Gen. a a aenedicam tibi, Aniultiplicabo nen tuum, sicut stellas eces tot sequis tur benedicentur in semine tuo omnes reges vel cui habet si a litera omnes gentes . benedictio intelligenda est quantum ad aeternum praemi unian haeauti enedictione, ei, di filiis su s N aliis sitis fidelibus, qui imitarentur Abraham facta sint promissio aeteranae haereditatis. Vtergo diuidamus hoc capitulum, ut glosa videturannuere dicamus quod illud idem, per quod est Habraae iuuitia collata,est ei paternalia imposibile quae sic formatur, Qui ex operibus legis
iustificatur,nabet gloriam veram, non a deo sed a te; sed Abraham secundum rem ex operibus legis est iu stificatus,ergo habet veram gloriam non a deo edas stoe autem est impostibile quod aliquis possit hasbere veram gloriam non a deo,sed a se . ergo est in pomile it nidunde hoc sequitur, videlicet, qubdHabraam ex operibus legis iustificatus Maim etiam modo exponendo litera de hae ratione non ponit apostolus nisi virtutem medii,dicens, Quid ergo dicemus Habraam patrem nostrum inuenisse secundum carnem, idest secundum carnales obseruantias leonsi enim Habram iustaficatus est ex operi elegi' ct ex carnalibra es seruantiis, habet gloriam scilicet sternam,& gloriam veram, sed non apud deum, id stud non a Deo, sed suppleti se,ct ex propriis metitis:
64쪽
eunte acies supplenda ratio,quod tu hoc sit impose A tus luam stra iam dare. Vel secundum propositum sibi te impc, sibile est eum ex operis legis iustificatum D atis dei, ideiraecuduin quod deus per gratiam loli
esse. Notandum autem quod aliud est iustificari hominem ex operibus,aliud iustificari ex fide 3e ex gratiar quia q ii iustificatur ex fide re ex stratia iusti fieatus est apud Deum.&a Deo:sed qui iusti Matut ex operibus S maxime ex operibus legis,quae sunt opera tacta extimore cuiusmodi sunt opera praecedentia iustificastionem,&gratiam qui sic iustificatus est,iustificatur a sepso,&eη pr rus mentis: ti quia impossibile est homulem sie instilicari. ex operibus legis non contingit esse iustitiam. Deinde cum dicit.
Quid enim scriptura dicit credidit Habraam deo, ic rapulatum est illi ad iustu
tiam. Adducit ad hoc idem secundam rationem: forme exim credulit
tedita ipsa nanion iustificatur er operibus legi, sed si etiam impollibue,videsice quod aliquis iustificeturge ance proposuit sic saluare credentes. Notati dum autem quod illa per se faciunt aliquid tale, sine quisbus non potest illud heri tale;vi albedo per se dea labat,quia sine albedine nihil potest heri aliam:si ergo
per te orta iustificarent,sine operibus nullus iustiti/eati posset: sed sine operibus quis iustificari potest, ut ille qui Moet fidem V non habet tempus operandirergo opera per se non iusta ficant. Secundo modo potest legi haec liteta de operibus praecedentibus gratiam,& fidem formatam: it tune set ratio ducem ad impossibile . Formetur autem sic, Quicunq; iustitie tu rex operibus legis non iustificatur secundum gra/nam, sed secundum debitumsed iecudum re o Iu , aliquis pol iustificari ex operibus legis. ergo aliquis iustificabitur non secundum gratiam, Ired secundum d bitum:sed hoe est impossibile,ergo I primum erit Habriam iustificatus est ex ipsa credulitate N ex ipsa fide ergo no est iustisaeatus ex operibus liss. De nae autem ratione,sicut constretum est,non ponit nisi virtutem medii: ideo ait, Quid enim scriptura dici credidit Hablaam deo,ctea ipsae redulitate Sex irosa fide supple reputatum est illi ad iustitiam,& repotatus esti ultrix apud Deum luit enim hoc Habra estis siesens causa salutis,ut glosa dicit, ct non solum is bras sed hi alias pol esse sufficien causa stilutis. Tune ergo ea suppIenda ratio, qu5d eum fides formata, de qua hie Io itur apostolus sit suffieiens eausa salutis ex cineribus legis non est iustitia. Deinde eum dicit.
Ei autem,qui operatur, merces non imo
putatur sectindum gratiam, sed secundum
debitum. Et vero, tui non opcratur, credeo
ti autem in eum,qui iustificarimpium, reo
ra operibus legitirotinata autem Miratronem prospositam,huius rationis ponit apostolus in litera viis tuum medii,videlicet,quod si ei, qui operatur cam lia opera legu,imputatur ad mercedem di ad hoc non erit secundum gratiam,sed secundisii do tum:&quia impossibile est ex propriis meritu Seκ merito habere mercedemn reputari iustum apo si bile est ex operibus legis iusti hcan;immo si nulla opera legis operetur duna tamen credat in thristum iustis scari poterat . ideo ait quod ei autem qui operatur
supple opera legis, sed si ex talibus operibus credat iustiti cari,mercisaiaustinanis imputabitur scem gra tia sed secudu debitum: di quia hoc est isto ossibile, uti possibile est ex operibus lisis iustificati: imo si nulla
opera ceremonialia dicarnalia operetur legis in tu eredat in christo,poterit iustificari.Ideo ait ei autequi non operatur huiusmodi opera carnalia legis,sta a n. . a credenti in eum, destichnta qui iustificati impium.
putatur fides eius ad mltitiam Istcundum si ciui abso operibus legis aruic
Adducit ad hoe idem tentam tritio fi sumptam ex ipsis operibus: sed ipsa opera possunt dimittitet accipi, primo pro operibus quidumant: se distiam secundum propositum Datu Dei . Ex matur autem hie literavi ante: exponebatur.Deuide cum
Sicut 8c Dauid dicit beatudinem homi
dis cui deus aec ρto seri iustitiam sine operihus. Beati quorum temissae sunt iniquitatri quotuin ima sunt peccata . Beatus vix, cui nun imputauit Dontinus. Peco
Adducit ad hoc issem quanam ration uniret inlex auctoritate Dauid Qx quod duo eicit quia iptimo horair huiusmodi rationem, secuti do ad itipsa vema David ad rationis adductis probationem
Beati quot uni .Formetur autem licitatio into in cuni ex accepto det, idest,ex dei beneplacito, e extionem sumeti sola fides sed nati mi,ut ei qui nolia. G dei prati Rhabet iust tiam n iustificatur eκ op bet tempus operandi, test sola fides lassicere ad tu' bus legis: sed homo ex dei accepto,idest, ex cpro Meribuς prece tibus Maiiam vel haeceden/tibus fidem formatam.Secun in hoc itas duplici ter potest formari ratio: oliensiae,& ad impoli scinam si legatur litera de operibus quibus at, fiet ra tio Menuua: sed si te tur de operibus praecedent:/bui gratiam & fidem rumiatam,net ranci ducens ad hos sibile. mo modo formabitur sic ratio, Sme
rui scim otest quis iustificati, illa per se non iusti
cant: sed fine operibus legis potest quis uistificari, opera leps per se lion uistiscant,de hae autem ratione,sicut lolitus est,positi solam virtutem medii sub hac serma, alii potest operari requiritur ut opereturi sed dui non habet tempus operadi,ad iustificasti Mationem , sequitur quod aliquis ex sola fide sine operibus pollit iustificari in quia sic est, opera per se non iustificant, sed gratia & fides, sine qua impose sibile est placere Deo.sdeo ait, Ei autem qui opera'
tur, dest ei qui habet tempus operandi, merces nonr putabitur, idest merces non dabitur secunctam gratiam fidei tantum,sed secundum debitum operatiostiis suansed ei qui non operatur, idest qui non habet impus operandi credenti autem in eum qui iustiis
eat impium adest li credat in christum, qui gratis pec eata ipsinis dimittit, fides mus,idest sola lides sine oporibus reputabitur ad iustitiam secundum proposita gratis dei,idest secundum dei gratiam omnibus era 'positain Mexpostam: quia assim quantum est se omnibus suam gratiam exponitin omnibus est par
tum scatur ex operibili te inhiablaam ergo di qualisbet alius homo ex operibeo legis non est iustifcatus. De hac autem ratione no ponit nisi virtutem medii.
Continuetur ergo M Benedictum est quod ex o prebus legis non est iustitia. sed ex dei accepto, di ex dei gratia, sicut David incit beatitudinem hi muris supple ei ledic re in futuro, cui Deus accespto, id est ex accepto tempore,ct ex beneplacito suo, . &exsita gratia lari iustitiana, dest, quent Deus iustiti. eat sine operibus precedentibus. se tunc ergo est sumplenda ratio,quod si sic fit,iustitia habet esse sine operibus legis.Notandum autem quod accerium tepus potest accipi specialitet pro tempore aduetitus cnti m quod i iter fuit tempus grati di tempus vesB ui
65쪽
Udi vel potest accipi indisserenter pro quocunt tem Apore ingemuerit Peccator: quia quocunm tempore peccator ingemiscit,Deus hoc acceptat, re iustificat eum, non propter opera legis, nec proprer opera praecedentia ,sed propter Mneplacitum gratiae sine. heinde cum dicit, Beati omini adposita ratione sumpta ex automate Dauidinie adducit verba ipsius Dauid ad dicti rationis probationem: continuetur erogo sic littera: bene diuum est quod Dauid ait beatitudinem esse hominis non ex oriribus, sed quia deus ex sito accepto & ex silo benedia cito sert ei iustitiarde quod sic ut, patetmam ipse David ait Reati sunt iisli,quorum iniquitates sent renugs,supple, a Deo: Squotu tecta fiunt peccata sappleA Deo in beatus viri
cui non imputauit Dominus peccatun avium ergo
hoe est a Deo,&a dei accepto,&ex Dei beneplacito, non ex operibunNotaudum autem Prophetam hietna tangere,videIicet iniquitates remit , peccata te ggi & peccatum non imputari: quae tria possunt diis pliciter adaptari. primo si quia in peccato tri' ossiimus considerare: nam aliqui peccant fidem destreii do: secundo peccare possunt bonos mores praeuari eandvitertio ex huiu odi peccatis punientur, oblogationem puerue incurrendocie nuum hanc autem adaptationem exponetur sic liter'Beati quorum remitus sint iniquitates,quantum ad sidei delertionemr& beati quorum tecta sunt peccata, quantum ad mos
rumpraeuaricationem ac beatus vir cui non imputasuit Dominus peccatumi quandum ad penae obligationem. Alio modo potest naec adaptatici fieri sic, iaest dare triplex peccatum, videlicet originale, actuale graue, di actuale leue beati ergo quorum remis sunt iniquitates, quantum ad peccatum originale:&beati quorum tecta sunt peccata,quamum ad pecca/ta actualia gravia:& beatus vir cui non imputauit dominus peccatum,quantum ad actualia leuia. Notam dum etiam quod iniciuitas peccati originalis dicit ut Cremitti,quia licet tollatur quantum ad culpam, non
tamen tollitur quantum au fomitem et fomes ergo peccati de concupiscentia,quam incurrimus ex origis
nati peccato, non totaliter tollitur per baptitavim de gratian sed renuttit ut δι debilitatur . inuide eum
Beatitudo ergo haec in circuncinone tantum manet, an etiami praeputios Diei. mus enim quia reputata est Habinae fides ad iustitiam. Quomodo ergo reputata est t
in circuncisione,an in praeputios Non in circuncisione, sed in praeputio.
Adducit ad hoc idem quintam ratione: formetur se, iculio imputatur uistitia non in ei reuntisione di in in praeputio,& ante circumisionem, & Dante leuem,non iustificatur ex operibus legi xsed bra e fides reputata est ad iustitiani, non in circunctissione de in lege, sed in praeputio. ante circuncisos nem,& ante se Rrgo Habram non est nastificati ex operibus legis Ideo ait heatitudo ergo haere,idest, iure iustitia di ebeant udo,q: uetat in Imbra in circumisione tantum mnet,an in praeputio Dici/miri enim, idest nos latentes legem dicimus quod Ha/brax reputata est fides ad iustitiam. Quomodo repustata est,nupple, ei fides ad iustitianis in cimincisione, an in pti uno non in circuncisione, sed ante circuneis te & in praeputio: nam prius fiait Habram iustificat se potia filii tire uncisus . Tunc e go est sepsplenda ratio quM cum ante circuncisionem, de mulato magas ante legem, fiterit Habram iustificatus, ruflstitiai Ila non fuit ex circuneisone nec ex lege. Nos tandunt autem quod iustaria collata Habraa adeo non sirit in citcuncisione, sed in P putio,primo
quia huiuisodi iustitia fuit ei tollata tempore pra
putii,ante circuncisionem N ante legem set undocitur illa iustitiano fuissem circuncilione sed in pneputio,quia Habram ex hum odi iustitia non tolui ebat fieri pater circuncisionis ldest Iudaeorum, sed etiam ξrae ii, idest Gentium:est enim Habram ex clamas pater omnium fidelium di omnium cre iti uni siue illi credentes silerint Indaei, siue Gentis lex ergo tum quia illa iustitia data Hii habris tentapore praeputii, tum etiam quila ex hi tot iustitia non bolum debebat fieri pater circuncisionis, sta etiam praeputii, tauere possumtu Habraam illam iustitiam non esse adeptum ex circuncisione, nec ex lege , quae
Vecialiter respiciebat Iudaeos, sed adeptus in huiuo modi iussitiam ex fide , quae t cit omnes . Deinde
Et signum accepit circuncisionis, Ognaculum iustitue fidei, quae est in praes
Ad eit sextam rationem. formetur autem sic , iis tu quod signum fuit iustifieationis,non iustificauit: sed in Habraam circimcisio signum fuit iustificati
nistergo eum non iustificauit.Hoc est ergo quod ait, Isauraam accepit signum circuncisionis den accepit
ei Naci simium in signum quod signum sit quasi siensculum iustitiae fidei, qi est in praeputio,idest quς tu stitia fidei collata est Habrax tempore praeputii vii cuncisio ergo quia filii signum re fuit naculum ius statiae fidei in Habram,iton iustificauit iplam: quia quod est signum iustini,non iustificat. Notandum autem quod signum proprie sinaprum diuiditur cotra causam,quia causa est prior eius cuius est ea vel tonspore, vel natura: signum autem e contrario senaperest potatius eo, euius est Hiramos natura,vel tem
Pore,accidendo hic inivi pro eo quod est initum tutus ii quoiuest sic tanum alicuius, non ficit illud nec est causi ullius, in quod est Mirum iustificationis, non iustificat:circunci siq itaq; quia fuit data Habi ut esset tamum signum iustificationis,non iustificauit ipsum, sed prius fuit iust quam esset circuncisiis. Notandum etiam quod circuncisio respectu iustitiae Habrax non solum filat signum,sed etiam expressum signaculum: quia sicut homo in circuncisione expostiatur carne libidinis μ,ut dicitur inglola, per iustistiam expoliatur quislordibus prioris natiuitati Notandum etiam quod Der signaculum possiimus expo' liere non pro expressio signo,sed pro celato nil sterio ut dicamus circuncisiouem non totum esse signum repraesentationis iustitiae , sed etiam esse signaculum, Dis esse quoddam signatum ac secretum niysterium iustitiae fidei mam, ut Magister ait in glosa circuncisionit instituta octava die ad designandi noe secreta
mysterium divitas iustitue, quod post finem septe di
riam seculi, quia totum seculum currit per testondi ex vel post linem septui statis, ut in octaua state
circuncidetur,& austretur a nobis omnis vetustas cui
de poenae.Notandum et .am quod haec litera cum noc quba est ratio principali quia si circuncisio fuit signum iustificationis,non iusti ucauit,est etiam, ut uigiosa tangitur, responsio ad tacitam quςstionem. Posset enim aliquis quaerere,cum Habram laetit iustitisatus antequam tuerit circocisiis, ad quid fuit po/stea circuncisis ad quod respondet apoliolus, quod eircumitas biit,ut circunciso illa ellet signum &etia naculuna, deit ellet expressim sigilum, de expresse reprGntai et iustitiam hiat,quae est in prsputio,idiniustitiam fidei,quae filii data Habrax tempore prae/Pudit.
Dubitaret forte aliquis de eo quod Apostolus ait, si Hablaam iustificatus est ex operibus legis, habet gloriam id non apud inumbin Magister in glosa
66쪽
qubdiaeimulegem habet gloriam quia non mortaturitamen non trabet gloriam apua Deum, quia non est hoc ei meritoriu. Uidetur autem hae esse falsum: quia ut communiter arguitur, pctum bonum obedi Et is est qu:d nuritorium sed qui agit opera legis, topus taedienti ae,ergo est et meritorium. Dicendum quod,ut antea dicebatur,haec est differentia inter logem temptam de te em fidenquui lex seripta erat lex timoris, sed lex fiaerest lex amonti lex ergo stripta
operabatur per timorem & comminatione fidesert quae per allectionem operatur,& maxime fides laemata,de qua itic loquimur.Oper aergo pimedentia iustificationem,quia non fiunt ex eliaritate Sex diloctione,videntur esse magis opera legis: is opera Dquentia iustificationem,uiduntur esse magis opera Daci,quae per dilectionem operariar. Cum ergo ad fi giendam pemam susticiat non transbedi mandata: ad merendam autem gloriam requiratur gratia, sine, qua nihil est gratumrii qua facit opera legis, licet ex hoc non moriatur,idest no demereatur,quia ex hoe non meretur pomam, tamen nisi habeat gratiam nogior ilicabitur apud Deum, e habebit veram gloria quia sine gratia gloriam mereri non pol sumus, quali ter cui caueas liui a piscato vel ex timore vel ex asmore iusticit ad sugiendam poenam: sed ad metenda gloriam non susticit cauere a malo, di facere bonum extimore,nisi hoc stat ex charitate, tex amore. peribus ergo legis sine gratia possemus forte effugere Pomam. sed non pollamus mereri gloriam: immo,si recte loqui volumus,sicut non habentes gratiam possumus e gere hoc peccatum vel illud. sed non pose sumus effugere omne peceatu: sie per iegem sine ad tutoriogiat ae poliamus esti re nane poenam debitam huic peccato vel illam des tam illi, non tamen possumus effugere omnem penam, sicut non polia mus effugere omne peccatuman quantum ergo cauemus nos ab aliquo peccato per legem sine adiut so grati in imus poenam debitam huic peccato, sed ex hoc non meremur oriam.'iod vero arguesbatur de obedientia: dici debet quo licet obearet do effigiamus, ne debeatur nobis mena, tamen nisi
habeamus gratiam,& obediamus non ex timore, sed ea amore,non merebimur gloriam veram,licet tarte possimus mereri aliquam gloriam.
.Vlterius tarte dubitaret aliquis de eo quod Apostolus ait, sumptum est Gen.cap.rs. quod eredidit Horona Deo c reputatum est illa ad iustitia: quod
stola exponeus,ait,quia sin fides est sus liciens causa iustitiae ad salutem. Sed hoc videtur talum: quia multi ex fidelibus damnabuntur.Dicendum quod imagis nati debemus charitatem se habere ad fide, 't lux ab colorem:quia sicut color no potest agere M in
ueremesum sine luce, sic nec fi ius potest agere opus meritorium sine charitate:propter quod conlaeue rut naturales dicere quod lux est larma coloris: nam
eum agere sit a Drmasso ipis quod lux dat colori ut agat & quod moueat visum, dicitur coloris sol muta etiam eo ipso quod charitas dat fidei quod agat opera meritoria, ct quod situs actus sit meritorius, oraritas quo/ quod sine coaritate ueri non posse dicitur esse ei rarim odo est fors tas quasi forma fidei: quia sicut colorct siue luce sinem a virtutum. in tarmes, coniuncti autem cum luce sunt coniuncti sit lamis Me fido sine charitate dieitur inlat mrs.co iuncta vero charitati dicitiar tarmata. ni ergo occitur Obdsaea fido est sufficiens causi inutis: non est intelligendum de fide informi,quae est sine charitate, sed de tormata, quae est charitati coniunt huiusino di autem fides rumina, si non adsit tempus operandi ut in expositione liters Scebatur, per se sine opero hus est sufficiens causi silviis: sed si adsit tempus operandi de non operetur,peccatum meurrit, & eo ipibsido,quae erat vi Stainuta, efficitur mortua δι ιυΑ mrmis, quia. ut dicitur Iae.eap. 1 Fides sine operibur, idest eum habet tempus operandi &non operariar, mortua estaeum veto arguitur*multi habent ει fide damnabuntur: terum est de habentibus fidem inissmen sed nullus damnabitur habens fidem formatam. Ulterius forte dubitaret aliquis de eo ouod in litera dicitur,quod ei qui non operatur,et eaenti autem in eum, qui rustificat impium, reputabitur fides eius ad iustitiam Super quem locum tam Bedae quam Au Psal. 7.de eo gustini recitatur haecd:ltinctio, quod aliud est crede/ gnitione verere Deum,aliud deo aliud in Deu Nam credere deue viis c a a. est credere deum esse: credere deo,est credere vera ebst,quae a deo Seuntun sed erederem deum, est e rededo per amorem in eum tendere. Cum ergo fides sit unus habitus, S unius habitus fit unus actus,non vide tur quod omnia ista possvnus fidei attribuere. Dicen
dum quod, quantum ad praesens lectat, habitus ad
tria potest comparari: vi licet, ad materiam. circa quam versuur: adactum,quem operaturit ad habia tus, quibus coniungitur: ut liberalitas tanquam ad materiam, circa quam versatur, comparatur ad numisinata re ad ea quae possunt numismate mens surari: quantum vero ad actum, comparatur ad simplum facere: quantum vero ad ha itum, cui adiungitur, comparatur ad ma nanimitates, vel ad alios hab: tus,quiuus est coniuncta. Secundum autemhaee tria, aliter & aliter de liberalitate loquendum est: nam ut liberalitas comparatur ad materiam, vult tempore dedito mumisma habere,&adesse: ut con paratur ad acta improprium, vult delectabiliter sumptum iacere, quia noc est euiuslibet virtutis delectati, vel saltem non tristari in proprio actu:tas ut como tur ad magnanimitate, i adiungitur,competit libeo litati honorifice expendere.Τria ergo competunt liberalitata Firca munusmata versari,fumptum delectabiliter lacere,&honori e expendere:sed hoc est ali/c ter α aliter.sic N in proposito fides ad tria comparari potest,videlicet aa proprium obiectu, circa quoduersaturiad proprium actum, quem operatur : α ad habitum charitati cui adiungitur. oprium autem obiectum fidei est veritas prima Deusi pler stant hoc ergo fides et it deu,qa credat deuesse. Actus aut, auε , fides operatur, est credere deo: na iste est proprius Mctus fidei in se eonsiderat sFredere de aredere vera esse,quae a deo dicunturi resp:cit enim fides tanquam proprium actum credere primae veritati propter se &super omnia.Sed tertio prout eon ratur iides ad habitum charitatis cuia ungitur ut eompetit fidei credere in muni, ora et edendo,ur eum per dilecti os nem tendere. Illa ergo tria eonii tunt fidei, sed aliterti alit requia credere Deum competit ei ratione obte, circa quod versatur: credere deo ratione actus, quem operatur : scd credere in deum ci competit ra/tione charitatis, cui adiungItur.
Vitellus sorte dubitaret aliquis de eo quod in lite ra dieitur: Beati quorum remissae sunt inrquitates. Quod secundum unum modum exponendi, intelligitur ae peccato originaliaSed contra: cum hecata male non sit nisi virum,non deberet diei iniqui rates in plurali: quantum ergo ad originale peccatu, non remittuntur homini iniquitates, sed iniquatas. Dicendum quod S si peccatum originale unum sit,ta men propter diuersas proprietate es propter diuer fas comp'rationes plura sortitur vocabula: propter aquam plurali natem vocabulorum,do pluralitem comparazionum,huiusmodi peccatum nominatum est, dioectum mimitates: miliarur autem in glosa nomiambus pluribus.Possumus autem dicere quod sex nominibus huiusmodi peccatum nominari consuevit: dicitur enim peccatum originalepangor naturae, ty/rannus, lax membrorum Foncuplicentia,& ionici preeat Hec autem sex vocabula lottitur propter te
67쪽
ad quae comparari poterinam huiusmodi peccatum
comparari potest ad parentes, a quibus emanat: ad naturam,quam inhabilitari ad rationem,quam obnubilatnad vires animς quas mordinat ad poena, quam causit: ad culpam,ad quam inclinat. Prout ergo comparatur ad parentes, a quibus emanat,sic dicitur ori, ginale peccatum,quasi peccatum a parentibus ex Origine tradoctum,& contractum. Secundo prout com - ratur ad naturam, quam ad bonum inhabilitat,
sie dicitur naturae languor: quia homines inha/. . viles sunt ad bona opera per agena. . Tertiol rout comparatur ad rationem, quam obnubi at,sic potest dici tyrannus: est enim nic differentia inter tyrannum 3t Regem, quia Res regit liberos,&vult habere cives ut liberos: tyrannus vero, ut mos; cum ergo ille sit naturalitet semus qui deficit in intellectu,ut ex Politicis haberi potest,quicquid nos lacitin intelligendo deficere di nostram rationem obnubilat,reducit nos in serruitutem,&potest vocari tyrat nus,secundum quem modum loquendi licet quodli het peccatum positi dici tyrannus, potarii me tamen
peccatum originale,secundum quod in corruptione ct in libidine nascimur,per quam natiuitatem ciuscuratur lumen intellectus,& ratio obumbratur, tyra
nomen accepi Uarto prout huiusnodi peccatu
comparatur ad vires, quas inordinat: quia tacit vires inseriores rebellare rationi, dicitur lex menstrorum, iuxta illudit ista cap. . Video aliam legem in membris meis repugnare legi mentis mee . Quanto prout comparatur ad poenam,quam cautat dicitur conc
piscentia: nam nutus no1 eoncupistentia est poena inflicta per originale peccatum: di si ante bapti sinum habeat rationem cui , post bapti sinum vero habet rationem poeias tantum, iuxta illud Auguat habetur inglosi, Concupistentia vel eoncupiscibilitas autebaptismum culpa est poena post bapti sinum, S poeulia tantum,& non cute Sexto prout huiusinodi peccatum comparatur ad eulpant,ad quam inclinat, di
titur lomes peccati: quia hoc is esse lamitem pere cati, facere pronos ad culpam, di inclinare ad peca
Vterius tarte dubitaret aliquis de hoe peceato ori
anali,Vtrum per ei reuncisionem tollereturi Dice dum quod nunquam alicui in aliquo statu tati clausa via salutis et attamen huiusmodi via Dit minus determinata in statu natumn magis determinata in lege scripta, at assiliacmao determinatam lege gratiae. Nam in lege naturae laluabantur paruuli in tres pa rentum: a1alti per sacrificia:sed nou erat determin
tum qualiter, sed quilibet prolis rosuo arbitrio
voluntatis sicut deus sibi inspirabat,sic in recognitionem proprinstruitutis Deo sacrificia offerebat. In lege veto strapta fuit magis determinatu remedium pro originali peccat quia data tint ad hoc circumcisio. In lege autem gratiae magis determinatum eurentedium:quia datus is bapta simu baptismus autem
est determutatum remedium in onmibus, quia omnes
hoc modo ab originali liberantur: nam me baptis'mo fluminis,vel flamminis aut sanguinis, non est mmissio originalis peccati : circuncisio vero non erat determinatum remedium in onmibus, sed Bli mares circuncidebatur an lege ergo natum remedium pro originali in paruulis ruit fides patentum, in adultu Iib. . laetificia: in lege vero scripta circunciso:in lege gra tuebamisi ius. Λd hane veritatem roborandam va ut auctoritas Gregorii in moralibus allegata,videliscet, quod apud nos valet aqua baptistiis, hoc egit apud veteres pro paruulis sola fides, pro maiori uvirtus lacritati , pro iis vero qui de stirpe Hab rape
prodierunt,myiletium circuncisioliis
Vlterius torte dubitaret aliquis, cur Populo Iudaico fuit data circuncis . Dicendum quod,ut Magister tangit in glosa,quinque eausis Lait eitcuneisio datae
primo propter meritum obedientiae, nam Habraam
in hoc deo obediendo,apud deum meruit & et plas euit. S ecundo data filii in signum Geunam illa cinseuntis o lacta in carne is abras significabat in eo Ddem,per quam erat ab istis terrenis separatus Si circucisus iuxta illud quod habetur in lectione hodierna, quod Habraam accepit circumcisionem tanquam Ggnaculum iustitis fidei eius.Tertio data Lit ei rei cino in signum distinctionis, ut scilicet populus Hobraeus ab aliis nationibus a stingueretur: & rano nabiliter quia de hoc populo nasciturus erat messsas, perquem fit spiritualis circuncisio electorum. Quarto Gata fuit circuncisio in documentum castitatis:quia fit in membro,in quo solet dominari libo do. Qvinto data frit tu remedium originalis peccati:quin quod nunc apud nos facit bapti linus, hoc Deita diu' circuncisio u si alicui elis eurges remedio ongiualis peccati ulteriora stare, quam b. tangatur ii quod nostro tractatu que septem capitulis secuniam septem alteras proprii nomanis distinximus,poterit plura conspicere . ia quia ibi est hoc diffusius pertractatum, α de originali peccato unde uomen accepit illa tractatus. O ibi latinata ixior volumus hic Dreuius pertranure., Vlterius forte dubitaret aliquis,ut Magistersn glon dubitat,Quare fuerit mutata circumno in baptio munia icendum quod baptismus ut tactum est, nunc in tempore legis grati ci remedium contra origis nate luctatum, sicut in tempore legis seripis erat circuncisio tamen cum tempus gratur sit tempus plenitudinis,& lex fidei sit uniuersalior, plenior, di emcacior,quam lex scripta, dignum titit quod circuncti mutaretur in baptisma in quia baptismus est reineuiuuniuersilius, pleni ,& efficacius: est enim remedium, uniuersalius,quia circuncissio non erat remedium nis
si quoad res,&quoad eos, qui erant destit Ioraelitica ,sis bapti unus est remedium quo ad omnes. Patris hoc remeaeum est plenius: 'uia hac constituti plenior gratia. Tertio hoc remedium est ei ficacius. quia baptizati si non habeant aliud impedimentum, in tim aboelum euolant, & stuuntur. diu uia visi
ne. sed tu prioribus temporibus circuncisi no statim euolabant ad coelum, nec statun fruebantur.diuiua.
vim sed ibant ad limbum, siue ad sinum Habr. s.
T sit pater omnium credentium per praeputium, ut reo
Postquam apostolus ad reprimem dum Iudaeoruni iactantiam gloriantium & iactantia sella lege, ordit quod patii nostro Habrax nouelit per i m tributariistitia: in parte ista ut doceba/itur, ostendit quod non titit ea Der legem paternalis,
dignitas collata. ita ut m Hadraam, quant viri ad . t . ipti spectat,duplicater pater noster: mo quaM .i: tum ad fidem & quo ad errisenda: Secundo quantum lad mores di quoad agenda: ipse enim sint exemplar
fides re morum: ipsum etiam laquam patrem ut tommo imitari debemus. Duo ergo facit: nam primo
ostendit quod Habraar non fuit collata paternalis dignatas ser legem, quantum ad fidem di quo ad creadenda. Secundo declarat quM per legem non fuit ei
collata paternalis di Putas, quatum aci mores A quo
ad agenda, ibi It sit pater circuncisionis. in prima
68쪽
Abralve tempore prepusi&ante Iegem: non tat ei Aeoliatum per lege led paternitas eredentium, idest paternitas fidei quantum ad credenda fuit tollata trabrax tempore primiti S ante legem:ergo non siit ei collata per legem. hac autem ratione e nil solam virtutem medii. Continuetur eo sic lite raedictum est quod tempore praeputii, hauram ha
buit ex fide iustitiain quod ideo factum est quois teni pore praeputii habuerit iustatiam ut ipse sit idest ut ostendatur esse per praeputium idest per fidem ει
Iullitiani,quae fuit ei collata tempore praeputii pater
omnium credentium idest pater fidei quo ad omnes eredentes ut di illis idest ut di credentibus imitantibus habraan reputetiit fm credere S ipsa fides ad iustitiam sicut reple it reputata ipsi habram Τue ergo est supplenda ratio qutid si per praeputiu, idest tempore prisutii, quod tuit ante circuncisonem &ante legem, fuit Habraam pater eredentium . habuit Epaternitatem non per legem sed per fidoruNotanduautem cyabd dicitur Habraam pater fidei quo ad nos
credentes, quia exemplo eius movemur Sincitamur
ad credendum . N quod moti & incitati generat ut fi des in cordibus nostris, qua fide generata reputatur nobis ad iustitiam,idest repuramur iusti per huiusmodi fidem, sicut& habraam per fidem iustus reputatus ruit.Notandum etiam ob sicut denotat limi linis dinem, & non squalitatem: non ergo oportet quod habendo fidem formatam, de qua hie loquimur, sismus equales in iustitia ipsi Abralis id sonus ei simisies.Notatam quod sicut filii naturales dicuntur iis iusiriodi,quia similantur patri in natura: sie Habraa est pater credentium, & credentes secundum creduliis talem sunt filii Habris, quia in fide re credulitateias iurulantur etiDeinde cum dicit.
Et sit pater circuncisionis, non in tan tum , qui sunt ex circuncisionei sed&iis, Qqui sectantur vestigia fidei,quae est in prae putio patris nostri Abrahae.
Ostendit quod habraae non fuit eoIIata per Iegem paternalis dignitas quo ad mores di quo ad agen iaFormetur autem sic ratio. Qui in pater ei reuncisio. nis iustorum adest qui est patet quantum ad mores &quantum ad agenda, non solum respe hi iuda oorum , sed respectu gentium, non est dictus pater per legem quae specialiter respicit iudaeos, is est iactus pater per iidem, quae respicit etiam gentes: sed Habraam est huiusmodi ergo Metera. Conti nuetur ergo sic Actiali est Habram fuisse iustumi εpore preputi sivi sit pater credentium quantum ad fidem,&,sippie, i sic iustin ut sit patet circecisionis Lipple,spiritualis,idest vi sit pater ei Numisionis Vistiorum,idest morum S quo ad Menda. non iis tara Dium qui sunt ex citcunei si me carnali, laest non ta tum iud i sed ut sit pater ilius est omnibus trede, tibus 'in icctantur vestima fidei patris nostri rubras, quae euinpr utio idest quae fit trie ollata tempo/re praepumaunc ergo est simplenda ratio, quo si
hamaam est pater circundisonis*iritualis,idest motum non solum quantum ad iocos, sed etiam quoad omnes eredentes, qui sectantur vestigia fidei suae,
consequens est quM iis non sit fastus pater per logem, quae specialiter respicit iuhos, sed per fidem,
quae res icit omnes credentes, di omnes sectantes vωstigia fidei eius. Deinde cum incit.
No enim per legem promissio Abrahae, aut semini eius ut haeresessit mundi i sed per iustitiam fidei.
enso quod Habrax non filii eollata patentalia dignitas ire iustitia per legem in patie uia ostendi e
posterior: nam prius habram eredidit , di reputata est ei ad iustitiamve postea,vt dicitur ad Galatas, post Cap.I. quadringent &triginta annos facta est lex : quod intelligendum est,ut glosa dicit, a pronussione iacta
habrax.Secudo lex in fide impersectior quia lex ita pereatum ostendebat 3e docebat,quod auxilium non dabat vi vitaretur sed fides latinata, de qua hic lo/quimur,pRebet auxilium ad vitanda peccata ertio
lex particulatior; quia lex data fuit solum populo iudaico,& ad eam tenebantur iuds tantum: ad fide tenentur omnes volentes silui heri ista sine sis de impossibile est placere deo, ut dicitur ad Heb. i t. Tria ergo facit, sicundum quod hoc indici modo ostendit promissionem de sterna lauereditate non esse facta Habrax perlegem, sed perfidem: nam pronio ostendit hoc ex legis posterioritate: sicundo ex legis imperfectibilitate:tertio ex legi particularit te. secura ibi si enim qui ex lege Πertia ibi illi enim qui ex ter' In prima parte intendit talem rationem God est habrax ante legem, non est fassiimper lege sed promissio de haereditate sterna est isa habraae ante legenvergo non est ficta per legem, sed per fideiquae praecessit legemadeo ait, Non enim per legem promissio facta est habras , aut Knum eius ut hiredes essent mundi,quia nondum lex erat ut glola supplet, sed iam h ei per iustitia fidei, quae supple,
praecessit legem . Notandum autem quod habraam non per legem. sed per iustitiam fidei factus est res mun*:quia de qualibet parte mundi, re de qualibet
natione aliqui imitantur eum, ut exemplo eius ha/-nt haereaitatem stema In semine autem lacu id est, in christo factus est haeres mundi ia christias est mere idest Dominus mundi, iuxta illud Psala, bo tibi haereditatem tuam 3 cetera. Deinde cus dicit.
Si enim qui ex lege haeredes sunt i exisnanita est ndes, abolita est promissio. Lex
Osten hi per legem no esse lactam huiusmodi promissionem propter iniperiectionem ipsius tuis: erta
pter quod tria tacit: quia primo ponit huruli in rationem:seeundo labiunmt rationis probationem ac Iarationem: tertio inuri inmitam conclusionem. Secunda ibi ubi enim non est lex. tertia ibi ideo
exibis. Ad euidentiam autem primς partis menda, quM
benefacientes erunt filii regni & habebunt diremtatem emam malefacientes veroerunt niti perdatio
nix, habebunt poenam Germula ex ergo quia operatur iram,& o onaliter incitat nox ad delinques dum non tint nos filios regni, sed magis secundum hoc tacit filios perditioins: non quinto sit sanctare bona,sed magis hoc est occasionaliter & ex parte nostra,quia peccatum, occasione accepta per maiidata legis, seducit nos &occidit nos ut habebimus infra septim Si ergo per legem esset pronus , cum talis Promisio non pim impleti, quia neminem ad pet tactum perduxit lex,&o lege non est iustitias anira esset litis Habraae vel etiam fido euiuisiit erodentis Ier quam creuitur talem promissionem impleri,& etiam abolita esset talis promissio,quia nunquaimpleretur . Formetur emo sit ratio, per illud quod operatur iram,& quod inducit & inclina os ad delinquendum, non fit promisso de haereditate sterna,quia tunc fides de tali promissione esset exinanita,& huius odi promissio esset abolita, idest inera pleta: sed lex operatur iramin inducit, & incitat nos ad delinquendum: ergo per legem non est fictah
69쪽
iusinodi promisso. Hoe est ergo quod ait,quod si qui sunt ex telae iunt haeredes, idest, si per leemifacta est
promissio de haereditate: .exit ianita in fides , idest evacuata ea fides per quamcreditur talem promissis ne impleri,di abolita,idest expleta esset talis promiseso,auia hoc posito,nulli ponent haeredes fieri, citius cauta est, quia lex operarur iram, quia incitat ad do linquensim,& ad peccandumvluod faciendo non ficit nos filios regui, nec liceredes, sed iacat nos filiosrditionis.Notandum autem quod cum fides,quam buit Habraam de haereditate sterna,& quam ha/bent omnes fideles,non misit exinanim euacuari, ramitatur veritati primae:&cum pronvssio ficta illa haereditate non posὰ aboleri de expleri, quia iacta est per os dei,& per veritatem pili nam,imp υbile est quod talis promtisio sit ficta pet legem: quia
cum per legem iron possimus i reditatem obtiners exi iramia ei in fides de tali luereditate, & abolita mkt talis promi isto, quod est impossibile. Notandum etiam quod cum lex non conterret gratiam, S haere/ditas aeterna ian possk obtineri sine gratia,per lege non poterat fieri talis promissio: quia tunc promitateretur haereditas per aliud, per quod obtineti non pollat. Notandum etiam quod apostolus ad magia Osperandum negocium,S at magis conclutendum intentum,non solum ait legem non conferre gratia, sed dieit operari iram, per quod manifestius apparet quia per eam haereditas ςterna obtineri non possit, di per eoii quem per legem non est lacta promissio de sterna haereditatemotandum etiam quod si bene attenderemus verba Pauli,quasi quot tant ibi verba tm lant rationes: nam ex eo quod Scitur, Exinaruta est fides posset formari ena ratio sic, per illud noestiam promusio de haereditate sterna per quod exinaiiatur edes dexterna hςreditate: stapet talem legem exinanitur fides de haereditat ema ergo peteam non est facta huiusmodi promis .Rursus ex eo quod labditur. Abolita est promissio pbsset alia ra/vo fornian M,Per illud non est promissio de taleditare terna,per quod talis promissio est abolita,& no Potest expleri, iis per legem abolita est promissio, ergo peream talis promissio non est facta. Ulterius ea eo quod Labditur, I x enim iram operatur possi: talia ratio sic tomistiaPerillud quod opetatur iram non hi promtisio de sterna lineditate: sed lex operatur iram: ergo et caetera . Notandum etiam Obdhcc tria, videlicet Merari iram, promissionem esse abolitam,& fidem esse exinanitam,in habent per ordinem: nam ex eo quod lex operatur iram, tareo iacit
motivisioneni esse abolitam,idea facit promissionem non possie expleruquia ineurrere iram dei est oppossitum ad Getnam haereditate quod ergo ruit te incurrere dei iram,non potest tibi promittere Getnam haereditatem, sed facit quod talis promissio sit ab tain qu sit inexpleta tqubdad te non perueniat. Rursus quM lex tacit promissionem esse abolitam, ideo iacit fidem ex: nantia, quia laustra credit ut alo quid&speratur, id obtineri non potest, quare si
per legem promitia de sterna haereditate est aboli/ta di no potest expleri,sequitur quod fides de tali hi reditate sit exinanita δε quod sim de huiusnodi his
rea tale sit euacuata .Tota ergo haec series textus est demostrata,& per causim: ut quare lex euaniat fidem vel de haereditate perna: quia facit promissi
nem abolitam idest quia huiusmodi pronus sonem non potest explere. Et quare non potest huiusmodi
promisionem explere t quia operatur iram , di facitii os occasiones iter incurrere diuinam ostensam. Deinde cum dicit.
Ubi enim non est lex t nec praeuaricao
Α Ptobat quod dixerat, vel declarat rationem propositam dixerat enim quod lex operatur iraminuod declarat ex hoe,auia lacit nos praeuaricati manisa,
quae prevaricando incurrimus dei irata formetur ens
go sie ratio. Quicquid ficit nos praeuaricati druina mandata, eratur in nobis diuinam ira lax in hiis iusmodi: ergo dic. De hac autem ratione aron pollit nisi virtutem medii Micen Ubi enim non est lex, nee euaricatio. q. d. quod ex itae habet esse pre nestio,& lex facit nos prevaricari,ct per consequens operatur iram, di facit nos incurrere diuinam offensam.
Notandum autem quod per legem est praeuaricatio tripliciteri primo si praeuaricationis significatio eo sideratian secundo quia homo per legem ad pK armcacionem incitatum tertio quia per legem praeuaricatio augmelitatur. Nam fi contaeremus pneuaritationis significationem,ut Magister tangit in glosa, peracare contra legem est praeuaricatio: nam, ut ait aptis stolus, ut in glosi Scitur Abi non est lex, ibi non est B iniquitas:sed non est praeuaricatio, quia peccata ho minum non habentium t Mem,iron dieuutur pruni ritationes, sed iniquitaten aes cata habentium t gem, prςuaricationes dici possunt. Secundo lex opeoratur praeuaricationem Auia cum ostendat peccatum Be non dat auxilium ad resistendum, casionaliter incitat eoncupiscentiam ad privaricanda. Tettio dicio tur lex praeuaricationem Gere, quia prmaricationε augmetuat,quia habentes legem, tacientis eontra ire sam, adimentatur p uaricatio,& magis peccant, quain litigem non haberent axinde cum dicitur.
Ideo ea fide, ut secundum gratiam fit. ma sit promissio omni seminis
Concludit eonclusionem intentam,videlicet, quod perfidem, debet elis firma promissio de tu reditate
et ira, no perlessem: Dosset autem sic sormari ratio,
Per illud ege clabet lima promissio de haereditate C sterna, per quod possumus consequi tetram h reditatem : sed per fidem secundum gratiam possumus hoc eonsequi: ergo pet fidem secundum gratiam desbet esse firma talis proniis sies Continuetur ergo sielitera . Dictum est quod per legem non est facta promissio de hsreditate sterna,quia lex non potest talem romissionem explere, non potest talem iis reditatemare: sed quia fides per granam hoc potest facere, ideo ex fide supple est talis hereditas cit pectanda, ut secundum pratiam supple udo fit firma promtisio semini Abranae,idest omni credenti,& omni qui imit tur Abraham Notandum aut a quod ait ex fide vesicundum gratiam sit firma promi illo quia fide, ira formis non potest nobis thbuere sternam haeredit tem,sta fides cum gratia:de fides cu gratiaint fides fors - mata est illud quod nos facit filios regni, δι quod V nos ordinat ad aeternam haereditatenia Deinde cum
Non ei qui ex lege est solum, sed & ei
qui ex fide est Abrahae, qui pater est monium nostrum, sicut scriptum est, .lia
patrem multarum gentium posui te ante deum cui credidisti,qui vivificat mortuos,& vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt.
Ostendit ex legis particularite, promissionem hoiushiodi non esse ex lege factam. Ad cuius euidentia sciendum quod promissio ista non est ficta solum i Acis sed est iacta omnibur credentibus, si sint iudo, siue sint gentiles . Secundo haec promissio est facta Abrahae,non ut est pater iudsorum tantum sed ut est Pater gentium,3cut est pater omnium credentium.
70쪽
Tertio h promisso lacta est adeo, qui non solunt Λ huius fit metio deFuercisi sione Gungit ali si de ei reiuvocat iud eos ad fidem,sed etiam vocat gentes, Sucia Ceat omnes.Secundum hoc emo possent tormari tres rationes ad propositum: apostolus tamen gratia bresultatis omnia ista tria me a m unum coniungit . Utereo conformemur literi apostoli, eat omnibus ist: sit Dus medus conflabitur una talis ratio,Illa promiseso quae facta est omnibus er edentibus, tam iudaeis, quam gentilibus, & quς facta est Abrahae ut est pater omniu* credentium,non solum iudaeoru , sed etiam gentium &quae ficta est a Deo qui non solum vocati sos,sed gentes, non est tacta per legem, qtiae spoeialiter respicit iudςos,sed facta est per fidem quae res spicit omnes: ita promissio de perna haereditate est huiusmodi,ergo ac de hac autem rηione ponii viratutem omnium horum trium mediorum. Continuo
tur ergo sic,benedictum est quM per legem non est.lam talis promissio,quia huiusmodi promissio non est facta latu ei qui est ex lege idest iuho,sed etiam est facta ei qui est ex fide Abrahae,idest, qui sequitur fidem Abra ,hoc est lacta omni erediati idest tam iuuoquam gentili idest est facta Abrahae ut e pater omniunostrum,idis omnium tredentium. Facta est ergo promissio pinni qui est ex fide Abrahae,Stacta est ipsi Abrahae qui est pater, idest ut pater omnium nostru idest onmium credentium non solum iudsorum, seu etiam gentio, sicut scriptum est Cen. i quia patrem multarum gentium posui te ante deum,cui deo et edidisti de tromissione tibi ficta .Qui deus prom:isione laciens, licui fecit promissionem omnibusn sicut costituit Abraham patrem omnium sic vocat omnes,sicut ait,quod vi uincat mortuos, inest iudsos:& vocat ea quς non iant, idest gentes, tanquam ea quae sunt, idest iud x vocat ergo omnes,tam iuhos quam gentes.Tunc ergo lapplenda et iratio, quia si nςc pro/--ει omiIlio facta est omnibus, ficta est Abrahae,ut est pater c quando cuculleisionem fieri in sabbato . Dici debet, eisione dubitaretalica quς dubitatur primo,quo tis Fiebat circuncisio Ad p respondet Magister in glosaqubd tabat octava die. Sed contra, nam secundum Gregorium,qus iacit apud nos bapti sinus, faciebat apud filios Ili ael ei reticisio: sed cum timetur de morte infiniis acceleratur apud nos bapti sinus, ergo caapud iudsos timebatur de morte pueri, accelerabas tu rei reuucisio. Preterea contingebat aliquos itasti
in sabbato: quare si octaua ste debebat fieri circuncisio,fuisset facta sequenti sabbato: sed in sabbato nullum opus fieri debebat ergo M. Dicendum quod Deut loquimur de lege, lic loquendum est de sacramentis,quib*; utebantur existentes in illa lege. Cum ergo ira molaria esset lex particularis, circuncisci licet non incepisset cum lege sed ante legem, tamen Mia utebantur ea existentes sub illa lege, non erat sacra mentum v niuersale, sed particulare, unde non erat remedium nisi quantum ad mares, non quantum adiae nas de laminis autem iudςorum videbatur ito iud idem ella iudicium, quod erat de existentibus in legeniturae,videlicet, quod pro mulieribus pamulis erat remedium fides, lacri iaaioc idem Pollumus dicere de maribus ante octauum diem. Voluerunt tamen quidam Scere quM eum timebatur de morte pueri, accelerabatur circuncisio sed eum illud rem dium non esset uniuersale sed particulare, non video necessitate opinionis huius: sicut ergo scrimine saluabatur sine circuncisione, quia praeceptu huiusmodi non se extendebat ad foeminas, sic dici potest quod paruuli ante octauum diem si contigisset eos decedore potuissem s ari per fidem parentum,vel per alimia sacrificia pro eis oblata an octauu die,qa pceptu circuncisione ad tempus illud se non extendebat. Quod vero arguebatur , quod tune contigisset alis omnium,facta est 1ino,quieocat omnes, non fuit
lacta per legem,quς fuit specialis iuMis,sed per fide,
'us est communis omnibus. Notandum autem quod .liud est esse mortuum, aliud est non escitiam mors tura licet non sit secundum formam,quia caret vita, tamen est secundum materia in qua fundabatur forrna in qua habebat esse vita quia est secundum eor us,in quo erat anima,& vivebat ter anima: sic enimicitur nomo mortuus,non qu ba anima moriatur,
sed quia desinit esse coniunctum, & remanet ipsum
corpus mortuu in quo erat anima,& quod vivebat per animam.illud autem non est,quod non est sicus dum materiam, nec undum formam. Iu i ergo peccatores dicebant ut mortui, non tamen diceba tur non esse: quia licet per peccatum amitterent chas ritatem,& spiritualem vitam, poterat tamen eis remanere fides informis.Cum ergo fides fit fundamentum .iritualis aedificii, ratione huius aliquid videban ct de non placente placentem, quia tutic per opera , sed D nostra possemus mereri gratiam,&iustitiam:quod est ut communiter dicitur, opus seruile non debebat fieri tali die, opus spirituale,& diuinum fieri non prohibebatur: exiplum habemus a christo, qui cumsictui esset sub lege,multos sanauit in sabbato. Vlterius forte dubitaret aliquit de circuncisione Abrahae.quam blagister in nos ieit ei fuisse datam ut per obedientiam mandati placeret Deo. Sed eoi t ipse priui deo placebat ,& ante filii iusti reatus, quam circuncistis,ergo M.Dicendunt quod ratio noarguit propositum, ted oppositum: quia nunquam possumus per aliqua placere Deo misi prius iustinc ii Gus. Nam cum idem sit aliquia esse placitum dio, di et elle gratum N impossibile sit quM iaciamin opera deo grata,& meritoria,nisi simus in gratia, impossibile est tacere opus gratum, S deo flacens, lani.
simus in gratia, de per consequens nisi scimus lusu: oopera ergo non iaciunt hominem de non iusto iustu, tur esse,ratione cuius non dicebantur non entes,
mortui. gentes vero quia nihil habebane de spiritualit, o,nec fidemsiec charitatem,nec tandamentum nec aliquid tale, ideo dici debent non enim. ideo ait,qubd cinis secundum gratiam vocat ea quς no sunt, idest gentes, tanquam ea quae sunt, idest tanquam hos,qui videbantur aliquid esse.vel aliter illud dicis tur mortuum quod prius vixit, quod autem numquam urint,nos potest dici mortuum, sed potest dici
non esseCrudsi ergo, qui aliquando vixerant, cum pectabant poterant dici mortui: gentes vero quae min quam vixerant, in peccatis extitantes, poterant dici non entesmotandum etiam quod hic textus secunduglosam potest relarri vel ad iudaeos di gentes ut dicta est, vel ad diuinam pisci stinationem, ut quia deus omnia in se disposuit, vocat ea quae non sunt, ac si essent, quia sunt apud ipsum disposita. Ad intelligetia aut in uotu, quia in litera lectionis
imp ile: tamen per opera potest quis fieri de plaμcente magis placens, S de iusto magis lustiis, quia postquam habemus gratiam di iustitiam , per c ratiostia possumus mereri augmentuni gratiae & iust tis. Hoc ergo modo data sint circuncisio Abra , ut per obedientiam piscepti,deo placere non ut de ii ouo placere d ut amplius placeret. Viterius forte dubitaret aliquis, quid fgnificabat circunci fio t Ad quod retondet Magister inglosa, quod εις stitit res inius faciamenti. dest due res significabantur pet illud sacramentum, cilicet ablutio mriginalis culta.& citcuncisio a incatis in pissenti ει citcuncisio ab omni pollutione in fututo. Sed hoe videtur esse fallanx quia unius sacramenti videtur essse vinares significata ergo Maaicendum qubd sicut videmus in corporalibus,ita in Biritualibus arbitrari possumus.Videmus cium qu unius motus unus