장음표시 사용
321쪽
alio pendet, & quo ad esse, &quo addi
uisibilitatem uterq; est permanentia,sive perseuerantia sempiterna, in vita consustens teste Plotino J sed diuersa ratione, nam aeuum est perseuerantia, simul tota Dictremie permanens, & indiuisbilis, tempus vero est utiq; perseuerantia,sed successive progrediens pcr partes praeteriti, & diuit bilis, in xuo nihil est praeteritum, n. hil pro sens, nihilqi futurum, omnia sunt simul tota, & haec est magna inter aeuum, & t pus differentia, secundum eundem Plotinum i b. de sternitate,& tempore; t de motuum eis v ta infinita, tota simul,lcmpus. tero est vita, sed procedens perd offerentias tres, inan finium tame aeuia nunquam
praeterit,neq; succedit pars parti, tempus,
O praeterit, & succedit pars alia. In aeuo nili l prius, ni h iq; polierlusi in tempore
& prius, & polierius I aeuum consistit Instatu, in identitate, in uno, tempus vcro consistit in contrari js, hoc est in motu, in U d uersitate,in multitudine pari. v. Aeuumnuquam esse desinit, neq; toto, neq; Pa
te, tem pus partibus desin i, & ex esse, &non esse veluti in nouatur. N.ri quid Vltcrius; aeuia non cppi esse, irpus um , d a 4ς ro carp1t este cum motu, & cu mobili, na sito. MD Bo motus no esset ut millies iam diatum eli non est. t tempus , & ex hac alla disteren- vim hune ita aeui, & temporis, a Plotino conlii tuta' '..t loco praecitato, eruitur,quod munduS nu- quam potest dici in tempore iactus. D . , ii ista Nym 'umn est in rebus aeternis, nihil igi- lib. a.da. q. bilibus,&duins, tempus vero est in rei bus corporeis genitis, & corruptibilibus. Q l quod Mundus igitur est in aeuo factus,quod mundus sit minime ambigi potest, quoniam,quandocui. d. non ipsum produxit opifex, nulla determina- in cn r' ς ti temtioris differentia conc pi terata Bene potest dici undum cum ipso tep
re sectum, quia in illa mora, in qua pr ductu se It mundus, in eadem, di tempus, cum simul totum illico, & in inlianti pro
duxerit. Sit igitur mundus genitus, non tamen ex praeuia materia creatus,neq; in tepore productus, sed in aevo, quod maxime differt a tempore,&quod immedi
id i quitur Dei , &c. Vare opifex creduit muniam. P Rosequamur modo quaerere, secundum ordinem praemissum, quam ob φ' causam . s. finalem, mundum produxerit Op sex. Causam estic entem istius mundi sat s conspicue s ni fallor v modo e X. Plicu mus,ordo exp se ic6gruus,ut finalem explicemus,quam omnsum nobil I-mam,omnium praestantissimam existim mus, Ec optimo iure, nam sicuti essiciens est tertia Triadis Platonicae substantia. s. mens os sex, ita secunda est exemplams, de qua infra agemus,demonstrando mu-di materialis admirandam pulchritudianem . Primaq, est primum verum, prumum unum, de primum bonum, hoc est Deus summus, de quo satis abunde suo loco dictu est. Hic est causa lanalis illius mundi: at quomodo, & qua ratione d niundi. &
catur talis, videamus inodo. quomodo.
Sunt verba Platonis in Timeo, lup D-cillime hanc veritatem unicuiq; aperire possunt. Dicamus igitis ait ibi Timeus Verba teri. Lectus, qui est principalis Dialogi per RV sona quam si causam ille rerum auctor g
nerationem, Gr hoc uniuersum cin tuis ρ L nus erat, bonum aurem nutu unquam istiqua de re inuidia tangitur, ergo cum ouor A eo mBenissimus esset, omnias D, quantum feras teras,similem feri valuit. In his sane verbis clare apparet,Platonem velle causam
hanc finalem uniuers perscrutari, quinimo videtur eadem liquido proferre, cum
ait. Vsinit omniafibi quantrem Pteran tot Atima feri. At nos dicimus Deus Bonus Deu traiIa
est, & optima ratione, super ona ala, igi- Dtur B 'num voluit fieri mundum, bona mundum di
voluit fieri omnia, in eo existentia, &ad 2 ci:
hunc eundem finem,& cadcin produx t, & creauit.
Quod lit mundus ad finem piaeuisum,& praecognitu se eius, liquet ex hoc,qu niam non eli casu factus quod alibi pro- hauimus igitur ad linem, factus est, at si ad finem. in quem respexit op sex, factus . ell, igitui non est, q; esse potest alius,
322쪽
quam hic, quem Plato ponit in contextu Timet, his vernis. Ommasibi, quantum si ri poterant, similis fera voluit. Sed est nihilominus considerandum,
quod haec similitudo licet possit dici finis
mundi, non tamen supremus est, sed supremus illius factionis est, ut bonu i plumcosequatur homo,& suam participet b nitatem, quae in ipso est uisentialis proprietas, & Omnium excellentillima. Est itidem considerandum,quod artusex, & opifex mundi, est mens illa , quae tertio loco Triadis Platonicae a Proclo collocatur,&est bona, quia est lumini honi filia, & quia omnia ad similitudianem patris voluit fieri, hoc est bonitatis. Bonitas igitur haec noest simpliciter ca se finalis inius mundi, sed etiam esse potest veluti causa efficiens,quinimo dicam se ut ita dicam impulsiva illius,neq, hoc repugnare dicitur,cum caula, in doctrina Peripathetica, sunt sibi inuicem causae.
Quidam de Peripathetica illa familia
detorserunt iis c verba, tanquam Plato dixerit, Bonitatem Opilicis stare praecise pro causa imali: sed perperam intellex runt, causam tanalem habet c pifex a se,&ab essentia sual nge diuertam ἔ alteram, quam in mundi coi pus vcluti traffunda, alteram vero, quam summum bonum respicit; recte isitur hic locus, &sano mcntis oculo percipiatur. Dicamus igitur pro conclusione litius positionis, opificem hunc mundum pro- dux ille, ut omnia, quantum fieri possent, quam simillima ipli primo, lac illi etiam efficerentur, hoc est cum ipse bonus sit,i in Bonita,nes se quoq; bona fierent. Bonitas autem hic
dicitur cauisti finalia mundi. sed etiam im
so uis ipsius opificis,quatenus est in se,Causa cr-
scies fuit, seu impulsiva, ut mundum huc produceret, atq haec eadem bonitas causa est 1inalis, ut omnia, quae ipse fecit, ad ipsum primum conuertantur, di illum, ut proprium finem appetant. Mercurius Tcrinaxmus tamen videtur aliam voluisse mundi istius causam sinatem,quando hunc constituisse,ait,admanue ilandam propriam gloriam,& ad demonstrandum ipsum no esse impers ictum, inquit enim incpistola ad Asel
pium. Deus mundum fecis , υτ patefacerer Epistola id suam gloriam , Itidem in libello metis, est rares maria facere omnia. alibi:
Vinctus, si non Omma faceret. Nain nisi omnia faceret, ob linpotetiam id accideret , Ob impotentiam quidem, ut aliquid posset facere, aliquid autem aliud non ιciua autem nulla inipotetia in Deum ca dat, neque in cum cadere potast impeta sectio , itaque gloria eius in hoc cons stit, ut neq; OtiOIus reperiatur, neqi in perfectus. vcrum haec gloria in quonam coli fiat, nempe in eo, i uod cognoscatur. Finis igitur creationis mundi, ex ipso videtur este, ut mani sestetur gloria cre toris, potentia's, &perlectio eiu iacm, necnon, ut eiusdem c Xacta habeatur c gnitio, & non est bonitas. ,
Verum, si vel ba Mercurij alibi scii pia c- recte perpendantur, ut in Sermone Cadi su , 'tholico,inueniemus Deum,nil aliud este, uper ipsum, quam bonum, & naturam , & iubstantiam eius: nil aliud dici dcbir , quam l onum, unde nos dicimus, si eius tnatura, eius substantia , est bonitas ipsa, in ea consistit cius gloria,cius manilest tio,&cius cogitatio, quae vult habcii, si quidem, si in udum sucit propter has opis stri stipic sit piopter bonitatem, igitur 'magis his mediantibus propter bonita- item constituit undum, uec bonitas dia i clam mundi i miis eausa,& sic Mercurius conccida cuni Platone ipsa, sicuti etiam i , io calatris ab co non disci cpax.
god autem ocus i. t bonum ipsum,
probat Ia pientisimus vir, ex couditioni. bos i ci ipsi . Dens honus est w quia em- ιnta oti fenus cs, Pta accipit nihil, & pr batus sic ab eo in codem Catholico: Ibi s M asam, et riseis bonum, in Deo nullo lum, ergo inresoLm bonam Quod in eo nullum sit malum, ex hoc probatur, quun om n Deo nulla cadit pastio, quia qu pri)FRt-
323쪽
Comparationis. Liber i X. et que
tentius, igitur nihil timet. In Deo prosta dicit: Cum siet Deus omniatin re; hoc qui tur) - es gnorantia,ergo Deo nibiles est,haec omnia bonitate insigniri, nitet ero
sapientius, ergo in Deo nulla multa, nucto malum, hoc est nihil voluit mali admisc desilutas, utillus tamar. Deo nihil mi par, ergo cum nulli consendit; in Deo nulta es uarum
via, igιtur Deus sperfectissimas, , expediscrime sua nihil amittis, ergo am. sistuc nou dolet, ergo in eo nullus est vibre ora sent' rincipalio pessisses,quarum natum Deucadit, ergo is monulla e t passis, igitur nuL
lum malum, ergo, a ramo ad ultimum, in Deo
flum bonam, igitur in Deo p Her bonitarem Iaci tholi, nihilaliade, Z haec omnia habentur in Ca- althse tholico
Praeterea Bonus etiam dicitur Deus, quoniam nihil accipit, quia non habet, arvo accipiat, non habet par, non habet uperius,quia primus est,& ante primum nihil est, par non habet, quia cillant duo Dij, ergo solus est, I solus Bonus. Ex his argumentationibus Deus solus Bonus esse conclud i tur, at si vult gloriam suae Bonitatis manifestari in mundi productione, idem est, ac si diceretur, voluit bonitatem suam gloriosam manifestari,
ac eadem ratione communicari, quibus - se esse persectissimum ostendit, ideo non . otiosum,non superbum, non inscientem, non impotentem, non inuidum i itaq; si
A. cui bonus glorificatur, ut periectaboli ita te praeditus cognoscitur, ac eadem ratione diligitur ἱ igitur omnia, quae de ipso dicuntur, gratia tuae bonitatis di.
. Dicitur iure non inuidus f ut caetera muliera pertransea in dea Mercurio hic, di a Platone in Timeo, in illis vobis:
tur , q emam in se ipseo siue bonitatis munera minime retinet, sidi undit ei Pem ναίω
Ier omnia, quaesunt extra se: unde sicuti dicitur ipse Bonus solus per esentiam sitara dicuntur bona per participationem istorum radiorum; dictitur hona merito, quin imo valde bona,quonia in susionem suae bonitatis participant, & a voluntate
sua acquisivere in lignia illi' admirabilis bonitatis. Vnde Plato in eodem Timeoti, ut ipse in omnibus, de per omnia cognosceretur, & glorificaretur, ut Bonus, atq; ideo amaretur, ut persectas, ct B nus, haec est causa finalis mundanae cica tioni S.
Insignis dubitatis circa baue diu nania bonitarem, oe et ium Platonica, sue praeclara solutio. Sta hic oritur no leuis dissicultas,qu
mod . Omni ad catur bona,co quia sint participantia eius bonitatis, cum in
mundo multa cernamus mala, quin imo
valde mala,qus ad perniUem saepe sopius
ducunt homines ρ Proclus, Jc Maxunus pie lus in
Tyrius, Platonici praestantissimi, hanc
mouent quae itioncm, & eandem ab lol- Tyrius see. uunt,&in absoluendo pulcherannas anserunt contemplationes , de admirabiles , conceptus. Dic t igitur Proesus super haec vel bae. Platonis: Curu vellet Deus omnia lina uere,& volu ille quidem Deum Omnia bona csse ob supcrexcellentem suam bonitatem, de si voluit potuit, fruura .n .eiici ea volu tas, si non potui lici, quod volebat: ii vc- ΗΗ ν ἰωro potuit,etiam cilicit; nam si non e fiecisa set, potentia eius nustra fuit lat,at in Deo em tituti ad nihil eil frustra, igitur & caetera. Quaestio haec hinc videtur pendere. Si Dcus voluit, & potuit, & eilacit, cuncta omnia F cile bona in uniuei so,unde igitur tot ma- mundo. lainboc mundo e Malum . n. est oppositum ipti bono ; bonum aute ex axiomate Triruasi .fri,' omne largiens bonum vividimus videtur elle eius contrariu maditum. Id quod contrariam Operationem largitioni infert, hoc est omnea flarens
Esle autem mala inmundo, satis constat, propterca quod & planis mulis noxiae sunt, de animalia, & reptilia noxia, ut serpentes, scorpiones , di alia venenosa
324쪽
, multa asserentia mala: homines quoque multi,&praui,&iniusti,& violenti, &crudeles, &c. Peccata omnia, mala, vitia quoq; ΟΠ nia, infirmitates corporis, prauitasse suum, stupiditas ratiocini j, & obscuritas intellectu si & quidem pleriq,,& niaxima pars eorum videntur tales, quare, cita Propenitur Quomodo igitur Plato in Timeo dixit, 'umi Deum noIuisse malum esse quidquam in mundo λ allucinatur, & cum eo Ariit.qui secundo Physicorum ausus est adstruere hominem esse finem omnium rerum , eius causa: cuncta etiam animalia, & r liqua omnia esse, ut bona: qui qui&m homo, si malus plarum; est,& tot mala
habeat sibi coniuneta,quo pacto dici ρο-
teli finis omnium rerum, clim sub ratione finis non aliud, quam bonum comprehe- datur, & contineatur, ut modo cocius umesi ad aures Platonis, & Mercurii ΘSane Proclus in agitanda hac qumstione, pulcherrima multa, & ea q uidem
magna, & altae contemplationis discutit; quae omnia hic adducere superuacaneum puto; pauca quidem adducam, ted maxime memoria retinenda: at conclusionem accipiamus. mus , Deus mundum condidit, Deus bonus est, mundus autem hic ut ait Mercurius imago illius est,ergo bonus. Itaq; in uniuerso hoc, quo ad Deum conditorem nuomnia is hil mali inest in mundo, quatenus mundus est,quatenus mente praeditus,quat
viori bona ni anima vivens, quatenus natura m
u , . tus, nihil est mali; uniuersalia corpora πώ Ii elementa, nihil mali in se habent, nihil
mali patiuntur iam omnia,Jesterna siit, & sem per secudum naturam eodem mmdo se habent. Relinquitur ergo,si neq;respectu Dei, neq; respectu opificis, neque
respectu animae mundanar, neqi respectu uniuersalis naturae malum in mundo reperiatur , ut in particularibus, & animabus,& naturis, & corporibus itidem omnia mala insint, quae&sentimus, &c gnoscimus ,& quodammodo tangimus.
Dicamus igitur nos cum Proclo ipse,
animas onmc S, corpora cuncta, naturas singulas, tria inse babcre: Estcntiam, pintentiam, di actionem. Malum non cli inesentia animarum, omnes .n. essentis C tum sunt a Deo, 'cit in potenti,scat si, quoniam omnes potentiae lala habent f cudum natui am , quod autem secundum naturam est, maluineιle non pote it, ergo si aliquod animae malum incit, nec est est actionibus inesse, & in his non est in
rationalibus action bus, quae.n. actioncs si pzsecundum rationem si un t,omnes bonum ti 'ohibis appetunt, Omnes ad num diriguntur, non ergo sunt malae: ncq; etiam reperia turmalium in aetionibus animae irrati natis,omnes enim animae irrationalcs, de vires, Ze actiones se lidum naturam operantur, a qua diriguntur. .H . . Sunt autem alae, quae cx an Dosa p tentia proficiscuntur, & secundum propriam naturam nocua expendunt, eigo honae sunt. Aliae vero lunt concupiscibilis partis , & hae secundum sui naturam appetunt iucunda, quae ad propriam animalis conscruationeni pertinent, ergo cum colaruatio bona sit,ipst quoq; bonae sunt. Haec est doctrina Platonis, quam
colligit Proclus ex Politico, ex Republi- ρο , τ .ca,& ex Thccteto, ubi docet i unaqusmani ae vis, iuum munus cxequatur, & ο- Threisi . hediat, in anima sumnia iustitiam gigni, di summa pace fiui , nam si ratio uapcretani in lae, ammola obediat rationi, & ὐmul imperet coo cupiscibili, concupiscibi lis autem obediat animosae secundum rationem imperanti,proculdubio& pax,&iustitia efficitur in anima, pax autem i, na est, ivit ilia,ut virtus, bona est, ergo in anima secundum naturam csistituta nullum est malum. At vitia, quae dicebamus esse iniustitiam, timiditatem, nimis, luxum, crudclitatem, de caetera, non ne mala sunt ξ nonne animae sut igitur in anima sum, igitur quomodo in anima nullum dictur inestentatum e Soluit Proclus sacillime hanc difficultatem. Malum omne,quod in anima est,positu cst in arvisi a. Asiisnetria,
325쪽
a quo oreacuat vitra, di peccata
hoc est in no recta cominensiuratione a- eodem sonteo quo etiam bona derivare quae monum harum virium. Nam cum an, dicuntur. s. ab ipso opilice. Sed quom mola vis non obediat rationi, non impe- do ab opilice bono mala euenire pol sui e
ret concuplicibili, iam haec est contiis o nemo dat, uod non habet,si ipse estn praeter naturam ipsius animae, & hoc ess tura bonus, si nihil scit, nihil vult,nihil a i
malum ipsius, bincq; ortu tur omnia ani- potest,nisi bonum distundere,quoua odqms vitia, Omnia eius mala.. inquam, ab ipso mala accidere possum Malum itidem in corporibus secti dum 'nam sicuti ignis, qui in ellentia sua cali- . naturam constatutis, nullum est, ni cum dus est, non potest frigefacere, sed sem- materia,&forma constent, malum non percaleiacere, ita quoq; quod sui clkn- est in materia,quoniam sui natura appe- tia bonum est, malum producere nO p tit formam Atili. assertore tanquam test, sed bona efficit necessario, quomO- aliquod diuinum , hic autem appetitus, do ergo dicitur ab ipso,tanqua a suo fon- cum oriatur ab ipsa materia, maluines le te, etiam derivari mala λn n potest, malu enim in materiae essem Huic pulcherrimae qus ilioni, pulche t alnullum. Non est in turma corporis rima Proclus deniq; aflei.t solutionc hac malum, propterea quod forma tum exor distinctione piem sti.Alia dicit ipse sint 'nat ipsam materiam, ornatus autem hic in muri tota, abasent partest, In Iotis nullumbonua est, tumetia forma diuinu quos es mesum,1vartilus aliquando es m is a. idam est, diuinum aute nullum malu est i qxo lonum sit; itaq,&idcm malum, sed unde tot mala corporibus insupt,de- honum respectu diuersorum est, malum sarmitates nempe, defectus,& in lirinita- .f. parti, bonum toti. At opifex fecit l, tes proculdubio in eade Astymetria for- na omnia rc spectu totius, quae mala par- mae,& materiae. Natura aut,quae videtur ii videntur aliquando esse. esse vinculti anims, cum corpore, nullum Maximus Tyrius,in hac Platonica sa- itidem recipit malum, si sicundum natu- milia vetulius interprcs,ante Proclum, ram fiunt constituta. Voco autem hic na- hanc quaestionem incita uit, & soluit, di-turam ex more, no solum Platonicorum, cens, quod opifex mundi principalit kr ὐ- ', ised etiam Galeni, te Arist. ea vim,qus ab totu ipsu respex t,partes vero per consc- i anima , veluti fonte proprio, tanquam quens,ut ad tolli pertinent:itaq;&cueo '' i rivulus, & tanquam radius descendit io concordat Proclus. Si quid malam in Corpus, illiq; vitam indit, & ea munera qui t) en huic parti, idippum Amom es toti: L n corpore exercet, quae potentias,& spi- veluti corruptio alicuius animalis,excmi itus naturales, seu vitales Medici vocat, pli gratia,malum quidem est ipsi anima- .. Se in hoc radio, de vita nullu est malum, ii, quGd corrumpitur, & ς se animal desi- ιξ, secudu:n quod oportet, sit costitutum: nit, sed in nihilumno abit, vel iam fit,vel 1 sed malu omne est in Astymetria eadem aqua, vel terra, vel acr, vel ignis, vel ali- ψirium harum, cum viribus, vel cum in- quid huiusmodi, ita ut reficiat in toto id, i emperie p rtium ipsius corporis. quod ad coin pontidum anilinat inde na-Igitur omnia mala, quae vel in anima, tura acceperat, &asum pleiat in partiax it vitia, & peccata, vel in corporibu=,ol bus; corruptio quidem illa malum est ibi in natura colligante animam cum com lius animabs, sed lonum est, quatenus p ore, reperiuntur, omnia vel posita sunt inde totum re integratur. u i hac Astymettia, vel ex ea oriuntur, Aliam addit rationem Proclus, hocri inquam ex causa omnis mali, omnisq; Walum corruptionis non cile principali-ν eccati: Vnde autem h*c Aisymetria terint etiam ab opifice, sed generatio e sth 1 beat ortum , par est modo declararem principaliter ab eo intenta. Veru, quia si,
Liscerent quidam, mala omnia venire ab generatione opollet fieri, necesse eli, &
326쪽
corruptionem praecedere, quam prscedit necessario dispositio naturalis, quae est via ad huiusmi di corruptionem, ex accidente, & non ex prima intentione. Coraruptio autem, ut via est ad generation quae est prima intentio natiuae, de bona est, & necessaria.
Auth eo, Sic igitur dicemus nos, mala corpo-,tasuta' ris, ves sunt,uel oriuntur ab intrinseca diaspositione, vel ab extrinseco interuntur; si ab extrin: eco,verbi gratia, si serpes me momorderit; si leo me lacerauerit; hoe ipsu n, quod mihi malum est , ipsit leoni, ipsi serpenti, bonum est. Propterea quod inditum est ab opifice, omnibus rc bus, leanimalibus canctis desiderium, &appotitus propri conseruationis,& earum rerum, qus ad conseruatione faciunt. Cona seruatio proculdubio,&eius instrumemta bona sut,s lao me lacerauit, Eseruam
di sui gratia id egit, idciu dicitur de sed
pente, idem de reliquis rebus omnibunci rar nos isdunt, & sicuti illis con seruatio bona est, ita 'aelio mihi mala est, Aelim per accidens mihi est, illis vero per se, &primario. Itidem si mala in meo corpore ortu tur, via fiunt ad corruptionem mei, ut via bona; quoniam est via ad generati nem , di ad re integrationem carum pantium , quae ab elementis ad mei corporis con stationem defluxerunt.
Si pari modo mala sunt, inanimabuς
exempli gratia, vitia, peccata,no. di qua possunt dici absolute mala , quoniam ei, αμ qui peccatu committit, iucundu est, ct electione sua .&actio illa ordine peccatum sorinale praecedit,ordo autem rati
nem habet boni. Praeterea post commis- furn peccatum Dit Proclus illico poenit , ita sequitur, poenitentia haec principium est purgationis animi, purgatio autem ad perfectionem via est, atq; ita bona; itaq, iam concludatur in uniuerso, nihil elic, ita simpliciter malum, ut no sit alicui
no coniunctum, eoq; coloratum.
Alinaratis Ratione altiore utitur idem Proesus,
probando nihil omino eorum, quae hormines appellat mala, e sitimatura mae lIuin, eius ratio haec est. Malum hoc, vel
estens, vel non est ei si non sitens, em .ia.
go nihil omnin0 9 si ens ea , necessario particeps est entis veri; erg unius, si v nius,qus attributio est ipsin summi Dei,
neces latio est etiam l oni. Bonitas enim
altera est attributio is ius iam mi boni Oh i v t visu in est alibi futiunii particeps est boni, necessario non est simpliciternia lumi ergo nihil est in mundo sinceris
ty At lice ipsuimens, duiri est, necessario ab opifice processit; omnia.n eritia abi Pso pifice progressa Ssit,oris A causa malorum est, quae mala tamen bona sunt; cauti inqua in mon primaria intenti ne, sed secutidaria, quatenus haec malis, ninnia,via flinit ad bona, de quo ad unuuersum bona sunt, quoniam ad conse
uatibnem utilii ellipei t: nent; si vero in ni hiniata sunt,per accidens sunt, quatenus.svel P. Thad conteritationem alicuius rei faciunt Pison. do. omnino,vel ut faciunt ad re integratione partium toralium , ut simi via adge- leni finctaverationem, & ad bonum ipsum. - Haec est pulcherrima quaestio absolu- quid nosti
ta, luet in longum aliquatenus protracta
est,eo quod occasio sic polluta at ad ma r, ins trinisestationem veritatis, de sic restat veru, V ' - - quod Deus, ut Bonus est, causa est finaialis mundi,ad quem omnia tendunt Bona, per participati'nem, eo quia ab eo profluxere, tanquami forve perenni omnis bonitatis, de sic vera est sententia tiun Platonis in Timeo, tum Mocviij pluria '
aeuo mediis Deus ,roduxis Mundum.
REstat modo, atq; ordo ex post uti ut quomodo, ves quo medio, si
ue instrumento,produxerit tintndum hic Opii ex bonus, perquiramus. Cum igitur natura ipsus sit esse bonum, vitale, ne,
quaqua cogn4sceretur, nec laudaretur,
ncc propterea appetereturis intra se suadi bonitatis munerareUaetcs, nec Lius ra .dios
327쪽
non coacte Deus. me diate vel i
dios in omnibus, & per omnia diffunde
ret, lacundus . n. apparet, &intrinsech producendo, & extrinsece creando, mundum materialem huc efficiendo. In- Medi te trinsece bonum primum, verum,& unum
mentem imparticipatam produxit,&i' 'sam animam c ut late suo loco vidimus. Extrinsece vero, mundum, & mundana omnia effccit, mediante hac prima mente, &aninia, quae alio nomine dicuntur a Platone, & a Mercurio, Verbum, ide it mens pi ima,& ignis, siue spiritus, tertia, altera substantia. Hac igitur mente prima Deus,hoc est Verbo, tanquam medio, & quasi instrvimento, eis it mundum, &hoc sponte,
Me ait mu- libere', non coacte, quia agens primum
est ab omni coactione valde semotum et quia voluit, & potuit, &quia voluntas fuit quaedam intrinseca impulsio, idcirco& voluntate, & verbo mediantibus rite dici potest, mundum secisse diuinum opificem. Haec vera positio grauissimis auctoriatatibus,& Pla tonis,& Mercurij comprobari potest. In epistola sexta ad tres amucos,mentione faciens de tribus suet Tria dis subitantijs, vel rectius I ubsistentijs ;primo vocat Patrem duce omnium , quae iunt, & quae erunt: Verba illius sunt,qui
adduximus etiam lib. de Deo.s. Et ducem niam ducem eorum,qumunt, 'futurorumta ducis huivis, se casae, patrem domet maadiura res : In his appellat secundam Triadis personam causam ,&c. at qumniam inter causam,&causa tu datur mutua relatio, hinc est, quod sit est causa, est alicuius causati causa, non est causatus Pater eiusdeir, quintimo ipse causatur ab emerso omnia sibi interiora dicuntur ab eo esse causata T. & anima uniuersalis,de a mundus ipse. At si mundus est ita cau-
- , - - satus, no tamen dicitur prscise, ita ab eo
. z. V Actu , quin sit a Deo ipso primo produ
etus,eo mediante,& si ipse, & pater secerunt mudum, Pater usus est eo in eificiendo, ut medio, quasi instrumento, & quia
a volu male libera iaci eatis pependit rec
factio, idcirco & voluntate, de verbo m diante factus est mundus. Scriptum inuenitur etiam in mystica Philosophia, secundu Aegvptios, quae avoce Platonis legentis initium habuit,& Au, ab audi tore quodam, quem vi lunt multi fuisse Arist. in unum volumen recepta est,&digesta doctima; inuenitur inqua primum intellectu a Deo primo esse procreatum , ct hunc rebus alijs procreandisese praefectum, procreauit autem hunc inici lectum per mediu verbum,ergo verbum fuit mediu illius procreationjs, hoc est ill iis postea opifics,qui fuit causa ensiciens mundi, igitur medio verbo primo omnia facta sunt, igitur mundus.
In eodem volumine, cum loqueretur r. p de primario auctore bono omnipotenti, 'i' 'r' subiungit haec verba: Ex quo emma στα sunt, eadem etia sunt ab ibo et extirocreata. Procreat quidcm pr mar us auctor, opifex, procreat etiam vel bum taut dus hae perlanae sint rerum pri creatriccs. In eodem habet haec alia vel bar Nec 3 s. Vsam verbum E ad A inteluctu infirmisi. y nec inteDeus, ι 9 et exti censor Iur,rmeL sectus vera agens, veilo dirino es proximus rintellectus hic micti gedus cit per :psum tertia Triadis subitant Ia. Hermes, ante Platonem per multa *cula vivens, hac eandem tradidit doctrianam, mundum . s. lactum esse mediante vel bo diuino. In Cratae haec expressa
legun l ur verba .s. Deus munia erit, non mansiri, sedet'oluntate, cor verbo: alibi ait .s. in Piniandro, verba sunt: Mens vero Ia rima Dcus, vita, o lux, exipe , partur,t volo 4 aiseram meum op fom, ς cum Deus,rgris,
piniMse dit, effecisse em rectores. In his habemus metionem Dei verbi,&sprius ign ride pariter habemus msi, vel bo inciliante,pro dux sie mentem Op ticen , ex quibus pollea dic: mus nos
Oama adcxtra emanarunt, ergo voluntate libera iacta sunt omnia, ergo primo
mediante .verbo: Septem vero rectores te Merc.
sunt ni fallor se pleni coeli errat ei Pi nctar, qui eorum motibus, & milux bus
328쪽
dicuntur, & efficere generabilia, 'regri
re tempora, & vicissit udines. t In Claue explicite ait,voluntat esse essentiam ipsius, &act onem; Uerba sui:
. Cuius actio istanta est, o essentia ipsius et Lle omnia e e. Si haec ita se habens, dicimus nos a fra volantare quodammodo coactus bona omnia fecit. In Piniandro ait de pso verabo: ibi illico ex inferis elementis Dei ve
Habemus erga hucus a duo suisse Dei
veluti initrumenta, tu bus mundum huc effecit Deus L voluntatem, & verbum- , sed melius per eundem Hermetem haec veritas elucescit in sermone sacro , ubi hqc explici ta legii tur verba : Abui me Dei genitus Dres, gur pre uniuersum μω uerse
eis auctor regenerarinus8 Rc spondet. Homo 'nas Eumare Dei: Homine in hunc vocat Dei tit ium,q u sit auctor rc genera ti . n. s, non es a de causa, quam voluntat e viseus Sane ex li s verbis, non modo habe
ducto on s, 'e eiusdem producentis, sed sis in mi. ctiam med j ipsusA voluntatis Dunx, d uiniq; verb),quod verbum liquido esse filium De , qui est Christus Dominus, nnostra Theologia clarissime patet. . at Sed cloius ad Ascleplum loquens e ipso, ait': Omnia in ipf, o ex x F sum, nam merbam ex ipsi procedens per uissimum, o
perpositu Dominum. Item: Psi iam prima potestas i enita, es m flaita quod uedes, osse 'sita e I, 9 dominarureis, quae a rafui e GZa, HI autem perfecti simi primus genitus, crure Iur, sescundus, o veris
Ex quibus omn bus sententi js,tii Mercur j,tum Platonis, facilline cognoscitur,mundum ei lac ste seni bilini Deus' voluntate bona mediante, verbm; ipio, qaesi pr. ac us propago, de prima uni Misi produci uacausalitas,&princ p u. -i mi his inuenio concindimet am Philonem Hebraeorum doetissim uim lib. 2. de opitieio Dei, qui dum cxponit fiumina Paradisi, ait: Flavius eiZgenerati Deilonitas, es profuit exsapientia Dei: ' uarsap entia sane, nil aliud est, nisi pium verbum. Hai cmus ex his omnibus summorum virorum sententijs iam si mea non fallit opinio & causani cilicientem mundi, &finale,& instrumeta leni,diuinam,si instrumenta,quibus tundem fabrciccit. Ets qu s perquireret modum, quo usus cliopi rex in produce domundia, Mercurius icu illico notab li exopto hoc declararet in epiliola: Agrimisi. in terram iacietis ana frumenti, vel hordei, vel alterius ni nos:in hac enim teria acit grana frumenti, in illa hordei,oc alio scmen aliud.
Item vitem alibi plantat, alibi pomum,& alias aabores: ita Deus in Coelo quiadem seminati timmortalitatem, In terra mutationem, inun uerso v tam , ct m tum, nihil .n. est in mundo, quod & no a vivat, & non moueatur, dic.
loni, ludes in coitim tinne istola
ian Mundus sit unus, mel plures, in
mia Plat. ω mei. spicntig. Ι Am videamus, ordinem seruando, an
sit unus dumtaxat inudus,vel plures, quod unum produxerit opifex isted uinus, varii' sententis circumferri videntur circa in udi v nitate, & eius pluralitatem. Thales, Pythagora s, & Arii toteles,
omnes corum scholae, unum tantum posuere mundum, eundemq; probauere,&sicuti in pol tione unitatis omnes conueniunt, in probatione vero eiusdem ne
quaquam concordant, & praesertim Pla
volium et se res Aiam. Devrido omnes philos phos . qui nihilomin
329쪽
to,& Arist. vi proxime videbimus. quidem sine ulla probatione Plato in Timeo, ubi ex professo hane
morii citra pluralitatEMundus est imple. . secundia Chalylum sunt mundi par-
males esti te. res modum unam uni vel salem.de quibus etia
quaestionem agitare videtur, trimebrem eandem facit .s. an mundus sit unus, an vero plures, aut infiniti, & non innum ri, prout nimis crasse exponit Ficinus. Quod sit unus,omnes supracitati Phil sophi astruiat rationabili de causa moti, di nos eorum veris sentPlijs adheremus, di hoc probare, de mente Platonis, ad privsens eli noli ra intentio. Quod sint plures,multi multa,& varia dixere.Chaldaei tres posuere mundos.s. Empyreum, Aethereum,& Ylleum, siue materialem:& si accurate eorum sententia perpendiatur, non est omnino reijcienda, cum secundum nostrum, quin imo sapientum,& Philosophorum,& A1 rolog tum dictat modum appellcmus mund si empy- reum,hoc eii cstum illud,quod inhabitat Deus, & Angelicae mentes; Aethereum, testem regione , Ylleum vero, esemen tarem. Alij appellant illud primum coelum, mundum lucis, & hunc nostriam tenebrarum, illum amicitiae, hunc litis. In doctrina itidem hac nostra Platonica, plures possunt enumerari mudi,sed potius per metaphoram, quam per rea-jem denominationem. Nam mens illa
diuina imparticipata ut pluries diximus appellatur in udus intelligibilis, a chetypus,& idolis, siue originalis. Anuma, mundus rationalis, cum sit omnia per insitas rationes. Natura, mundus si minarius,cum sit omnia per semina. Mu-dus corporeus,vmbratilis per umbras,&imitationes, quae sunt in eo refulgentes.
Sed hi omnes mundi partiales quodammodo unum essiciunt totalem sui videbimus ad imitationem superni, excelle iis limi, di diuini, qui solus dicitur re vera mundus perlectus, incorruptibilis,
Alij nedum plures enumerant mur dos, excogitatos a quodam Barbaro sapiente prout refert Plutarchus lib. do deiectu oraculorum) in persona Cleo
broti , habitante ad Mare rubrum, quias I
, aut demonstratione aiebat mundos reperiri, uti est hic nolier, cetum octuaginta tres: sed quoniam lisc opinio nullam videtur habere firi nitatem, tanquam ver tali aduersa, a Proclo reijcitur, & tanquam fabulosa exploditur prima fac e, licet tandem,ut symbolica ab eo exponatur. Nos igitur & opinionem 1 utilem,& expositi nem ingeniosam hic referre superuaca neum duximus, cum nostra intentio sit realiter,& no per symbola,seu hieta pli
ras philosophari, in hoc mundi discursu, qui est in Philosophia, do necesiarius, &
Alij ncn modo plures, qui nim4 & infinitos fatentur reperiri mundos, inter quos est Democritus,& alij sequaces sed quonia haec pariter opinio v id ςtur,& e stde facto vana; ideo, ut ridicula reij cienda est,cum infinitum in actu penes quoscunq; Philosophos rei, iatur. Qui plures, sed numero determinato conclusos huiusmodi m udos opinantur, videntur aliquales adducere rones,quas demete Simplicij hic volumus afferre,&iure impugnare, prout alij aiierunt, cen fidiunt, inter quos est Alexander Aphrod: saeus reserente et dein bimpici primo de Coelo ic X. com. 9. Dicunt igitur isti fauti res opinionis Democriti, quem secuti sunt Leucippus,& Epicurus, quod fue natura, siue Deus
hunc mundum ci lacerit, rationabile estietiam alios potuisse essicere eiusdem con
ditionis mundos, quia in effciendo, non potest dici, illum limitatam habuiste potentiam pri ducendi. Itidem, si in alijs impersectis videbumus species in indiuidua plura partitas, verisimile est etiam hoc magis in optiumo, & persecto esse. Praeterea, si melius est plura esse optima , quam unum, optimus dicitur muniadus, proinde perscrutabile est, plures esse
Hac opinionem,quae etia a Plutarcho defenditur, omnino falsa esie omnes as'
330쪽
1ue a Christ. Theol. cum Plat.
firmant sapientes , & Arist. & Plat. as ciae: unde has facile retorquere videntur
Primam destruit Simplicius hoc dilemmate, li ciliciens causa mundi multos effecit, aut aliquo pacto similes, aut omnino olis inites effecit ; ii similes, omnino frustra eslent multi ; si aliquo pacto diss- miles, unus uti l , iam erit, de ncia plures, qui ex omnibus constab: t tanquam per fectis., - ' Secundam facile etiam diluit, dicens, multitudinem imperfecti Macm non perfectionem augere, ut plures Dis, plures soles, & his similia periecta. Tertia demti in propulsu, dices,quod quae plura sutit, non patiunt prima esse, nisi uno comprehedantur, quia omnium
per verum est, ulti piraticinem plurium honorum esse meliorem, qua unius,pra sertim, ubi ex ea mult plicat nec rasu gi aliqua naturae inordinatio, & otir sitas, non enim praestat plures essc naturae Dio pux Principes, quam unum, ut etiam diximus
zizin. de pluribus solibus, nec decet pluria ei Oh ivr ω h minis capita, quam unum , quCniam
' positis pluribus, alterum esset otiosum , quad quidem, unum per se est stricies, sic si plures mundi daretur, alter es et superuacaneus, cum iste corpotibus omnibus lassiciat. Conclusio. Restat igitur, his rationibus admissis, prout admitti dcbciat, lubd unus dumtaxat dicatur esie mundus, unum univcrsum pulcherrimum, adpulcberrim Pno exemplar, ab optice factum , ut in illo infra auctoritate, & argumentis 'la- aum tonicis probabimus. Rellat inquam in uod sicut unum rationabilit cr conclumus, de praecipuoru Philosoph uium
consensu, ctiani eudem uniculae cile plDcipue in Philosophia Platonis, & Platonicorum probemus.
Plato in Timeo, postquam proposuit inquistionem de mundo, trimembrem, an . s. vel unus sit, vel plu: es, vel inliniti rei cit duo membra huiusce diuisionis, quod non sint plures, neq; m multimi. nus) infiniti: at si non sunt tales, necesse
putat unum esse, facta hac suiscicnti par- i.',..., tium cnumeratione, &ideo sibi ipsi re- esse αMucis pondet his verbis: Vnumprefrin, m do ad ius mihiud em formatῶ tenemus. Hoc est argumetum, quo Plato probat, Ratio pii. Vnum esse mundiim,eo quod ipse sitiose matus adii militudinem unius, ergo&c. Quid sit aute hic unus, pluries diximus, esse mundum Luealem, qiii quidem re vera est unus, quia ab uno principio cli it . procreatus. itaq; haec ratio procedit,
probando, unuinesererit omnium prin- cipia n, unum esse rerum omnium exem- plar, unum omnium opificem, igitur a primo ad vitii num unus em mundus.
Sed hoc axiomate fere demonstr tiuEprob itur ab eodem Philosopho ruione negativa, qund no sint plures mundi , de si plures non lint, necessario sequitur cos non tale infinito si si quidem, si nec plures, nec infiniti, igitur unum esse latcndum est. Ratio haec negativa his verbis RMIoneta Platonis nititur: Δρο- .n ivluentia omnia tauint Abgantur continet, scium alterum habrae non pust. Horum vel borum in Timeo
sensus est: exemplar ipsum, in quo sunt
omnes idear, non potest habere aliud γ - . xemplar sibi socium, cur nam subium git ipse: Alioquin aliud animal. 7xod duo co- Veiba titinc,' esse oporteret, cuius due h.re partes essent, nec illorum, sed tert, huius mundus, hie mola frum remus diceretur, ut igitur hic mundus esset animali Astautos millimas, eo quia solus, atq; vos e st, idcirco neq; duriness, rnnumerabiles procreati sint Ied et nus
udus factus es, ct erit, ese. In his nimirum verbis Platonis adcocospicua apparci probatio unitatis mu-di, ut nihil amplius pro hac demonstratione desiderat i possit. Hanc insignem probationem ab auctoritate Pbilosophi, Proclus in Commentario ita nectit: Si ira ait Proclus duo ent exemplaria, vel utrunq; haberet in se omuta, vel unum haleres omnia. alterum aurem minime, vel neutrum haleret