장음표시 사용
281쪽
Comparationis. Liber VIII. etia
tus hominis persectus , id est naturaei, quae est ipsius Dei,&Angelorum peren-stitutae, ait Ugo, de sacramentis, siue in- ne habitaculum. L 2 Inocentis, in quo breui permansit tempo- Ecce quomodo iam mundum in prin-re: nam durauit a principio suae forina- cipio, hoc est in verbo, creauit Deus te tionis usquequo permansit, postea ric- . cauit, k callido deceptus serpente, sibi malum suadente,in hoc quippe statu,p terat homo mori peccando, ut contigit, non mori autem obediendo ; sed, quasi mandati sui institutoris oblitus, credidit mulieri, quam deceperat Diabolus, cum ea colloquendo, & ad hanc culpae mittariam reduxerat, iste est status, qui dicitur ob id culpae, seu naturae deititutae, in qua cum peccatum hoc contraxistet, necessi talem habuit moriendi, iuxta dictum di-
In hoc permansit statu infelix homo mortalis, & Deo inimicus, dc nec emit teret filium suum, qui , ut medicus diuinus,& pius,vulnus mortis sanauit, ipsuruque quasi e reuocarcere liberauit a statuieulps, hoc medio ad meliorem blatus inuqui status dicitur gloriar, siue natura: h manae restitutae, & in hoc immortalis haesbitabit,si iustus erit, in saecula siculorum.
Ista est uniuersi creatio, dc praeterea hominis; hoc ordine,his morulis usus est
Deus: In cuncZa sciscedo propter hominem:
or hominem Myter siei ib. Augu lt.teste de ex hoc censetur, quod homo sit propter suum opificem factus, quoniam non modo creauit illum in primo statui stum, &insontem, sed quia nudii poll- commissum crimen, multis transactis sar. . Gllis, eundem recreauit, proprium desti-inando Filium ad assumendam carnem
passibilem, de ad poenam mortis subijcie-dam, ut a seruitute peccati eundem libe raret; nam cum sit rationalis creatura,ad
imaginem, & similitudinem suain facta, i est etiam ob id ad beatitudinem ordinata , igitur noluit, ut in aeternum sub tu mortis miserrimae permaneret, sed ei Hes hoc medio voluit ad Paradisum perriduci, ad terram illam .s super elestem;
ce quomodo omnia mundana in eo ad hominis utilitatem, & usum produxerit, ipsumq; postremo perfecerit . i. sexto die,
ut numerus compleretur perficius,ut ait D. Thomas, velut finis omnium IcIum, P. sent dist. ut ait D. Bona uentura. 3 1. 3 .
opifex H Abemus,mundum,& hominem re
vera habui isse cxordium per cre tionem , nccnon , quomodo a tribus personis divinis, ab uno tamen creatore: dicamus inodo, quare statuto tepore eundem creauit sanctissima, & indiuisa Trinitas, Pater omnipotens, Filius sapiens, d Spi; itus sanetus bonus. Iaui in expositione distinitionis nostigostensum est obiter, nitatem Dei tuisse
causam creationis mundi. Nunc eandem dcxpositionem coufirmando, nitimur addere multa, pro eadem consitinatione firmandar,& roboranda, quae magis alnostris me tib' curiosa Inquisitionis scrupuliani aluerat. Quare igitur mundureia creauit Dcus Θ Licet D. August. existi- D, mri simis curiosam esse quaestionc imul- rectis in locis, & homine pietatis Christiata irae, indignam, unde Manichaeorum fatuam curiositatem, lib. i. de Genesi conita ipsos: scripto, I etiam alibi, de ea n - quvia. I. dem abs lucro resolute videatur, cum ini aestionibus Veteris Testamenti , respondit interrogantibus, cur Deus fece Niniund a Quia inquir Dein eo eraasias, Po melius GP e Mast um, quam non me idcirco fecit, quod ame rin re ei, cxlii il
282쪽
luntra igitur Diuma est causa cili, & te rae, ideo maior est voluntas Dei, quam
Doctor hic sanctus nihilominus alibi
asseuerat,nempe lib. I. tra Manich S,
bonitate ipsus fuisse causam producti nis coeli,& terrae , di boccures e constamat ad aures Platonis, prout ipse scruptum reliquit lib. i i. ad Marcellinum, quod non audent caeteri Patres, di Phi-i losophi pij negare; quoniam, si ut dixi- mu supra bona seere omnia creata, ex teitimonio Moysis in historia mundi, a. bono opifice necessario creata cile fatendum ea: nam qui bonus es', prout e ὶ Deus per ellentiam, omni liuore,&ii uidia est immunis,sed quia fuit Deus hac bonitate compulsus, bona omnia egit vi quodammodo Hae bonitatis. Propagianes rerum omnium eatenus dicuntur bonae, quatenus a bono Patre bonitatis habuerunt munera, unde, hoc stante, bona fuere omnia a Deo producta , quin imo valde bona a bono opifice oἡtu duxere. Dub insi. Sed hic non leuiter dubitam continias git, quomodo s. omnia dicuntur bon; suisse a Deo creata , ct tamen tot mala iii mundo esse cxperiamur, quin imo ex Prodphetis habemus, inli causam laute cmiam r. nis mali, unde Iseias exclamat.' οἷ
νε--ἐ. Respondent quidamtumina pietati insigniti, quod in prima rerum creatione omnia, fuere bona, sed propter culpam, & piaculum primoriam parentum effecta, sunt mala, quae tamen mala simpliciter non merentur dici, sed secundum quid.
Et circa hoc,quod mala,quae sunt in mu-do, alia dicunt ut paenae, alia vero culpars paenae, sunt mala vel naturae, vel damni; natusa', ut quae nocua hominie ueniunt tum in se, ut coecitas,& omnis morbus,
tum circa se,ut omnia, quae sibi contraria accidunt; damni, est visionis diuinae ca-- mi e CIUIctia; culps vero,sunt peccata hominui hac non fuere inmundi primordio,qu niam nondum homo peccauerat, nec ob id mala paenae , quae orta sunt post pecca. tum, quae quidem ob hoc dicta su nima. la parnae, propter punitionem peccato. rum; haec dicuntur non mala simpliciter, quoniam propter iustitiam fuerula Deo ordinata, Iob id bona iustitiae dici hos. sunt, tamen mala dicuntur secundum quid, hoc est resperetu hominum, qui ea patiuntur cx decreto diuinae iusti tia. Hiefuerunt hac de causa a Deo creata ieci 4 dum sententiam Prophetarum,& sic a Q. perioribus dictus est Deus causa maior Ea qui tamen no fuit causa mali culpae, qu niam culpa habuit ortu ab arbitri; liber- .i tate, quae luit homini tradita,unde Deus non potest dici caula huius mali, neq; per se, ncq; per accidens ut perperam a . voluit Ugo hoc est ad manifestationenudiuinae tuititiae, quoniam velle malum culpae, siue per se, siue per accidens, est peccatum voluntatis inordinatae, quod nullo modo potest esse in Deo, sicut nec alia obliquitas voluntatis. Fuit qui de causa mi diximusypost petacatum mali paenae, ad punitionem malo Ium, neq; hoc malum vult Deus, sub ratione mali, sed sub ratione boni iustitiae, siue per accidens, secundum sententiam omnium Theologorum, D. Thomae L Dist. c. . D. Bona uenture, Richardi, & aliorum. - et Unde ex hoc concluditur, omnia fuisset bona a Deo creata ante peccatum, post vero mala paenae, quae tamen simpliciter haud mala dicuntur,& heca Deta habuerunt initium, ut bonum ii stitis, quoniam simpliciter malum non potest velle Deus ait Scotus cum sit extra Qrmale rati nem obiecti voluntatis diuinae, quae Lia obliquari non potest, &sic tollitur omnis dubitatio. Sed oritur itidem alia dubitatio,an D. οῦ, celeberrimus, de semctus Doctor Aug. si bi ipsi contradicat, dum explicite i alcitis
lib. primo Meditationum de diligendo Deo, mum mundum creasse propter m
283쪽
Comparationis. Liber VIII. etia
tellectualem, & rationalem creaturam .s propter Angelum, & hominem, quia supra dixit, ipsum eundem per creationem produxisse, propter suam essentialem bonitatem ρ statim responderi potest sanctum Doctorem dixisse, quod, sicut factus est homo, & Angelus propter inu, quod etiam mundus dicitur esse factus propter utraq;,nam prius supra dixerat, creaturam rationalem primam originem habuisse ex Dei bonitate,igit ut creati sutpropter Dei bonitatem,& quia bonus est Deus,& summus,& inquatum talis, ni sumus nos homines, adeo quod, non solum holeo est finis creationis mundi,sed ratione bonitatis ipsius Dei dicitur esse talis, unde concluditur, quod semperibonitate Dei pendet, non solii mundus, sed omnia, quae sunt in mundo, Sc praesertim rationalis creatura,tanquam finis
Sed ultra inquiramus, ad quid postea
rationalis creatura in mundo est creata
siue ad que finem ξ Respondetur ad mentem eiusde celeberrimi Doctoris, q uod, scut mundum creauit, & omnia, sua b nitate copulsus, ita fecit homine propter seipsum, hoc est ad laudes sibi exhibendas, de ad sibi seruiddum in puritate cordis , & demum ad hoc, ut eundem in via speculetur, de admiretur, in Patria veQ, ut eo per sempiterna tacula fruatur. Solet inquirere multi, an praeter creaturam rationalem, quae est causa finalis, detur aliae causi productionis istius mun
di Illico responderi potest, quod utiq;
dantur genera causarum quatuor a Philosophis usurpata, sed non fit explicitata metio, nisi cauta finalis, utpote illius, qest causarum omniu nobilimma, sed non excluditur, quod etia in eius producti ne aliae non adhiberentur; datur.n .causa materialis, quae est ipsa materia a Deoprii no creata, de praeparata: datur causa formalis, quae est forma illa orbicularis indita mundo:datur eficiens,quae est ipsemet Deus, & tota Trinitas, praeter
has postea datur exemplaris, qui est smperna notio,qup semper fuit in men te duuina: datur demum finalis, quae est ipsi homo ut dictum est qui etia apud Phialosophos dicitur finis omnium reru: d tur etiam impulsiva quςdam causa,& hic dici potest bonitas ipsus Dei. Bonitas, ut est una eκ Dei proprie talibus,mit impulso quedam voluntatis diuins, volu tas.vero fuit executio ipsius bonitatis, quae tetendit ad causam finalem, ut postremo attingendam, hoc est hominem creandum,&sic omnis tollitur dubitatio,&sic inquisitioni satisfacta esse putam'. Aduertendum est, quod mundi sta tibus his9 debent non solum quatuor genera causarum admitti, sed scx computatis e I cplari, de impulsiva, de est pari m
do aduertenduin, quod omnes, praeter
materialem & formalem , sunt ipsemet Deus, siue forinaliter sunt in ipso Deo, ait D. Augustinus.
Euandosiue quo instanti temporis, fuis
V Ideamus consequenter,quando,siaue in quo tepore dicatur esse creatus mundus: sunt multi, qui admirari imre videntur,& qui de uo ignobiles Theologi , quando audiunt inquiri i multis,
an .s. mundus habuerit principium inis tempore, vel extra tempus, in quo loco fuerit creatus, ct an Deus otio vacabat ante ipsius creationem Θ bed hanc admirationem omnino toli cret D. Augustinus in uno loco praeci se, si versa vice, in alio, temporale principium mundo non assignaret. In lib. de Ciuitate Dei ii. Ser a. inanes existimat huiuscemodi homi num cogitationes, qui imaginantur in D nita tempora praeteritae vacationis Dei, cum nullum sit tempus ante Mundum, nam differunt maxime tempus, &aeter nitas, quonia in aeternitate nulla fit mu tatio, sed tempus non fit absq; mutati ne praeteriti, praesentis,& suturi. Vnde, poli multa dicta circa hoc, subinfert: Muitans actus est mistas in tempore , nec ante
284쪽
remus,sed eum temporcinam quod sit in tem- pure, post ad quod tempus sit, postprarentum, o ante aliquod .ι. futurum. De Trinitate etiam hoc idem asseu i. rat, cui consentiunt D. Thomas, & quia i dam Scoti si a , & praesertim Scotellus,diacentes mundum i ncep isse ,& non ante- Petra, de quam Deus voluit iacere, nec tamen ino M' tempore, sed simul cum ipso tempore, & in eodem loco, ubi nunc est corpus mundi, nec tamen sequitur, quod ab aeterno fuerit vacuu, sicut nec planum, quoniam ante mudum, nec suit locus,nec spatium, igitur nec vacuum , cum ad rationem va- hi sic, cui, lio lassiciat nihil cile, sed requiratur, spatium capax corporiscile, in quo non sit corpus, ii militer ante madunt,nec suit tempus, igitur nec tarda mora Dei ad creandum, sed fuit sola aeternitas, in qua nihil praeterijt, neqi futurum est , nec Ob id sequitur,quod Deus otio vacarimumniam semper a etiones intus manentes,ut intelligere, velle, di rerum omnium rationes in mente tenere, Filium pignerci, hoc est Verbum,Spir Itum Sanetum producere, ib'; tepore extitere,& ex stunt: H omnia optime cobprercntiae concluderent , nisi exadueiso famulis Do,
stor alibi, oppositam huic non haberct, sententiam ; Etenim lib. Qii aestitio in , , . noui Testamenti, expressi: dicit, quod,
volens Desu mundo redimere, mediante
m si Me Ysiui, in tuo tempore ιd Iuu agere, m quo mu m creauit, hoc est in Aequino,
cito, in quixortum sumpsit mundu4, hoc est in Aequinoctio veris. Huic sententiae multi askntiunt D
. ctores, e Rabbini sacrarum scripturarum α studiosiissimi, nam lis, S cotrouerita versatur circa hoc porro ex alia parte,alilia gant, dicentes creationem non sutile in
tempore Aequinoctiive ratis, quod con- h. i tingit in mense Martio, sed in Aequin ctio autumnali, quod accidit in mense, Septembris,& hanc sententiam Ly ranus approbare videtur , sic autem loquentes,mudum in temporc principium per creationem lia ille, fatentur. Primae opinionis suit Rabbi Iosias, Id, quia. quam approbat D. Augustinus, & cum q-αι; iteo D. Athanasius, dum ait, interrogan- α do, cur vigesimoquinto die mensis Mamtij in utero virginis clausus Chri ilus D minus noster, veniens in terram, habitare carpit ξ Respondet, quia in eodem die in mundi principio Deus creauit Adam, haec expressa sententia legitur apud ipsum, in sermone de Annutiatione. Fran. Inis cistus Mayro,&Gulielmus Varro eius dem fuerunt sententis, hanc rationem afflarentes, quoniam Sol tunc in primo fiagno Zodiaci cursu in inchoat, de tunc im trat primum coeli signum, nempe Aricitem, di ibi suum incipit motum , dc quia in hoc signo est ita mundus cieatus, hinc est, quod tunc incppit renouari getivi nando herbas, flores, & ai boi es vircst re,&c. Sed videtur ut diximus Lyranus i . . 'in oppositam declinare opinionem, dum ἔπη ait,hoc accidisse in messe Sept ebri,quando fructus in arboribus iam maturi pc
dent,de in seipsis semina habent,& illius sententiae fuit Rabbi Eliarer,di eius Aia sectae, ex quibus eandem desumpsit Ly
Sed probabilior, & verior sententia . meo iudicio videtur cile illa, quam a inprobant Auguli inus, & Athanasiis, nc non albj probatissimi Patres,igitur ex his
sententi sa primo ad ultimum,innuitur, mund si suille in tempore creatum, di ex his nedum sibi ipsi D. Atiguli inus coir dicere vidctur.
Videtur inquam 2 S. Doeti in qua
stionibus mixtis ex utroq; velle mundum originem sumpsisse in tepore, in his verbis. Dropu uerum nex sua magnitudine, a 'perge uariem, minorari usq; ad si nem quarra temporis , quod es hyems, orsi
quinocitumprima temporis,quando Deus creauit mundum, c.
Sed si recte perpendantur haec verba. . lpossunt facillime glosari,&in bonusen-
sum trahi, ita ut nulla remaneat contra.
rietas indictis excellentissimi Patris. Est igitur animaduertendum, pro declar
285쪽
o Comparationis: Liber VIII: et is
tione istius veritatis,quod quando histo- atq; in eodem instanti inciperet motum . ita diuina dicit primo Gen. In Pnscipis quotidianum explere , in quo Sol ivit
creami Deus μία .Qterram, ly princi- creatus,& ad cursum cum caeteris lumi-pium, vel supponit pro principio increa- naribus in codem directus, & in hoc sc to, vel pro principio creato; si pro inae, se intelligi potest Drsia n, quod in te to,iam diximus supra, hoc debcie intelli- pore sit cieatus, ct sic tollitur omnis du- si pro Vcrbo ipso, per quod omnia crea. bitandi occasio, nullaq; remanet in diata sunt, quod iam sat fallor & plene, de- ctis D. Augustini, di caeterorum The claratum est; si pro principio creato, hoc logorum contradictio. intelligitur pro primo tetuporis instanti, ciunt tamen quidam speculatores, dia
sed tunc no signat ordinem, sicut de pri. centcs, Deum secisse mundum in tem p mo dicitur, sed dicit concomitantiam; re, hoc est in statuto quodam momento unde cinium, de teleta non ante omnia, aeuiternitatis a sua diuina determinati Iluoniam non ante temporis principium, ne,& non ante,nec post,adeo quod tem - cd simul cum temporis principio carpe. pus sumitur ibi pro illo instarcii, in quorunt esse, ita quod ante omnia alia creata Deus secundum determinationem aeteri fuere cosua, nempe Coelum Empyreum, nam sus volutatis itatuit abstern amun lux .i. Anselica natura, matcria mundi, dum ad extra producere, sicuti ad intra di tempus. sempiterna eiusdein habebat exemplar. Stante hac positione, dicendum est Quidam alij dicunt, omnino Dcum . a igitur, insidum creatum esse in tempore, no fecisse in tempore Macrocosmum, hoc in hoc est in temporis principio i sed si quis est, hunc magnum mundum, sed Micro curiose interrogaret, quomodo tempus, cosmum, hoc est,paruum mundum. i. hQ- aut principium temporis erat, si nondum minem, qui omnibus iani perfecte cre erat m bile, cuius passio e st motus,cuius- tis, in lucem productus cst per creati que tempus est mensura e Responderent nem, Je hic est homo, qui est post emus forsan quidam dicentes, quod tunc erat rerum omnium finis ut visum est.2 Sed qu.edam agitatio materiae, qua erat mo. his praetermissis, primam resolutionem, tus in ordinatus eiusdem, que motus cum tanquam veritati magis consonam , ap- m. reum ipsa materia fuit creatus, e cum alijs codi probamus; & eadem ratione, taquam CX uis, de sic quod intelligi pollit, mundun grauissimis TheoloSila excerptam , coin vi supta. in tempore hoc modo habuisse initium . mendamus. per creationem.
Sed si quis iterum instaret, dicens, ad non set plures mundi,sed vul
quod nequaquam pro agitatione mate, dumtaxat.
riae potest intelligi, quoniam D. Augustinus, de alij Patres,& Rabbini , expli- Vne quomodo mundus hic sit Gotam iaciunt metionem de tempore Ac- nus solummodo , dc non plures quinocti j veralis, quod tempus ibi sum, pergamus videre. Vnum concludunt tur pro mensura incitus corporis perfecti omnes Ili ologi mundum , de secto a .c mundi, non autem imperiecti, ut est Deo creatum, sed de posse alios ad extra materia prima, cuius agitatio est motus producere, no ita ad inuicem coueniunt. imperfectus, sicut d: ipia imperfecta est. Sed nos prius rationibus,&auctoritati- Unde ad hoc molius forsan diceremia bus, υnicum dumtaxat essem udum, pr ego, pro vera solutione istius instantiae, berulis,deinde an plures de potentia Dei 'quod madus dicitur esse in tempore Ae- absoluta potuissent creari,nccne,inueni- quinocti j creatus, hoc est fecit Deus, ad gabimus: unicum esse mundum uno or
in tali costitutione appareret Persectus, latentur sapientcs Thcolosi, atq; Phialom
286쪽
losophi,& hoe pro rato tenent omnes vir sumine Graeci, & Latini, & pluribus rationibus My probant, quibus etiam utuntur Theol si nostrates; D. Thomas, unicum emta mundum hac prima ratione probare nititur: nulli dubium e si ait Doctor sanetus quod Oonia debent esse ordinata Vno ordine ab uno ordinatore,& ad unicum finem, hoc est ad Deum: at Deus v-nus est q uod iam suo loco probatum est)igitur unicus mundus,in quo Omnia comspiciuntur ordinata ad ipsum, tanquam ad unum ordinatorem mirificum, & c cellenti stimum. Haec ratio innititur at iiii,s '' ctoritate Philosophi, tui ex unitate orditinis , quem habent cuncta ad inuicem in mundo, una ad aliam, & alia ad aliam, usq; ad primum, concludit unitatem gubernantis, sicuti unitatem mouentis, siues. Physico. motoris 3. Physicorum, quod exemplo Principis in Populo comprobat, dicciari Euria nolunt male aeso, , ne ea bona pluralitas Principum, et us ergo sis Princeps, ct et nus Dominus, quae verba, ex Homero, iulum desumpsisse alibi ostensom est; unus ergo sit Dominus dicamus nos, hoc est
unus sit Deus: igitur unus effector,gube nator, ordinator, & motor in mundo, &non plures, igitur unus mundus.' Haec ratio concludit peropti ine, quo- t. i i niam bonum uniuersi consistit in ordine, quem habent res ad inuicem, & etiam in reno primo principio, ad quod ordinantur, & istud est prima ordinans, primum
gubernans,' prim si mouetis viraus mundi, sicuti fuit unicus faber, & opifex: hac igitur ratione unicus dicatur mundus , &non plures a primo ad ustimulo. Praeterea ratione causae exemplaris, quae est illa sempiterna notio, sempite naq; ars Patris ae leuat, quae est Filius pariter aeternus de qua suo egimus loco
concluditur unitas mundi, hoc .s. modo. Alia latio. Unicum cst exemplar mundi, igitur uni- δ' u uri cus mundus CXπlatus, valet consequen due&va u. tia, quoniam una causa totalis non producit plures ei lectus totales, sed unum, at Filius est una causa totalis exemplaris, qua Deus Pater summus opifex unicum produxit exemplatum mundum, igitur
ex hoc remanet, quod mundus unicus omnino dicatur,4 non plures. Licet hae , . . rationes Philosophicae re vera sint, quo
nia tamen a Theologis ad hoc probanduadducuntur, idcirco & nos ijs utimur ad hoc itidem probandum. Haec tamentio non admodum concludit, nisi addo tur, quod illi dilectus eidem causae sint
Confirmatur, unicum esse mundum, communi auctoritate Diuinae Scripturae
veteris,&nouae; veteris, ex ea diuinae historia: l .Gen. multoties allegata: In prin- Gen. r. G o creant Deus caelum, o terram, coclum unum, & non plures, terram unam, non plures: itidum ex noua D. I Oan. I. Io . Et mundusper ipsumfactus est, & mundus, inquit, quia unus est,& non plures: unus
inquam totalis,licet plures este porsint,&sint partiales, qui tamcn dicuntur partes totaliter integrantes ipsum mundum uniuersalem ,& istae sunt mundi illi , do
quibus egimus in principio istius libri,
mundus . s. einpyreus, coelestis , esemcntalis, di homo, qui est paruus mundus, ad differentiam magni, cuius imaginem gerit. Vnicum igitur de facto Deus creauit mundum, & non plures.
An Deus potuisset plures crrare i
AN postea diuinus opifex tunc p
tuetit,&modo possi plui es alios creare mundos , non bene consentiunt
Theologi uti iusq; Scholae, Thomistica
nempe, atq; Scotica'. D. Thomas, . D. Thomusequaces concludunt, quod non; & ratio eorum est, quoniam, quod non est factiabile, non est possibile fieri,per cosequens hoc non est factibile, igitur,&c. quod
probatur ex hoc, quoniam mundus coimitat de tota sua materia, igitur alia terra, non potest fieri, quam haec nostra, quam sthabitamus, & ratio est, quia terrae in alio modo,& in isto essen t eiusdem speciei, Sestic
287쪽
Comparationis. Idiber VIII. S i
sic ad eundem locum mouerentur, vel ad ses pra, in explanatione di finitionis no
idem centrum, nec possunt fieri hac raiatione duo prima mobilia, quoniam csset duo primi motores, quod est oinnino averitate alienum. Versa vice assectae Scoti oppositam. videntur tu i sententiam, asserentes, &optima ratione, udicio meo salua tam tarcuerentia S. Doct. quod Deus in agenado,no praesupponit materiam, quoniam si alium mundum produceret, di aliam crearet materiam , quia eius potentia non fuit, nec modo est limitata, vi nom. possit aliam creare, & ex ea alium mundum faceret ac de nihil o creare,sicut pri
mam materiam, nec turra alicIius mun
di moueretur ad centrum illius mundi, sed ad proprium, quia nullam haberent connexionem ad inuicem. ζTandem Deus, aiunt, non est motor deputatus ad aliquod mobile praecise , lad sola voluntate posset mouere quUdiacunq; mobile, sicuti sola voluntate potuit ab initio ex nihilo producere mu dum nostrum, de eundem ad motum d stinare absq; labore, & fatigatione. V ii Concludatur igitur de posse,qJ.De potuis et, & potest plures crearem sidtis, de haec eit altera potissima ratio, di tum Dagabilis, quam necessariis debent admittere I homi star, quoniam Deus ipse potest agere, etiam secundu ipsos, qui quid n6 dicatur implicare con radieti nem , it hoc non implicat contradicti
nem, igitur est posIibiIea Deo fieri, qua .re autem non lacerit, est imperscrutabile. Unicus igitur est iste mundus, Unice a Deo libera volutate creatus, qui quidem adeo pulcher conspicitur, ut admirationem maximam mentibus humanis ingerere videatur, in quibus igitur haec consi.
stat pulchritudo,& quid sit,modo sit LGmo noster.
Quod mundus sit mira pulcbritud ne
praeditus. PVlchrum esse mundum, omneS clamant sapicntes, iam lassiceret dixis-strae, mundum esse ordinatissae um cadem ratione, ipsum apparere pulcherrimum, ubi totam seriem, incipiendo a coelo summo,& descendendo usq;ad cxtremum es cntum quasi pcr qualidam pulcherrimam scalam enarrauimus ; sed ut melius & plenius hanc rem proscquivaleamus, cim numerora proportionem hic copiosioni sermone modo dc Ostra-
D. Augustinus pulchritudinem a p. D August. pellat numerosam aequalitatem, alij nu-merosam proportionem , quae quidum sexum in suum perlecte representat exemplatum, ita ob cle nos, hanc sententiam veram esse, pu-.supri tam . Quod in mundo sit numerus par οφ Γtium , ipsum integratium, patet sensibus
ex diuersitate earum . coelorum, . cIementorum , necnon specierum ex ijs resultantium, quod etiam sit ibi pulchr. .
aequalita ex hoc apparct, quoniam omnes ad inuicein ita conueniunt, ut unum pulcherrimum, de persteturn componere videantur, nec una aliam per temporis spatiuin destruere valeat; dicitur ibi aequalitas reperiri, non inensurabili sine spicua molis quantitate, non conflammis in ivirtutis vigore, quoniam unu in eoelum excedit alterum, unum elemctum simili modo in utraq; superat; sed aquastas sumitur hic secundu periecta qtian- - Τdam consonantiam, quae ex hac diuersitate resultat, unde haec propolito recte dicitur a D. Augustino in hoc Pythagora sequente, necnon a Io. Pico Mirandulano ascordia concordans,si uecor cordia discordas,hac re vera rati Cnc, hoc eXemplo nauticali potest confiimai i. Musica, quae dicitur ab eodem D. Augustino lib. de musica, ars bene modulandi cx diuem D, August. sis constat partibus, ex grauibus. s. &acutis vocibus, nihilominus in concentu, ita ad inuicem cohaerent, ut admirabilem dicantur edere harmoniam , auribus hu-imanis 3c iucundissimam, dc suauissimam. In coelis maxima etiam rc pcritur harmonia, cxconsensu non solum Theolo-
288쪽
gni u.nostrorum , sed etiam Pilosoplinarum, nedum Pithagorieorum', sed citatu Platonicorum sudioquenti lib. iatis longa oratione ex propolito di cui inclu
haec eadem i ruenssur, ut conisi poteshex ordine eorum du quo suprasm op iiii notirae di nitionis p spicue stensum est scd hic locus csthanc olitan s deindν harmonicam pulchri n&nςm ad aures Theologorum, & p aesciuitatuis: Augustini. Pulcstirari,& bonum olli dubium est esse idei pini ubis iar, sicuti
tiam, ut est ipse Dcus, sed re a per purticipuloqem ipsius o 3. Simili modo pub ch cum con si dura: ur in laici. De ,cl ui est talis per propriam cssentiam,&liti estopeo pisiici pationem illius . vim laeti tantis, dicitur ipsamet citentia diuina, quae alio mimine Dotesta dealis piau. itudo I recid a 'illari, virtutς culus caetera ici rio insant pulchra , de bima,inon autem
absolute ut illa , - ut quadam dilpo
tio ex parte formae, sciata ad exterius miseristi peroptime concludit Alexander noster 13. Hir i. Alentiς γ qua consistit in Modo . perio, es orae, Miuae tria in simi crca iure. di spectus prsicit; m,quae maxiese videtur cile illud,setundum quod docrrat iratur p.uticipata pulchritudo, unde optimo iurespecto suto, pulchiu dicere solemus, Ic pulchi ii, speciosum, sine ulla differentia. ι --l ,
Cum igitur bonitas rerum sic deterriminetur per modum, specum , e re ema in uniuerso, per consequens per haeccc . terini natur ipsi pnlchritudo, nam res ire tantum dicitur bona,&pulchra,in quan- tu' tenet modum debitum, speciem.cλuenientem, & ordinem requisitum ,
quae plas participant dc his, plus pulchri i
tur principaliter nitidi pulchritudo cic his
ctibus constat, qua a pulchri dine pr ma nihilominus desceditέκt patet apud
cur Iu condior eorum: cis in arata, ne
gustoin Eoinuidibo , incetis, quod nos purinlitti et Deus mala : feri, nisi ex his clicci et bonuM, &ittitisti inquam sim Ium M pae debetur poena, secundum hoc infert ad pi lesuitudinc in uniuersit item. in quatum bonum,t,pposti m magis adiparet bonum ex paratione mali. o uia, ' Conferunt tamen magu na muta
bilis, nempe res mutabiles,& cori uptibi Ies,led non mutatio, & corruptio, quiae litot sint in fluxu naturae, & in perpetu vicis studine, secundum condisionem inndiuidualem,non tamen secundum geno, ricam, vel specilicam, quia sic Ricrna sunt. incorruptibilia. se, ur: tibia i Magis conferutat ea quae mirabilia a Dparent in mundo ad ipsuini pulchritudinem , Je d cotem , non tamen secundum
cundum restitutum, It mclura facient, se cinidum innovatum in fine lipsus ivsidi .i Et si quis inquj ruret,an ad erilam pubchritudinein uniuersi conserata ait Verbi incarnatio Θ Respondetur assemicire eode in Alcxandro non qni hiria ubi sum. secundum omnem statum, sed secundum statum tantum reparantis: nec quocussu
modo, sed siue quo non pons L humana
289쪽
Comparationis. Liber VIII. et is
natura decentius reparari post lapsum . teriae primae, quae in duos orbes formata
Concludatur igitur, secundu oes The logos, de politivos,& speculati uos,quod tali modo determinatur participata putichritudo. p. lla. Sed videamus, quomodo haec reperiaeur increaturis,secundum metem D. Augustini, incipiendo a Deo, a quo exordium trahit, & primo in Angelis, & postea in caeteris. D. August. hanc pulchritudinem considerauit utiqun tribus prsdietis,sed prγsettim in ordine creaturarum, quae tamquam partes ipsius uniuersi conueniunt inconspicua earum ad inuicem cog ruenistia, quae ipsum pulcherrimum elliciunt: conueniunt etiam inordinata diuersit
te, & proportione ipsorum graduum. Post Deum igitur, qui est sumina pulchritudo , de summa bonitas per essentia vi dictum est sequuntur alia pulchra,&bona per participationem, & sunt primo
Angeli ipsi, qui quidem, quicquid volui,& faciunt ait Dionysius id volunt,
faciunt propter amorem ,&desiderium
pulchri, & boni , quod quidem pulchrsi, di bonum nil aliud est, nisi ipse Deus. Inter hos Angelos est inuenire ordinatam seriem,'& admiranda gradationem, quae
resultat ex mira dispositione, & diuisione, de qua satis abundξ egimus suo loco, tractando de mirifica eorii natura,in triplici ordine diuisa,in qua obseruatur mira pulchritudo, quae potest dici mundi spiritualis, quae non sensu, sed intellectu purgato solummodo comprehenditur ;sed de hoc satis. Post huius pulchritudinem, sequitur ea, quae est mundi cilestis, quae in tres cs-Ios principales est diuisa .s. in cflum crystallinum,in Empyrcum,&firmamentu; intra firmamentum vero siti sunt septem orbes erratici,qui sunt plancis,taliter dicti ab errando, & sunt illi, de quibus f
cimus mentionem supra in expositione nostrae diffinitionis: firinamentu oesuin stellatum nuncupatur,cry stallinum vero
dicitur, & aqueum: eaq; illa portio ma- est, quorum primus dicitur primum m bile, omnes isti sunt mobiles, praeter em- pyreum,quod est quieto,propterea quod est sempiterna mansio, & habitaculum
Dei, & Angelorum, necnon animarum beata ru,quae cu ipso felice ducunt vitam.
Post crystallinum,& primum mobile, quod quidem primum, S mobile diciturre vera, primum in ordine coelorum in
bilium .s inferiorum; mobile, quia motui destinatum est, quod alteii supra ipsum non accidit cui dictu est y sequitur firm mentum, quod quidem c st primum cst
rum visibili uin, quoad naturam, quo vero ad nos o, tauum. Hoc multis,ac varijs refertum est luminibus, quae cx varia e rum positione varias esticiunt imagines, quae numero certo reseratur, hoc est quadragesimo octavo, quarum duodecim in circulo obliquo in ordine collocatae r tum videtur illud ambire, qui circulus ob id signifer appellatur, & Zodiacus. Siculae has conficientes imagines,aliae dicuntur primae magnitudinis, aliae secundae, laliae tertiae, & aliae quartae, quin imo aliae quintae,& sextae cui opinantur Arabes,de multi eorum sequaces2 in hoc porro circulo Sol spatio unius anni pcragras, varias efficit in hac inscitora generationes, quibus magna resultat in in udo pulchritudo, & armonia incomparabilis. Horum alij proprietates habent particularcs , alij vero nequaquam, his modiantibus proprietatibus pulcherrimi cu-sendi sunt, quoniam ut diximus no lum in congrucntia partiu consistit pulchritudo, sed etiam in diuersitate, quae in eis reperitur. Proprietates, quibus congruetiam habere videntur, & quibus diuersificantur alij, sunt puritas, quae omnibus conuenit, simplicitas, subtilitas summa, di incorruptibilitas : maximi in quantitate extensi-ua sunt, tamen in magnitudine unum superat aliud, quoniam sunt continenter subordinati ut proxime vidcbimus in ,
qualitate omnes lucidi sunt,& perspicui,
290쪽
quia corpora. sunt diaptiana, velut)cr ssiallu conditione mateliali,omnes depurati , figuram cu sti habentes sphaei cam, & deniq; in locali situ sunt supremi,
respectu a clementotuin, sed unum alio subluinus, secundum quod natura dispositi , & ordinati suntlad inuiccm, omnes ad inotu regulatu deputati, & destinati. His nimirum proprietatibus conueniunt, praeter c glum empyreii , quod iusu preio parte ab alijsdivcrsum est,qumniam est prorsus immobile, ut diximuαHis alijs omnino ad inuicem differimi proprietatibus. s.compositione, altitudi
tus longitudine, latitudine, & tempore,
quo curium metimur, luce, colore,& la De quib re cultate. Compositio maxime in Planetis
habent eandem conr positionem O cs, quae attenditur,cx parte epicycloium , di deici rentium, non eandem altitudinem, ineq; eundem ordinem , nec ob id cadem magnitudinem, quonia unum alio altius apprchendi tui , tum incolum motibus, tum in eclypiation ibus, quae successue in eorum reuolutionibus accidunt, i.o sunt
eadem luce praediti , quod aspicientibus patet, neque cadem facultate influxiua, quae tamen nobis ignota est, licci superstitiose a iudicia rus tractatur , ni Dblioc putam us temere a st ra, tum fixa, tinn emrantia, fuisse a summo coditore iacta, cum sciamus pro certo, natura ne pilum quidem casu inopinato produxisse in humano Microcosmo, quato inagis in macro- cosmo, qu destre uela admirandum
Non est hic opus suas cuique cstoals- ignare proprietates, quibus differre videtur ; quonia hoc magis spectat ad Asir logum, quam ad Theologum, sufficit si luinmodo eas tetigisse, pro declaratione mundanae pulchritudinis, quae consiliit,& in eorum congruentia, de diuersitate ; si quis cupit eas videre ad Ptolometriam, ad Alfraganum, ad Purba chium, ad Alia
in cona politione nux tot uin ad ipbilem
mus vir,non tam ui k su clati tui uti ad eius coin positicinem concurrentium,tquam in variatum partium ossiciis, in sim tu, complexione, d figura s ut videripor, apud ipsum, lib. de usu parti uinised dii
hac pulchritudine latius, cum pulchi itudinem Platonicam contemplabimur. In hac igitur partiti clamcntprum co-