장음표시 사용
331쪽
ν otii con filmatio. 3t probatioco picua platonicae opunionis. unus eoru eluditur madus. ad uni
, iis: diuisio haec est necessaria, propterea quod aliud membrum non admittit,
tunc sic infert Proclus: A duamus neutra exemplarium tabere omnia, idest omnes ia
decet, neq; esipisibile , ut perfectiissimae rei,
nuatis ect minaeus hic, duo imperfecta principia dentur: itaq; hoc membrum tertium ruit, secundum autem,quado dicebamus, vel alteru erit omnia continens, alterum vero non Omnia continebit. Tunc sequitur neccssario alterum illud, quod non omnia cotinet, esse imp 'rfectum,& ideo
persectissimi rei non posse dici principiu:
reiecto igitur hoc secundo, manet uno, quod omnia continet: ergo ex parte huius membri, unum erit exemplar mundi, ergo unus mundus. Primum vero membrum, in quo dic batur utrunq, cxemplar omnia contin
re; tunc infert Plato,& Proclus in probatione, necesse esse, ut haec duo simul non sint primu principium, propterea quod ante duo necessarium est unum, a quo &ipsa dualitas pro nascatur, & vniatur, itaq; necessario sequitur, unum tantummodo elle exemplar, quod omnia continet, ad unius similitudinem, ab uno opusice in tellectu e isormatu, & productum. Haec est infignis,& irrefragabilis probatio Platonis unitatis mundi. Hae nihilominus Alexader Aphrodi- us,qui mundos multos sine repugnantia repcriri posse, probauit supra, sed i uiter ut vidimus tanquam inanem casepit, dicens, si neq; homo singularis,neq; equus licet viri utq; una sit idea, repetatur,quid vetat non unicum in natura esse mundum, sed plures extare Huic dubitationi occurrit Simplicius, etiam hac distinctione, dicens: Exemplara alia ni sunt, acta secari, prima pecus
Apectantur,sicunda vero indiuid , uni
xemplari,unum exemplatum respondet, primo modo sumptum, non autem sec do modo.
Sed, hanc resciutionem esse nullius momenta, existimant quidam in Plat nica familia clari, &ex vetustioribus, &ex Neothericis, quare a Proclo in hac re istius dilemmatis,responsionem quaeriit,
dicentes cum eo, non esse mundi cadem, & caeterarum rerum rationem: quoniam, ut exemplar ptimum,primaq; rerum Omnium Idea unica e si,quae caetera ru rerum
exemplaria,& ideas in se cotincti sic priamam imaginem, quae in mundo hoc sen
sibili est expres la .i sensibile primu opor
tuit in se continere caeterarum I dearum imagines , alioquin luturum non erat ἔquod Plato in hac ratione supponit, vim udus hic in sensibilibus per tectissimus, perfectissimo, & primo intelligibili omni
ex parte responderet: sit igitur omni ex parte verum, quod mundus sit unus, ad unius exemplar sormatus, in hac doctrina Platonica, ac etiam in Aristotelica, de omnium illorum Pythagoricorum,
In hoc tamen differt Arist. a Platone, quoniam illud ,quod probat Plato ab anteriori, & superiori . s. mundum csse unu eo quia ad unius exemplar cfformatum, Mi st. probat a posteriori. ab una matearia, quae est omnium entium postremat ideo licet in vera convcniant positione , differunt tamen in modo eande probassi, ut patet I . de coelo c.9. Si tame nolumus dicere, q uod etiam in hac re conuenian sicli in Metaphysicis Arist. ab unitate uniuersalis causs,unitatem quoq; naudi concludere videtur. Sed haec missa faciamus, de iam concludamus unum mund si in via omnium Philosophantium,&esidem ab unitate causae omnino pendere. Restat videre modo, quomodo hic msidus unicus, di taliter ςenitus, sit omni pulchrumdiae praeditus.
Mutaus ess omni admiranda pulchria iudine praeditus. E St axioma Platonicu in Timeo, omne id, quod quidem ad intelligibile
exemplar factsi e st, necessario pulchrum esse, vasa vice, omne quod ad exemplar
332쪽
genitum factum est, turpe necessario di- foribus duum Missent Pulchritudo, Verit A veila pluci. At quoniam mundus a causa efficien- ct Symmetriabatq,hsc est causa,vt mundi 'th
opifex, qui λ respexit in exemplar intelli gibile, & pulchritudinem illam primam
te factus est , &ob finem aliquem factus cst, & ex aliqua materia s tamen di ipsa genita & diuino medit , si utanstrumcnto factus e it, nece Lario scquitur, ut ad aliquod excinplar factus ex convcquminti dicatur ; At non ad exemplar genitum factus est, quoniam turpis c sset, de lania pulcher apparet sensibus, & est re vera talis, ex sentctia Platonis, igitur ad ex
plar intelligibile sterias , de pulcherrimit. Quod mundus sit iactus, & a causa ta- eius, & quo mcdio, & ob quem finem, iasupra fusissiue dictum est. Reliquum est, ut videamus eundem csse omnium rei uri pulcherrimum, S ex hoc esse tale, quo niam ad exemplar istud diuinum, di pulcherrimum factus est. lato in codem Timeo habet haec e
hem te n/η sit si tus exempla fici Circa his verba Platonis non leuis concurrit dubitatio, primo, quomodo . s. mundus dicatur omnium rca um, siue genitorum pulcherrimus, cimi nihil aliud dicatur penitum, praeter ipsum mundu Resolute respodetur a Proclo, quod mu-dus dicitur genitorum puklararimus, ad rem p r: s differentiam, α animae i psius, quae nedum genita, in doctrina Platonica, dicuntur co modo,& ea genitura, de quibus suo loco Deo fauente ) agemus. Sit igitur pulcherrimus mundus,quia ad pulcherrimum exemplar enectus, vel quia pulchru auctor sit secutus excplar.
Hoc axioma facillime solida ratione ἐ-bari potest, si dicamus si c ; Qui ad exemplar intelligibile facit, necestario pulchi uiacit, si quidem rei simile exemplo fac i, vel dissimile ; si simile ipsi exemplo, pulchrum facit, quia exemplumante ligibile
ni ite illi chus faciat, &:deopulchrum is quia neqi in cycemplo, neq; in opifice vllu est defeetus, ulla imperfectio: si vero facit dissimile, tunc argui desectum, vel in exeoepto quidem est. deiectuS, quando rii corporeum, I genitis; in opisce quo, que cst desurius, quando & ipse est geni t ii, qualis ea natura corpori ius ad mi ita quae aliquando & pulchra, de etiam , turnia iusit, urpatet in productione honminis, qui aliquado pulcher cisci tu iri
quando turpis,ut monstruἰ desectum. n-
pquitur artiues qui itidem dc pulchra, do
Ita tamuli distinguendum est , ut pill- Q- in sichritudo,uci iurpitudo prc ueniata remiplu, sunt litudo vςro, dedissimilitudo a K plum . sisti opis G:iniam aut cin ad utrunq;respiciis
di tur . l. imago exciripi vicitur itid m 'φ' 'imago, qu. xnus similis est, quia ab ipso opilice prouc nil.H c autem probato scia conclusα licet, quod ad Pulcberrimum exem armundus iactus sit, & ol id pulcher ivr dicatur pcrquirendum est, quid sit ista pulchritudo, in quo consillat, & quom do mundo huic genito conueniat, &in si,qua de re iure pulcheriimus ab omnι hus Philosophis,oc praesertim a Platoniacis dicatur. tu
isodsit pulchritudo in iis Pluri
P V kliritudo vario m. do solet destri, nati
bi a diuersis in Academia prs stantia
Tanum ipsum, Aliquando dicitur. Gratia asi ciens ἔ-Desper visum, auditum, se ratisnem. AIamblico appellatur: in sἷ non aliud eli, quam mundus intelligibia ni me nos dicinius intrasepe fctus ex senti siue ideatis ut millies iam dictum est 'extra vero actuans omnia, quare Lona, dipa in quo quidem omnis inest pulchritudo, chra dicanturperpartictyationem Gius.
sicuti Plato docet in Pliilebo, ubi ait: Io In his nimirum descriptionibus appa
333쪽
ret, quod siue splendor, siue gratia, siue ipsum tesidens,&per ipsum,&ad yplum
actus,'q ut idem sui, siit ipsa pulchritudo, inst par tus,& proles summi Boni, qui ea- de in uniuersum diffundit&Bonitatem,idi pulchritudinem. Vnde Proclus in
Com. in Timeum, volens probare, nun'
di puchritudinem, a causa ad coetu a gu: neniatur tali dileminate. Opifex vel horus est, vel non bonus, si bonus est, pulchrum essicium facit ; si non bonus, cilectum turpem: Sed pifix bonus est, ergo cinctum produxit pulchrsi: Omnis oti opifi1, si bonus L It , suae materiar d minatur, re formam illis imprimit,quam ipse vult, ut experimento nostrorum opifice cogat, sci potest. Ex lubcsane argumeto sacit E elicitur, quod pulchritudo eii actus, .uc spledor,
siue gratia ab eo emanans tanquam ei taa sua nobilii sima causa: ncc repugnat dicere, bonitatem altera esse a pulcluit idine,quoniam nodifferunt, nita ratione; nam lacundum uniuersam Platonici iuscholam, unum lonii, & pulchrum, licet tria videantur, re tamen cadem sunt, de
sola ratione, & nostro capiendi modo di itineta ut alibi vidimus. V num in
apice, tanquam caput cmmet, mediat bonum,& ex bono pulchium rcfulget,adeo quod dicitur unum per cininentiam, bonum peres lentiam, pulchrum per radiorum emanationem, a sumino illo b no,siue pet allicio nem, quod in sentibus, in animo, in mente, excitat cupiditatem
Luendi , ius cupiditas dicitur Amor. Hac igitur pulchritudo, hic sulgor, haec gratia, halbet suum esse originale ab
ipso uno vero,& bono, disse causale a prima mete imparticipata,in qua per Ideas resulget, esse participatum in anima primo,in qua radi j ipsius dicuntur rationes, in qua ijdem radij dicuntur semina I in materia, in qua appcllantur formae, sed umbratiles,& caducae. Quare a recenti ribus Academicis iure appellatur vitalis quidam fulgor,sive ut nostra eli senten
tia vitalis quaedii qualitas, ab ipso sum
mo bono fluens, ex eodcvi cmanans, iasma per refluens. Emanans inquam per Ideas in prima metes er rationes in anima, per lamina in natura, per tormas in
Sed quomodahsepulchritudo ab ip
so bono cinan savos ad ipsamquviendam ,& amandam allicit, &quisiodo in nobis eius cognitionem parit Z allicit nos mediantibus senibus, visus,&au
ditus, qui sunt nuncij jpsius intelicetussasertore Plotino quin imo & medianterati ne , cui deseruntur ab ipsis se nsibus eiusde pulchritudinis conditi nes. Nam visu allicit , dura tan corporibus, perspicit fulgentes admirabiles proportiones, in
dcb. ta partium lyinmetria,& coloria admixtionc c n: stetes: auditu allicit,dii in eisdem c5uenies diuellaru pari uinctin- sonantia, siue vocum admirau dus, ab anima conccntus pςrcipitur. Rallandi , dum in animis virtutiim diuersarum itidem admirabilis coci unitas , quae dicitur primaria pulchr ludo , conspicitur, nam hac ratione, & his mediantibus duobus sensibus, triplex solet fieri pulchritudo a Platonicis,&praeterlimi Plotino, qui libros cImposuit de hac re; alterum . de pulchritudine in se ipsa,alterum vero de intelligibili pulchritudine, &c., Prima dicitur pulchritudo animi,quar per Philosophiam acquiritur&eda haec animi concordia,in hisce virtutibus consis es, pcr Philosophiam inquam facta, non contentiosam, sed rectam. Secunda dicitur corporis, quae percipitur cvt pamio supra dictum est in cocordia paritum consistens, & nos ad philosophandum
excitans. Tertia dicitur vocum, seu hara moniae, in concordia motus,& sonorum pariter consistens,qus etiam ad philos phandum nos prouocat, ut etiam patet apud cudem Plotinum lib. de triplici ad Deum reditu.
Hae tres pulchritudines cait ipse Pistinus sunt veluti scala, quaedam tribus
gradibus constans, perquam animae um
suae possunt ad Deum Optimum Maxm
ratione in animo tia plex apnaa
334쪽
mum reuerti, per hos .f. gradus Philos, Allucinatur re vera Arist. ed quia a
phiam, Amorem , & Musicam; pulchritudines illae ab omnibus sere Platonicis Anagogicae appellatur, eo quia animum humanum ad diuina reducunt . Habemus iamquid sit ipsa pulchritudo, & quotuplex, & in quibus consiliat, modo quomodo in uniuerso insit, de in eodem perfulgeat, videamus. Proesus in multis eisdem pari bus mundanam inuenit pulchritudinem, atq ; iudicat, cu prPceptore Platone, cundem genitoru pulcherrimum,idq probat multis argumentis, & rationibus, quorum aliae pertinent ad corpus ipsius nauad i, e ad partes eiu dem materiales, aliae vero ad vires diu nas, quae in eo sunt, itq; eundem ordinatae regunt.
Primum argumetum est ex pulchritudine coeli, coelum .nis omnium rCrum,qilroculis cerni poclunt, pulcherrimum eii, ea aute pulchritudo e militit in luminum pulchritudii te,&multitudin varietate,& situ: e:t .n. pr ma pulchritudinis sensi bilis ratio, lux, dcunnen , etiam in hisce corporibus ex elementis constatis, quae apud nos & generabilia, &c 3rruptibilia sunt: nulla .n. res ex nostris pulchra dici
t test, nisi sit luce aliqua praedita, & c
ribus,'qui luminassit in opaco, uti ctiad cuit schola Peripathct ca, ratione igitur lumia si coetu est omni u pulcher L mi Secundum argumentum sumptum cuex motinus variis,& harmo nicis apiorum coelorum. Fuit enim cl a Pythago Decelos suauissimam suis au tibus prodi cere harmoniam: cuius sententiam Arist. adnixus est refutare, perperam interprotando Pythagorae mentem, quasi ille dis xisset, coelos talem harmoniam ardere, qualem nos semimus in instrumetis musica, quae quidem instrumentorum harumonia , m sonis varin consistit, qui per aeris refractum liunt, ex diisnitione eiusdem, quod .c sonus sit aer c llisus, ubi habet, inter coelos nultu eri aerem, neq; aeris vllam collisi,nem, ergo nullus f nus, ergo nulla harmonia. pud Pythagoram harmonia no capitur solum pro vocibus,& sonis varie conci natia ed pro motibus etiam varie dispostis, ex quibus pendet etiam sonorum
harmonia: ut motus exempli gratia cO
datum, si sunt concordes inter se, vel discordra,sic etiam sonos varios inter se,&concordo, & discordes procrcat. Pythagoras Ergo uniuersalius accipies harmoniam pro cinnitate motuum quorumcunq; inter eos, veluti specie, potuit con- .cinnitatem, de harmoniam motuum coelestium,Arist. autem accepit harmoniam tantummodo ii orum sonorum, itaq, argumentum eius alium scopum ferit, ad quem re vcra Pytha goras ipse no tendit. Harmonia aure omnis , vel ' th.igo rica, vel Aristotcirca sit, in se dicitur habere pulchritudinem, & quia inudus hac habet harmoniam , qtar alibi a nobis a pellata est intelligibilis, eo quia intellectu dumtaxat attingitur, i .cut Aristotelia
ca dicta eli sensibilis,eo quia sensu percu
pitur,idcirco mundus hac ratione diciturre vera pulcher.
Sed hic poposcit occasio declarandi, quomodo in coelis, & elementis eximia lateat harmonia, quae tamen a sensibus minime percipitur, sed a mente purgata peroptime in telligitur , quae doctrina n5 cst solius Pi ilia pors, sed cita in Mercuri Te maximi, ut P. thagoram Sc aetate,&doctrina praecessit. liciendum est, quod Mercurius, esiq; sicuti Pythagoras, Aristides, Nicoma-cus, Genitin, Briennius,& Censorinus ex antiquis: nec ton Quintilianus, Philo Hebraeorum domuimus, Plinius ,& alia
ex vetustis,ex recetioribus vero Leo H braeus , Nicolaus Cupernicus, Valentianus Naiboda, ct multi, in coelorum m tibus admiranda inuenere harmoniam, quae tota conlistit, secundum corum placita , in debitis interuallis, quae numero clauduntur octavo i ex quibus postea I
sultant concordes consonantiae, re ver
admirabiles, Sextoni, qui persectam c
335쪽
sciuit Diapason steste Pythagora .
quinq;. s. semitoni, duo, unus, mediusq; in interuallo, quod c It inter Lunam, &Mercurium , semitonum a Mercurio, ad Vener in alium semitonum,e Venere ad Solem tonum alteru, a Sole ad Martem 1emitonum, a Marte ad Iouem tonum itidem alium, a Ioue ad Saturnum pati modo tonum, a Saturno demum ad si mamentu semitonti. In his omnibus musicales reperiuntur consonantiae, & simplices, & complicatae: Nam a terra ad coelum stelliferum spatium interiacet, in quo est magna contonatia .c Dyapason, in eo quod est inter terram, & , Olcni i peritur Dua pente, in eo quod est inter Lunam,&Solem Dyatessaron,i Sole itidem ad firmamentum alia D a testaron, in eo .s interuallo obseritatur. In Planetis itidem perfectos obseruarunt concentus, qui quidem tuerunt appellati nominabus varijs. Luna habet co-cctum Dodoricum, Mercurius Ἀνθισι um, Venus ocidium, Sol secum, Mars Frianam, Iupiter Lydium , Saturnus MIAE aeum, Firmamentum deniq, Vermi Laeum.
In omnibus his id interuallis, ex quibus seni sex resultan i, tum conccntibus, ex quibus, & in quibus consonantiae ruperiuntur, admirabilis oritur harmonia mundana, de per consequens diuina pulchritudo,non tamen ea ut diximus quet
in sonis percipitur,sed quae ab intellectu
obseritatur. Tertium argumentum mundans pulchritudinis, sumitur cκ temperie quatuor anni horarum .s. Vcris, Aeitatis, Autumni, & Hvemis: ita enim hae inter se sunt concordes,& ordina tae, & sibi correspo-
dentes, ut videantur inulica quada proportione, & ratione con tiare,nam sicuti musica harmonia quatuor vocum constat: grauissimi, acutissimi,& duobus in dijs, ita quoq; quatuor it .ae horae, iiii tempestates inter se sibi correspondent. Hyems, grauissimae vocis vires obtinet. Aestas, acutissimae eius quam vocant i
norem . Autumnus autem eius, quam
vocant altum, seu vulgo contra itum, &de his auctores seplacitaticiarissima faciunt mentionem.
Nascitur haec concordia ex his,quemadmodum mussica vocalis ex varijs voci-hus' ex hac concordia qusdam concinniras qualitatum aeris inter se per vicus temporum,ita ut recta ratione dici possit quaedam harmonia,& si haimonia,etiam pulchritudo ex fundamento a nobis supra iacto. Quartum argumentum, ex quo coni j-citur mundus esse pulcherrimus,eruitur a Proclo ex harmonia clementorum. Sunt .n. ex sciatentia omnium clementa quatuor . s. ex sentetia Occelli Luccani, H pocratis, Aristotelis ,& Peripatheticoruolum,necnon Galeni,& omnium deniq;Medicorum . sed hanc sententia in noria approbant omnino Plato,Platonic , Py
propterea quod admittunt tria dumtaxat, terram .s. aquam, & acrem, Rd ne
quaquam ignem,qui ab li s supelioribus
inter elementa usurpatur, nam maxima
cum ratione loco ignis pi runt Coelum ipsum, quod putant esse quartum elemctum, & non quintum, siue quintam qua . dam essentiam, ut saepissime, ait Artilol. Hoc dogma ab omnibus Platon icis, tanquam veru recipitur, & probatur,& prae-lertim a Plotino,libro proprio ad h c dicat . Hoc idem dogma doce tui a Proclo in com . in Timeum , qui omnes nullum alium t pinantur igne supra aerem,&sub Luna, n si Coelum ipsum,quod etiam P. 1rmen idcscensuit, ex te stimonio Arist. qui attestatur Parmenidem, duo principia posuisse .s. gnein, & terIam, quod dogma nostris teporibus arripuit Bel nardinus In lesius, illudqi longe, latcq comprobauit. Quocunq; modo tamen intelligatur, siue quatuor elementa sine coelo , suecs-lsi inter qua tuor ponatur, admirabilis r dudat harmonia,& per cosequens ex cognitione ipsoru admiranda pulchritudo.
chtitud. Quinta et sentia non est . arpua meriti. seg
volunt plaistonici ci . I. physi ori Be inaid Telestia de te i si natura.
336쪽
corruptionem praecedere, quam prscedit neccisario dispositio naturalis, quae est
via ad huius mi di corruptionem, ex accidente, & non ex prima intentione. Cora ruptio autem, ut via cst ad generatione, quae est prima intentio nati v ar, & bona est, & necessaria. Sic igitur dicemus nos, mala corporis, vel sunt,uel oriuntur ab intrinseca d spositione, vel ab extrinseco inferuntur; si ab extrin: eco erbi gratia, si serpes me momorderit; si leo me lacerauerit hoeipta n , quod mihi malum est, ipsi leoni, ipsi serpenti, bonum est. Propterea quod inditum est ab opifice, omnibus rcbus, animalibus canctis desiderium ,&appe
litus proprii conseruationis,&earum rerum, qus ad conseruatione factim t.Conia seruatio proculdubio, & eius in strume, ta bona sut,si lao me lacerauit,coseruam
di sui gratia id egit, idem dicitar de serurente, idem de reliquis rebus cmnibunquae nos isdunt, & sicuti illis conseruatio bona est, ita laesio mihi mala est, Rhaec per accidens mihi est, illis vero per se, &primario. Itidem si mala in meo corpore orium tui, via fiunt ad corruptionem mei, ut ' '' i via bona;quoniam est via ad generati nem , & ad re integrationem carum P tium, quae ab elementis ad mei corporis constationem defluxerunt. - ma. Si pari modo mala sunt, inanimabus nostris, exempli gratia, vitia,peccata,nona. di vis possunt dici absolute mala ; quoniam ei, μ' qui peccatu committit, iucundu est, & exclactione sua ,&actio illa ordine peccatum formale praecedit,ordo autem rati
nem habet boni. Praeterea post commissum peccatum Dit Procius illico poenit tia sequitur, poenitentia haec principium est purgationis animi, purgatio autem ad persectionem via est, atq; ita bona; itaq, iam concludatur in uniuerso, nihil esic, ita simpli iter malium, ut no fit alicui
no coniunctum, eoq; ces Oratum. Atie sinis Ratione altiore utitur idem Proesus,
probando nihil omnino eorum, quae homines appellat mala, effosui natura macluin, eius ratio haec est. Malum hoc, vel est ens, vel non est ens i non sitens, e go nihil omnindi; si ens ea, necessario particeps est entis veri; ergli unius, si φnius,qus attribuiri est ipsius summi Dei, necessario est etiam boni. Bonitas enim
ahera est striνibutio ipsi ut stim mi boni Dei vi vi Iulii est alibi fusiuDii particeps est boni, necessario non . st simpliciternia Ium t ergo nihil est in mundo sinceris
t At di ipsumens, dum est necessario ab opisce processit; omnia.n entia ab ip-Gopifice progressa sui opifex causa malorum est, quae mala tamen hona sunt,
ea uti inquam 7 non primaria intentio
ne, sed secutidaria, quatenus haec mali Dinnia,via sim t ad bona,&quoad unia uersum bona sunt, quoniam ad conse uatibnem uniueisi peltinent; si vero m Ia sunt,sier accidens sunt,quatenus.svel ad conseruationem alicuius rei faciunt omnino, vel ut faciunt ad rein te gratione partiuin totali tun, velut simi via adgenerationem,&ad bonum ipsum. M :Haec est pulcher i uisa quaestio absol ta,quet in longum aliquatenus protracta est,co quod occasio sic pollulat at ad ma nisestati mem veritatis, & sic restat versi, quod Deus, ut Bonus est, causa cst fina lis mundi,ad quem omnia tendunt Bonai per participati unem, eo quia ab eo prinfluxere, tanquanti fonte perenni omnis bonitatis, & sic vera est sentcntia tum Platonis in Timeo, tum Mocviij plariabus in locis. QA- . . .
aeuo medio Deus produxit Mundum.
Estat modo, atq; ordo expostulat; ut quomodo, vel quo medio, siue instrumento,produxerit mundum hic opifex bonus, perquiramus. Cum igitur
natura ipi us sit esse bonum, ut tale, ne quaqua cognosceretur, nec laudaretur, nec propterea appeteretur,fi intra se suae bonitatis munera reti reci nec cius r-dios
337쪽
Comparationis. Liber IX. et sdios in omnibus, & per omnia diffunde- factio, idcirco & voluntate, & verbo me-
non coacte Deu . me diate vel .
ret, saecundus .n. apparet, de intrinsece producendo ,& extrinsece creando, mundum materialem huc essiciendo. Intrinsece bonum primum,verum,& unum mentem imparticipatam produxit,&ip- sam animam ut late suo loco vidimus. Extrins ce vero, mundum, & mundana omnia esiccit, mediante hac prima mente, Scamma, quae alio nomine dicuntur a Platone, dea Mercurio, Verbum, idest mens pi ima,& ignis, siue spiritus, tertia, altera substantia. Hac igitur mente prima Deus ioc est Verbo, tanquain medio, &quasi in lirumento, effecit mundum, &hoc spontE, libere, non coacte, quia agens primum est ab omni coactione valde semotuntia:
quia voluit, & potuit, &quia voluntas fuit quaedam intrinseca impulsio, idcirco& voluntate , & verbo mediantibus rith dici potest, mundum fecisse diuinum Opi ficem. Haec vera positio grauissimis auctoritatibus,& Platonis,& Mercurij comprobari potest. In epistola sexta ad tres amicos,mentione faciens de tribus sug Tti dis substantin, vel rectius I ubsistentin ;primo vocat Patrem duce omnium, quae sunt,&quae erunt: Veiba illius sunt,qus adduximus etiam lib. de Deo.s. Et darem metium ducem eorum,s sunt, fusurarum H ducis bxius, ct ca sae, patrem damnum adiurantes : In his appellat secundam Triadis personam causam ,&c. at quo niam inter causam, di causa tu datur m
tua relatio, ii inc est, q uod si est causa, e stalicuius causati causa, non est causatus Pater eiusdeir, quinimo ipse causatur ab eo, ergo omnia sibi inseriora dicuntur ab eo esse causata .f. & anima uniuersalis,&mundus ipse. At si mundus est ita causatus, no tamen dicitur pH esse, ita ab eo saltus, quin sit a Deo ipso primo productus,eo mediante,& si ipse, & pater secerunt inudum, Pater usus est eo in eruiendo, ut medio, quasi instrumento, & quia
i volu male libera facientis pependit hic
diante factus est mundus. Scriptum inuenitur etiam in mystica Philosophia, secundu Aegu ptios, qua avoce Platonis legentis in tium habuit,&ab audi tore quodam, quem vi lunt multi tuisse Arist. in unum volumen recepta est,& digesta doctrinai inuenitur inqua primum intellectu a Deo primo esse procreatum , ct hunc rebus alijs procreandi esse praefectum, procreauit autem hunc intulicetum per mediu verbum,ergo verbum fuit mediu illius procreationis, hoc est ill iis postea opiticis,qui tu it causa eia siciens imund , igitur medio verbo primo omnia facta sunt, igitur mundus.
In eodem volumine, cum loqueretur de primario auctore bono omnipotenti, subiungit haec verba: Ex quo emma stret et sunt, eadem etia fiant ab se verti procreas a. Procreat quid cinprmar uSauctor, opis , procreat ut iam verbum, taut durhae per Ionae sint rerum pr creatriccs. In eodem habet haxat a veibar meipso verbum ali,d as intellectu infirmat,
nec intellictus, 1 a et exti confirmarar, intellectus vero agens, verto Humo es proximus et
intellectus hic intest gedus eli per ipsum tertia aeri ad is subitant a. Hermes, ante Platonem per multa sicula vivens, hac eandem tradidit doctitanam, mundum .s factum esse mediante vel bo diuino. In Cratere haec expressa leguntur verba .s. Deus mundum iis, non mansin, fedoluntate , verior alibi ait .s. in Piniandro, verba sunt: Mens vero Dor, visa , or Lx, existens, partura,t verbo
c μετιώs esit, effecisse em recures. In his habemus met onem Dei verbi,&s r tusign s,de pariter habemus D si, verbo med ante,produx sse mentem op ncem, ex quibus pollea dic mus nos
omn a ad cxtra ema narunt, ergo voluntate libera laeta sunt omnia, ergo primo mediante .verbo: bcptem vero rectores sunt ni fallor uepte in coeli erratiei Pl netae, qui eorum motibus, & influx bus
hat mundia ratio adesiectumae rumentan
338쪽
dicuntur, & et cere generabilia, & rege. re tempora, & vicissitudines. In Claue explicite ait,voluntatem esse essentam ipsius, &aist onem; Uerbassit:
'M . Citius amo tanta est essennat ius et L se omnia esse. Si haec ita se habens, dicimus nos a sua volantate quodammodo coactas boaIn λα-- omnia fecit. I0 Pimandro ait de pse vera. - Exilist illico ex Mero e mentis Dei ve
I labemus erg. hucus i duo suisse Dei
veluti initrumenta, qu bus mundum huc effecit Deus A. voluntatem, & ver .u- , sed melius per eundem Hermctem haec ast veritas elucescit 4n sermone sacro , v bilisc explicita legi itur verba : Atius erit Dei
senisus Lbus, gur perumuersum μυλμ υ. ex omnibus viris r constumst Derem, quιs est octar regenerari H Rc spondet.Horeo unus voluntare Dere Hominem hunc vocat Dei fit :um,qui sit auctor rcgeneralitanis, non alti de causa, quam Voluntat . . iis
me Ha -- Sane h s verbis, non modo habe
duchonos, Ac eiusdem producenta, sed
' diu: niq; verb),quod verbum Iiqindo esse si uin De , qui e t Chiilius Dominus, nnbitra Theologia clarissime patet. MSed clariuς ad Asclepium loquens,de ipse, ait': uia tu ipso, se ex ipso siunt, nam orbam ex ipse procedenspersedissimum, o
a tum P ex verbum Domini omnium, quodes verta Domim 'mdemnia esto fixa aetfverpositu Domin m. Irum: Pasi ipsem imat potestas ingenioris nita, quo proceris, ct superposiva e I, 6 dominarureis, quae at o fine Aa, HI aurem perfecit stat trimus genitur, operueritas, se fecundus, cy verus
suus, nam intriae Mago eius verbi naturam.
firmauit, G. IEx quibus omnibus sentent ijs, tum Mercur j,tum Platonis, fac illine cogno scitur,mulidum est 'c ile sentibilim Deus' voluntate bona mediante, vobiN; ipso, illest prim ius propago, Si prima uni uelit produci uacaus litas, di princ p λ α-i cum his inuenio concoidc in et atria Philonem Hebraeorum doetissimu in lib. a. de opificio Dei, quid uni xponi fiumina Paradis, ait e I tam seipseneris tua miti Dertomias, crurofuit exsapientia Dei: quas entia laue, nil aliud est, nisi psunta
Hal emus ex his omnibus summorum . . virorum sententi js iam si mea non sallit into de causam cilicientem mundi, de finale,& initrumctalem,diumam,sive in strumenta,quibus clandem fabrefecit. Et si qu s perquireret modum , quo usus cst opifex in produce domundia, Mercurius ide illico notab li exopto hoc declararet thepiliola: Agrieolf. s. in terram iacietis ri-su grana frumenti, vel hordei, vel alterius imi nos:in hac enim teria acit grana fru .i a b
menti, in illa hordei, alio si en aliud o It vitem alibi plantat, alibi pomum, 'urida. 'di alias aabores: ita Deus in Coelo quia λις
dcm seminata timmortalitatem, in terra mutationem, in uniuerso v tam, dem
tum, nihil .n. est in mundo, quod & non vivat, & non moueatur, M.
Mn Mundussit seus, mel plures, in
mia Plat. α met.sapientiα. IAm videamus, ordinem seruando, an sit unus dumtaxat in udus,vel plures . quod unum produxerit opifex iste d uinus, varis sententis circumferri videntur circa inlidi unitate ,& eius pluralitatem. Thales, Pythagoras,& Arii totclcs, utilium a
omnes corum scholae, unum tantum po- πομ-.suere mundum, eundemq; probauere,&scuti in pol tione unitatis omnes conuea pho . quiniunt, in probatione vero eluidem ne- 2'. . . is quaquam concordant, di praesertim Pt, P I
339쪽
to,&Arist. vi proxime videbimus. quidem sine ulla probatione Plato in Timeo, ubi ex professo hane
quaestionem agitare videtur, trimebrem eandem facit .f. an mundus sit unus, an vero plures, aut infiniti, & non innumeri , prout nimis crasse exponit Ficinus. Quod sit unus,omnes supracitati Phil sophi astruiit rationabili de causa moti, O nos corum veris sentclijs adheremus, di hoc probare, demente Platonis, ad praesens est nolira intentio. Quod sint plures, multi multa,& varia dixere.Chaldaei tres posuere mundos. s. Empyreum, Aethereum,& Ylleum, siue materialem:& si accurate eorum sententia perpendiatur, non est omnino rei, tenda, cum s cundum nostrum, quin imo sapientum,& Philosophorum, & A .rolog tum di- cedi modum appellcmus munus imp Prcum,lioceli cstum illud ,qtiod inhabitat Deus, & Angelicae men. tes; Aethereum, cflestem regione,YIleum vero, esemen tarem. Ali; appellant illud primum coelum, mundum lucis, de hunc nostrum tenebrarum, illum amicitiae, hunc litis. In doctrina itidem hac nostra Plato nica, plures pos lunt enumerari mudi,sed potius per metaphoram, quam per realem denominationem. Nam mens illa
diuina imparticipata ut pluries diximus, appellatur in udus intelligibilis, a chetypus,& ideatis, siue originalis. Anima, mundus rationalis, cum sit omni: per insitas rationes. Natura, mundus s minarius,cum sit omnia per semina. Mu-dus corporeus,vmbratilis per umbras,&imitationes, quae sunt in eo refulgenteS.
Sed hi omnes mundi partiales quodammodo unum essiciunt totalem sui videbimus ad imitationem superni, excelle tissimi,&diuini, qui solus dicitur revera mundus perfectus, incorruptibilis,
Alij nedum plures enumerant mu dos, excogitatos a quodam Barbaro sapiente prout refert Plutarchus lib. do descitiu oraculorum in persona Cleo
broti, habitante ad Mare rubrum, quias I
, aut deia monstratione aiebat mundos reperiri, uti est hic nolier, cetum octuaginta tres: Sed quoniam lita opinio nullam videtur habere firmitatem, tanquam ver tali aduersa, a Procli rei jcitur, & tanqualm fabulosa exploditur prima sule, licci tandem,ut symbolica ab eo exponatur. Nos igitur & opinionem sutilem,& expositiCnem ingeniosam hic referre superuaca, neum duximus, cum nostra intentio sit realiter,& no per symbola,seu meis pli
ras philosophari, in hoc mundi discui se, qui est in Philosophia, de neces artus, de
Alij ncn modo plures, quin imo & infinitos fatentur reperiri mundos, inter quos est Democritus,& alij sequaces sed quonia haec pariter opinio vidςtur,& est de facto vana ; ideo, ut ridicula rei j cienda est,cum infinitum in actu peno quoscunq; Philosophos rei,iatur. Qui plures, sed numero determinata conclusos huiusmodi m udos opinantur, videntur aliquales adducere rones,quas de mete Simplici; hic volumus afferre,&iure impugnare, prout alij aiiciunt,c nfodiunt, inter quos est Alexander Aphrod: saeus reserente ei dem bimpi ci primo de Coelo ic X. cOm. 9. Dicunt igitur isti faut res opinionis Democriti, quem secuti sunt Leucippus,& Epicurus, quod fue natura, siue Deus hunc mundum csiecerit, rationabile estietiam alios potuisse essicere eiusdem conditionis mundos, quia in reiciendo, non potest dici, illum limitatam habuiste potentiam producendi.
Itidem, si in aliis impersectis videbitimus species in indiuidua plura partitas, verisimile est etiam hoc magis in optumo, & perfecto esse. Praeterea, si melius est plura esse optima , quam unum, optimus dicitur mundus,proinde perscrutabile est,plures esse
Hac opinionem,quae etia a Plutarcho defenditur, omnino falsa esse om nes at'
Alexarid .e sumplicio. quibus pro Fatur muri dolum pluviralitas.
340쪽
firmant sapientes, & Arist. & Plat. asse-ciar : ynde has facile retorquere videntur
Primam destruit Simplicius hoc dialemmate, si ciliciens causa mundi multos effecit, aut aliquo pacto similes, aut omnino Oissmiles effecit ; si si miles, omnino frustra essent multi ; si aliquo pacto disiis miles, unus utiq; iam erit, de ncia plures, qui ex omnibus constab: t tanquam per fectis.
Secundam facile etiam diluit, dicens, multitudinem imperfecti nactia non perfectionem augere, ut plures Dij, plures soles,&his similia periecta. Tertia dein ii in propulsat, dices,quod quae plura sutit, non pἹsJunt prima esse,
nisi uno compreliedantur, quia omnium optimum, & bonum vnu e li, ncq , . n. S per verum est,multipl cati dinem plurium bonorum esse meliorem, qua unius,praesertim, ubi ex ea mult plicationec niurg t aliqua naturae inordinatio, & oti sitas , non enim praestat plures esse naturae Principes,quam unum, ut etiam diximus de pluribus solibus, nec decet pluna esse ah minis capita, quam unum , luc niam positis pluribus, alterum esset otiosum, quid quidem, unum per se est lassicies, sic si plures mundi daretur, alter Get si peruacaneus, cum iste corri ibus Amnibus lassiciat. Restat igitur, his rationibus admidis, prout admitti debent, abd unus duim xat dicatur esu mundus, unum valuersum pulcherrimum, ad pulesicrrim Pn exemplar, ab optice factuin, lilii insta auctoritate , & arguinei tis Vlatonicis probabimus. Rellat inquam ruod sicut unum rationabilit cr conclumus, de praecipuoru Phil sopba: tium
consensu, etiam eiidem unicuiv cuc pi P
eipue in Philosophia Platonis, & Plato
Plato in Timeo, postquam proposuit
inquis tionem de mundo, trimembrem, an . s. vel unus sit, vel plures, vel infiniti;
rcijcit duo membra huiusce diuisionis,
quod non sint plures, ncq; &multὁ munus infiniti : at si non sunt tales, necesse putat unum esse, facta hac sussicienti pantium enumeratione, & ideo sibi ipsi r spondct his verbis: Unum prostario in modo ad υλ ius mihtudinem formatῆ tenemus.
Hoc est argum tum , quo Plato probat, unum esse mundiam, eo quod ipse sit iam matus ad ii militudinem unius , ergo &c. Quid fit aute hic virus, pluries diximus, esse mundum Idealem, qui quidem rivera est unus, quia ab uno principio est
procreatus . itaq; haec ratio procedit, probando, unuin cfieret uomnium principium, unum cita rerum omnium exemia plar, unu in Omnium opiscem, igitur a primo ad vitii num unus em mundus.
Sed hoc axiomate fere demon strati vh probatur ab eodem Plailosopho rancnencgat ua, quod no sint plures mundi , de si plures non sint, necessario sequi tui cos noncste infinitos; siquidem, si nec plures, nec infiniti, igitur unum esse faten dum est. Ratio haec negativa his verbis
Platonis nititur: tauta .n. viventia omnia multigantur centinet, tum alteram habese
non pus. Horuin v ciborum in Timeo sensus est: exemplar ipsum , in quo sunt omnes idear, non potest habere aliud Oxemplar sibi socium, cur nam e subium git ipse: Alioquin atiis animal, qxod octineAt me oporteret, cuius du e hre partes essin nec illorum, si tera, huius mundus, hic sis lasόrum rectius diceretur, ut igitur Demqndus uan: mali Astauto inmus, eo reia solus, atq; unas est, idcirco non durinen innumerabiles Ira ecti sent , sed et nusinaudus factus es, ct erit, ese. In his nimirum verbis Platonis adciscospicua apparci probatio unitatis mi di, ut nihil amplius pro hac demonstratione deliderari possit. Hanc insignem probationem ab auctoritate Philosophi, Proclus in Commentario ita nectit: Si ita H ait Pr
clus duo essent exemplaria, et Amru' beret in se omina, vel um haleret smnia. a Ierum auum minime. vel nouum huleret