장음표시 사용
151쪽
ta meri vectigium de hinc patefacit , ut . borum, qui sunx ita nil,sirdi pati, scd Cci- lib. eodem aeque uti patebit. am aliorum solidard set risue x volun , Miconclusi . ἀπ irclusio est tandemi, quod ha, tria Aines V, Ni mollis; Thc 'dori, Zς - , Oxo ericinas in diuinis,&cognos .it , cum . ines P u situ itas Ploxini discipulus, ita picPlat. praeceptore,& probauit, prout hu- locutus cit circa .hoc myi in in , , t Pa
.n .amatio potest probare ea, qu. v sunt nubus oςculta. Ipsum unum, quod est omnia ut ipse confirmai libro sequenti ii quia origi latur filius eius .s diurnus intellectus , Anima uniuersi , quyr est post retara harum trium substantia ab ipso intellectu genata. Palmum non cus,l edriuri discrepatea nostrata v d matibus videatur, unde doctissimi in ιh logia . nostra, & prascrtim Cyrillus .. ducis usi Iuliaduin, ius sentcti an ,reucra aurdam, asturiremi confirmationem vcrit tis,ni,ndubitasgi. yci ba b scapud ipsum L sun- nisi lib. q. te Ilistoria Philos phi, tuae causi omnis cutiS, Jcc.suae sit p. tetigi- .dς,ve Io d cibum ta iunx iucIc dc- Mius, ni declaratione mundi Icleatis, i in sumpta a r uribus, ad astu pia Gm iescuadatin t stens pellectissimi mi iii se ha his omnium principia, omneli talen i si,& Dione x xito innimc 'S , IL Num pλririer citcns .ib l .rcllectu amς. pqnden , uniuersum vivificans Loe moucias , ita ut omnia interiora ad ipsun s. natura uniuuor alis, Rientibiliat, ab eo dicantur habete cilla immcd a te. a. n: - Reitat do aliorum opiniones Platonicorum adducere , circ hυς nobilissimum mysterium, Ordine procedere , secundu quod Platonici ordinantur posι Hotinum, quin imo poli Ammoni uir Saccum situs prscepturem immediatum, a quo nuxere, de prodicre , tot insigne Philosoplar, hi ac negotium panactateS. Asimonius ille Saccus, Patria Al xand inus, sic dictus elia bacco ipso ferendo, na Iuuenis Batulus erat, de ex Baiuri quereliquit Philosophus adeo in signis euectus t st, ut aliquando homi-ncs, animam Platonis putas ent in eius corpux transmigrasse nullos hic pc perit Pti lusophos diuinos, & Theologos, ut Origenem, inter Grec, is ciueberrimum,
o Plotinum an lignovi ininc Platonicum vnigra Iem, di piscipue a doctis ino B. L. urione, &a. Reucrendissilio Augustino Ex ubi no, de Per ni Philossi phia, qui
scio Polaianus Lidius, qui Platonici sic dis cutis, Se ordinati , hoc si uinum per
suae Uamiae. Haec ex Porrhyrio,qui ad uies Platonis,& Magistri Pi t.locutus eii, hauriuntur in citato C Vcriba cx codice Graxo sic transs. ta liguntur apud Eugubii si. Textus Graecus in
152쪽
Vide Eusub. de perenni Philosophic,
Quis non admirabitur huius Philota hi disctrinam explicitam, se tribus Pe sonis in diuinis i sccundum suorum Praecep. me item , in qua liqvsdo patet men-
tris pristio,inciatis ab eo genitae secundo,&qu in iam ab eisde discoas nequaquam fuit, libi Animam v niuersi posuit temtiam huius Tria dis substantiam. Priamum Deum ipsum suprem si Bonum a 'pellat, secundum creatorem .s mentem, tertium *nimam mundi, ad quam tamquam ad terminum, ti non citra,vult diu uinitatis ration eui procedere. Haec breuiter de Porphyi ij intentione, circa hoc diuinum mysteriurii sint dicta. Post Porphyrium sequeretur ordine I ambliciis eius discipulus, sed quoniam parum videtur discorsa suo praeceptore prout patebit ideo ratio poscit, ut ali rum intentum circa hoc negotium, qui illa aetate, si non doctrina placessere adducamus,ideo quid sentiat Amelius con. discipulus Plotini videamus.' Amelius, qui eodem usus est praeceptore, quo quidem usi sunt Plotinus di origenes.s Amonio Sacco, Philosopho suae tempestatis' Platonico insgni, suam seri se silentiam, adeo claram, circa huius mysterij naturam , ut a Docti stanis viris iure iudicetur, & praesertim a doctissimo
Bessarione, onmi ex parte sere clim nostratibus concors i nam Diui Ioan is nostri assertioni adstipulatur,& eius scriptum summopere commendat his ver-
a nostro diuinissimo Vate dicta sueres, tanqua in spiritu veritatis prolata;Quid dicemus de eo, nisi quod & veritatem .iny fieri j agnouerit, & optima rationi clarissimis verbis expresserit Sed magis explicata mctis de eodem Musterio sanctissimo apud ipsum habetur, dum & Patrem commemorat, & Filium, e tertiam substantiam .s. Spiritum sanctum, in quadam expositione verbo. rum Platonis .f. circa omnium Regem omnia sunt,&c.nam ita loquitur ibi Plato cut scimus Amclius vero exponit,quovxpositio affertur a Doctissimo Proclo, tu Commentario Timet Plat. in quo videtur inquirere, quisnam sit mundi s ehor, & opifex, de in co quaerendo, ex minat fere omnes vctera Platonicorum opiniones, qui sunt sorsan octo, qui quidem, ut in reliquis Plat. dogmatibus f re sumper,vel plerunq;sint concordes,in hac una re maxime videntur esse disco des, dicit ibi A melius,quod isti tres Reges Plat. sunt tres opifices uniuersi, tres intellectus,&tres substantia reuera dia uinae. Primum Regem .s. Deum, primum Bonum, & verum,appellat existem rem, & hic est Deus Pater, qui reuer existit,& nullum motum,& mutationem admittit ut scimus) Secundum appellat alentem, coquod habet in se oes Ideas,
omnes ellentias, Se deniq; omnes persectiones, uti iam saepe saepius commemorauimus. Tertium deniq; vocat videmtem , eoquod vidct om nia, q uae sunt in .vcrbo, & in intellectu habente,& secundum ea disponit omnia mundana ,& hi
bis, licet eu nct Barbarum appellet. Atqui tres Reges respondent,primus Patri,s hoc utit, relum,per quodeae , quae uicta cundus Filio, tertius animae , quomodo sent fuant Aqueni demerae, em essem autem respondeant non tamen plene Deis Umi3rimi, Ponti Nies cum tamensem Trinitati Christians, videbimus postea, per est ent, quemadmodo Heraclitus et sitis, haec iussiciant pro opinione Ametu circa
ct per Iouem garbases is censet in ardrne, hanc verita ic m.
aevo .iter; princip' constit Mum apud Deum Numelius, siue Numerins ut dicunt , seper g m omni acuefe, Er in ipse aliqui Philosophus ingens Pythagori-ρ tu tum est Piu vitam ct en us cus, necnon Platonicus, hanc veritatem mirifice sua doctrina comprobauit,dum 'bi tantus vir laudibu Ottollit ea, quae tres celebrat Deos, quorum primuine
153쪽
presse vocat rem,sec dum vocat . tonicis , nunquam fuerit nominatus sine etiarem, tertium facit Mandum ipsum, priamum iecudum ipsum est Deus primus, in se subsistens simplex sibi ipli omni ex parte semper copulativus, qui disiungi, diuidiq; non potest a secundus aut m Deus,s sertius unus est;sed lisiensanateriae, quae binaria, extrema unit ; ipsiq; ab ea secatur dicit latus vir, & prosequiti tur enarrando, Deum primum minime, creare decens est, & ratio est,quia Creatoris Dei. cmundi intelligibiles, Patrem Hia esse primum Deum putandum est: haec,&multa alia dicit ad hoc diuinum in yste- Numesi Py rium pertinentia, Ninnelius Pythagori-- cus, qui utino in hac partit magnus Platonicus,dum hominibus videtur in sinu re, quod qui volvt,de Deo cognitionem habere: Primo, & secundo ordine distribucr quae oportet, est pro h ac exacta cognitione diuinum auxilium implorare. Harpociat. Istius viri doctrinam ecutus eii Harpocratio, quidam non ignotus Platonicus, qui hoc mylieri ideclarare inte dens, multa scitu digna expressit, g tamen nihil,vel parum disterunt a superi
ri doctrina Numesii, di icto, milia facimus nunc,ne videamus in vanum conteriaci tempus. . obam
uiicitati Huius Pretceptor Atticus, nobilis Pla- tuaicus, has tres substatias, & cognouit,& docuit uti Platonis assecla , sed in hoc citavit1apietu in iudicio, quia opificemum uersi , Primum appellauit, sed quomodo possit se uari eius positio,infra patebit in sequenti lib.&α quoniam nono est nostra modo in tetio, errores demonstrare, dissonantiam, non solum inter ipsos, sed etiam inter eosdem, & nostr t a Theologos circa tantum my sterium, sed solumodo enarrare eoru opiniones, circa numerum, & ordinem in diuinis,in quibus unanimiter,& pari assensu, hu --us' i videntur c6ueniren eadem sentire.
bed quid nobis didere par est de hac diuina Diade, cx mente Iamblici, Poruphyrij discipuli, Philosophi adeo magni, ut a Proco, dea postatiuibus Pl hoc titulo diuinus, quasi contenderet de dignitate, & diuinitate,cum Platone ipso, auctore huius diuinae Philosophia: Θnil aliud, cum eandem sentcntiam, Pr bet sui praeceptoris, licet postea discors Hab co appareat in alijs; conuenit cum eo in constitutionc t riuin substantia i um di uinarum,statuit Primo Patrem summum .LBonum Primum, & vcrum, & unum; secundo mundum intelligibilem ; tertio Anima uniueisi, sed discrepat ab eo postea, dum opificem huius mundi, no vult esse animam mundi, prout asserebat Porphyrius, sed uniuersum mundum in . .
telligibilem, quae sententi' , n quo sensu, ut vera agirmari possit, infra in lilbro Annot. & Compar. patebit ; haec igitur
quo ad sententiam Iaiublici , quain Proclus videtur afferre cum caeteris in supra citato Commenta in Timeo Plat. quod qui videre cupit, praemanibus summat. Theodorus quidam,alius Platonicus, Them o non ignobilis, circa hoc mysterium, di
ipse multa dicere vidctur,quae tamen ne- --ti .
quaquam differsu ab Amullij sententia,
quinimo cum eo, adeo coueniic constat,
ut una & eadem sententia videatur es istius,& illius hic a Patria cognomen habuit. Vnde dictus est Asneus ; haec ait circa hoc mysterium teste Proclo in
eodem Com. Tim. Plat. Primum.f.Deus, primus, Parer vacatur, mens sub antiis se
est prima fbstaritia in diuinis, qua dicitur exstensp eves Amelam. sicanda .f. mundus in Angibilis, dirita 'stantia mentatis, ρος sita, qua dicisur habens ab eodem; tertia aettur isnt animarum , or es tertias Mamna, quae ab eodem Auctio dicit' videns; γa
e r singula distributioncm. Haec Τ heodorus Afincus,prout unicu: qiinnotcst re potest apud Proclum, in praecitatot co, cuius monumentum, adhuc legitur
154쪽
auia in latinu hucusq; quod ego sciain
rcdactum, nos vero noluimus G ca re- seire verba gratia brcuitatis, ne prolixitas sermonis taedio arficiat lectores, sed allumptam prosequamur intentionem. Syriantis,cognomento magnus, Pr
cli praeceptor, optii ne etiam videtur sentire de hoc sacratissimo mysterio , nam hune ordinem in diuini, statuere videtur, supra omnia causam prima ponit. c. Bonum ipsuin, deinde in udum Idealem; tertio loco mentem,quam appellat Opificem sundamento innixus forsan tali, quia Plato in Timeo, opificem, ait cauis Linsuisse gen cinionis, & huius univcr. si, uniuersum autem. s. corporeum,quod quidem non solum corpora continet, &corporum qualitatus, scd etiam & an Lmas omnes, quae vitam, & motum illi,&partibus eius cunctis prs bent, & naturas etiam, quae motuum, oc generationum sunt causae, si horum tant simodo causa eit opifex, necesse dii, cum non esse primum Bonum,& mundum Idealem, quς hanc utiq; mentem produxerunt,haec ei higitur sententia Syriani magni Platonici, Procli praeceptoris, quomodo autem hic discordare videatur a Plotino,& a caeteris, & cum eo Proesus discipulus,videbimus in sequenti libro, pro nunc haec sufficiant. Procius hanc sentEtiam, maxime probare videtur, in Com. Timet Platonis, ubi reiectis superioribus opinionib. cim ca tertiam substantiam, ubi alij faciunt animam eandem, ipse cum suo praeceptore, secit mente Opificem,sed in The logia Platonica aliter sentire demostrat. Hic librum reuera aurcum composuit in sex partes, siue lib. distinctum, qui nondum, neq; impi effus, neq; latinitati donatus, ad manus legentium peruenit, in quo exponedo verba Plat. Epistolae m ms ad Diony. cocludit tres illos Reges, de quibus supra tria principia,&tres primas causas esse caeterorum, Primum, &supremum appellat serarem additam arcanam maximam, secundum appellat Mentem ipsam, tertium Ammis in Saeeaeteri Platonici, mentem illam esse camiam animarum omnium, quinimo, Corporum omnium concludit,&iure secun dum tamen suam,& suorum doctrinam Haec est mens Pi ocli,excellentissimi Platonici.
Post Proclum Hermias, secutus est, insignis, etiam Platonicus, & post hunc Damascius uti retulimus S post Dam scili, Priscianus Lydius, qui omncs Platonici, cum in omnibus, concordes arpareant cum Proclo,& Syriano, ideos aluimus corum verba nequaquam hic referre, cum sint eadem sensu ,& re cum sit perioribus opinionibus tantorum via
Restat concludere, Platonem,& Pl
tonicos lare omnes, Deum etiam cognouisse trinum licet diuerso, ac vario m do. quam nostrates Theologi faciant, quae sit eorum, &conuenientia, & divi nantia Ruae tamen in multis est magna videbimus ciare in inferiori lib. Annota& Compar.
Videamus modo, quem ordinem habeant in diuinis hae tres Hyp stas es, vel substantiae secundum Plat. deq uom odo in eisdem reperitur , non m do ordo, sed etiam generatio. Primum omnium cntium principium est Bonum ut diximus ingeneratum omnino, in principiatuin, & independens, quod &Vnum, & summum Verum appellatura Plat. neq; a se productum, quia nemo
producit se ipsum cui notum est) neq; ab alio superiore,quia supra se nil aliud est,
quoniam iam no esset Primum cum omni mente, & omni ente superius existat,& si omnium capud Post ipsum sequitur ordine ut millies iam ostensum est Primum ens, Prima mens,mundus intelligibilis, siue Idealis, sed estne ipse genitusὰ maxime, quoniaest productus animo.Lino,qua Vnum,
155쪽
Comparationis. Liber III. io s
imn tamen excluditur, uod non sit pro- Iitudo quaedam, licet remota,& haec a ductus a se, qua ensin men & dbhaturae Dcundae, post h. aec;&digi sitan , di ordine uniuersi. Anima ponitur proci u--cta', &l ipsa a primo Deo lumino, qua num aliquo modo,ae etiam a prirno ei te qua mus, sed qua per se nobilis etiam vi se ipsa dici tur producta; haec est aeterna generatio in diuinis secundum Plat. e Platonicorum Placita ire multis a nostra Trinitate aliena , di etiam in multis alijs
Primum omnino est immultiplicab lGeo quia si posset multiplicari secudum esse proprium, iam no esset Primum. Hic ab aeremo ut perfectissim uim rei scistissimam genuit 1 ubstatiari , fiu aeaturam, citra quam no datur alia pertietior, in ior, neq; aequales habξs,llaec nDn tamen est multis luabilis peressentiam, ut sorim putarunx quidam ex Platonicis,an tuente ς inter Deum mistumi pti animam rationarem esse inultitudinen usu b. stantiatum intelleetualium,&intelligib. sed bene est multiplicata,pernum. Idea: in; ideo qua mim iure dicitura perfectissimo per illima emanare secadum esse eausativum,a se antem secundum csse fomule,tertia a Primo secudum idem vile causae habet ortum a primo, secundum esse rationale a secunda,ut est mens ritiunum plena, a te autem secundum esse nobile, eo quia dicitur. 8c tinniniuria principium omnium motionum. h xum non est unica essentia, qua ii dissua-cta dicantur sed plures sunt lub antis, di essentia: tamen a prima dependentcseo modo, quo supra, a qu i I & secunda, ct tertia αὐ&substantia diit inguuntur secuti dum plures, & non ignobiles Pistonicos .f. Plot. Porph. Num.&alios di si quis rationem pro hac veritateqtie reret ,hanc prompie aiserunt .f. quod in mente compositio sit, multitudo;vnio, modus materiae, & similia, est compositio ex essentia,& esse,est multi 'udo I deI-Tum,dec est vitio, quia unicus cst interulectus, est modus nutetiae, lioceli simi-
natura diuina, multum aliena apparcnt, unde hac ratione omnino distincta ab
Progenies primae causae est mens dia In rbilesticit Plato summu nou si procreauit, uen. 7 s' ditem confirmat, sed secundum illum in dum generationis, quo supra; nam si secus Et non faceret,sive no poneret varios retum gradus . s. intelligib. ration
lium, & sensibilium, qui gradus rerum . respiciunt ea tria, & his tribus respondore optime videtur. Haec est series in diuinis, secundum Plat. & Platonicos veteres, de praestantes; haec est natura Dei, secundum Plata& l uos, hoc modo cognouit Plato Deumella tiinum, vel secundum aliorum traditiones enarrauit, vel secundum proprium sensum excogitauit, non autem secundum veritatem Christianam, quae diuina reuelatione,&'non ratione humana nititur, restat videre; an sit aliqd
nomen Dei proprium secudum eundem,& postea finem imponere huic lib. Q. Compar. & Annot. refferre deinde secundum primam nostram intentionem, quae est illa.
αuomodo Peus sit vimirabilissecun dum sent. PALSEd prima facie nobis sese offert,no
parua dissieultas etiam in hoc, quomodo . s. Dei nomina sint, vel melius, de Deo nomina, ut psnitus incognito, possimus nos mortales proserre secundum noliri Philosophi proprium, nam iptamet clara voce,& expressis vel bis,m Parmenide vivisum est) Dei non esse no- In paradenimen, nec dissinitionem astruit,in Timeo μ' opificem, & Patrem inuenire difficile G Io Timeo. xistimat, sed dissicillimum postea iam . aliquo modo inuentum, praedicare, siue in vulgiun eundem efferre,quin imo imia
possibile putat; alibi tamen praesupphnit Deum posse iliquo nomine, siue aliquibus nomitatas vocitari, nam Dei no.
156쪽
.mina prima, atq; syncerissima apud coeteites metes esse adiudicat,a quibus qui dem,expressius concipitur.Dei natura,&cillantia, secuda purioribus Demon ibus; n Arram. tertia vero animis hominis fui Ficinus ins etiam, vir ingenio admodum solus, adnotauit & ut loca Plat. adducam in quibus lit clara de Dei nominibus mcntio, incipiam ab exclamatione, quam, quasi
diurno furore correptus , bocrates in Ia philebo. Philabo protulit, quae est talis. Reveremi a mihi semper erga Deorum nomma , n Gahu quana qu.edini formido es, sita maximum g e , timorem exuerat. In Phedro seipsunt expians, in Amorem Dei Nomen disputando,forte fortuna deliquisse,pu
hendit, & valde obiurgat eos, qui praua
quadam conluctudine, Deorum no mi-n .i mendacio, depcriurio inquinare at
dent, sacrilegos eosdem vocans, qui nimo iubens eos a quolibet iure coedi, eum, qui prssens non punicrit, tanquam legum proditorem vult haberi, & ea ratione posse condcinnari, pleno ore cla- ni ita t,di licet plures commemorat Deos: Unicum tamen iam itatuit, & in Parmenide, & in Timeo Deum, cmeros autem
coelestes,& Angelicos illius administratores *ppellat, de quibus suis locis. Sed quid dicemus alta manifestam
Plat. contradictionem ξ Dei nomen, emedio tollit in supra citatis locis, Ie eiusdem praesupponit nomen in alijs itidem allegatisZ . Ego quibusdam sundametis innixus, hanc tollere dissicultatem conabor pro virili parte, ac rcinis, velisq; ut adagio circu ferri solet funda meta sint haec; difficillime reperitur quid sit Deus, & non solum per Platonicos,sed etiam per omnes Philosophos cuiuscunq; sectae, quid sit. s. quo id quid rei, quoad essentialia, itidem dissi lii me reperitur ubi sit, quia nusquam est, quod nullius vel subiecti, vel loci limite terminatur, itidem discillime reperitur ubi non sit, quia in omnia
hus est,illud in quoi qnt,per quod fiunt, per quod seruatur quaelibet, ubiqi , unde
Deus dicitur adeoc in omnibus, quia cuncta in eo sunt , quae nisi essent in eo, ς stetit nusquam, de omnino nou essent, unde ctiam linus dicitur δι maxime latin
re,& m xime patrae ut iam supra nor ulmusa dicitur di cunnium ignotissimus,
S omnium notissimus; ignotisimus nobis, eo quia non possumus, nisi peneius purationes,vel per cili, tira illum agno-i re, ideo ncc etiam secundum verat appellationem, eundem explicare: idcohaciatione,dicitur non po8e nomiaari,
explicari, &di finiri in Parmenide, Heu dici tur non posse nisi magna diiucultate inueniri in Timeo, & impossibile vulgaribus explicari. Dicitur e contra,maxume patere, & esse omni u .notissimus, hoc est in se, vcl ex tui natura , eo quia ab in tellectu sibi propor cio nato,sicut syncere cognoscitur, ita syncere explicatur, hoc est,quod vult dicere noster Philos, milesphus, quando vult, quod Dei essentiata, ct natura a Coelestibus mentibus, possit syncere, & capj, & cxplicari,&nominari, deinde a purioribus Daemonibus, de deiiiqia purgatissimis hominum animis,
de hoc ost, quod possumus concludere atidem, quod licui dissicillime inuenitur, quid sit, & ubi sit Deus i ita dissicillime,
eidem nomen adaptatur, & quia contra per effectus eundem agnoscimus,& ubi
sit agnoscimus quia est ubiq ;ideo eidem
nomen adaptamus, prDut cognoscimus,& sic in uno sensu haud nominari potest
Deus, in alio autem utiq; nominari pote st . Nominati potest Unum in Parm. quia ibidem necessario Vnum esse concluditur , ex suppositionibus, ct demo stratur, Nominari potest Bonum in Rem quia est einentialiter talis, de Vreum,quia est essentialiter, & no participatiue V
rum,qui bimo adeo primum Verum,priamum Bonum, primum Vnum est,ut non
possit esse quod talis no sit, & taliter non
nominetur a mortalibus, de sunt multa
alia nomina Dei apud Platonicos, sicut est, quod appelletur mensura, nam O
157쪽
nia metitur Deus tanquam principium bemus apud Platonem, innumeris in i omnium, de etiam dicatur terminus, vel sinis, quoniam omnia ab illo habent initium , I ad illum tanqua in in fincm te minare dicuntur,quae doctrina in Phil bo patet. Appellatur prsterea Deus ab illis suimet Princeps, quoniam cum sit in omnibus, & omnia ab illo, & in esse, & i conseruari consistant, dici potest lutinet Princeps, hoc est suarum ierum, quas &produxit, & perfecit, Jc Dunc conseruat, opifex perfectus, di seruator aetamus,&immortalis. Appellatur insuper perspicacissima veritas, eo quia nulla labe mendaci) est inquinatus, potest cadum ratione dici versa vice veri Isma perspicacia , si ii perspectio. Appellatur etiam metaph rice lux seipsam videns, quia dum cuncta videt in eis videt seipsum,quia adest in omnibus ut diximus dicitur visus seipso lucens, fons luminis. Actus puruS, pervigil, atq; perpetuus, qui ex se, in se, ct circa se, ponitur Deus, dicitur Graeceti υ, &hoc nomen, quam saepissime ii cis,quod qua tuor clauditur littcris, sicuti ctiam penes cunctas nationes videri potest, nam quod Gr i e. appellat quatuor litteris, latini Dcus quatuor itidem litteris dicunt. Aegypti j I aut . Persi Syre. Magi orsi. Arabes Alla. Saraceni Abdi ;&tandem Haebret, Adonat, quod quidem obseruatum est a Ficinoi semper nomina haec quatuor claudi litteris non sine mystcrio, quia Deus per quatuor gradus omnia das ponit. s. citcntia, esse, virtute, & actione, &c. Dicitur Deus ut tandem concludam omnia & ριἰρ eisdem significationibus secundum et hii nologiam, quas in calcei superioris libri attulimus, etia in secundum Platonem, & Platonicos,quaS quia dum, hic referre superuacaneum cst,ideo finem tandem imponamus huic libro, in
quo ni fallor satis, & abunde de hac
diuina, & ardua materia egimus, remanet eandem incomparati 'nem adduc re, quae maxime sunt notanda ideo Delia cibus auspicijs,sequentem librum aggre diamur.
158쪽
THEOLOGI AECum Platonica Comparationis.
in quo sit absolutissima comparatio partium utriusque Theo
logiae circa Diuinam naturam, .
X superioribus libris facile colligitur, Deus r periri necussirio, iis v ijs, quibus utitur D. Thomas ad hoc probandum p. I.
Via motus inquam probatur a Plat ne, ante Arist. t o. de leg. ut ibi patet, &nos comprobauimus superiori libro. Via motus probatur ab Arist S. Physicorum ,& ia. D. Philosoplitata ideprimo motore, tanquam de prima causa ex pio fesso tractat, quae est Deus secundum eiusdem Doctrinam. Sed magna est differetia inter ipsum,& Praeceptorem, de hac prima causa, de hoc primo motore, nanq; Platonici Primum Deum notulit esse ens,intellectum, di vitam, sed supereminere omne en S, omnem inici lectum, & omnem vitam , tanquam principium, &cnisam entium. Sed Arist.&cum eo tota Schola Peripatetica , a firmat primam catilam esse ens, intellectum, & vitam. At non sistamus in comparatione Platonicae,& Arist telicae Theologiae, cum non sit irari no stra primaria intentio, scd in comparatione Platonicae,&Christianae exprofessi, caestrarum vcro Obiter, & per a cidens. Probat Theologus noster . s. D. Th0- D. Thcimrimas, ut supra, Deum esse ratione cauta rasto
ciscientis ovi ibi patet .s in primo libro, hoc idem probat Plato in Theeteto ut patet per verba expressa illius, si fuere a
nobis allata in v critatis confirmationi . Probit Theologus noster . i. Angeli- D Thoiscus octor, Deum csseratione neccssat ii, bi supra, probat & Plato multis inta locis hoc idem, sed praesertim in The logia Aegyptiprum. Probat idem Doctor Sanctus, Deum e e via ordinis, hoc idem ostedit Plato,
ut vidimus Io. de leg. ubi satis longata io. delet. verborum serie,innuit mundum esse pulcherrimum, & per consequens ordina tiis inuin, ut patet in Timeo, ubi ex in-nordinata iactatione Deum eundem in
ordinem redigille fatetur, & iam scimus mundi pulchritudinem, con stare secundum strates Theologos, & praesertim undum D. August. de Ciuitate Dei, in modo, specie, di ordine. Probat demit Angelicus Doctor no- D. Thomas ster, Deum csse ratione gubernationis, q- ωP siue regiminis niundi uniuersi. Probat idem Plato, ut declarauimus In Tirde leg. q. probat inquam in Timeo, &Mi. in libro de Regno, ubi non solum eundem mundum gubernare, sed etiam opportune rebus cuctis pcidere dcmostrat.
159쪽
His uin q; vij probat Plato Deum csse contra negantes, quibus itidem utitur 1. Doct. ad id probandum, di videri potest yt iam tactum est I. p. Summae q. r. ari . . quas quidem vias a Philoso phis, & piaesertini a Platone illsi desumptille, tenendum est. Probat illectantius ipsum esse, rati ne bonitatis, quia si cuncta ab eo creatas sit valde bona ut patet 1. Genesis sunt bona in virtute primi Boni. i. Dei, tui est Bonus perci ntiam,&in hoc etiam non discrepant Plato, di Platon ici,a veritate nostrae Theologiae. Probat itid cur Plato in Parm. Deum
cse ratione unitatis, do quia omnes uni t tes ad unum rediguntur quam veritat ni non negant,qui otiania ad unum omclinari , & reduci uno ore fatetur omnes,&pissertim D. August.de Ciuitate Dei,&alibi. Res .it ni fallor ex liis probatum, in utraq; Theologia,quod Deus sit, contra id negantes Aidie istas. l . uhit nihilo minus animaduertendum corrothrie, quod non ab sute negarunt Dedes esse Dyagoras, Euemerrus, Nicanor,&abj , quos D os negati Gentilitas tenet quoniam Deo ς veros minime
y. de Civit. Dei, sine qualitate Bonus, sine quantitate Magnus, sine situ praesens, sine habitu cognoscens, sine loco ubiq; , I sine tempore seinpiternus. Sic ait Plato,&cum eo Platonici omnes, Deum .s primo simpliciter sic, nunquam fieri,semper codem modo seruari, hortera vero ncquaquam, quoniam ha bent csse, vel per emanation in ab eo, ut aeterna. s. Idear, intelligentia ,M. vel per generationem, ut sunt caducd ,&cos ruptibilia , quae non dicuntur inc, sed fieri,ci sic per optime in hac p. a te timuinicant Platonici, &Christiani, ut in supcrioribus. Theologi putant Deum esse, per sonotum esse, & hoc a posteriori, hoc idem fatentur Platonici omnes, qui volunt ipsum maxime sit patere, sicuti maxime latet a priori maxime finquam patet, per creaturas, quae sunt effectus Dei, maxime vero latet, per essentiam, que infinita est'; unde etiam in hac parte concordes iure censendi sunt. Deus apud Theologos nostros est cognoscibilis, sub ratione entis, at non talis entis praecise . . sub ratione Deitatis,
di suae singularis et sentis, 'e distini' pro statu isto, quod oth dicere secundu suam
c si ii gasse, sed fissili4s, e med aces des- rationem formalem ieridere conantur probatissimi quidem Deus apud Platonicos est cognosci
Patres 'ostri,ut ex Grscis Clemens Ale xandrinu: in Proti episco ; ex latinis v it; Augii l. de Ciuitate Dei. lib. 6. ut ali
bi ta tum est sed illi damnandi sunt,qui
omnino e medio tollere Deum conati
sunto Rere inimis Dbi Israel, ut puta Nabuchodonosor. Senecarib, & multi alij de huibus conqueritur Psaltes, dialchsis: Dixit iusi e ny iis corde s non es P, c e st , non es Deis in Issael. Volunt Theologi omnes nomine discrepante2 Deum ita esse vi cxtra ipsum bilis sub ratio te unitatis, veritatis, Bonitatis, sed non ita distinete, ut sub sua singulari natura sorma liter concipia Itur; quod est dicere in ratione cntitaticiua; tamen eminentissime concipitur,noni autem sub distincta forma, quoniam e cedit eius cognitio, vires intellectus nostri, sed eisdem Platonicis non est praeci- Seens , sed causa omni iam entium sequod
suo loco ostensum est &iri hac quis phi
vltima parte non communicant. Deus penes nostrates Theologos,s a
Scot a sentidis. 3. q. 3...t, a c
nihil sit, ita habere esse me uaquam def- lumodo cognosci tur per creaturas , stiae fice epotest , semper fuisse, semper esse, siunt veluti scala, quae ducit mentes ad&si persere; adeo ipse solus dicitur illum; Vnde Paulus. Inus Alta Dei, . esse absolute, caeteia autem per deperi- Deus, sic etiam cognoscitur apud Pla-detlim ab erile sit assertore D. August. tonicos, nam intellectus, duab hac pulchri-
160쪽
D,Πrpta chii tudine materiali, quae est radius di-μ uinae, uideatis pulchritudinis clauatur, scandit ad illam, quae nil aliud est,quam Deus, qui sicut est primum Vnum, primum Verum, de pii inum Bonu n, ita cst primum puli hiu. ii ; a primo ad ultimum conclusio. concluditur, Quod Irius e si secundum . utramq; l hcologia in , & quod utiam in hac parte peroptime apparent concor-dcs , videamuS an communicent in clusi dein quid ditate.
Vid Deus sit quidditatiue, secun
dum veram dii finitionem minime, cognosci potest,&ratio est, quoniam Deus non est in g cm PI. Tulca- . sint. mentali, iceta Gregorio Atim incli col-:ή ' , φο locutur in prsdicat anctito; Doctor Ange-ε- aetiisti licus, & Subtilis cocordant in hoc,quod omnia si ut in praedicamento, praeter ipsum Deum ; & hoc idem fatentur Ase- clar, utriusq; bcholae, quorum rationcs hic a fime uapcruacaneum putamuS, at
cum huiusnodi sic se habeant, igitur dinfiniti non potest vera di sinitione, & vn-
A i,..is. 2 gnoscitur a nobis, nisi nega tiue, hoc est via remotioni , dicendo I eum non esse lapidem, lignum , dic. sed quid eminentius, & prae itantius quid aut cm praecise
sit secundum talem eminentiam, &praestanii na, omnino ignotatur. Vnde de . ii ii minime di fruitur, quod autem.non co- i gi, catur Dciis nisi sic, & ob id, quod non ponitdicinui, consit matur auctori-D. Dyon. tare D. Dionysij Arcopagin', qui ait, ne-n--LI gation 3 de laco esse vς ras, allirmationes vero inc pactas, dic si veris sinu n, quoniam viator non potest habere aisruti . , a mationes exprimen tu S quidditatem rei, p sed tantum continui cs, e uniuersalas. t. sent. dist. Et licet Scotus vclit , quod possimusi: Us et cognoscere Deum etiam affirmatiue, hoc. est, quod valeat viator habere aliquenias i conceptum, in quo per se &quidditati- ,
ue concipiatur Deus, eae hoc quod cipiantur citis proprietates attributatus, tamcn cum hiaec perceptio sit improportionata nostrae capacitati cx naturae im- becillitate quia ipse est infinitus,noS autem finiti, liniti autem ad infin: tum nulla sit proportio, ob id no valemus il l umtallicr cognoscere, ut vae eundem diis-nire pollimus. Nec valet, quod sit primum cognitum Eodem dist.
a nobis, quoniam cst tale primitate persectionis, in quantum est primum in cntitate,&ob id in cognoscibilitate, univcrsali confusa, & non distincta, ita , taliter, quod possit reuera diriniri a primo ad extremVm. Potest quidem describi, prout describitur a Patribus nostris, ut visum est,tib. pii mo, ncc non a Platonicis, ut similiterraici lib. 2. Describitur ab Anselmo, quod sit il- ληlud , quo nihil maius excogitari potest: illud .L Bonum, a quo omnia, tanquama sonte rivuli emanare dicuntur. Sic itidem Plato, qui ait Deum esse de Rep. omnium Bonorum, prima causa, & s l um causa, cum ipse sit Bonus per cile
Describitur a D. Augus. quod si prin- August. decinium naturae, veritas doctrinae, Delici - .
tas vitae,quia est natura naturans, est lo- inlus veritas, & humanae Delicitatis obiectum , eo quia nillil vcrum, nihil syncorum inuenit intellectus in uniuerso prae
..In hoc pari modo cocordat cum Pla- In philabatone, qui primum Verum, Bonum, is Unum, vult cile omnium rerum plincis una,& finem, quinimo ultimum obie ctum, in quo acquiescit mens humanaia, ut suo loco vidς bimus. Describitur ab Athanasio, quod sit ULMaa. essentia sine causa ,&omnium cssentiai um supersubstantialis causa, nam sine causa est essentia Dei dubio procul, tu niam si haberet causam, iam no esset priamum x erum, & sic non esset Deus. Concordat cum eo Plato, Mercuri&