Speculum humanae vitae, In quo quid prosperi & aduersi quisque hominum status, dignitas, & officium; quid denique vtilitatis, & vanitatis unaquaeque scientia & ars contineat, quis speculari facilè possit. Autore Rodorico Zamorensi ..

301쪽

LIBER II. Io 3

participant, quia scriptum est: quos elegit apero inquabunt ei, & fanctificatur in his qui sibi assistunt. Et veluti in coelesti hierar-cnia cherubin atq; seraphin, cateraque coelestium se irituum agmina, singulari quadam

assistentiae praerogatiua caeteris angelis minsis excellentiora 1 unt. Nec aliter in ecclesiastica hierarchia cardinaltu flatum assistentium tenentes, caeteris episcopis , & ecclesiae praelatis,qui missorum statum gerunt, dignitate& gradu merito praecedunt. Cogruunt eniim atque dignum videtur,Vt Veluti Romana e

ilesia prior digniorq; omnium existit, tan quam domina & magistra, sic & illius ministri singulari quadam praerogatiua honoris,& dignitatis excellentia ceteris praefulgeat. Hi certe a cardine nomen ducunt,quia veluti in materiali ostio templi, duplex esse cardinum genus, superius, videlicet, ct inferius; sic in vivis cardinibus duplex consistit ministerium superius & inferius,spiritualiu videlicet Si temporalium sedula administratio. Vtrum aue igitur in ias cardinibus voluitur, quia v runq; ecclesiae expedire agnoscitur, diuersis amen calle. Alterum quidem , ut instrumenum admittitur,alterum, ut fructus quaeritur.

Deseruit ancilla dominet,& illam sequitur, &3bsequitur. Per eosdem certe ostij cardines, Iomina intrat & serua, sed finito ancillae mi- aisterio, aut forte ut altera Hagar superbienedijcitur ancilla foras, & recumbit dominaum sponso, serua non expellitur dum mini-trat, sed festinatur: quia seruit, ideo serua-ur, quia decorat statum dominet, de qua scri-,tum est, cum ancillis gloriosior.apparebo. Lbsit tamen ut filius ancillae sit haeres cum filo liberae dominae . Diuersus est utrisque inis modesta temporalium occupatio dum xteriora sine culpa sollicitat , durabilio-a ornatioraque spiritualia facit . Sacranim cum auro splendent, sordescunt sine

302쪽

gemmis. Nec tamen ea temporalium cura, excellentiam auν status perfectionem in cardinalibus minuit,dum non sit affectanda pro libitoised utilis , sed officiosa pro mysterio,

quinimo plerunq; perfectionem auget, dum per eadem temporalia proximorum saluti prouidetur. Paulus siquidem aliquando ad tempus contemplatione caruit, ut ter extrinsecas actiones plurimorum prodesset utili a. tibus. Hi sunt alii seraphin, qui ardentes interpretantur,siue sustinentes, quia eorum absiduo obtuitu,& familiari conseruatione frequentibus obsequi js sponsi ecclesiae ardenti sime intendunt: & super eorum humeros non modo Roma. urbis, sed orbis uniuersitas, aetotius eius machinae pondus insident: de quibus scriptum est, quia domini sunt cardines terrae,& posuit super eos orbem. Hi sunt vigiles;hi custodes pro omni u salute:quia dormientibus nobis, ipsi peruigilant,quasi rationem pro nobis reddituri. Dum enim dormitare eos putamus, Vi gilant animo, hosti una insidias,infidelium machinamenta, & persequentium ecclesiam fraudes explorant fag citer. Hi anticipant consilia malignantium, deprehendunt laqueos,elidunt tendiculas, rati acula dissipant, iniqua: impiorum consilia' frustrantur. Hi tandem omnia tolera Π Orantes pro populo & cincta ciuitate. Verum quia ecclesia ciuitas est propter collectionem, sposa propter dilect: Onem, Frex propter pascua, Cardinales ecclesiae recte custodiae & concordiae inuigilant,quia ciuitas est, inui gilant eastui, quia grex est, inuigilant ornatui , quia sponsa est. De quibus propheta ait. Super muros tuos constitui custodes. Et iterum. Cardinales ostioru domus domini tuterioris sancti sanctorum , & osticu um domus templi ex auro erant puri stimo. Ex his igitur apertissime noscitur huius spiritualis status eminetia, subliniitas,& excellentia,illiusq; necessitas re

303쪽

simma utilitas. Colligitur denique quantast huius status seelicitas & commoditas. Superest tandem , ut illius calamitates re serias, in elicitates, atque pericula, breuissima audiamus.

tatibus dc aculeis, laboribus, & periculis, status de dignitatis Cardina latus . di de oner bus, quae incumbunt huic dignitati.; OE LIX'certe dc totius prosperitatis honoratior, atq; beatior esset cardinea dignitas,uiti plures longe miseriae atque calamitates illam premerent, quam finlicitatis & dulcedinis cumulus demulceret. Quo fit, ut qui rectus , qui iustus, qui aequus

huius rei censor e&titerit, utique reperiet statum illum multis calamitatibus, & amaritudinibus respertum esse : ut de eis ipsis in hoc status culmine sedentibus August. dicere videatur,quia summis λ licitatibus Deus amaritudines immiscet, ut alia quaeratur salicitas , cuius dulcedo non est fallax. Fallax certe illius status sublimitas est, sallax gloria,si se falli permiserit, nisi illius dulcia ut amara

consideret. Illa enim si mente reuoluerit,eX- perietur Vtiq;, quia votius grauat, quam subleuet .pliis premat, quam praenitet. Cuius est propriuin, teste Chrysostomo . ut sic suis applaudat, ut noceat, sic in via fortunatos de mulceat,ut in sine verniciem operetur, ab initio siquidem propinat dulcia, ut cum inebriati fuerint, letale virus commisceat. In primis itaque fatemur hunc stat na cardineum sublimem sore, atq; gloriosumsi bene in eo voluitur orbis .si ita ecclesiae status voluitur, ut non potius inuoluatur,si in eo iustitiae restitudo immobiliter voluitur , dc constan-

304쪽

ter sertur, Ut cum .expedit, volubiliter per maneat. Vnde Hieronymus qui eodem decorre fulgebat,de se & illis dicere videtur, gran dis est, inquit, dignitas, grande ossicium, si

quae illo digna sunt,perficimus. Et rursuI, Laetamur de ascensu , ted non timemus lapsum. Et subdit. Non enim tanti est gaudii excelsa tenuisse, quanti moeroris dignitetis onera non impleursse. Itaque, ut putamus, qui in hoc statu laetabundi sedent, Ioet ri desinent,

si illius sarcinas, si onera , si miserias recta mente pensaverint: idque, si quadam supina

aut assectata ignorantia ignorare voluerint, in ea tempestate eos periclitari necesse est. Vt enim inquit Aug. .eSer eo morti propinquior est, Quo a proprij morbi cognitione est remotior. Agnoscat ergo qui hoc culmetenent, dignitatis naturam , quae plerunque . possessorum animos per abrupta elationis rapit. Et quia eo quisque extollitur, quo se supra alios videt, in superbiam-abusionem erigitur , non curat prodesse, sed gloriatur praeesse: pr sumit se meliorem , quia se cerenit superiorem; priores dedignatur amicos, notos ignorat, contemnit antiquos, Vultum auertit,ceruicem eri git, Frandi a loquitur, cuexigua operetur, sublimia meditatur, subessa non patitur,qui praeesse molitur. Vtinam ex consideratione veri domini; decresceret tu-P3 140 a mor suae dominationis, ut cicere posset, n*c ambulaui in magnis, nec in mirabilibus staper me Rursus gloriari desinent,u pondus seruitutis,si molem tolicitudinum,si turbam cu rarum, dc anxietatum ad mentem ad xerint. De quibus ait Iob. Ecce gigantes gemunt sub aquis. Vbi Grego. quanto quis altior erigitur, tanto curis grauioribus oneratur. Et sequitur. Homo in sublimi positus, tantos supra se sustinet, quantos dignitato

praecellit. Ideo gigantes in ecclesia poten-

videlicet cudines , recte gemuat sub

305쪽

LIBER II. I OZquis,Id est, sub populis:quia scriptii est:a i

maleae, populi multi, sub quibus coiremisciit, uia illor id assidua cura grauantur, di illorueccatis danantur. Deniq; non glorientur carines ipsi, qa sponso ecclesiae assii uint, eiusq;

diutores ato; cosultores instituti sunt. St. n. d mentis aere reduxerint, quantis laboribus lena sie ac erunis ea Rom.pontificis assistena, ea consulendi atque iuuandi in ecessitudo,

uantisci; periculis referta sit illa desideratal Papam proximitas, cithara gauciij verteir in luctum. Q 1anto enim Luciis fuit Deo opinquior tanto grauius pecca Cit,atq; ruseimia plerimq; propinquitas iamcet, nec ignis: iit nisi approximantem. Cognoscant igi-r, quia assistentes sunt non insilientes, ne dirrim obsistentes,coadiutores , non impedi-res,assistentes bono , re istentes malo : ap- audentes bonis, impugnantes perversos: veir, de quibus scriptura ait, qui assistit assiait, quasi Gyon in die Vindemiae. GFoia,con-ctus vel lucta dicitur. In vinde a vero ma . fructum rapiunt. Qui igitur sui armo Pontii assistit, conflictu aggredittar contra eos,

ii fidem & ecclesiam impugnant. Asfistere go quippe & resistere, iuuareq; omni t po-

sint cardines parati, non modb in prospe-:, sed aduersis me de illis Ro. Pont. recte coieratur:quia ei assistunt,non aute in oppox altatibus, non in tribulatione.Cum aute trilatio proxima est,no est qui adiuuet. D mi propinqui sint, vicosultent,n6 ut consa in sicut scriptu est: quos elegit appropinabunt ei, nec, derelinctuent eum. Vtinam

i ta proximi sunt in dignitate, propinquit in sanctitate vide eis Rom. Poti sex recta ere possit, F in Leuiti. ad Levitas dicebanninus sacerdos,sanctificabor inquit in his appropinquat mihi.Sed, proh dolor, fere

est Potius, ne nimia propinquitate ipsi drales sint iuxtλ arca domini: ne de illis dico

306쪽

eccIesi e sponsus, aduersus me appropinqua-ral. 3 . e uerunt. Videane rursus quia dissicili ma res est tanto tribunali assistere: dissicilius sic con

omnium dissici limum,ut in affistendodit animus,in considendo liber, non odio affectui, non passioni obnoxius. Nam iuxta quendam sapientem , apud magnum tribunal dissicita est sic consiliari, ut sit in verbo veritas, in costio fides in commisio silentium .. Ille siquidem, teste Ambro. recte considit, qui utiliter assistit, qui seipsum formam & exemplum eκhibet in doctrina, in grauitate, ut sit eius scr- . mo falubris, consilium utile, vita honesta , sententia decora. Denique quantum curae , quantum solicitudinis, quantumcunque miseriar, laboris, atq; periculi in ea assistentia vertitur, illud aperte indicat, quia quicquid aegrum,quicquid marcidum , quicquid turbu-

leniunt,aut inctui elum in Orbe ctit, totum eis curandii tribuitur. Quicquid deformatiouis, aut morum corruptionis in mundo erit,summo P tifici simul de Cisrdinalibus imputatur. Si pestis,si fames,si in Deum & proximos sideles peccauerint,si vitia excreuerint, eis imputabitur qui ,Vt scriptura ait, comedunt peccata populorum. Nam iuxta Ambr. cum populus indisciplinatus reZeritur, signum est,quia . sacerdotium non est sanum. Vnde Grego. in quadam homilia: ubi subiectus ex sua culpa moritur,ibi is, qui praeest,mortis causa inuenitur. Er, ut paucis a gamus, tot sunt cardinalium mi utriq& calamitates, tot metis costientiς remorsiones,quot sunt praecestorii,dc re- ,rum eis incumbentium transgressiones. Quae omnia enumerare perqua dissicile foret. Cς-terum congruit gradui, congruit ordini Cardinalium, expedit honori,conuenit oneri, ocpericulo,ut considerent se cardines fore atq; custodes ostiorum domus Dei,per quae Democtetae intra nisi per cardinum ministeria. At.

307쪽

eos igitur circuspicere pertinet, quis ingreditur & egreditur.Conentur itaq;, Vt intrent habentes vestes nuptiales, & qui digni reputentur, claudantq; indignis. Clausia erat Ierico, hi positi erant principes ut viderent intran es&egredientes. Et in libris iudicum,custo les vigilabant clausis diligetissime ostiis donus Dei. Sed caueant ne claudant ostia his, tui intrare deberent,percutientes eos qui fois sunt. Quos scriptura comemorat, Ra claulunt ostium cuni intrinsecus fuerint. Rursus nuigilent custodiae cardines ipsi. Duo n. Sinones eis occurrent assidue inuicem contenentes, quos no qua lance amplectantnr, alerum sequantui alterum persequatur. Simo

e magum corrumpere nitentem expellant, imonem Petrum ei maledicente admittant.

imonem magum & filiam eius eisciant ;uia ad eosdem cardines scriptura ait, claudie ostiae, ne sinatis eam intrare. Etiterii in liris regum, elice eam & claude os tu. Vterq; mon negociatur, ut inter sed longe dispari 'r Simon. Petrus iniqua domus Dei comera damnat, alter Simon admittit. Ille terre-λ vendit, ut coelestia assequatur iste spirituaa emit,ut temporalia adipiscatur. Ille dum ratis accipit,gratis dat: iste in precio Vedit,aod precio emit. Simon magus ait, accipe Actu. t.dammos, ut habeam gratiae Dei largitione,

mon Petrus ait,pecunia tua tecti sit in pertione. Ille nihil nabens terreni, multum dies muneris elargitur, cum ait quicquid ha

to tibi do. iste plurima habens nihil dat virtis , qui g aestimauit domum Dei posse pe-inia comparari. Intret denique Simon Pe-us,ctuIcta visitet di operetur. Pςllatur Sion magus, qui vulntrat nec medetur. Ille 3 udos fanat,& aegrotares, iste sanos e scit 1udicantes. Ille curat aliorum oculos; isteipiet suorum loculos. Ille intret qui ait trge di ambula. alter expellatur dicens, qui

308쪽

Αm v. s. a

venerit ad me non ei jciam foras. Ille in nomine Iesu Nazareni sit scitat mortuos, hic in nomine diaboli mortificat vivos. Demum e expedit cardinalibus, iactantiam & ornatum exteriorem fugere. Non sicut de illor uni

numero, in quibus cernitur vestiam citatus plurimus, virtutum autem nullus aut exiguus Pompa enim vestium to eranda pro tempore, non assectanda pro libito. permitia

tenda pro status decentia , dimittenda pro scandalo. Avaritiam ut scorpionem, eardines fugiant: quia de illis scribitur, percute

cardinem & commoueantur stiperliminaria: quia auaritia in capite & plateis eorum.pro pterea nouissima eorum consumam. Post aviarum non eant. Christum, non qua situm sequantur, affluentiam rerum non quaeran

nisi virtutum S donorum spiritualium . Vitent mensarium luxuriem, congeriem vaso

rum, quia hoc non est ornare ecclesiam , si lso oliare: non est decorem, mai cstatemque castodire , sed perdere, non est defendere , sed

eXponere. Rursius exponant se murum pro domo domini. Exeant ex aduerso potantiis

bus seculi. Regibus se exhibeant imperterritos, ut Iohannem, iniustis, ut Moysen, egYptijs, fornicantibus, ut Fineis, idololatris, ut Heliam , auaris, vi Elizeum, Ut Petrum , blasphemantibus , ut Paulum, persequentibus vulgum non spernanr sed instruant:diui tem non palpent, sed terreant ; pauperem nograuent,sed fou nt: dignos promoueant,indignos experiant. Et sut inquit canon quae' rant eos in eccIesia columbas erigere, quos plus cognoscunt prodesse, non quos vel iesiaruant,vel Cuorum sunt precibus diseruitio deliniti, vel pro quibus ut praelati fiant, mu neribus impetrariant. Et c um apostolorum typum reneant , distribuatur dignitas promeritis, nyn pro volitis distribuant unicui-

quo prout opul ein , non sibi sed populo. I

309쪽

uenes doceant, non exaltent, minas principum non paveant, sed contemnant: ecclesias non spolient, sed ornent: marsupia non ex

hauriant,sed corda reficiant, & crimina cor rigant,studiosos diligant, ignorantes isno rent:quia scriptum est, ignoras ignorabitur. De dote viduae & patrimonio crucifixi pauperes pascant, non in conspectu hominum, sed Dei. Nec reprehendimus quosdam, qui pauculas escas egenis erogant, quae de sua &luorum superstent mensa; sed eos inculpa mus, qui preciosioria recondunt, more illo- tum de quibus Matthaeus ait, quia decimanr mentem & anetum ac ciminum, & relinquut tuae grauiora sunt: quoniam haec oportet fa- ere, & illa non omittere. Iubentur deniq;

ardines viriliter stare pro afflictis, & iudica

e aequitatem pro mansuetis terrae. Iubentur lenique uacare morum correctioni, insistere

oncordiae, inuigilare paci,infidelium expu-:nationi,& fidei argumento intendere, eam lue usque ad sanguinem tueri, in cuius typo libet pilei insigni is, decorantur. Sint denilue in loquendo modesti, in aduei state s retri , in prosperitate devoti, in hospitio non lissoluti, in conuiuio non effusi. Demum int pontifici fideles, infidelibus comporta-ules, sint ad petendum verecundi, ad ne andum iusta , dissiciles . Sine grati pos uana ace erunt , sint largissimi exhibiores,dc parcissimi promissores. Et ut finemerbis, sed non mentis dolori, imponamus 1les interius exteriusque cardines ecclesiae xistant, quales se velle esse professi sunt. υes sibi appareant, quales ab hominibus re- utari cupiunt, hoc sit illis pudor, alios esse, alios apparere. Fuere quidem multi, quius expediens minime fuit apparere& con-,ici . Sed, proh dolor, in omni statu expe-mur alios esse,alios apparere, ut illud anti

audiant,apud omnes veru st,quia aliqua

310쪽

Ho n5 sunt homines qui videntur. Saepe vero pluris sunt, quam appareant,ut gloriae eis sit ascendisse. Pqstremo id vellem Cardinalium cordibus semper defixum sit; quia si tandem diuersis illecebris delitescunt, nec eis onera incumbentia pertimescunt, vereor ne illud Amos prophetς audiant. Stridebunt, inquit, cardines domus Dei in illa Die:Et iteru illud Ei ai ς: super muros tuos constitui custodes ipsi vero sicut locustae vineam depasti sunt.

excellentia dignitate status Patriarcha rum, Archiepiscopori im, Episcoporum, Praelatorum presbyterorum ,& ministrorum ecclesiae: & de perfectione status eorum. M OG IΤ ordo pollicitus,Vt at tingamus cςteros status hiera chicos vitae spiritualis, videlicet Patriarcharum, Archiepiscoporum,Episcoporum, archidiaconorum , curatorum , & aliorum clerieOrunt sub ecclesiastico ordine degentium. Cuius

ecclesiastico ordine degentium status, dignitas & excellentia, non satis amortalibus laudari, extolli, & commendari potest. Conficeremus quidem magna volumina, si ea omnia adduceremus,quς illorum excellentiam, & sublita itatem demonstrant.

Paucula tamen sub quodam breui epilogo perstringemus, quantum p r sertim ad propositi rationem pertinet, quoniam latius e

cellentia huius statu; deduximus in libro defensor ij status ecclesiasticit ubi prςdicta coni

probamus , non solum ex fundamentis iuris naturalis, sed testimoni s & exemplis veteris legis, ac etia ex ipsa gentiIium obseruantia, nec no testimonias notiq& euangelicae legis, di demum, auctoritatibus , & fundamentis iuris humani Nam , ut caetera taceam, quis dubitat Pontificalem ac sacerdotalem dignitatem principium sumptae ex ipso naturali iure