장음표시 사용
181쪽
dein rationc aeterna' aeqv.ilas i a poten tia,sive omni putenria , an icipias aliquoi nodo producentcs , .es quomodo Icleae
sint in i eo, di in prima mente imparti t. pata; dcinum qualiter.attributa in Deo existant, secundum qua tutam limplicissi.
rcinus,an productio illius primae subtiatiae sit possibilis limpliciter, Sede ficto; ela
secundum quam potetiam a nolitis Du-vxe mate. ctoribus, & praeserta in D. Thosna, bco,
e, in Molo bilis iudieetur, an delimc produxerint indisti iuste omnia ad extia. s. mundum de mondi totum a principio eiusdem, vel caetera in P e i putes, vel potentia productionis situ: iiux, & non alterias ad cxtra, &c.
H xc inquam, ordine rest luto in quia renda, & absoluenda sunt, ad hoc ut ap- praea comparando, quomodo, di distent a veritate dostrae Theologiae, & cudem, adhaerere aliqualiter dicantur. Ad primam inquisitioncm pro Loroa stro dicendum est, quod possunt videri iste hypoliatus consubstantiales, miri s
His verbis Poctice prolatis, nil aliud
inseri, iudicio meo, quam tertiam illamapci sola am, qus dicitur mens Upise X,non
discessiste ab eo . i. a Patre,& Filio, sed in
paterno protundomasisse, hoc est in ca-de essentia cum ipsis a qua,non licet hu-i malagmenti ingreda, eo id illantio quo dudiuino, res csset incitabilis, qJ nil aliud est, hoc manere in paterno prosun- re serix J- do, ut iam dictuna est, quam Spiritu san-
Filiit dicitur patris urens genitri,apud. io si D. nostros, iurita illiud bymboli metum non Ira quem ctiam vocat hora intuliciactu ala, iuxta illud, lumen de lamine. Ex his nimirum apparet, quod secundum illi in sapientem consubstantiales, tres ille liypol talas, salua super Christia. na vctatare, videri possint Mercurius potes & ipse videri csi eiusde in sentemio, dum ait,in Pimandro, quod m=s Acris . i. verbum , t ilius Dei,
quaesivita, lux expens, verbo nurit a- Persenae in
liam mentem P cem Hae nata drysant se ip- :' sae. Vnde ex his verbis ultimis videtur eon. velle dicere vel bu in hoc non distare ab se di.ta' alijs,sed esse eiu idem citentis,& substan- Meicut tiae, quoniam subinfert, mentem hanc opificem esse unitam verbo Dei, & r
tionem reddit, quoniam sunt .m.σλ .i, consubstantialea quam voccm,nOS apud
nolirus , ct Patres, & bcholasticos D ctores, sepissime legimus, de his tribus, nam ipsi hac voce in codicibus Graecis,
freq uentiisnae , tun t ur. Alibi hanc tertiam personam vocat
Dcum ignem, & spiritum, quae cum alijs duobus fabreficit septe alios quosdam,
cum iam iecitat mentionem, primo do Patre, sccundo de verbo, liue demente , cu quibus substantialiter unitus, ad c
Orpheus de hac substantialitate, nil orph; aliud profert in sermonc sacro, discipulum alloquus,nis quod Dcus in verbum dem sisen. Diuinum eius filium iespiciens, ei adhaeret, hoc est per naturam, talentiam substantiam, & non solum per voluntatem,quae cst una in tribus sorsan diceret, qui vellent Orpheum hanc proferre consubstantialitatem, secus a utcm,qui Oppostam tenerent sententiam. Plato vero, Iicet faciat mentionem de Platonim tribus ot iam' millies ostensum est . s. de primo ino, vero, bono, & uno,& dc Fi- tia narem lio, quem vccat modo mundum intelli in i v qu gibilem,& Idealain,modo mentcm, Verbum, Sapientiam, Regem,& Duccm,tamcn non reperitur locus, in quo faciat
Deo primo ipsum con su bitantialcm,cum tertia Tria dis hypostasi. i. anima uni uc si, secivulum ipsum.
182쪽
Extat quida locus in Theologia Ae-syptia,qui si non ab eo scriptis mandata
tenetur, eiusdem nillilominus voce prolata existimatur, quod Tres vult indita. ciabili actu omnia procreasse, & praeser tim secundam,& tertiam hypostatim, v n. de haec in eadem patent verba.
uare dicam au intellectum,a Deaprimo es egentium , atq; rebus olys procreandis esser epositum' procrearert autem Deus opifex Integectum per Qedium verbum, quomam lusertitam, se intefectum medium at tania, inferre sit, quod cum multa conficiendi h
Ex quibus sane verbis quidam audent incere illum banc Iubstantialitatem taci te saltem approbasse,cum simul indisii n-etam habeant producedi facultatem, sed alior uin iudicia allucio antur, quoniam tametsi secundum hanc sentetiam cSpri-clud.a tui. matur productio, tertis personae . s. intel-
Iectus ab utroquio nob id innuitur,quod sit producta, quemadmodu Spiritus ian ctus noster . s. per spirationem Miuauia, sed per nouam creationem, quam nostri iure optimo oderunt pones em diuinis, ct quod di tactata operatione ad extra, omnia procreaverin i,& ob hoc, quod c sabitati ales ,& coiquales sint in una natura ,-essentia.
LM, Sιantibu igitur allegatis, fateri cogi-uinioecura murin diuinis non es leponendam consubstantialitatem ad a ures Platonis, hoc est i utra ipsam Trinitatem sanctissimam,&ob id in hac patae a nostris ipsum diu scordare tenemus, qui unam un.i sub stantiam ponunt, & tres hypostases. Nec potest etiam concedi in eius doctrina,quod pollit filius generari a Patre
extra i rinitatis, limina verξ,& realiteri vel simpliciter, prout de rato,& procon fesso habent Plato, de cius Principales ac secta ,nempe Plotinus, Iam cus,& alij, qui unam creaturam insta Deum unum ponunt ab eo genitam perfectillimam,&vndequaq; completam habuicin omnemcntitatiuam plenitudinem , qua maior
inimcdiate sub Deo nequit, ro modo in.
telligi, sed nec cogitari ab intellectuli
mano, hoc nimirum fundamento moti,
quod in quocunq ; genere inuenitur aliquod imperfectu, in codem genere prse-xistere debet aliquod absolute perfectu, Propterea cum in genere intelligibilium
inueniantur animae nostrae, adeo imperiectae ut a sensibus habeant, & cruant intellisendi, S cognosccndi principium, quoniam pro statu isto, omnis straco ι- tis holet ortum Uensi bus sa sertore Philo sopho lib. de anima a. inueniatur etiam quidam intellectus participatus. i. contractus ad aliqua speciem intelligibiletu, qui non sit absq;aliqua imperfectione, 'thic noster I idcirco delatat inueniri inici lectus quidam undecunq; perfectus, iste est haec crea tura persectissima bed haec ratio, pace Platonis, & suo Fiti. erum, nullius pondcris csse existimatur, men trini nulliusq;. momenti, quoniam non suffcienter probat, ut ait Mazonius in praeludijs, sed solum inseri, quod ubicunque datur aliqua natura distinguibilis p plu-
rex modos, aut disterentias essentiales, necesse est, si inueniatur seclidum imperfectiorem modum, aut differentiam, que priuationem natura induat, quod etiam inueniatur secundum persectiorem modum, & differentiam, quae ad impers etiorem relata, sit tanqua in habitus ad
priuationem comparatus, unde non p
terat Plato concludere simpliciter, de de facio dari intellectum, & cns quoddam, in quo omnes entis, de latellectus modi, aut dictrentiae essentialis, cum plenit
dine cotinerentur,' sic deceptus est cim ca hanc creaturam ad extra genitam,&c. D. Tliomas tandem hanc materiam pertractaudo, di stin Fui t gradus rerum a D.Tbo pii.
specialibus modis habendi eosdem;vult, quod ratione gradus rerum, post dari creatura persectissma, in genere factibi, o is, mlium,quo ad substantiam facii,sed ratim p. q soar a. ne modi faciendi Loc tenet impossibilo, adeo quod de potentia logica solummodo concedit, secus autem minimc.
bcd bcotus subtilium Princeps & cum
183쪽
Comparationis . Liber IV. I 23
3. sedi eo Aureolus,& Durandus, oppositamia conformis , sed quia discors manifeste ἀμμ' habent sententiam, & unanimi consensu apparet alibi ; idcirco tenemus illos allu- volunt, quod Imus creaturam quandain cinari, qui in hoc conantur defendcr cilicere potuisset, & ratione gradus, eiusdem opinionuri apparct discors, dum ratione modi faciendi, adeo perfectam, ait, lumen genitum a primo, csic eo mi- ut nulla perfectior posset inueniri,ac fieri nus , quod est poenitus absurdum, cum, a Deo; logum esset rationes afferre lil diuinae Hypostases, sint in nolira Theorum excellentissimorum virorum, quibus logia coaequales, hinc igitur conijcitur unusquisq;quaerit suam corroborare opi- Plotinum sibimet aduersari , cum mino-nionem, & quia non sumus in comparatione Thomisticae, & Scoticae doctrinae, sed potius Christianae, & Platonica ; idcirco luec mista facimus tanquam parum negotio nostro pertinentia. Concluso. I storum igitur sentetijs sic,sed habentibus, concludere possumus Platonem in
hac parte a nostris in quibusdam dissentire, in quibusdam alijs concordare non dissentit, primo ab opinione D. Thomae in hoc, quia & pcones gradus, I pue aes modum faciendi putat hanc posse dari
creaturam simpliciter,& absolute,& nul Ia sit repugnantia ex parte Den,& expa fi sint. dist. te eiusdem,quoniam sanctus Doctor,aliqualiter admittit huius plactissimq creaturae productionem, dissentit a Scoto, de ab alijs., ut supra, quoniam ipsi de facto illius creationem non admittunt, sed de possibili dumtaxat, ipse vero Plato,& de ficto, & de possibili consentire videtur. T: St. Ene- Ex sententia Plotini eruitur,quod iste tres hypostases sint consubstat tales, tulit
quia prima, secundam generat generatione aeterna, non autem facit, quoniam qui lacli, per motum facit, dicunt multisautores istius sentetiae Plotim, at in hae . . generatione nullus est motus, & nullia mora, quare, &c. tum quia liaec genera tio secundum eius mentem, cum sit a
natio est absq; vlla alter,tione ad instar solis, qui emittit ex se radios, nil ipse aliterariis, atradi j sunt de substantia solis, quare, &c. sic etiam dici potest de lumi ne eiusdem, quod formaliter identitam tur ipsi soli, saltem se totis subiective, &tia emanat ab ipso, ut lumen de lumine. IIb i in 'bilia c e siet firma, &constans sente
tia Plotini,videretur veritati nostret qualiritas fit ij, quo ad Patrem dicat inaequalitatem, & inconsubstantialitate, ncc concluderet dicere, quod Saluator apud Io. dicat, Pater maior me es, quoniam hoc est Ioan. cio. inquatum est homo, sed non inquantum Deus, quia ut patet in Symbolo Athana si j, es aequalis Pure ecunia diiunitatem,
minor vero secundum humanitatem.
Sed quomodo potest este concors,vn- Dubitari quam Plotinus cx praedictis nostrae veritati, si librum totum, ubi haec ex pro sessotractat, inscripsit de tribus principalibus substantijs; nam si sunt tres lubita thu, igitur tres essentiae, igitur non sunt eoalubstantialch&per consequens labiatur Plotinus. t
Rei ponderent forsan Tutores Ploti ni, quod inscripsit de tribus hypostasibus,&non substatijs, quoniam subita tia melius I A sonat, quam hypostasis,
hypoliasis vero melius persona,qua su statia, at quonia sunt tres personae, ideo
tres hypostases, sed no tres essentiae,& se posset saluari Plotini positio, dicendo, Pliber inscribitur de tribus personis, & noessentis,uel substanti js,sicuti nostri sacri
DD.vnanimi assirmant cosensu,&se ab ijs minimὰ discrepare videtur in hac re. Sed futilis, & vana est reuera spon- Peptob. 1 sio, quae stante minoritaste, ut supra, non potest recth saluari, quia rati crin inoratatis in sua positi inie , non consistit in humanitate,sicuti in nostra ed in diuinita,
te illius eminentissimae naturata .lCaeteri Platonici post Plotinum, sere
eiusdem videntur esse sententiae, utpotri . qui ab eiusdem schola emanarunt, Vci . melius ab Amonio bacco eius cxcelle tissimo Piaeceptore. . tri
184쪽
i r a Christ. Theol. cum Plat.
Prima Ciea Prosequamurcstera ,dubitatur an sintria increatae, cum apud Plotinum,&sequam ιδ. ccs, primum ens, prima mens, primus intellectus appelletur Dei,creatura suimini. Respondetur,quod licet creatura nuncupetur, quae sonat produ tum ex nihilo,
nihilominus dicitur huius productio ae terna, I cx hoc iure dicuntur aeternae, quia ab sterno opifice summo Deo sunt Productae, nam productio est quid commune , qt solet usurpari modo pro creatione, modo pro generatione, tum aete na, tum i mporaria. Aetern . vi Vnde, hoc admisso tanquam vero, in
istitidi. hac via admitti debet per consequens, quod sit increata,le eadem ratione aeter
na a parte ante, & a parte post, & quod in hac re minime discrepet a noli i a veritate, quae vult, quod Filius in diuinis sit increatus, Acaeremus, sicuti est Pater, &Spiritus sanctus, licet postea valde ditiscrant , quoniam pellanae in nostra Trianitate sunt tales ut unum, in essentia δε stantia, de Deitate, in Platonica vero, ut tres; nam in nostra sunt, & tres increati, & tres aeterni, ratione personarum, sed unus ratione essentiae , increatus, & immensus, ut patet in Symbolo, vel rati ne Deitatis unius, Ze substan tiae. An sint om - . Quaeramus modo an sint omnipoten- ρο ς' ' tes eu quales in potetia, hypostiles hae in utraq; via in nostra non cit cur dubite
tur, quoniam tres omnes dicuntur omni poteto, iuxta illud eiusdem Symboli;
Omnipotens Pater, omnipotens Fibus, omnipotens Spintussianctus, Cr tamen non tres om-
m tete sed us omni res, de in hac non . . dicuntur tales, ut tres distinctae, sed ut unum unitate essentiae, quoniam in cindem dicuntur, 1 tamen tres omni remex, sed unus omnipotens, hoc cst,ut in una Delia talis essentia concurrunt. lis, pasta In Platonica c contrario: non . n. di--ἡt .r cuntur Omnipotentes, neq; quatenus in m pio. una conueniant essentia, quia dicuntur, ou in rim secudum hanc diuersificari,neq;inquantuni di sti licte, quoniam solum, prima .s. Pater dicitur a Platone omnipotens ista
Timeo, caeterae autem nequaquam. Dicitur primus omnipotcns, quia produc re potuit,primo mundum intelligibilem, de Idealein, materia primam, ex qua p stea a mete opifice respici cie ipsum puticherrim is, potuit hic noster in udus materialis produci,ut suo loco late videbimus. Dicitur secundum eiusdem Platonis mentem, quinimo secundum Procli intel pretationem in eodem Timeo solus Pater omnipotens simpliciter,iste autem non sic, sed fere omnipotens, hoc est respectu rerum corporearum a se produ.ctarunt, unde stantibus praedictis nequaquam cum nostris conuenire dicuntur. Si quis postea perquireret, cur solus, pulchra Ἀ- Deus primus, Optimus, Maximus, est Omnipotens, filius autem minime, is cum eo mens opifex P Responderi ponset, quod solus primus est vigoris, & vim tutis infinitae,quia cxtra se haud comm escat hanc infinitatem, quae ex sui nat ta est incommunicabilis; restat,quod solum prima, de non secunda, neqi tertia- . persona in diuinis sit omnipotens ,&siccum non sint aequales in potentia, secundum hanc viam minime cum nostrISCOnueni ut,qui unam hypostasim alia pote
. Ad confirmandam 'hanc Platonicampositionem facit illud Procli in elasmen iis Theologicis saltis vulgatum Axioma
Mura produm, at quia in hac Trinitate Plato, ica primus producit, secudum ea- de pro linctione,de qua supra,quare,&c. Inquir imus an producant aliquom Per ' do I e ipsas ξ in nostia via satis liquet una producere alia,scilicet Patrem per actum in vis coia intellectus producere Filiu suum, & a bo per aetum voluntatis Spiritum sanctum, quae dicuntur productiones ad intra .s. generatio prima, spiratio secunda, q uae ut est utriusq; dicitur activa, ut a tem est producti dicitur passiva. In via vero Platonica, non sic res se babet, quoniam primus omnium est in
185쪽
ab alio productus, quia a nullo habet es- vari; rerum eiscetus resultant, qui in ipso sendi principium, quoniam semper fuit, non habent distincta flanda meta suarum semper est, & semper erit, quamobrem similitudinum, sed per cundum calorem nulla vi productiua, neq; intra se, neque omni b. rebus respondet a se diuersimode extra se, potest censeri productus. causatis , non minus, ac si singuloru pr Filius vero primum ens, prima mens, prium fundamentum haberet ,& sic uni primus mundus intelligibilis, & idealis G idea rerum in Deo primo ponitur adicitur productus a primo,qua unum a se Platonicis, & in hac parte nequaquam vero, qua ens, & mens, quare in hac so dicuntur pugnare cum nostris.cunda productione praesertim discordat In prima vero mente imparticipat , a nostris. quae est secunda in diuinis persona , non Anima uniuersalis, tertia istius Triaia unica, sed multitudo idearum reponitur, dis Platonis substantia, est producta a quia rerum representatara distinctio ex primo, qua unum, a secunda, qua mens, ipsa pendet representante,qus in se mula se vero, qua per se mobilis, & in hoc,ut tarum reru continet formas,& idca S,qui apparet cuilibet contemplans,discordat iure in ea habere esse formale dicitur, si- a veritate nostrae Theologiae. cui in ideatis participatum. cxemplo iti-Istarum productionum modos, de ra- dem manifestari potest in speculo,in quotiones, nunquam legimus in codicib. an- quidem quaelibet species nobis obiecta liquorum Patrum, neq; apud Scholastia representat, aliquid distinctu ab alia spe S, quare iudicamus,quantum ad hoc,& cie in eodem speculo obiecta, & sic iuro iure, maximam esse distonantiam inter dicitur multitudo ideatu reperiri in pri-
illos, de nostros, concordat in uno dum ma mete producta in via Platonicorum, taXat. s. in prima persona, quae ab omni, quos quidem minime dissentire a doctri- utriusq; theologiae coryphaeis tenetur, navera nostrorum. Tenemus, quod au- dc non iniuria improducta, & inde des ctoritate D. Dionysi; confirmari potest, D. Dio .s. Pater, qui a nullo es actas, nec creatus, qui mentem primam, quam Angelicam nee genitus, ut sonat in Symbolo. appellat, speculum etiam cosueuit nomi- Iam in progrcssu vidimus, quomodo nare . cap. de diu. nominibus,& Plotia se habeant ad extra in utraq; via, secun- nusci eo eadem rone eam specu tum v dum intentionem&nostrorum,&Pla- rium appellat, de dubiis animae lib. I. tonicorum,iam videndum est,quomodo Nec minus dissentiui in attributorum
Ideae reperiantur in prima huius Triadis quandam simplicissim m unitatem exi- diuinae personae, & an discordent adinia stentem in Deo, prout colligitur etia ex uicem nostri Theologi, & Platonici. doctrina D. Tho. nam in Deo ratio t. Sic igitur facile,&relolute hoc elucta malis sapientiae, aut iustitiae, aut alterius V scere potest Deus, qui est prima Verum, attributi, non est sapientiae, aut iustitiae, Bonum, & Vnum, non habet ex parto aut alterius attributi propria,sed est pr sua ei sectus suos distinctos, sed ex parte pria superioris rei . i. Deitatis, ita quod ipsorum etactuum , cte representatorum. res, quae est sapientia, & res, quae est iu-Quoniam ut est actus perfectissimus, stitia in rebus productis,in Deo traseunt omnia unitissimξ praehabens, unicam re- in rem superioris ordinis .i. in Deitatem rum formam, de ideam possidet: hinc dia ipsam,ob quam formalis ratio sapientis,cuntur ideae in eo habere esse unicum, & & iustitiae coincidunt. in unam rationcm causale, & hoc exeplo de Sole conspicuh formalem superioris ordinis. in ration εmanifestari potest, qui unicu vivificum, propriam Deitatis, quae quamuis si tr de prolificum calorem habet virtualiter tio serinalis, una numero eminenter ta- in eo existinaem,nihilominus eo mediate men vinaq; rationem , necnon Ac alias
186쪽
Qud Atia. sumati de Deo dicat.
in comparationem ponamus, ut veritas nostrae sacrae doctrinae magis elucescat. reliquorum attributorum continet.
Ex his nimirum liquido apparet, quomodo alia est ratio sapientis ibi uine,alia vero sapientis create,siue productae, quapropter nomen non est illis commune, secuduin unam ratione, dumtaxat, quod
exemplo facile declarari pote st, ut si quis inquireret, quis e st homo, quaten us sapiens Respondebitur,quod est ordinativus, vel aliquid huiusmodi si vero quῖ- iratur,quid est Deus,quatenus sapies es propius Philosophando accedat. spondendum est, quod aliquid ominem Theologia nostrae, atq; totius meteris Iapientiae. praesertim cum Platone, ω Aristotile de Deo breuis, ου res luta comparatio,ex qua perspicue cora scitur. Equis ex his duobus Philosopbiae Gompheis, Christianae veritatiter praebens in se esse ordinatiuum, unde ex ijs conijcitur, quod ratio sapientiae in homine, est solum ipsa, in Deo vero ipsa,& alias,sive se,& alias eminenter continens, & in hoc etiam communicant nostrates, & Platonici. Restat iii salior) clarii, ac perspicuum, ouomodo dogmata utriusq;Theologiae, de Deo, & in quibus conueniant,& tria quibus dissentiant. Antequam add ucamus cautiones,quibus uti debet Christians Theologis st diosi, ne in pernitiosos incidant errores, legendo scripta Ethnicorum circa hanc materiam, in comparationem ponamus,&cum illis breuiter ,& resolute ipsum. Aristotelem , qui de Deo, & ipse multa scripsit, & haec periculosa etiam, ne di cant in .errores colaena verae Theologiae sequaces, videamus, inquam, Arist. sententiam circa Deum ipsum, quoniam via debimus per consequens, quis propius, Plato, an ipse,accedat lumine naturae,adfirmam veritatem nostrae doctrina', dcxx his videbimus, quomodo utriusq; dogmata sint caute a Christicolis legeda,quoniam non est dubium, quin ipse dixerit de Deo multa varijs in locis,& prssertim in Physicis, Metaphysicis, Ethicis,&ali-bi,quod . s. Deus*primum en prima cosa, entia simpiterna, formasim cssma, --uriae expers, potentiae, magnitudinis, malis, partis,aemisoni pupistis, o alterariniger
se intelligibilis, primum mouens, vita optimae,
se rurendi fima, ut lib. 3. etiam diximus, di finitionem eius afferendo, haec igitur
hoc fatetur, quoniam ipse Moysi de se dixit, EGO SvM, QUI SUM. Exod. r. Dicit Plato, Deus est, & hoc probat,Vt is locis . a supra patet lib. 3. ut videri potest .d Ieg. in Parmenide, & alibi, quod etiam Dis sunt veteres illi Zoroaster, Hermes, Orpharus, & tota vetusta sapientia Phulosophorum,& Poetarum. Dicit Arist. Deus est, Se hoc probat 8. Phys. quasi coactus, & aa. Metaph. alibi, & in hac unitate non discordata nostris, & a Prarceptore, nisi in modo e Lsendi, ut videbimus discurrendo. Dicit Christicola. Deus es et u de hoc
probat auctoritate sacrae Script. diceatis; Audi Fael, Deus tuώ; unus es. Dicit Plato.Deus es unus I cum eo tota antiqua sapientum caterua, ut probatum est 3 . lib.auctoritate eiusdem in Pasemenide, in Sophista, & 6. de Rep. Dicit Arist. Deus stramquoniam est unus primus motOGq ui appellatur Deus, de quo egimus, ut supra. Hunc primum Motorem cocludit Philosophus 8. Physicorum,& a 2. Metaphysices,quem qu determinat pulcherrimo Homeri car
Dicit Christicola: Deus es omnipotens. quoniam omnia potest, & potuit creari mundum ex nihilo,ut patet in Symbolo.
Credo in Deum Patrem omni sentem Cre torem caeli, se terra.
Dicit Plato, cuniuersa antiqua sapio ristia, Hermes nepe,di ali, Deus es sypotem.
187쪽
Dicit A rist. Deus no somni reus,quia nihil aliud potest , nisi moueic primum coelum , qui in iam est primus motor ciuiadem. Haec positio i ui e reproba tura Platonicis, qui primum illum motorem a pellant animam illius Gibis, inum vero at ut supereminere,ut alibi vidimus, multis gradibus illud coelum Ait Chri stic'la: Deκs est pientissimus, quinimo sapientia ipsa, ut vidi muruAit Plato, & tota illa vetusta sapientum turba, Deus esse Penti Jrmur, se ses-met sapientia, quoniam omnia nouItix
in te ipso, & extra se ipsum. D. uti.γου Ait Arist no e vientiari uoniam
in eo falso ait, cadit ignorantia omnium particularium. Haec positio nititur ve bis ipsius Arist. in Metaph. ubi ait: Eoum epe imum Deum, aliqua ignorare, de ignorantiam hanc tribuit persectioni ipsius Dei, tanquam ignorantia possit esse aliqua pcrfectio. Super qua re Averroes magnos tolli t clamores, & cum secuti interpretes multi, qui dicunt cum eo, quod vi lasceret D. Intellectus, si pilos i& vngues, & canos, ac buiusmodi cognosco reti& hic est eorum sutilis quidem ratio, qur apud nastros,&apud Platonicos est
nullius momenti,cum clare Saluator rit stet d icat: Vesri capilli capitis omnes nam rati sunt. Se Plato: Omnium rerum etiam a minimarum curigerit Deus, in qua re con formes apparent nastriI Platonici cum Peripateticis vero maxime discordes.
Dicit Christicola r Dei s est simplicissimo, actus 'l x o vndquaque imis terialis . August. de omnes Scholasticia De Trin. Ait Plato in hoc, sicut in caeteris vel 1 siti disi. rem sapietiam sequens, Deus e vocifin ' Amus, i. de Rep.&alibi. Ait Arist Deus est animal Gis, quod nullo modo potest censeri simplicitat summa refertum lex hoc sequitur, quod cum sit reuera limplicissimus,sit etiam incorporeus,quod fateturCbristicola,du'simplicissimum eundem secit spiritum , unde Io. in Epistola , Deus mi es , de cum hac vera sententia concordat Plato,
qui ait: Deum supereminere Hac γρα- i proprictas, passim approbatur ab omitibus vctu si ii limis I heologis Zoroastro. l. Vc curio, & a caeteris pluribus in locis,& prssertim ab ipso Platone in Sophista,
in Parmenide, & in Timeo i Arist. velocum non explicite hoc declaret,& solummodo dicat, quod Dcus est alligatus primo orbi, & in summo ipsius sedet, videtur velle ipsum esse animam illius Orbis, quod cst manifeste salsum, quia Deus noest anima, scd supcreminet omnem antimam , & Omnem mentem i potest tamen tenteri sine materia per se, ut dicunt sui sequaces, & per consequens incorporeus esse, quod quide a veritate no discrepat. Deus est aeternus,ait Christicola, ocest ratio, quoniam aeternitas in Deo, est modus quidam intrinsecus, qui intrinsece essentiam diuinam modificat, bcoto te ite, in quolib.de alibi,de omnus id affrivet. & Scholastici. Deus est etiam aereinus invia Platonica, pluribus in locis,& cum hac conco dat tota vetusta sapientia,& omnes Phialosophantes cuiuscunq; sectr,minimE discrepante. Deus et taeternus,ait Arist. quoniam a Maris praesidet mundo. in supremo loco, qui Τ'
mundus est, cum eo aeternus, quin imo
ius opciatio est immo italitas, itide Deo motum inesse sempiternum necesse est, alibi Deus semper mancta Deus est bonus,ait Christicola,& peressentiam dicitur esse talis, quoniam inferiora ad ipsum dicuntur bona per participationem, unde Psalaenus es tu, sem
Ait Plato, Deus est Bonus, quin imo& ipsum bonum, & bonum est ipsemet
Deus in Timeo,ubi ait Zanus erat,si quod bonum es, La aliqua de re invidia tangitur. Deus delideratur ut Bonum,ait Arist. H. Metaph.& ex hoc quidam conijcere audent, quio imo, & a mimare, quod Arist. velit Deum inime esse percssentiam Bonum,& no a reuera bouum, sed apparens, nam ipsemet in Eth. duplex iacit Bonum scilicet
188쪽
verum,& apparens, &utrunq; ab hominibus desideratur, aliquando verum, alimquando apparcni, si primum intelligit Philosophus optime dieit , & cuncordat. nobiscum, & cum Praeceptore, si secun-MeGdiuit dum, male; quinimo impie,&discordat, sed reuera conjici potuit illum intelligereptimum,& no secundum,&sic decipi u
Deus est ubiq; ait Christicola, quoad loci occupationem, quia ubiq; reuera est per ςssentiam,potentia,&pret entiam. Deus est ubiq; , ait Plato cum tota vctusta sapiu ntia Ethnicorona, non ratione loci , sed lationei eiusds es lenti .e ,& vir' tutici iam Deus est Hinnia assertore litercuri Minnia in se habes,omnia,in quain, non inodo, quae sunt, sed etiam, quς non sunt, nam ait in Pimandro, & alibi: Deus O , quae sm maris Liliat, ct qa e notasunt inser halet, or posea, qua os la placuerat is tari
- , Arist.Jqus se Mentia videtur esse anceps, di dubia, propterea quod, Deus ut est incorpore gs, apud omnes Stictis, ita nulluoccupat locum, vel in supremo et in me . . . diri, vetii in limo quidam cxpositores, Ais le Yt. huerro es, & Alexandcr cum inultis, o stl traliunt hanc sententiam ad virtutrum,&ad potentiam, quae in supremo coelo ma-Σ de Vi t,co quod velocissime omnium inoucatur,& vigore stio trahit siccum coerilarum reliquos inferiores orbes ,unde si
id concedatur, non videtur posse dogma illud famosum, quod multi expositoi uinas erunt consillam. L Deum esse infiniti vigoris;propterea quod, si vigor cim ter Liminatur in attractione orbium , vs , ad Lunam, ibi eius vigor finitur, si finitur infinitus no est, igitul hoc dogma est inconstans, Sc propterea a nosti O, S a Pla- . tonico valde discordania
Deus cst trinus, tandem dicit Christi cola, sicuti est unus; sed unus in ei sentia, . trinus in I rsonis, quod probat, et . lib. auctoritate non soluin Euangelica, sedi xis ni b s sobdit in is, cxccllclui: silmorum Ilizologorum D. Thomae, D. Bod uentur de Moti, subtilium Principis, sed hiςm o jntedimus dili usu eandcra confirmare alus rationibui si suis auctoritatibus,
aeuomodo, mele iἴus rationibus pro betur Deus esse trinus achria
de piesertim Scotus, Jc Scoti sis in anima est, ct postea signis,& au toritatib. utritisq; testamenti candem aperire. Omnes litur, nullo diuent ille, in diuinis po aut cuc sitiain simplicem, impi rificabit cin, induit sibilan, infinitS,aetcr pam,immens amμ optima,quae quid ci est tota in tribus, & tota in singulis sta'. p Iitis,& quoniam una est in tribus, idcirco tres sunt unum cssi tale, quod est
. Haec essentia, d icitur & iure, quid a
Llutum,& non respectivum, ut est cLL a,aslcitore D. Augustino, quem se- : De Tilata quutur omnes Scholastici, Scotus prDcipue, qui sic ea in di; sitire videtur.
mensim, is absistum .i. in hesiuel citer, sera sit'' & hoc quidem a Scoto appella- r, se tur obiectum Theologicum, quo essen ' 'tialiter tres personae beatificantur, qu niam huiusmodi sunt b catae, non ratione proprietatum personalium, sed ratione essentiae ipsius, nam Pater, Vt Pater, . . l& Filius, ut Iditus, non dicuntur Beati, nisi ratione illius diuinae cilentiae. . Haec essentia eadem est, ac natura diuina, & substantia , ea de dico.realiter,&cilentialiter, licci secundum appellati nem, ac ratione dumtaxat dicantur diti serre . Essent' a dicitur, ut communica bilis, substantia, ut iam communicata-, x
189쪽
Comparationis. Liber IV. I a s
natura vero potcst dici utroq; modo, vcl perfectus , quia totum, Jc. persectum su- dicitur eilentia in P bsoluto, substantia in respectivo, natura utroq; modo, ves in lius ellcntia in abi tracto, substantia in
concreto,natura dcinum, utroque modo.
In hae sunt duae productioncs , altera per modum intellectus, altera vero per modum voluntatis ut iam diximus' prima est aeterna Filis generatio,secunda est Spiritus sancti sempiterna spiratio in hac sunt quatuor relationes, prima Pa. tris ad Filio, & dicitur paternitas; secunda Filii ad Patrem, Ic est Filiatio; tertia Patris. Se Filij ad Spiritu in sanctum, deest communionis spi ratio ; quarta Spiritus sancti ad Patrem, &ad Filium, Mest
processio: in eadem quinque numerantur notioncs .f. Paternitas, filiatio, processio, innascibilitas, &communis spira tio; huic pari modo multa attributa conueniuntias. bonitas, infinitas, sapientia ,
Haec est tota diuina essentia, substantia,& natura, qus in tribus clauditur sudipolitis, quae sunt diuinae personae Pater Filius, Spiritus sanctus,quas quid ,qu modo probcnt 4heologi omnes esse in .ca, de prsicrtim Doctores Angelicus, be- raphicus, & subtilis, vidimus re lute suctactum est a. lib. illius voluminis.
comprobatis Trinit diuinae quiadem mmtitur fundamentis Philoso
ritatibus miris ue tegumenti. SEd ad hoc,ut haec melius diuina verutas elucescat . s. quomodo Deus estiti nil & unus sine ulla repugnantia, iani admissis, de omissis ijs,quas addiaxim' ad. aures illorum summorusia Theologorum, rationes alias afferamus, quς quidem smlidis innituntur Philosophorum funda
Deus est trinus, &vnus Atetur Chrusticola, de optimo iure, quod sic probatur, numerus ternarius, secudum Pythagoram cui consentit Aristo eit numerus
pra treS ponimus, scd quaelitur, quid cst 'hoc totum Θ Angelus, homo, cstum P non est talc, neq; aliqua alia creatura, sed s lus Deus dicitur talis,igitur ipsi conuenit
primo ut totum haec pcrficti O,pI lma n mera lis .f. quod sit trinus. - Q md Deus sit totum,persectum,conia De Triari firmatur aucto iitate Rugultini,dicentis, a tquod Deus est, a quo tot-,ιν qua torrem, rquem totum, σα dc sic dicitur Deus est simpliciter talis, quia licet creatura habeat aliquid per tectionis, no tamen simpliciter dicitur periccta, quemadmodi in Deus, qui est hoc totum, I tria totaluas inestentia, trinitas in pcrsonrs, quat &c. non quidem totum per compositionem, sed per simplicitatcm citcnti .a. i . Praeterea in omni cntc, tria rcpcriun- Aiἔλtur .f. essen tiae, virtus, & opera tio , a t ea, quae repetituitur in entibus inferioribus,pzrfectiori, de exccllentiori inndo. reperiuntur in primo, quare assciendum est
in Deo haec tria rc petiti excclientissime, quod sic persuaderi potest; Patri attrivibuitur cflantia, unde de eo dicitur in lacra scri plura, F sem, quisum Filio attri
buitur virtus, unde canit deco Ecclesia sancta, Tumnus, tu dendor Patrem, Spiri- Μ1m. tui sancto attribuitui operatio, unde de x v vco pariter d icitur, Dextra tu diguus, unde
liacratione concludi potest Deus,trinus in personis, sicut cst unus in citcntia. n. Adiungitur,quod omnis creatura ha bet dependentiam a Deo,quin imo a saniactis sina Trinita ic,qup est unum,& idem; a Patre peressentiam, a Filio pcr viii tem, i Spiritu sancto pur opcrationem, habet dependentiam, inquam, in triplici genere causae .s. cfficientis, formalis, de
si italis, prima conuenit Patri ratione potentiae creationis,& eficientis, qui essentiani dat , in primo sgno Tilis, per aeter- Iram generationcm; secunda conuenit llio, cui alti ibuitur sapientia, cui formata,
cui imago, cui denauarit buitur Dei vir- , tus in tota scriptura; tertia atttibuatur Spiritui sancto, cui attribuitur bonitas, naia.
190쪽
ipsa, di fines idem sunt,ex sententia Phulosophi, & quia omnis operatio ordinatur ad lanem, idcirco optime dicitur omnienti ii ia accidere, ut supi a , modo cininentiori, primo, qui est Ucus unus in essent ia, & trinus in personis. Praetcrea probatur haec personarum Trinitas in unica essetia,alio fundamen
to, quod quidem ex Philosophia Aristia
totelica eruitur , quio md aiunt Philosophi,& praeserti in Arist. perfecti s repe ritur m si undis causis, O effectu, nobiliora mois repensar In prima causa, & haec est ratio, quoniam omnes secundae causgreguntur in virtute primae causae, & Omnis effectus plus dependet a prima causa, quam a secuda,immo dicit Pliilosophus, quod perfectiones omnium entium sunt nobiliori modo in prima causa, tanquam
in primo principio, quam sint is seipsila,
dae ratio cii, quoniam sunt4n prima, tan- quain in tonte.
Ad propolitum maxima nobilitas., in his inferioribus cst in homine,quia est ii-
perlaetio in homine est anima, quoniam est forma, ct finis corporis , solus . ,tia
tur raticinc, de intellcctu, Sc.per eius Op rationem assunilatur Deo, at in se ipsc , tanquam secunda causa habet essentiam propriam, & unum, qua est forma coraporis , de potentias tres, agitur dc primo omnium causarum causa habet essecti ami& personas; habet, inquam, essentiam anima, quae est actus primus,& habeti
tentia, . i. memoriam , intellectum, de
voluntatem, prima harum est a se,secunda a prima,tertia ab utra si &Iunt idem ain essentia, & s uni coae uar, quoniam una non datur sine alia, nec fuit sine alia, sciin. Deo est essensa vidixin us una, ut distinita ut supra,& Sut periora, qua Ium primae . s. Pacii attribuitur mcinoria, Fi 3i intellectus, 1 piritui sancto voluntas, ut optime concludanti Theologi omnes,& praesertim D. Augustinus, de caeteri iomnes licholastici; ce igitur Deus se i
Persuadetur etiam Deum esse trinum in personis, sicut est unus in essentia, hoc alio fundamento Deus de consensu omnium Philosophantium, Platonis prae sertim, necnon Arist. ipsius est summum
Bonum, alioquin non esset Deus. Summum Bonum, sui natura est communicativum, de distustuum ex sentctia D. Dionysij, de potest considerari haec comm nicatio, haec diffusio ad intra, I ad extra; ad intra,cum infinitae essentiς sit Deus seipsian primo communicat, de distundit,& quoniam ad hanc diffusionem tria r quiruntur .s disiundens,in quod diffunditur, & ipsum diffusum,idcirco dicimus haec tria esie sanctissimam Trinitatem diffundens,dicitur Pater,in quod diffunditur, dici tur Filius, dii susum ipsum est
Spiritus sanctus, hoc confirmatur auctoritate Magistri sententiarum , a flerentis sententia in famosam Mercurij Termini. mi, a nobis supra allatam, quod Monas Mon Acm Igmt , ct infe suam refectit amorem , & haec sententia, ut dixi, clicitur ex fonte eiusdem Mercuri), quam non a horruit etiam afferre Dionysius, in c&nfirmationem istius veritatis ; igitur hac ratione Deus,scuti est unus in ei senti , sic etiam est trinus in personis. Flaccommunicatio, de dissusio,etiam in diuinis considerantur ad cxtra, nam omnia a Dccipioducta dicuntur esse bona non per c sentiam,quonia solus Deus
ipse est talis, igitur per participa tionem, ut alibi diffuse diximus, sed hic conside
ratur ad thua, qua rei c. . Praeterea, Deus ad aures omni u Philosophantium, est ncccsario perfectus, quinimo sum ni perlaetus, aliter non es-sct perfectus, sed maxima persi cito in
co est producere sibi simile in specie, si
cut cst in omnibus animantibus , ct cael ris iebus etiam creatis, i mrtio est ita naturale eis, ut igni,&aquae proprium sit ascendere, &descendere, ac sibi similo
Ad propositum haec perscctio est reponenda maxima in Deo , unde ipsemet ait,