장음표시 사용
371쪽
mundo corporeo I decuit etiam eandem rerit k Schae ratione intelligere:&.ninc ' sapientiam elucere in mundo corporeo, dicetratu nota simpliciter intulle ei ualcs aliqua creatura corporea mediante, de vi superiores, sed lationales, &iatellis haec est homo,in quo vere,etiam iudicio istuales limul, unde hac ratione itidem . . Ethnicorum , maxima qlucescit primae easdem in corpore Ptysintia b causa sapientia. Dei, dil non modo: Quinta ratio elici uidem Dionysi j, Σ v, 3, 2 ordine partium corporis, sed etiam inia quo eandem allum psit D. Augu anu , canimae functionibus', hac igitur natim diecn Θοd ad periectionem via luxui, ne , voluit eandem spiritualem corpo- di ad ejuidem pulchritudinem IVMira
Tear unire naturael; dixi iudicio Et linia creauit Deus naturari cxliis alias,on Galen . corun , eo quia Calenus Medicorum . - - ρομ' maximus , dum rei Anathomicae ope ram nauaret , ac mirabilem corporis timmani structuram inspicerct, ex lamaste
Tertia ratio Tertia ratio, que est D. Ambroli j,est talis ; Deus, ut maximus, α Rcx Rego, de Dominus dominantium, incantata sui Regni partibus simulos voluit desim ri, secundum earum rinionum exige
tiam, in mundi Archetypi partibus, in. et dr. I quibus suam collocauit regiam posuit M. - p eius famulatu seruos mere intelleetuales, & spirituales.s. Anselos; In mundori via n. cflesti, hoc cit in splis ris, intellectuales, & spirituales, sed tamen semper in incorrupti l ili a corporibus mouedisin- tentos. In mundo itidem corporeo voLuit seruos ex spirituali, rationali, dc corporali substantia compositos, vici perpetuo inseruirent, sicuti voluit , ςisdem postea euncta inseruire animata, de in animata in eadem regione terrestri , hac de causa etiam animam spiritualem corpori adiunxit mater ali. maria m. Quarta ratio eruitur ex D. Dionyso, quidem est, quod sicuti in superiori
mundo init Angelos, qui intelligibiles
. . substantiae sint, quae non procedanda noto ad ignotu sy llogi Zando,ue binicios homines, sed ii taedis cuisu intelliguia, ita in inseriori mundo quasdam voluit creare substanti ix rationales, eas l. ii L.
caduco corpore collocare, ut a'noto ad
ta Umnibus Liunth propterea suod cit tanquam rabula rata re Ite Philosophλη 3.Manima. deo ad hoc, ut pollet perliei in rertu
cognitione, me duritibus speclahuc , sibilibus, necessequit ipsam in corpOIO -- ma tot ganico, seni bus praedito collocari, ad -het,ut posset adni iniculo sensuum cl-
et,ut eiusdem ad si hi cognitioncni,qua abi pl. sortsi habero fatentur etia Arist. L.Maa α&ai sectae, ideo hac ratione dicitur,
iure, esse corpori iuncta. Iia . . -
Septima ratio, quae est D. Antonini sep Ρη Archie pucopi Florent ni, est, Vt numerus eluctorum adimpleatur', quod nequaquam acciderct, nisi fierct animae ad suum coipus destinata viaio, &per innumeras generationes multiplicatio, quae fit ut notum cli per continua propagationem humanam, domet inpulam viri,& mulieri . t.
372쪽
x ir Nona ratio, quae est D. Bernardi, s eundii aliquos, est ad hoc, ut possit Dςus
exercere Iustitiam, & misericordiam I ii, stitia aduersus malos, di immos, qui poterant & decenserat, sed renuerunt l,
ne tacere I misericordiam erga bonos, Ipios, qui poterant mala iacere, de uolum runt , ideo ruer runt conseqω, dium miseratione , aetetoae viliae praenuum, uti vero a terna supplici in P u i i ,ra
in se in in Ba.& vitana, quae affertura n-oyuL T mari opustulisi multisialij. quae possunt allegari a uobis, breuitatis causa omiss) est ad hoc, ut ostenduret Deus
, hominibus, quomoda laberemia tetris has exercere virtutes erga subduos,nam utranqi praecipit merceri, quem adae
dum ipse exercet, dum de misericoidi g
tia vero, per Salomonem dicit: Ding iusturam. qai isdiearu uream: sed hoc dvotum minime succedere potat , nisi M-ret corporis, & animae copulatiori igatur eo usio. his de causis Deus anim Am deit inauitie corpori:&cuinam corpori miceret ingς-niosus nobilisiimo,exccllanti stimo ister caetera corpora mundiὸ nequaquam ed vili, caduco, & corruptibili, non hum i geneo, sed et herogeneo,&organico n5 tamen ta dimo, de terrestri , sicuti in bi tis , & hoc no sine rationabilibus vi causis , dicunt multi Patres, de Doctores celeberrimi.-Oi l Iaa niua
Bram, non autem praestantissimo,
εν excellentissimo. Me Dem animam , corpori et
ntari de corruptibili copulau ' rit, rationes afferunt pula hero--mas praestantissimi Theologi. Ptima Mati sint. ratio,quq est Magistri sent.eil ,quoniam Deus ad libitum sus volvo-M I. isti : ratis, nec caesa est quaerenda, quoniam
quaerendum,poisset tamcn dici, qui dimetortallu i ii Dcus, ne an uua lupo hi vento tumesceret, &ob hoc acillime mArrorem incidcrxIM hac rationem pes nutum, iud ad patimcntia in gisse hii. Fia i Iulli arct,cons Lurando sui habitaculi in
aerii iiiviIii condit cinisum admodum de Ita uone accidit, qui ventinat
pipularum, & varijs colorabas, in ocula,
ras rotas pitas, repletus, in maximaan incidit clationem, di Fui ipsius L h .ima . . uas D
des, humiliatus, & mortii. catus,niaxu mos,& horribiles edit clamoro: hac igi tur ratione coIpus vila tradidit antinae
ι a bed quare non eidem ariesur in ortar, Quare in ptibile, scd corruptibile, & caducum ρ' - ' Quoniam s.c itidem sibi complacuit, ne n vii sua aturna praeordinatio fallertitur ae iuri ab aeterno,quod Christus Dom hius inius unigenitus suus, corpus assum t. pastibile, di mortale, pro hominatri s. dunendas, a mortis xiemae paenas POL M tam n,ii vellet sest D.I homaS quin D.Th. i. niam, v t Omnipotens omnia potest, r.
. in constitutionc rerum naturalium, non
est considerandum, dicit Doctor, quid .posiet facere Deus ed quid debeat,quadsit natuis conuenium, prout it iamcx D. August.juper Gen. ad litteram habui M. D. iNeq; cidem corpus homorantu, sed tum Go etherogeneum de s I homas a steria D Tho. toro quoniam anima rationalis, quam -- 4 4 quam si simplex, quoad csiciatiana, in tamen multiplex, quo a d polentias, id crinecesse fuit eandem matre corpori ω nico, quod varia organa partialia haberet, ad varias,& dauersas Opirationcs ra m cooapta; prout patri de oculis, de aurissius, ' atq; de alijs sensiferis,necnon deoratris organicis partibus. Ho αδ minas... ,.seni d is , Nec eidem post temo corpus terri stre, 3-. durum qidcd:t,quontim anima rationalis habet perfecite Dinncm vis tutum sensitivam, & praecipue tactum Ni r qu omnes abi sensus fundantur, unde hac
nitione dicit idem S. Doctii bisupra Mecens
373쪽
Comparationis Iber XI. . 28scens fuit corpus, cui uniri debebat,esta mus, quomodo hi opiniones pC lini bre
pet in coaria mimantua philosoph. ω Media f. talia seni.
mixtum, magis', ad aequalitatem com-picaton edactum, utpote molle, ex delicatum,&ipsius lensu tactus maximc polles Huciniam homines optimi tactus, sum uti optimi ellectus oelie Philos pho) qui ex presse dic mu Ees came, memte hac igiturratione t pol sci nobilillimas me n iis exercere functimnes, corpus tale ei iure de. tinauit, non autem durum, veluti corpora bratorum.
a vi mi a sedes habeat praeeipuar in
I Ani hic mus tempus,causas,& rati
Ines coniunctionis animarinus cum
luis cor poI ibux , par est inquirere modo locum primarium in eis in quo suam haιbeant sedem, suas' exerceant operati nes, ei usdemq ; potnn tias magis,quam in alia pane corporum, quoniam de hac re variae videntur circumferri opiniones apud Philosophos, & Medicos,Vnde VI dendum est , quam Theologi non Ta- , ta nqaam magis veriorem sequi vu
t: Animam in corpore nostro unum ii here pracipuum situm , pro confesso h bent omnes Philosophi, sed quenmam habeat proprium, non om v candi m uidentur habere sententiam. Nam xlij proprium habere locum in ca piae, an mose latentur cum Platone, & cum t in eiusdem lchola, alij in corde, cum Aristotele, & alleciis; alii tandem ista singulne, cum Galeno , de cum uniuersa Medicorum caterua I & quoniam hanc sententiarum diuersitatem ad nostrum modo non facit proposuum, hic recet scie , eqsque Quibus sulciuntur rati uiter, di facillime conciliari. Nuns cio sincera Theologorum veritatem adducere, est nostra,& non abs'. ratione, intentio, qui quidem Theologi in iaciunare mullo dissentientu colluci iunt,
huic,tanquam indubitat c vctitati,aslcniati uiua
Dicunt igitur omnes,quod anima est tota in totc, corpore,ct in qualibet partu eiusdem tota,& hoc intelligati ir.quo ad eius es lentiam, prout tenet D. Auauit . nus, ct cum in uniuersa Theologorum
societas. Bene verum est D. I bqui Gas letiore, & cum eo Richardo , quod dupliciter potest anima cons derari,uno modo quo ad cncntiam, alio modo q uoad potetias; quo ad essentiam si tuatur iutoto corpore, ut ii rma conclusione omni u determina utinus TheologoIu, quantum vero ad potentias minime. Prima consideratio, quod anima s tinta in toto corpore; & tota in qualibet parte eiviacm , sic similitudine pulcherrima declaratura celebcrrimis Theol sis, Damas no, August.qui inter Graecos , & Latinos Theologos, vera lumina , & clarissima sunt. Sicut Angelus est totus in loco, ubi opcratu Ac in qualibet parte loci illius totus, cum simplex, indivisibilis'; sit, ita etiam anima in suo corpore est tota , ct in qualibct parte in idem operatur, & lacudum essentiain, cum sit in diuisibilis. Hae veritas duabus c6firmatur rati nibus, Theologica una, altera Philoso. phica, voluit Deus an mam l ecfeii corpore inquit Theologus v t homo soc si dum te totum,& per singula membra, ei semper inseruiret, a quo habet eadem
ne i hic adducere , non est modo conue- Secundum vero rationem Philosophi, niens', licet uri aquaeq, possit etiam con- cam, anima habet incorpore huiusno- firmari auctoritate sacrae stripturae, ideo di sedem, quoiuam ipsi est sui corporis a nobis iure omittuntur, usq; ad librum,
in quo debet fieri viriusq; Theologiae
c5paratio, in eo quidem, talione sumis
pia ab auctoritatibus lupradictis,uidebi-
substantialis 1 rma, di per Letici tot hintota , & sim S, non extensa si cunduminateriae extentionem , cum indiuili lis omnino Gistat , ergo sib : antialis
374쪽
pei sectio secuduin se totam etiam cinus. hi et partis corporis. AIra iti&m sinu litudine,& re vera duuina eadem veritas manife statur, sicut .n. Deus ipse est totu&in toto mudo um cus,& vtuq in qualibet te totus, cum sit
indiui:: bilis , sia det anima in corpore sic pote It dici de radio solari in aere, de draima piae iii speculta integro, de iratio, Sc est igitur anima quo ad essentiam tali modo in suo corporen inuit vetus
Ruom. Non cit autem sic quo ad suas potem
:- Τ' ,. tias, quod se cile demonstrabimus , si
plura p/ti prius numer u , & conditionem. potenti rumiplius decla rabimusia Potentiatum animae aliquae sunt, quae suas functiones valent sine organo corporeo cxplcre .ut intclligere,quae uti actio intellectus, vel, Ie quae, eli actio. voluntatiS., memia rari,. v vim quae est actio memoriae: anima elenim, etiam seorsum a corpore,has omnea opem seorsum rationes potest' exercere, hinc est,.quod . - , φ pote ntiae non dicuntur cilc dete mi natae in toto corpore,nec in aliqua partet
eiusdem , nisi quoad operandi modum, prout etiam dicimus, cum Philosopho, quod intestigere et L cum phantasuia te, Sc. quoniam hoc modo, bene dicimus, Vnamquamqi potentiam proprium habere locum, in corpore,in quo Iuli com-m de nemo, picat officium .siamcdiam cerebri cellula intest ectus, ventriculum quoddam ipsa
sive si .n is voluntas, occiput utam memoria.
Aliae sunt potentiae animae,quin nomi
possunt expleti illi mcdiate Organo cor- ω is si, ' pomo,.ut potentiae sensitivae', de quibus ors no latius infra post intestasti ut pc untiam r. 'Σ tractatii tur: istae socia per suum te qui tui tλnstiones sensiterium, ad hoc, ut Iedluituas vale texemere filmstioneS,aut potentia is arua oculum, auditiua auic, & bc uc singuli . In quis sit. Abλ est potantia ammae, quae clic turin moliua motiva at haec principaliter stram sed ni habet in corde, quςd est lona perennis calori , & per consequens omni vitalis motus, etiam to li'. Aliae sunt tandem 2Dt uae ammae, quae dicum in si nul l
caloris uiuificantis, &sunt, quae pii rom. nia membra corporis educunt , di extendunt totum vitalem calore ,&spir i rum, dii. prscipuo vigent in sanguine, hinceit, quod secundum quosdam,Galenum sequores, anima dicitur ei te in sanguine ut alibi uidebimus) quod non est do Dina, stare hac poc tione a veritate in Phi- si Maalienum His sic simithus, patet verum esse, quod diximus i animam secundum suam
essentiam tota in toto sitam ei se corpore, im vero a o potentias n equaquam, quoniam v quaeq tulimproprium; quirit organum determinatum. Eonbrmatur admiranda haeirueritas excplo a Magistro sciat. sic: baculi Ueus Scitui per ellantiam, potentia in prs. sentitam csia totus in maximo m do, de ubiq; totus, scd tamen secundu gloriarumanite u am in coelo principalius, se n. dura iustitiam itidem mamissi amici in femo , di secudum misericordiam in hoc mundo. : sic anima tatiorialis , secun iuum suam essentiam est in topo suo corporo tota, uti suo paIuci mundo, tamen per varias eius operationes secundum sua variam potentia dicitur esse in merido ita diuersis corporis partibus , &'uo in qua, libet tota, Hic igitur est animae situs incorpore suo, secundum Theologorum placita quae tamen ut insequelut vuleb musi'. bro i , hilosoplucis. minime discrepare videntur , nunc agendum est de intes leἀctivae aetii uae potetit ijs, ct .hinctionibus,
dum ipsa pra Batuipla cit corpori.
Depetentiis amima latine uae, o cius calonibus, dum informat hoc corruptibile, P materiale corpus. ANimae intellectivae psilentiae, Icca.
375쪽
diose a nobis sunt examinands,&decla- uentriculo collocatur . Non diuiditur
randae. Intellectus, qui iure dicitur pri- inemoria, ut memoria est, Vndc remini
rua potentia, & simpliciter alijs nobilior scentia no dicitur ei te de quidditate me-
AHq- 3 4ς ί Philolopho teste a quo non discrepat moriae, cum memoria sit retentio speci Σ' ης λ' Ium, D. Augu. i. dicitur talis tanquam agcns, rum, siue is tentionum,&reprcsentatio 'quod de communi consensu sapientum actualis earundem: sed reminiscentia sit . . . est nobilius passo,&eo praestantius,non potius requisitio formarum, a memoria' vno modo, confid cratur a Pliilosophis, per obliuionem deletaisi. Disterici iam praesertim Peripatheticis, quorum do- Philosopho teste tum quia reminiscen- Mctrina in hoc in inime discrepat a The tia sequitur memoria, tum quia cli dum
se. modi, logia noltra. Nam sex praecipue modis taxat in hominibus cmoria velo etiam
ta solet accipi ab illis, secundum quod lex in brutis.
hosti' quae modis manifestatur eiusdem actio,qita- Sed prae caeteris mcmoria est dignior - 2Σ.- tanus agit limpliciter,& omnia facere si- potentia in hominibus, qnam in eisdem Lith bi copetit,dicitur intellectus agens; qua- brutis, cum sit semper m cmoria remini- tenus recipit, siue quo Oiat eri dicuntur, stentiae adiuncta in illis, sccus autem in possibilis appellaturiquatenus habitu in- brutis ut peroptime animaducrtit D. formatur scientifico, sue specie inrelli- August. &cuipla in hominibus lit pars gibili, dicitur intellcctus in habitu; si pro diuinae imaginis; unde vidctur esse haec imagiaatione, siue fantasia desumitur, nobilus ma potentia, no solum vis con-3 passuus itidem nuncupatur; si ex mate- seruatiua selibilis speciei, sed etia quod riali potentia, & functione actuali com- est mirabile dictuὶ construatiua diuinae' positus quodammodo conspicitur , di- imaginis, &similitudinis.citur intellectus speculatiuus ι si tantam. Sequitur altera animae nostrae poten- ex lumine agentis, & materiali potenxia. tiavius optime describitur a D. August. D
mixtus apparet, dicitur intellectus ade- dicente: VH-υs es motus animι, cogente. bimus.&omnes isti modi nodicuntur dia vallo, a uita adipiscend*m, vel non aH volunt s.
D;. H. hi. nertificare, siue dividet e intellectum di- mittendῆ cst re vera animi motus ex hoc, i ς' t 'v'' uisione formali, & reali, sed potius m. quoniam mouetur haec potentia, ad ali-
' ' desi, quoniam vilicus est intellectus in . quid extra se volendum, quod pitu ab
unoquoq; homine, nota autem in specie intellectiva potesa fuit cognitum, unde humana tota , ut falso putauit inalc di- dicitur non immcrito a typixntibus ipsa volsi fisctus Averroes, quod supta obiter osten. non ferri, nisi in praec gnit uni, tamen li- -r, sum est. bere, ideo nullo cogetc,dicit iure S. D tum ab in Memoria sequitur,altera ex his anims ctor ad aliquid adipiscendum, vel non din Io nimia potenti js, quae memoratiuum a Dama- admittendum, quoniam est indiderens seeno nuncupatur,&est ipsius memoris, ad aliquid volendum, Vel respuendum, .
de rememorationis promptuarium, quae . cum si vis quaedam,quae se ipsam appli- memoria itidem dicitur ab eodem cele- cat ad illud, quod magis placet eligenherrimo Doctore, sensus, Sintelligen- dum cetiam tine Boctro potest adiu- Decori It coaceruatio, nam sensus exterior a gi, fue bonum, siue malum sit. speciebus rerum materialiu depromit ip-i Solet hic potentia 4 SS. Doctoribus,sas pecies, & sensibus interioribus de- &praesertim a Diana sceno,secari in trc. mmisi di ' nunciat, qui pari modo intellectui eas de voluntates I prima dicitur natui alis vo- species ad phalasmata deserum,quae pin luntas, quae Thelesis,grs enuncupaturi paries. Mstea depuratae ab intellectu, a memoria secunda d icitur voluntas rationalis; tem quo
eonseruantur in suo proprio organo, qJ tia est quida generalis appetitu , pos,
ab eodem Damast. in posteriori celebri bilium, de diatur Bulius. P ima est nk
376쪽
turalis vis, &dispositio nondum applicata Secunda est applicatione ad aliquid , cum ratione volendum. Tertia
est vis, & dilpositio ad possibile, essicaciter volendum,& impossibile cupiendum, istae tamen non distinguuntur,nili rati nes & nostro capiendi modo. IAquisitici Solet perquiri,an ilia nobilissima po-. τ ὰ.L ., xζnt a semper iit sita in ratione. Respon νtotaiti dem illico, quod utiq 3c optimo tui e so .let assirmari,conditione tamen praemis. D ; dicitur, quod senapcrvolutas in ratione cdsetur ex hoc, quod pars subiecti
conspicitur animae . s. rationalis, unde
non est in brutis, nisi impropriὰ volutas considcretur in comparatione ad obiectum volitum,quod ipsa aspicit, non dicitur esse in rarione at solute,&praesem tim si non sit ordinata,vnde restat,quod sola ordinata voluntas lit dubio procul
Quom. vo. in ratione. Nec potest moueri contra i
dic uin rationis, tum quia ipsa nihil vult '' sub ratione mali, tum quia, sicut semper verum determinat intellectus,ita seinperbonum, siue sub ratione boni eligit voa de anima. luntas ipsa, ex consensu etia Phila, lophi. χω Μ Concludam is voluntatem esse sem- Coiulta per in ratione,quod si secus ellet,non diu ceretur nobilissima potentiarum animae, licet quidam putent animarum potetias aequales in nobilitate existere, hac sol sulti ratione, quoniam ipsa in potentijs nobilitas est accipieda, per comparati nem ad primum obiecta, primitate perfectionis , sed obiectum primum harum potentiarum est diuinae suntla,qui 'non
est nobilior se ipsa, igitur Ic. At meli is
Quom. V, concluditur ipsa esse nobilissima,n5 in D i ad- - do, quoniam in rone sita determinetur, tibi octes ,' sed etiam, quonia omnes SS. Hatres , &diquomodo praesertim Latini, hoc pro firma tenent Anselm. de conclusione, utpote August. pluribus in
Coce' vim locis , Anselmus, Bernardus, & alis qui ζωά tamen rationibus muniti, ijsaflentiunt dictiq. Est nobilissima potentia, quonia φRilest Iibera per essentiam, intellectus vero per participationemaeli nobilissima etia, quoniam per eius actum, homo suu aD . tingit finem,non autem peractum intellectus; imoactus ipsi intellectus,est peiactum volutatis, & ob id dicitur, & non iniuria ignobilior, sed melius dicendum 'cil, quod cum sit excellentissime liberta
tis, super omnes alias cst ctiam excestet tissimet nobilitatis,& est super omnes vi--hM- res animae, in toto eius Regno, Regina. Haec igitur pauca d eta lint, de an in sipotentijs,quo ad earum nob litatem,s cudum Patrum dicta , quidcia numero,i di in multis alijs a Philosophorum dogmatibus minime discrepare videntur. Nunc restat videre, quomodo censeas
tur di itinete ad inuicem, & quae sit ratio dili inctionis. Per quae HKinguantur ad inuicem notulissimae animarum potentiae. V Ariae apud Theologos circumseruntur opiniones do potentiarum polea. a m distinctione, quae tamen pollunt, secundum alios ad inuicem facillime conciliari;prima est D. Thomae metoris Ange-3 opinio pii lici, qui potentiarum animae distincti nem realem admittit, iue realiter fatetur esse distinctas ad inuicem,&abes lentia te animae pari modo disiunctas, sed ab ea- .dem nihilominus fluentes sicut accidensa suo subiecto sinsepat abile tamen ali asserit I. parte, quaesti77.art. I. haec opinio, videtur Aristotelica ratione
confirmari ab eo,quae talis est. Arist. iiii QO-ΔPraedicamenitis ait, quod naturalis fo- : T ..tentia ,rel impotentia est in secunda spe cie qualitatis reponeda, at omne tale est D.etho. aecidens, igitur apparet, quod differant potentiae,sicut diuersis accidentales proprietates in eodem subiecto ; haec opulmo licet inspugnetur a Scoto,&absursectis, potest tamen teneri; &defendi si-ine ullo anime prsiudicio, prout asserit tBona u. qui tamen tenet est Via cominu II η'πni, quod animae potentii , nde adeo 'idem ipsi anims,sicuti priMipia intrinse- ica, de essentialia, nec adeo diuersae, vicaa
dandia aliud ab diuosum gentis,sicii
377쪽
Comparationis. Liber XI. et go
ii suiu accidentia ,sed in genere substan- Defunctionibus praesertim intellective
ab ea cilcntialiter, sic quod aliam dicant x mi T aliquid dicere par est,praescitim inrelι Mu- .essentiam diuersam ab essentia animat, lx deuol,llillima potetitia in t Ulacti. nec tamen ita omnino per egentia idem, Ieddicterentes essentialiter in genere,ita Ai diuersae dicantur potentiae, siue diuersa eiusdem substantiae insti umenta. Istae opiniones, licet sint probabiles, atque his suminis Theologis dignae , nihil minus secundum alios etiam dici pos-1ct, pro hac veritate . qu id fiat quaed.improprieta es, consubstantiales, cistuctes ab iμsa anima, ct ei nant CSinon tamen declinantes, in aliud genus Iadco quod salte in per quandam collectionem , pos sint cu anima et dem nuncupari, siue m rquandam reductionem, ad idem genus substantiae , p idemcllaceniari, &in hoc fortitan sensu postunt intelligi dissandes opiniones Doctorum, I eadem ratione cui diximus facillime conciliari,
ut D. Bona u. ptima ratione LX ta unau t.
Nec obstat , quod dicant ciancti quidam Doctores, cum quibusdam Phalmsophis, H D. August. Boetius , de bimplicius, Aucrroesinuicenna, quod Omne id, quod in rerum natura repcritur, aut eu substanti aut accidei, quouiam aliJ in Philosophia praeclari auctor intcrsubstantiam, &accdens medium adnit- serunt hoc est aliud in alio exilian neq;
tanquam sub tantia, neqi tanquam acci
dens, & sunt Auerroes, do Avicenna. is Tanaeis quicqvid dicut Scotistaen stri ad aures sies tilitani Praeceptoris, de unitaete rexit,& di itinctione formali potentiarui alii inquit optime dictum , iuxta sua principia, in sensu tamen, quo su pra, de Ob.Id minime a veritate alienum, cum de ipse possis cis alijs facilliinc componi,quoniam iis,& controueisia est hi in verbis,& non in sensu,& retati μυbus allegatis vj, que prima Iut dii tinctione distinguittar ut vidimus in in tollectum age nion, di possibilem. Relictis igitur aliis distinctionibux intellectus,quas tetigimus,llacraquam magis iaccesssariam, breuiter diciarare more nostro, ad praesens est no-im intentio. Intellectus igitur hi possunt coni derari, non ut diu crsae poten
tiae primo, quat Oittam x n. tare iIucgri- rara suimaetatis, de in habitudine ad unum aciuineon niunt,quo 'iam Iiduntur negotia divolunt. ra circa Lundin actum VI a causanus, abiera recipiendo,N sic uua simul dicuntur in egrare antellectioium,sicuti per sim, Ai I
tanquam causa proxima , scd melius dicip teli e sicuti homo, di mulier, qui die .
tur una causa,& meritis Ciusdem gcncidi,tiomS ilicet v nub concurrat tanq uam gens, alia autem tanquam patiens, tu radaures dico ii multo n. cquid cui mere passive concurrita ta . . ib. Exaduersis dicuntur postea diueis iacari ista potentiae GH axij mali , νιι tra conceptum c uia si iorma litet,ex paria te rei, quoniam uni conaris ite dycie, a iteri vem pati sc cum agenti repugnet pasi
sbilitas, ptissibili pari mdus pugnat
agere. Nnde trucili re, quod ei pati perPhilosopbum,c6vcnit Ν tura pο- renixae, siue rei latellectui possibill,quod . . ..c contrario non compctit agcnti. Hac migitur ratione dicuntur I una potentia,&diuellae secundum docti inam Illumi. non quoia' nati Doctoris Francisci Mayxonis, qui liuit discipulus subtilissimi nostri Doctini Fiae Ma-.ris. Scuti Est tamen notandum, secundum eius. Tdem Do totis sententiam, quod, ut est hoc re ip ualla cause,cOnc u rrunt ilia pote tuis ad 'hς Mi
378쪽
causandam intellectionem in anima n stra,nam intellectus possibilis concurrit, ut causa materialis, agens vero ut causae iliciens,&vterq, quadruplicem liabet tunctionem, quibus apparet eorum tura, &d illinctio. Intelleetus possibilis prima iunctio eli recipere specie intelligibilem; lacundo, actum speciei . tertio, dispositionem ad halitum quarto,habitum ipium , qui ex actibus 1 rcquentatis,la qualitas animae acquit: in dic tur esses haec patet ex eode Wiyrone in Costatu. Eadem ratione intellectus age usi, In genere causae essicientis, hallet quadris. pl cc in funct onem , vel causalitatemia Primo concurrit clim phantalinate, ad c tulandam spectein actu intelligia loen, nam Arist. teste oportet intelligemem spec-ri. Secundo, cum is a
specie causat actum intelligedi de tacto. Tertio, cum eadem specie causat disp. sitionem ad hab tum actibus iteratis, Quarto,cum ea dum specie causat postremo habitum Vnde,sicut intellectus POL Bilis dicitur,quo est omnia fieri, ita imtellectus agens dicitur, quo est omni facere, quoniam omnia praedicta causat
in intellectu postibili. susti, in quibus & conuenire ,Δ
dicterre dictitur intellectus ij quibus una potentia animae, di plures subdiuisae a 'parent, secundum dii ferentiam natura . Solent etiam unanimi consensu Phil s , phi morales , a quibus minime discrevi pant Theologi prae antissimi, alias assi gnare intellectus differentias,pr er di L strentiam naturae .s. modi, & qualitatis, aliam vero ordinis, quae re vera est animaduersione digna, secundum hanc ipse intellectus diuiditur in rationem sup riorem,& in seriorem,siue melius in pomtionem superiorem, Jc in seriorem, quae non dicuntur distinctae potentiae in anima hilarina, siue secundum potentias non distinguuntur ad inuicem,sed dumtaxat, secunda officia, ut Theologi omnes pari voto fatentur,& praesertim An
gelicus, Se .craphicus Doctor, secundo
serit. unde D. August. qui horum nomInum fuit primatius inuento portionern superiorem excogitauit, in quantum ratio Deum contemplatur, S: incommutabilem eius veritatem, inferiorem vero inquan tum caetera in lariora creata cotemplatur, Scidem S Doctore X presse allis
rit, quod non d inerua d istas i ationes is eundum potentias,sed secim sunt Ostieia,& haec patent a z. si e Trinit quod probat subtiliss. Doctor, hoc cui demi signo, quoniam eadem Charita, eu in volutate mea, qua diligo inum,de eadem,qua diligo pror imum, & nihilominus in pri mo, dicitur portio iuperior, in lacundo in serior, ergo dicuntur dili ingui paenesostici i Dicimus tamen rationem sup florem regere interio renet; sicuti vis mutalierem : Superior dicitur inli rere rationi: u s aetern is,de diuinis legi bus in ferior nequaquam. iuperior habet pra sentare in seriori practica principia, ex diurna lege de tum pia,& limi lia: in ricit his omia nil us ossicijs omnino carci, hinc igitur iure pς nes ossicia dicuntur dii tincta, ionsecus a primo ad ultimum: haec igitur est potentiae intellectivae natura, do ditUnctio breuissime declarata.
dluae necessitas cogit ponere distincti nem bane in hau nobili a totentia
. intelicaus agentis. REstat videre,quae est necessitas po nendi hanc di .linctionem in haui, obilissima potentia,quo ordine dicitur intclligere, & quonam viatur; organo: vel in qua parte coiporis litus intelle ctus operari dicatur, & tandem quomo do se habeat ad intelligendam e minam et entiam, &caetera infra ipsam, pro itatu isto. Quae crurit quatuor quaesita citica ipsam absolutissma. Necessita id ponendi intellectus age tis potentiam, in anima humana, ex hoc primo elici ut Philosophi,& cum eis uniuersa Theolos ,rum sic isely, quoniam
actus intelligendi ipsius, quae est functio
379쪽
Necessat ptrina pone di inreli aten
primaria, ne, pote Il se scienter ab intel- teria suscipit, & comprehendit, non ta-
Letu possibili causari, quonia solus p
te it formaliter intelligere. Et si quis percunctari vellet huius necessitatis causas, 2 rationes, primo diceretur propter necessitatem phantasinatum, qua requirit
tiar pto statu i sto ad animς intellectione, nam illius est proprium phalasmata apprehendere , sicuti eisdem a pprehen sis, proprium est possibilis eadem depurare.
Secundo diceretur propter distinctae cognitionis perfectionem, quoniam agentis apprehensio, est singularium phant. ex fingularibus materialibus sensitivis; potentiarum apprehensio, quae in possi-h1li mox fiunt uniuersalia, sed melius di cendum est, quod haec necessitas elicitur c& phant. abi tractione, quae maxima, de principalis proprietas est intellectus agetis, & lie unica responsione, & valida satisfacit quaelito, nam ut tetigimus2 intellectus agens habet operationem ab strahendi species intelligibiles a phanti& istae recipiuntur in possibili, tanquam in lubiecto, vel in materia propria. In abstrahddo vero a reb species, quo ordine succedat abstractio in eodem,asserunt omnes, quod si loquamur de forum is a materia abluctis per propriam naturam, modo utuntur diu no. s. ut primo cognoscendo Deum, per propriam ima. sinem, & similitudinem prime veritatis, hoc faciunt sibi ipsis impressam, cu nati taliter eandem in se habeant insertam, iuxta Damasceni sent. Angelum autem iuxta se, hoc est secundum comparati nem, de proportionem ad se, quoniam
Angelus est quid simile animae, &hoe est, quod dicit D. August. quod 's e gnosiit Deum suprast, Angelum mnast, sestsmi . Si vero loquimur de formis, materia
inhaerentilius, siue materiam insumantibus, modo utuntur naturali in abstra hendo,nam primo sensus exterior suscipit formam, siue speciem rei materialis,& mox illa sensui interiori differt. s. imaginationi, quae est pliant. illo in sine ina.
men eandem ab accidentilius materialibus segregat. s. figurae, situs, &c. dc hinc virtus intellectiva,qur omnino immaterialis est, accipit ab ea speciem, vel formam candem comprehcndit, ut denudatam ab omni conditione materiali,& ab omnibus eiusdem materiae circsistantin, ut siniplicem in se,ab omni singularitate depuratam, sed ut uniuei salem, illam sequestrando aquantitate, qualitate, situ,&c.quoniam aliter non posset cognosci,vcl intelligi, ut communis, quae de pluribus diceretur ; &hic cst abstractionis ordo mirabilis.
In qua corporis parte anima operatur intellectiva. IN qua postea corporis parte, vel oriagano iiant ccin similes animae sun. et iones, modo dicamus . Omnes s re sapientes in hanc concurrunt sententa quod potentia intellectiva non aliquam propriam occupat sed cni, in qua haec exerceri dicantur, quemadmodum pote-tia vis ita oculum, auditiua auditum, &
sic de alijs ut supra tactum est sed tota
eius virtus in toto corpore sita adco sitivi totius hominis persectiva dicatur,
quoniam omnis irtus Opcrans, vel cognoscens per organum corporeum, est dumtaxat cognoscit tua in aterialiuna,succorporalium, spiti tu .ilium autem nequaquam , quoniam organum corporeum
non est, nisi propter corporales exercita-das operationes. Vnde si in testem uia intelligeret, nediante corporeo Organo, non intelligeret, nisi corporalia, cuius oppositum expetimur. Confirmatur, quoniam inici lectiva haec potetia est sui cognoscitiua propter reflcxionem super se, secus autem de alijs, nepe de animabus brutorum, & earum potenti js, qua eum rationales, & intellectivae minime dicantur, non sic suas videntur eiscere, Operationes, sola . n. aestimatiua pollent potentia, qua mediante, conseruatiuia
lia. S quoin modo spuutualia. Anime brutales quo modo intellaetanto
380쪽
sectantur, noxia verni & dest ructiva iu- soluta corporeis,sed eius vivendi condisiunt,& abhorrent: nec o incit dicere, liura in Senerando, cibando, alendo, ci Iec se medendo multa esticiant,quae non vi dentur casu facta, Rabs'. ratiope, sed optima ratione pro suis spe labiis cis r. iandis, quoniam hic ab ipsis efficiuntur,
quatenus ab intelligentia, non crrante,
diriguntui,sed de bac re alibi suilla; hie
igitur lini obitςr dicta. Quem IK. Si ieitur hoc modo, dicituri, Dic n 'ma ti id lilyre in carporea,poterit intelli. M 'orm et gere hac ratione cli diuina cilcia; iani, ascendodo gradat impcrcrcatura , vlu, αυ- ad .iplam, diceret ingeniolus. Aci huc dicitur, cum omnisus sileologis, quod bac potentia inicilla Gua, pro lati sto, non potest attingere piecise cogniti on Ediuinae essentiae, α hoc propicr tuam im mensitatem potest quidem, medi tibus adminiculis creaturarum, attingere cicatorem boca posteriori ut supra latui lib. de Deo, secundum Theologiae nostiirae decreta diximus & p riter per alia quod sibi notum, vel ptiimi cognixum, utputa, quod sit sumam, eos, iummum bonuni,& limitia : hoc modo dicitui in- vlligciet Deum, siue di nam est tiam, potentia intellectiva, non autem secus, dum est in corpore
i ii licascos tui corpore Ide mus tandem, quomodo se babeat extra corpus anima nostra in- A. tium rella 'iua,videamus suaquam quomodo24-v pu vinculis corporeis soluta , superstes vi,
corpore exutae non transeunt ad brut
rum corpora habitanda, vel insermada, ncc dicuntur vagari circa sepulabra, ut multi putant Pythagoram,& Platon cin ., sensisse ,& perperam , ut supcrioribus ii bris ostensum est ,& ut insequenti et vi debimus, sed statim abit anima ad recenacula sibi sortu, pia meritot de dei riri
xia cistinata , inqui a vivit i vinculia
ti uno acti, quemqdmodum erat id ut cur pori'alligata vivebat mantelliae mortalis cutiatis superq; Minoia stiatum es & Lepcr vivit, hoc est in omni statu, igitur et a corpore absoly Iaἰ al am n qu dii inranci linc corpore , non dicitur habere v l um pG idtiarum sensiti ua i di, quo niam caret organis, i a quibu4 sensus i pii Lxercobantur . Sed contingit Mutataerc , quomodo dicitur anima vidure, audite, se saccie i quic* 0purationus denu
ex pax epotaus rei cognitae s si illiter, non a uicinex NIIς cog0Mέρι is niuas, O bqc, quoniam diuaa scpar t4 carci DIg.uiis exterior il MIensuit ut diximus benedicitur sic semimia cognoscuic per intellectum,nam ut quidam volunt po-tcntiae seni. tiuae possunt dici eaedemit quentia animae , cuin intellectiva Poten,
tu, loquenda de Dusbus interioribus, quis aut aliud luci in anima abiuneta , nisi ipsemet intellectus. Et si quis curiosis perquire et,quom do potest lisc 0cein auima sensibus internificum ipsi Metab extero is principia omnis cognitiooia desumanti' buic instantia , occurrit Seraph. Doctor, dices, quod non tepugnat, animam boc possς iacere mediantu sua potentia inici lecti ua , que uadui duo, unu& A' lui dicia
bus, di pruno D. August.qui asserit ani- iue ua coi pus sinu litudinem habere corpori , hoc est intcs stendum,noquoad materialem cinx sitionem, sed quo ad operationes. Hugo itidem dicit, quod anima dum cst colore exuta viuit quo ni in est Hunortat i videt audit,& om nesic usus vivacitatienci modo superi sit, hoc pari ratione usirimat Cassiodoέrus.s quod anima extra sorpus omne tuos sensus emcacius teneat