장음표시 사용
231쪽
DE CAvs Is L IN C. LAT. Ipsipe agens a s ipso. tenuit priscus usus, ut praeposi: tio haec Cmm, adderetur: sicui,Theseus cum Her - cule. Verum quia non erat societas squalis, sed v us motus activus in agente, motus passivus in instrumento, sustulerunt praepositionem,qua Ve-. rus comitatus in alijs indicaretur. Ratio igitur,& usus sequens rationem priscus ad hunc modum fuit. Nunc vero cum grammatici negant inueniri dictum a doctis cum praepositione, falluntur.
Nam in quarto Fastorum, in antiquis exemplaribus Florentinis sic scriptum fuit:
Haec modo verrebat raro cum pectine terram.
Verum ita in codicibus doctissimi viri Gryphii
' emendatum inuenimus: Hae modo verrebat stantem tibicine villam.
. Nec displicuit sestiuitas priscae vocis, sulturaquei casae tenuioris. Sed is loquendi modus suit peculiaris illi poesae: cum alibi,tum in primo Tran formationum,
concinit terque,quaterques asuriem cum qua ierram, maresidera mouit.
Plinius quoque in lib. ix. de mollibus loques pi- scibus sic scripsit: Caeteri cirri, cu quibus venatur. Proprium autem est Sextu&Secudi mutuo subi re sedes quasdam . Q 'dam enim verba atque ipsos respiciunt, ut Egeo, & eiusmodi: sed &alio usu loquendi: ut, Imperator mirae sortunae:& Mi- ra fortuna.Vbi si multa iungantur cola, idem casus sere repetitur: Bonae indolis, summae spei,ra- , fidei. Plinius varia uitlib. vi I. Chormando rum gentem friuestrem, sine voce, stridoris hor- rendi,hirtis corporibus. Alius dixisset, Stridore
232쪽
horrendo: ubi cita voce a stridore oris male seps rauit. Sed & Cicero eodem modo elegantia con- diuit varietate:Lentula nostrum, eximia spe, semmae virtutis adolescentem. Vbi sena petr in erile adicetiuummam exemplum ex inuectiva in Sallustium f: lso adducunt, sic, Q vis protulit Scipi0nes,& Metellos, ante fuerint opinionis.legunt e- xiim doeti,Tantae,& recte. Rcctus autem, & Quintus apud Atticos idem suit:qu0s etiam poeta imitatus cst: Corniger He peridum regn*tor aquarum & in plerisque vocibus tam Nominii, tuam Pro - nominum, atque etiam Participiorum adhuc in est. Iccirco in oratione utrunque simul iunctum inuenimus: ut apud Plinium in v 11. Saliae omnium primus, parens patriae appellate. Nam ea verba,Primus,& Appellate simul coeunt in con structione. Illud autem ex Virgilio,
ate,'neae vares, mea magna potentia solim,
Nate patrissummi, qui tela Typhoea temnis: duobus modis aptari potest, ut eximatur ex eo modo dicendi: primo, ut solus sit magna p0tea' tia: secund qui solus temnis tela.
' C A P V Τ L X X X O. Casuum ordo, quare talu fit.
EX bis patet ordo: Nam efficient, cum sit omnium primum, Rectum habuit: & quia primam habuit positurai'. . Secundum locum forma occupauit: est enim statim in animo esscientis,Vt materiae eam imponat: quippe, uti dicebamu , operae sitis est. Proximam huic sedem vindicauitis,qui ultimum finem significauit. Reliqui eras:
233쪽
DE. CAVs Is LING 1AT.' 19rduo: alter materialis, quem Accusativum dicebant: alter, qui signaret priuatione: iccirco morito huic illum praeposuere. Vocativus au tem postremo loco fuerat collocadus.verum Sextus clim totus Latinus sit, atque ab ipsis, caeteris additus, omnium ultimus fuit. Neque enim verum est, quod aiut, εθ i ,σεθεν, Sextum fuisse Graecis:non enim siectiturisedlest, sicut apud nos,ccaelitus. Ita- . que etia alios sic inuenias, ουμινο δε,ουρανοθι. qua re etiam plures casus sint. caeterum adverbia loci
sunt, ut Quid quod illa addita terminatio non semper distinxit. na etiam praepositio addita est, Πανοθι et ηο. sicut & ipi, quae particula omnibus additur casibus, neque ipsos variat: & o nibus numeris: id quod ab Urbano diligentissime ex Homericis obseruationibus collectum est.
QVemadmodum igitur interdum videmus
nomen quodpiam, Verbum ve Voce conuenire: ut, face: neque tamen eadem est natura: ita
quanquam quidam casus eiusdem vocis, limiti bus ijsdem contineantur, nihil tamen impediet, quin sui quaeque vox Casus natura usumque seruet. Sunt enim quaedam nomina per omnes Casus Variata, quae iccirco Senaria dicta sunt, ut Solus. Q per quinque,Vt Pater:quq, uinaria. Qua ternaria: ut,Ρuer. Ternaria:vi,Turris. Simplicia, quae viaii tenore semper obtinent: ut Frug Bina- ia autem, siue bipartita quidam secere,ad duritie
234쪽
exempla a Genu: propterea quod in Sectando
Tertio, & Sexto producat, in Recto, xxψ, Qxunto corripiat ultima syllabam. Apud poet
tamen eam semper productam inuenias: Nudagenu,nodoque cocecta luentes. .
est Genu,Quarti casus,sicut & Sinus fluentes.Neque necesse est inueniri desectus hos in omnibus numeris: ut quoniam sint, Singularia, & Ternaria,& deinceps, etiam Binaria flatu tur. casu nanque , non consulto haec euenere di quin etiam si consul id factum esset, ad id non cogerentur.sicut in natura animalium,sunt Bipedes sunt Quadrupedes, Sexpedes, Octopedes, Tripedes autem non sunt. neque in arte. nam culinarij Tripodo sunt: quadrupedes ut essent, non placuit. Antiqui igitur sic minutatim colligere. Senaria Modum habent unicum, ut Solus.Quinarii, duos Reeitim eundem cum vocatiu0: vi, Mater
is primus modus est: Alter, cum idem est Tertius
cum Sexto: vi, Marcus. Quaternaria sex: Primus, Genitivum cum Datiuo& Vocativum cum blativo: ut,AEneas. Secundus Nominatiuum cum Vocativo,Datiuum cum Ablativo, ut, Aper.Ter'
tius, Genitivum cum Vocativo, Datiuum cum Ablativo : vi, Iulius: Genitivum enim unicos, scribebant. Quartus, Nominatiuum cum Vocativo,&Genit iusi cum Datiuo: vi, Dies. Quintus, Nominatiuum cum Genitivo, & Vocativo, Sextus,Nominatiuum cum Accusativo & voca- stiuo:vt,neutra,Sidus, Scamnsi. Ternaria quo litostet fiunt modis:Primus, Nominatiuum cum Genitivo, Vocativo; Datiuum cum Ablativo: ut, Turii i
235쪽
Turcis. Secundus,in ijs, quae sunt sicut Porim. ubi antiqui D tivum eodem sono , quo ablatilium proferebant. Tertius in ijs, quae sunt sicut nihil enim habent praeterea, nisi Foeram, & Fo G . Quartus in ijs , quae sunt sicut Thisbe: in quibus idem est Nominativus, Genitivus, Dativus, Vocativus, Ablativus. Quintus,in Graecis scemininis in, o,antiquorum inpre. SapphO,Sapphonia,Sapphoni.Sextus, ut in neutris Secundae,
scamnum. C A P v T L X X X I I I' . Ceterum dicta examinat diligentius.
H A minutias omittere aliquando in animosuit:sed nequid desideretpr, apposuimus: si
mul ut veterum errores castigaremus. Primum, singulares tatum casus sunt prosecuti: at enimve ro plurales aliter sonant: iccirco tota haec via non solum inutilis,sed etia falsa. Praeterea capita quo que ipsa non omnia vera sunt, inter quae illa e mendes: nam Ternarioru secudus modus ide est cum primo: nam in Portu,& Turri,ijdem sunt casuum modi, si literas spectes, Nominativus, G nitivus,Vocativus,unus: Datiuus,ut prisci, Pomni,& Ablativus unus.& Tertius,accusitiuus. At eniim uero differt Genitivus, Portus,a nominativo suo syllabae finalis productione. Itaque ad maiorem numerum reserenda haec erunt: ipsi enimi Binaria agnoscebant, ex eiusdem vocalis diuersa. quantitate. Quare Tertius quoque modus Ter- narioru reiiciaur in Maternaria : nam Dea, a
236쪽
Quartus vero etiam ridiculus est. Quas en incat in Thisbe, eundem esse vel Genitivum, vel Datiuum cum Recto Z quem ab eo diphthongus longe diuidit: ut suspicari libeat, iam Diomedis tempore desitas esse diphthongorum pronuncia
tiones. Quintus quoque modus explodendus est: I94 IVL. CAES. SCAL. LIB. IIo. Nam si veteres sequimur, ut Sapphonis, &Sap phoni dicamus: ctiam Sapphonerti, etia Sappho ne, id demus.integrum enim declinabant.Sin cultioribus saeculis obsequamur, in aliam mox sor .mam erunt redigenda. Haec igitur omnes sibi habent casus, eorum lim usus omnibus praestb est: at casuum formam: desiderant: verum inueniuntur nomina multi destina casibus. quaedam etiam omnibus , praeterVnum: Vt, xte. is enim Sextus casus cum sit,sui usum cum aliorum nullo communicat : quar haec Graeci recte MονοσΠω dixere. alia vero qui bus duo tantum relicti essent, Diptota: vi,Ilippi aer, rectum tantum & vocativum habet, reiecti antiquorum,Iuppitris,Iuppitrem. alia,Triptota: A t, Iouis,IOui,Iouem. reiecto Recto antiquoruta,
m Iouu ipse tremit. In quo Apuleius secatui
est vetus carmen,quod recitatur a Martiano. Idercuriiu,Iouis,Neptunus,Vulcanira, 'o D. Et Tetraptota, & Pentaptota, a numero quoquς dicas, si inuenias: ut pronomen Ego, caret enim Vocativo. Hexaptota autem etiam Παντα Πωτα nominauimus, quoniam omnes casus comPl
237쪽
Tripartita,Quadripartita:& aliud Diptota, Triptota, Tetraptota: satis constat, veteres non recte inuexisse, Aptotorum appellationem. Nam, Frugi,& Nihili, non carent casibus, ut dixere: sed Nihili, Monoptotum est, casus scilicet Geniti ui: visit Homo nihili, sicut homo nullius precib: &Frugi omnium casuu est.omnibus. n. casibus iungitur,licet voce non varietur. Si enim i d tolleret casuum natura,non posses dicere, Turris magnae: quoniam Turris in nominatiuo ius sibi certum occupasset, tuo excluderet Genitivum. Verum, Ut dicebamus, materia tantum, id est voce sola coueniunt, forma autem distant: ut homo pietus,& homo verus. Illa vero etiam est inuicta:Si hominis definitio est, per casus variari: ergo casus est,aut essentia nominis,aut ab essentia su ens : Omni igitur nomini competet. His autem
capitibus usi sumus appellationibus vulgaribus, Genitivi, Datiui & aliorum, ne si Primum & Secundum,& Tertium, ut polliciti fueramus, dixissemus, confusa esset oratiocin qua identi leui eadem nomina inculcanda erant Primus modus Sc-cundus modus. C A P V T L x X X v.
CAsuum ortus, ususque is est. Vertim nodum acquiescit animus: reddenda enim causa est ipsus terminationis: siquidem casus Termina tio est. ac pleraque sane ad Graecos refcrre . no
238쪽
& qaintain.Igitur tertium casum ut illi per iphthongii in spuriam scribebant: sic nos per legiti l
Thebam. Secundum autem quare non secuti sumus,sane miror. Nam in v,ποιητου, ut Genu,egpotuit. Masas,autem in seEudo,sicut usoles,no diximus, quia concurrisset cum plurali Quaricatque illi distinxere sic, ut is vltimam producea et , Rinrtus autem corriperet. exempla sunt petenda ex Pindaro, & Theocrito. Et sane vetere Latinos sic quoque locutos constat: quod etias patet ex Vergilio in undecimo , - ihin a, Mauras , nec sonitim memor. Sic enim legendunnon ut imperiti mutarunt, Clim igituex duabus unam fecissent, quam ob caussam potius vocalem secundae, quam primae retinuere propterea quod rectius & sacilius ex A, huiuRecti Ioeta , facies Prietae quam Poetu. Aurales autem casiis duo integri sunt, Rectus &
artus, ποιηταμ, ποιητetc. Tertius autem abie-
eit e diphthongo priorem vocalem πτοιητο c,po tis. Quum tamen 2Eoles valde amarent diphthongum illam ore G pro φαA, & Αι κλη oc, pro A,κλκοτ ος, Ut diximus. Secundus autem casus,ut euitarer consonantiam cum quarto sngulari, listortus suit, το κτα , poesam: ποιηταvε poetarum: propterea quod accentu no potuere apud nos dia
stingui: neque enim ultimas accentu afficimus. Itaqu*mum secuti sumus. Nam ex prima do secundavnam conflatam videmus: ex eorum tertia, secundam nostram : ex quinta illorum , tertia quarta
239쪽
Itaque secuti sunt alterum modum eorundem
is uum,di id, ri: sed effugere hiatum dum
yn ' volunt, R, interposuere: maxime enim accedunt vestigia huius elementi ad hiatum : nam etia qui ipsum non possunt plene pronunciare, idem sonant, quod obscurus hiatus. Secundae autem de clinationis casus pene omnes Graeci sunt: selus secundus cffugit illa obscuritate ipsius v, ut Homeri potius, quam O,ηρου diceremus: sed ita puto efferri solitum,sicut in Optimus, ut aliqui ' cl-set,quasi etiam in optumo. Nam in Veteri exem-Hari Terenti no quod vidi mus in manibus prae- ρρο odorv. inartum autem pluralem contraeuenit, ut pronunciarent: Cum enim ex Ozρος secissent Homerus, contra ex o χρους, fecere Homeros: sic enim proferebant, ut diximus,Toles ηρως. Secundi autem casus ratio eadem quα in prima,&altera longe maior. nam cum diceret, o ον nos Homerum,& o μηρων in secudo, no-' bis no licuit seruare. eadem enim fuisset VOX, que caudam illam addidere, Homerorum, sane insuauem, quam etiam caudata litera explerent, R,scilicet. ac per initia quidem,Vt batur,sic Nos locutos puto: vicensea, di Meum,
rum,Liberorum: adeo, ut contra o nes sentiam, .non per Syncopen sic enuciari, sed integras Iutl- se voces. Tertia maxime, ut diximus, a 3 tanta pendet,sed exilem literam maluimus nos:παπικος, patris: sicut etiam in Quarto patrem,ex
adito illo mugitu ex priscis,ut opinor,oricis: ic
240쪽
I98 IVL. CAE s. sCA L i. LIB. IIII enim Graeca suauitas fuit contaminata. Pluralis autem secundus no coactus fuit exire in caudam
illam, neque enim cum quarto singulari conUeniebat.Sed ea infelicitas contigit Tertio plurali, ut patribus, barbaro sane exitu dicerent. nam patris, non potuere: erat enim iam occupatus sonus a secundo singulari. Quarta autem decli
natio sub hac fuit per initia ipsius lingu*. Sic e-
. nim dicebant, Anus, anuis, anui: postea etiam breuioribias vocibus, Anus Lanus, anu: sed mill fuit cum Secunda, Anum enim dicunt. Sic etiam in plurali cum Tertia conuenit,tia Iunias At quinta longe alver a fuit: nam terminatio
quoque ipsius Recti, sua ipsius priscae Italiae fuit,
Dies,Fames, Spes. Secundo casu plurali secundτdeclinationis terminationem est secuta. Tertio autem casu, Tertiae, Diebus, ut Patribus: sc- ut etiam Secundo singulari, Secundam: Domi ni, Diei: quam tamen bis mutarunt: nam &Dies, &Die, in eodem casu dixisse, auto est doctissimus vir Gellius: ut Vel hinc pateat, ar' bitrio loquentium & nasci nomina, & inte
rire. C A Ρ v T L X X X VI. De Specie.
SPecere vetus verbum fuit. In comp'sitis nucinuenitur,& in suis de ludit.: ut, Specula,Specillari rox fine4psa militaris. Cum politis insidji aut e specubus contemplarentur agrestes olim Latini praelia inituri: aut supra Specus ipsas, edi to saxo stantes obseruarent, quid rerum ager o