Speculum humanae vitae, In quo quid prosperi & aduersi quisque hominum status, dignitas, & officium; quid denique vtilitatis, & vanitatis unaquaeque scientia & ars contineat, quis speculari facilè possit. Autore Rodorico Zamorensi ..

231쪽

Iectum illius sacratissimi,& omnium eminenti stimi status maiestas & excellentia,quia scriPtum', scrutator maiestatis opprimetura xloria. Si enim,teste Ambr. nihil in hoc se- Culo excellentius,atque excelsius imieniri poteri statu & dignitate simplicium sacerdotu, di Particularium praesulum, qui per diuersa orbis Ioca in partem sollicitudinis assumuntur,quid cogitandum est de eo summo pontince,qui vices veri Dei gerit in terris, qui ad plenitudinem status,qui ad apostolicii thronum, qui ad culmen omnium dignitatum a sumitur3 Ex qua certe ut rivuli a fonte, rami ab arbore procedunt: qui non ad humanum tantum principatum , sed ad diuinum, no ad principandum s olum mortalibus , sed& immortalibus , nec modo hominibus, sed Angelis , non ad iudicandum vivos,

sed mortuos, non in terra solum, sed in coelo , non ad praesidendum solis fidelibus, sed infidelibus, & ut paucis agam , qui ad eam ipsam dignitatem ad eandem iuritdictionem

dc coactionem,ac uniuersalem, toto orbe sui remum principatum a simino Deo, & eius

oco super cunctos mortales institutus,& euectus est. De quo per Iob scriptum est, quod

coram eo curuantur qui portant orbem, ®es seculi atque tyranni ridiculi itini, qui

solus omnem potestatem ambit. Et sicut scriptura commemora Vnus est,& secundum no habet. Et iterum de eo scribitur , tu solus de lnullus tecum. Et rursus potens super omnes

potentes. Cuius teste propheta, suae sunt iustitiae potestas& imperium. Quem iterum Da- signat inquiens, dedit ei potestatem & re-xdum,& omnes populi & linguae seruient ei. Qui,ut capon ait.terreni simul & coelesiis impii iura suscepit. Cuius summae dignitatis fastigium atque maiestas,non modo apud anti 20s veteris legis emtit,ac dignius apud caiolicos diuina institutione refulget atqugIob.9. b

232쪽

nium bonorum,& principatuum culmen tenebat. Nam, ut ait Varro,ex oudinatissimo atq;

eminentissimo gradu pontificum,& sacerdo tum gentilium,resiuitat quidam excellentissi'. mus & sublimissimus status in uno summo pontifice.Hinc Isidorus distinctio inquit, graditum & ordinum inter pontifices & sacerdotes,a Rentilibus maxime inuenta est, quando suos sacerdotes alios simpliciter flamines, alios protoflamine, appellabat, & aIium qui cunctis flaminibus praesideret in sumnio gradu locabant. Quem ut idem Varro voluit, Iouis assiimpta veite insigni curuli & regia adornatum diuinitatis. plurimum in eo putantes permaxime colebant. Cicero quoque s 'blimitatem ac excellentiam similiai ponatificatus gentili v ex illius ministerias ostendit,dum in cultu & religione suscipienda primus omnium erat,atq: unus ad interpreta ndum, quae

voluntas estet deorum immorta Iium , Vis a tim in sequenti cap. tansemus. Huius deniqν summi pontificatus sublimitas ct utilitas,a que necessitas non facile explicari va Ieret. Sed ut cςrera taceam, no fatis plene recteque uniuersitati orbis a Christo pinui sim foret, nec ecclesiae, quam Christus sanguine redemit, morem gessisset, nisi talem tanquam eminentem in terris vicarium re Ii quis et,qui in ea potestate & authoritatis invegsitate toti orbi praesideret, qua ipse Christus in terris manena, quippe qui per prophetam dixerat , quid potui facere vineae meae,& non feci λΑccedit,quoniam solus ipse dirisit omnε

humanam creaturam in finem perfectissimu. Quam ob rein sibi uni Christus Haves coni lii re ni cαlorum, ac potestatem Iigandi atque soluendi in coelo & in terra. Rursus summi pontificatus sublimitas , ct excellentia, atque utilitas,& nece,sitas in eo conspicitura

quoniam teste philosopho : non potiet hic

233쪽

mundias rega,nisi unus esset summus principaq' eira unum perueniendum est, ex quo

ri tandem huius orbis di- C dirigatur ad instar caelestis monaria

PotifeX foret, qui eum ipsum ordinem, Vt ita dixerim,ord me dirigat& exequatur. Teste

enim philo λpho ubi en ordo & graduit acces o, ibi necesse est constitui unius excellenti Pei iret rursus & mortalium omnium hominum commercium, nisi seret unus pontifex ice Dei in terra monarcha, in quo Oes ut mylutino quodam partium ad corpus munici. Copulentur,ct in quo singuli, ut membra subno capite, gubernctur. Periret fidei unitas. oecclesii nanimitas, di concordia simul.&ma , qua nihil dulcius excogitari aut inue

qui cunctos mortales ad unius fidei & unita tis vinculum reduceret, dicente Hieronymo. ob eam rem in remedium schismatis, a ctum esse, Vt Vnus omnibus praesit. Periret denique illa cunctis mortalibus necessima ad Deum meditatio. Tene enim scriptura , romanus Pontisex longe persectior,χnge dignior, &emcacior, uiter Deum re populum mediator existit,antiquo illo balbutiente, scilicet iusto Moyse, ac fratre eius Aaron, qui non so-ιum in uno populo, in una gente, sed S super terrenis meditationis ossicio fungebantur. Summus vero nosser pocitifex, tolle aposio - ,ex hominibus iniimptus, tamen pro hominibus constituitur in has,quae sunt ad Deu, ut onerat sacrificia ει dona pro peccatis. Hic dignus salubrisque mediator populi exiliit ad Deum. Hic fa crificia, hic holocau-

IIII

234쪽

tissimique corporis Christi Deo patri offer eosq; in eodem mysterio instituit . qui itidem faciant in orbe uniuerso pro delictis populorum. Hic igitur peccata diluit, hic animabus fidelium poenas condonat, supp licia relaxat. Hic veniam Iapsis impartitur, hic errates corrigit,delitas uentes cum expedit, reducit, hic incorrigibiles punit, dc tandem peccatores summo Deo conciliat, illumque iratum placat . De quo sapiens ait: ecce sacerdos magnus, qui in tempore iracundiae factus est reia conciliatio. Periret rursum iustitiae virins ,

quia, eodem philosopho teste, nisi unus in orbe foret, qui eana cunctis ministraret, & negligetimn vicem suppleret, quicquid iustum est periclitaretur. Vnde Augusti. 1ine iustitia non poteti regi haec resp. humana. Neque. vera aut recta potest esse reipub nisi unus omnibus praest, qui gubernet & regat , qui summus pontifex est immortalis Dei Vicarius. Periret tandem it Ia potissma iustitiae pars, quam Arist. epyke iam vocat, communi bono vn iners orbis pernecessariam: per quam summus monarcha dirigit iustiim legale, & p Ierunque scripta in rigidamq; tu itiam moderatur, dispensat, detrahit, prout rerum contigentium suppetit dinersitas: dc boni communis necesse ullo expostulat. Periret dem ualia iustitiae non infima pars, quam distributiva Vocant, quae unius proprie est summi principatus, qua Unicuique secundum eius dignita iarem, & merita, certa proportione pranata Iargitur, dignitates,principatus, regna,& imperia pro meritis donat atq: instituit, pro dum eritis vero transfert de gente ingentem.

Quare,etsi caetera taceam, huius sa crati ssimi, di eminentissimi status summitas , maiestas, atque Delicitas. simul & nec effitas, ac utili tas, in eo facile comprehenditur. Nam si, veaiunt,nulla maior est sed licitas quam multos fecisse foetices, hunc sutum beatissimum tantis

235쪽

LIBER II. 8 r

eo saliciorem dixerim , quanto plures super

omnes mortales facilius,& ut ita dixerim foelicius, sceliciorm agere potest. Patet igitur huius sacratissimi status exceItentia, dignitas, & utilitas, atque necessitas. Patent eius laudes, &praeconia .n5 modo ex tutoritate instituentis, ex dignissima institu- ione,ex causis dignissimis, sed ex fine opta-issimo, ex beatis mysterijs, ex propinquitate id Deum, ex fruetii desiderati Ssimo, ex cuntorum mortalium utilitate, & foelicitate retundantissima.

acommodis, amaritudinibus, ministeriis , culeis, nec non mentis assii tionibus,peri-ulis, & laboribus summi pontificatus : vbν

Iurimae summorum pontis crim cala mira is, & spiritus perturbationes narrantur. tus: visaque est tanti numinis celsitudo , de scultata tantae lucis sple didissima claritas, i iis radiorum iubare totus orbis illustra-r atq; Vegetatur, Sed de ante nostrae mentis illos contemplata est tanti culminis pr rotiua, dignitas atq; excellcntia,& tanti trinalis suprema autoritas. cognita est illius

ratissimi atque diuinissimi status sitim malitas atque necessitas. Demum audita Rinteiri eius iratus laudum priae conia, disic uinae at eiusdem culminis utilia & commoda, 'cia & prospera. Verum quia alternae sun rum omnium Vices, nec aliquid ita prospera quod grauissimis aculeis non tanga; idcirco iuxta pollicitum &consuetunt Iinem, elusidem altissimi status adducenda, TU PORE non paruo auditari est illa omnium dignitatum suprema dignitas,& cuctarum pos testatum eminentissimus princi ' Patus. summi,Videlicet, pontis ia

236쪽

PF C. VITAE HUM A.

sunt incommoda, amaritudines, labores,st pericula atq; prementia .Vt cernat quisquis, qui in ea sedet, quid in se experiatur. Cernant rursu, & catri mortales, qui in illo status culmine summam omnium inlicitatem collocant, verissinium esse qriod sapienS ait: quia extrema gaudia luctus occupat,& risus dolori miscebitur. Et propterea verum esse illud ei uiadem sapientis, gaudium & ει licitatem dixi errorem Et talicitati improperabat dicens, cur frustra deciperis p In ea igitur disserenda re , bipartita erit oratio. In prima quidem ,huius summi pontificis status incommoda, di in m licitates, amaritudines,& peri cula, labores, & miserias spiri; ciales,videlicet,& mentales, breui sin amaro; calamo describemus. Secundo in loco tεporales sue corporales miserias eius status, labores, dc incommoda, ac interna latentia dc aperta pericula disseremus. In primis enim illud antiquum sed verissimum sapientium verbum nostris mentibus repetendum arbotror, quia quicquid in orbe prae eminet atque praecellit, multis internis doloribus suos assicit, ac premit possessores: sed & infinitis pene mentis aculeis, ac amaritudinibus excruciat, quos demula et . Caeterum discernenda est ut puto dignitas a persona , accidens a subiecto, qualitas ab obiecto. dignitas certe eius est excellintiae eius culminis,uti auditumus quippe de quo sanctorum patrum habent traditiones, quia nemo sana mentis dubitat sanctum esse, quem apex tantae dignitatis attollit, in quo si desunt bona acquisitapcr meritum, sussiciunt quae a Petro loci videlicet praecessore testant . Adde, quia ea ipsa dignitas teste Symmaco Papa , aut claros ad haec fastitia erigit, aut qui eriguntur. illustrat. Persona vero, cui tanta dignitas nae-ret,utinam sic sanctitatem vitae ex ea dignit te concingere sicut ex loci praerogatiua no-

237쪽

men sanctimoniae recipit. Scd, proh dolor, altitudo dignitatis, virtutis, personae innocentiam non inducit. Quod si illud eiusdem Symmachi quis obiecerit, quia Petrus apostolus perennem meritorum dotem cum haereditate Innocentiae transmittit ad posteros. Id nisi fallor de eis summis pontificibus plane intelligit, quos per sanctimoniae splendor illuminat. Τranthaisit igitur Petrus sanctitatem satus, no vitae: traninaisit sanctimoniam cathedrae,non personae:vt haredes essent futuri sontifices suae bonitatis, atque causana occa. ionemque bene recteque viuendi sancte praesidendi reciperent, & sanctitas loci,meritaq; praecessoris alium hominem facerent, quam natura genuisset. Plemq; enim,teste Isidoro, dum mutatur status,mutatur mentis affectus. Accedit, quia sicut excellentiam & dignita tem ita dignitatis sequelas videlicet, erunas di labores Petrus transmisit ad posteros. Quas dum inperturbata mente considero, nescio Romanos pontifices tanta miteriarum laborum , dolorumque immeustatere spersos flatices, num potius inει lices aut miseros dixerim. Irseparabilis enim di affxus atque annexus est huic culmini cunctarum mentis affli ctionum perturbationum acer viis graii ssimus. Idque ipse Hieronymus non negauit inquiens, quia non est tacite in loco Petri de Pauli tenere cathedram. Et Aligustinus. Sicut nihil in hoc seculo excellentius. ita nihil in hac vita laboriosius, nilque dissicilius ac periculosius pontis catus ossicio , si eo modo non militer ur, quo imperator Christus iubet. Quod an verum sit, unusquisque in ea sede locatus non modo experitur, sed patitur: qui plus miseriarum, mentisque amaritudinum in se conspicit , qtiam legat in codicibus. Quod si tanagraiaues huius dignitatis aculeos non sentit,omnium eum, serrimum dixerim. Nam, t

238쪽

aiunt,propriam non nosse miseriam, semina miseria est. Qui S.n.oro laetus, quis Mlix in tantis miserijs elle Dotest, quis securus inter mille pericu Ia non semel sed iugiter iactatusὸQuis rursus f lix appellari audebit, in quem unum Omnium mortalium, etiam vilissimorum hominum Ora,linguae mordaces, cumulatissime &impune armantur,quς utriumue suum hominem vehementi Ssime conturbant. Quis oro Gregorium magnum unum inter summos pontifices post Petrum clariore, functiorem,aut, 'liciorem nepabitλIis inmε grauissimis mentis tempestatibus, & diuersis aduersitatibus, siue in 'licitatibus Urgebatur. Nam curarum sarcina, demum aemulorudetractionibus perturbatus, in seque pene difiractus, ut canones eius habent, in seipsum indignatus dicebat. Instlix eso in ecclesia

ista quid facio, ubi me episcop1 despiciunt ecdetrahuntλomnipotenti Deo gratias ago.

Quid igitur est quod 'licior post Petrum pontifex se in f licem appellat λ Aut quis in

Pontificatu foelix erit, qui Gregorium no haoet in felicitate consortem pAut cum quo rursus aliquis felix sit, qui cum Gregorio noscitur esse intalix. Equidem tanta miseriarum, di perturbationum mole hic beatus summus pontifex refertus fuit,tot inentis perturbationibus,& cruciatibus constri ictus, ut quemadmodum de seipso in registro aio taedio reruvictus nullum maius supplicium,quam illam summa 'licitatem putabat. Dicebat rursiis: spinosam fore cathedram Romani pontifi cis, fastigiumq; illud summum acutissimis usquequaque consertum acule:s: aded, ut corona & purpuratum frigium no tam aurea qua ignea censeatur. Idq; & Adrianus Papa non negabat. Referebat enim siepe teste Policrato quia non iucundis, laetisq; gradibu Fascendisset, sed in incude di malleo dilatasset cum

239쪽

Dominus. quem precabatur, ut dexteram apponeret, quo in supportabile onus, tanquam inscelicem, ut ita dixerim , Glicitatem feri. re pollet.

Rursus iuxta quendam sapientem quia

duplex se offert mortalibustia, qua gradiendum est, altera ad laborem,ad miseriam du--cit:eligat igitur quam sibi vult summus pontifex, aut enim sese miserum , aut ex libero seruiun agnoscat neceme est: quo fit, ut a dudsemetipsum, quietem,animique tranquillitatem optans,& requiena non inueniens,descetidisse, non ascendi me recte arbitrabitur. Nam curis multiplicibus implicitus , ascensiones suas,afflictiones potius, & spiritus molestias extimabit: quia teste Grego. quantb quis altior eri tur, tanto curis grauioribus neratur, eisque populis mente, & cogitatione supponitur, quibus praeponitur dignitate. Quo sit ut quantocunque ingenio polleat. in tanto curarum tumultu,&acsiersantium sibi rerum assiduo conflictu, quo se serat . ignoret. Quippe ad spiritualia reddatur imbecillior , qui sibi in terrenis videtur diligentior:quia, ut aiunt, facile coelestia amittuntur, cum terrena diliguntiar. Rursus, qui in eo fastigio sedet,dum securitatem vitae aeternae captat,ad interitum, ad periculum currit. Qui l ergo Glicitatis habet, cui nihil est securitatis p Quis enim securum summum pontificem arbitrabitur,qui de portu sciens fugit ad naufragium 3Si enim in parua aqua cum tempestate periculos e nauigatur, quanto periculosior erit nauigatio in mari magno & spacioso P ubi reptilia, quorum

non est numerus, quornm quςdam blandiendo frenarum more) miscros decipiunt,quos dum eleuant, deijciunt in pro frandum maris. Quaedam rcptilium genera ut glutiat, appro . I inquant,quae sua fiant quaerunt, non quae fa utis nauigantium. Quaedam denique minus

240쪽

laedunt, dum aperte insidiantur.Quaedam more belluarum) sub amicitiae colore naui appropinquant, ut illam dorso subuertant, quare Iis me bris inuadere non valuissent. Et ut paucis agam quid else potest in tanta tem pestate securuntdNam, teste Gregorio, quid est aliud potestas culminis, nisi tempestas metis Distrahit certe tantae dignitatis cura , tanta rerum sollicitudo,quq menti pontificis etiam si ferrea marmoreaque sit confusione ingerit, & lui ipsius ignoration c. Nam, iuxta Gregorium , saepe suscepta cura regiminis per diuersia & aduersa ua seipsa colliditur , de imperfectus qui'; inuenitur ad singula, diunconfusa mente diuiditur ad multa.

Demum in his quς diximus , si illud inscelicitatis , & periculi genus addideris, nihil est cur summi Pontificis follicitatem insce-

Iiciorem dc miteriorem cunctis mortalium ini ser i js non contendas. Obstat etiam tuae λ- premς excellentiς, suae momentaneae scelicitati in terioris sui hominis ignis inextinguibi-

Iis conscientiae remorsus, assiduus Vermis, qui non consumit nec columitur, sed cruciat; quae omnia tanto premunt grauius , quanto quae suo congruunt aut non egisse. aut neglexisse damnasi liter non ignorat. Denique si illum periculo proximum dicimus, qui paucarum animarum curam suscepit, quo pacto Iaetus, quo securus erit, qui omnium curas in se uniim transtuli ipsortes certe illos humeros digerim , nisi leuem putant sarcinam. Quos pulchre Bernar. tangit inquiens, grauiori dc periculosiori debito tenentur astricti, qui multis animabus rationem sunt reddituri: quia iuxta prophetam) de manu pastoris peccata populi requiruntur. Idipsum pericolumsimi mi pontificatus magnus Gregori. plangebat . atque in ipsa sua assumptione gravissim h- deplorabat, ri ex eius registro colligitur. Ait enim: Cor metu dereliquit me. nolite vocare