장음표시 사용
151쪽
x48 Τιρονἰa TaIIuνII. parat , quae non liquantur ; secretum Itaque metallum est , quod gravitate, & fusilitate sua in imum vas colligitur , in quo sodinae mate-xia ignis actioni exposita suit. U. si metallum e vase extractum sit auiarum . cuprum, & argentum simul commixta , Deile est metalla haec tria fusione, puriscatione per ignem , & menstruis separare . Veheia mentissimo igne haec metalla si liquentur, cu-prum levius superiora petet, in calcem, in sco-xiam, in vitrum convertetur. Supererit aurum,
re argentum, quae ignis actio non decomponit. Fuie massae aqua sortis superinjecta argentum solvet auro illaeso I77 ): sacile itaque ait xum ab altero segregabitur. Hie tantum principiorum theoriam indic. mus, nec hujus ominxis partes omnes persequi mens nostra est.
nec arsenico commiscetur; quare nunquam directe hisce substantiis conjunctum invenitur , quibus cetera metalla passim admixta sunt . Quum aurum substantiis metallicis conjunctum est, quibus sulphur , & arsenicum admixtum sit, auri quantitas passi in adeo exigua est , uenon nisi improprie illa auri fodina appellari possit. Auri fodinae itaque aut auro Puro constant per lapides & terras disperso', quae eius matrices suerunt; aut auro aliis metallicis subiastantiis admixto, quibus assinitatem habet. In quatuor mundi partibus auri fodinae sunt; omnium tamen ditissimae in Mexico sunt cc in
Peruvia. I. In aliquibus Adinis aurum purum inventiatur. hoc aurum nativum est . Exiguis massis
magnitudine, & figura diversis in lapidibus jacet, qui ejus matrices fuerunt e passim in iis reperitur, quos quarta um vocant. Ex his aura
152쪽
Tkeον Ia Telluris. I 49 grana , & lamellae procedunt , quas quaedam flumina in arenis vehunt dum per quasdam e linguas auri fodinas fluentia partem earum aliis quam avellunt, & secum trahunt. Fragmentorum horum collectores non exiguam huius au .ri copiam in Guinea , & Peruvia colligunt , ubi arenae sunt auri ditissimae . Aurum quoque in petra cornea , in serri, cupri , & argenti massis invenitur, ubi in propriis receptaculis secretum jacet . II. Aurum quoque aliquando in fodinis inave nitur aliis metallis conjunctum, ut argento, aut cupro . Tunc excavata fodina metalla se.
parantur seto . III. Quum aurἰ nativi sodinae habentur, in
quibus aurum lapidibus, & terris ejus matrici bus admixtum est , ita ab his separatur. Fodinae materia contusa, ct contrita lavatur : aqua quidquid aurum non est , utpote levius, ser
me totum avehit. Deinde mercurio aurum comis
miscetur: ille peculiari auro assinitate metallum arripit, amalgama cum illo effeti, & a lapidea, ac terrea materia omni illud separat; his enim
rebus nullam mercurius assinitatem habet. In amplo vase lapideo, aut figulino aurum, &mercurius ima petunt , lapides , dc terra superis natant. Mercurius hic auro imbutus per capreae pellem traiicitur. Potissima mercurii pars per pellis poros evadit; aurum in pelle remanet adhuc mercurii portioni maxima auro assinitate conis junctae admixtum. Facile tamen separatur ignis ope ζ tunc mercurius in vapores abit, quum maxime vo Iatilis st; aurum fixum remanet 9, 167, 17o . Haec ferme methodus est, qua aurum ex divitibus Mexici, & Peruviae fodinis
IV. Aurum duritie, colore, gravitate varium est. Gravissimum & purissimum est . Hoc purissimum, quod aurum eupella vocant, in pede
153쪽
rso Theorἰa Te turti. Aurum Europaeum Americano magis fulvum est. Auri puritas Karatis aestimatur . Mensura haec ideaIis est, & proportionalis ad varios mixtionis gradus aestimandos exeogitata. Supposito auro puro gravitatis Karatorum, seu scrupulorum 24, aurum, quod expenditur tanto minus purum est, quanto ejus gravitas infra punctumhoe fixum est. Aurum Κaratorum 23 auri Paristes habet viginti tres, mixtionis unam. U. Aurum iu congrua aquae regiae quantitate solutum spiritu nitri, re salis ammoniaci confecta, maxime mirandum , atque tremendum chemiae phaenomenon exhibet, quod explicatu
dissicillimum est; imo vereor, ut quis physeus rite illud explicare valeat. Aliqua de hoe dicemus ubi de pulvere fulminante agendum erit 81 a P. VI. Aurum sane intimm pulcritudinis , &elegantiae meritum habet; in ipso tamen nulista medica, Ac salubris virtus detecta est ex illis, quas circulatores illi tribuunt. Aurum po-νabiIa colorem decorare potest, nullo tamen remedio infirmis esse potest . hoc enim sive in
pulverem redactum, sive in tenuissimas brachleas distentum in humanum corpus agere nequit , nisi dissolvatur; at nihil est in humano corpore, quo dissolvi possit. Aurum in aqua regia, imo in aliis acidis dissolvi potest: tunc vero Iethiserum corrosivum est. olea essentialia, deliquores aetherei aurum hoc ab aqua regia, aut ab aliis acidis, a quibus dissolutum servabatur, abripere possunt; tunc vero olea haec, hi liquores aetherei sunt tantum auri tincturae, in quibus aurum natura sua ipsa non mutata est, in tenuissimas partes divisum, quod in liquore oleoso suspensum, non intime conjunctum , nullam majorem illi virtutem impertitur, quam si in massam concretum esset
154쪽
ArgentI fodi .s x. Ο8sERVATIO. In quatuor mundi paratibus argenti fodinae sunt; omnium tamen ditissimae Americanae sunt in dylexico, de in Peruvia . Celebris sed inae prope Polosum rami olim parum infra terras erant ἱ modo in profundis cavernis effodiuntur, ad quas quadrinis gentis, dc ultra gradibus descenditur . In antris his subterraneis, atque lethi seris sepuleris immanis cupiditas miseras veterum regionis illius incolarum reliquias, quae europaeos gladios es- sugerant, obruit, dc extinguit. Plures quoque in Europa argenti fodinae sunt: inter praecipuas est salseberitana in Sueeia . Ad Sanctam Mariam fodinarum in Lotharingi a plures sunt eupri, & plumbi argento imixti fodinae. Ualenistiam inter, de Lugdunum hujusmodi fodinas eia se non levis suspicio est , ubi secus Rhodanum gentes permultae in fluvii arenis auri , dc a genti frustula colligunt lucro non contem
I. Fodinae dantur argenti nativi, Matvἰ gynti. Lapidibus inclusum est, qui eius matrices fu runt, modo in exiguas massas collectum, modo in filamenta divisum, modo in lamellas, modo quasi vegetans instar arbusculae.
Il. Argenti quoque sed inae sunt , in quibus metallum sulphuri, & arsenico commixtum est. Ignis vis heletogenea haec corpora dissipat , de
III. Fodinae tandem sunt inferiorum metalloiarum , quibus argentum admixtum est; uti cu-pri, dc plumbi sodinae, in quibus diversa copia
IV. Argenti puritas denariis aestimatur , ut auri Karatis. Argentum purissimum est den riorum 12 : denarium vero granis constat 34. scutatorum Gallicorum argentum est denario. G 4 rum
155쪽
Isdi τέωνia Telluris . rum ire hoe est duodecimam habet mixtionis partem. Pes cubicus argenti puri , seu denariorum in libras pendit 776 6743.
U. Argentum , ut & aurum , ore sumptum nulla medica virtute pollet. Lapis infernalis est solutio argenti in aqua forti. Argentum puritasimum in acido nitroso solutum crystalla parit, quae fusa , dc in typos conjecta causticum hoc celebre essiciunt carnibus corrodendis oppo
Platina fodina. s 3. OBSERUAΤΙΟ . In regione Choeo In Peruvia , dc ad Sanctam Fidem prope Carthaginem novam in Mexico novi cujusdam metalli, larisa dicti, fodinae repertae sunt. Hoc e X metallis persectis est: auro gravitate proximum est, argento colore simile , serro duritie, lapidibus resistentia fusioni . A quae immersum ponderis duodevigesimam tantum partem amittit: vehe- . mentissimo igni quinque eontinenter diebus, dc noctibus expositum solidum permansit, re nihil mutatum; at speculi caustici ignis exiguam ejus partem uno minuto liquavit. Inter acida aqua regia tantum illud solvere potest, at auro di iastellius. Platina maiori, minori ve facilitate metallis omnibus conjungitur , si simul aequali pondereliquentur : singulari proprietate gaudet illis duritiem impertiendi, rigida reddendi, a rubigine protegendi, dc a maculis; quare exquisitissimam
j pq itur m admittunt ab aere, dc humiditate im
mutabilem. Num metallum hoc telescopia omianium optima praebere posset '
156쪽
Theotia Telluris . Is Mereurti fodina. s 4. OBSERVATIO. MereurIus, seu aνgenritum vivum ubique terrarum in propriis fodinis reperitur, modo fluidum, nulla mixtione , in lapidibus, & terris depositum, quae ejus matrices fuisse videnturi; ut plurimum concretum onabaria serma sulphuri commixtum, nunquam arsenico. Fluidum est, & sulphuri non alliga. tum in Adina propa Montem Pessulanum , infodina Hetruriae , aliisque nonnullis. Duae merincurii fodinae omnium celeberrimae sunt Cetobria gensis in Hispania , & Guan ca-Belieana in Peruvia . ab hac ea educitur immanis mercurii Copia, quae in auro, argentoque illarum regionum purgando insumitur 37 a J. Ut mercurius a suinhure illi conjuncto separetur, substantiis admiscetur magis sulphuri, quam mercurio assinibus; hae sulphur arripiunt, & ab illo mercurium liberant, sunt vero calx, ter rae calcariae, ferrum, cuprum, stamnum, plumbum, &c.Pεννἱ fodina.
s s. OBSERV ATIO. Metallorum utilissimum
ferrum Deus naturae auctor majori copia, mi in norique prosunditate in terrae visceribus collo.
cavit. Ditissimae ejus fodinae in Gallia sunt , in Rnglia, in Germania, in Suecia, in Asia ,
in Africa , in America quoque , ubi rariores sunt. Nulla tamen mundi regio nota est, ubi majori copia, illudque cptimum si, quam Sue cia. Metallo hoc percelebris est mons Tabergleucae unius ambitu , altitudine perpendiculari pedum quadringentorum. Totus mons est tar tum ditissima ferri fodina, solitaria , & arenae basi insistens. Ferrum in fodina formas omnes, eic colores admittit pro admixtorum, matricum, G s me-
157쪽
,σε Tkeor a Tellur/s . metallorum conjunctorum diverstate . A primis mundi aetatibus ferri usus innotuit. I. Ferrum e fodina eductum, diffractum, maIleis contusum, lavacro a terris ablutum liquatur auxilio menstrui, Ac vehementis ignis vi e carbonibus. Metallum fusile, & gravius ima vasis occupat. terra, de lapides liquari repugnantes, Ec leviores superficiem occupant; hoc ferrum fusum est, rude, Ac fragile, adhuc pluribus extraneis corporibus alligatum. I. Ut serrum purgetur ad fornacem purgationis traducitur: ibi iterum Iiquatur , deinde ad incudem quaquaversum cuditur malleis gravibus quingenta, aut sexcenta pondo; tunc fit malleabile. Malleo in virgas convertitur figurae cujuscuinque: in laminas ducitur, quae mox sta
mno obducuntur, ne rubiginem contrahant. In
fila quoque duci potest ad capilli tenuitatem , ut aurum , ct argentum et 4 P.
III. Ferrum ita e usum, & purgatum nondum chalybs est . Cabbs est tantum serrum perpurgatum, & arte multa materia inflammabili ignis vi imbutum. Temperatio reliquas illi addi proprietates, quae in hoc metallo deprehenduntur . Tunc durum est, sonorum, maxime elassicum I ex hoe omnia ad caedendum instrumenta fiunt. Auctores nonnulli de chalybis fodinis narrant, hae tamen serri sed inae tantum sunt, tuae ch lybem in prima susione praebent: puris imae quippe fiunt, & ab extraneis corporibus ferri puritati ossicientibus immunes, IV. Fodinae quoquae sunt ferri magneti I: hae ad ferrum habendum non effodiuntur . fossile
hoc quippe lapideum magis, quam metallicum aegre liquatur, dc exiguam tantum deterioris ferri copiam praebet. Regiones omnes, in quibus ferri sed inae sunt,&m gnetis sodinas habent cinde celebres hi lapides extrahuntur, de quibus
V. Sunt quoque serri sodinae , quae vocantur
158쪽
I-ἰs Sanguineus , sive hematitas. Fossile hoe ditissimum est, nitidissimum , densssimum, duritasimum , nec a magnete trahitur: aliquando cenis
tum librae fossilis dant ferri libras sexaginta , imo & octoginta: at serrum hoe fragilissimum malleo ductile non redditur nisi ferro meliori admixtum. Hematitis sodinae in Hispania sunt, in Hetruria, in Germania, & alibi, ex his es diuntur hematites quibus aurifices, ct inauratores utuntur ad metalla polienda, Gupri, si amni, plumbi fodina. s 6. OBSERUATIO I. Cuprum inter metalinia imperfecta est omnium auro, dc argento maxime assine duritie dc ductilitate , ct ab illis immutabilitate omnium maxime diversum . Me tallum hoc quum purissimum est subrubrum est, lucidum , durissimum, maxime sonorum , ducti-Ie, dc malleabile: sed facile rubiginem contrahit, dc mutatur ita, ut menstrua quaevis, aqua, oleum, acida in ipsum agant, illud solvant, dc viridi colore inficiant. Color hic, qui a nodicitur, verum venenum est; ab hoc vasa culinaria periculosa sunt. Cuprum in subterraneis fodinis invenitur triis plici forma: primum est cuprum nativum,' ra molam; at rarius argento. Dein calcis, seruinginis, praecipitati forma: est hoc cuprum ferme purum, parum heterogeneis partibus admixtum, quod corpora salina, aeris actio , aquae a tractio sensim corroserunt, dissolverunt, in calcem redegerunt, praecipitarunt . Tertio se istis forma sulphuri, , arsenico admixtum, aliisque metallicis substantiis, tum terris, dc lapidibus, qui ejus matrices fuerunt. Postrema hac forma infodinis plerumque reperitur.3 7. OBSERVATIO II. Et si plurimae sint inquavis mundi parte stamni, 3c plumbi fodinae , raro stamnum, aut plumbum nativum, dc mal-
159쪽
i 36 Tώeo Ia ToIIupti. eo ductile invenitur: bina haec metalla imperis secta aliis fossilibus sere semper admixta sunt ;primum quidem sulphuri praesertim , alterum
Cori sopiti provincia in Anglia flamni fodinis ditissima est , illarumque stamnum purissimum est : hujus metalli fodinae nondum in Gallia inventae sunt. Rarae admodum sunt plumbi fodinae, in quibus non sit & argentum . Quum metalla in. calcem rediguntur singulare habetur phaenomenon , de quo alibi 6o Harum fodinarum rami, ut omnis sed inarum generis passim alia directione non ieruntur, nisi soli, in quo sunt, inclinationis.
73. OBSERVATIO . Semimetallis omnia , antimonium scilicet , bismul, cobali , Einc , arsenicum suas quoque sed inas habent subteriaraneas in qua vis mundi regione. In densis, &gravibus corporibus, quae eorum matrices sunt, efformantur. Corpora, quibus praecipue admixta
sunt, sulphur, & arsenicum sunt: horum fo1 siilum varia commixtio semimetallorum naturam Variam facit, quae a pyritibus praesertim edu
I. Autimonium semimetallum est lucidum , plumbeum, cuius massae in sermes funi, constat tamen praelongis acubus, fragilibus, per longitudinem iuvicem applicatis . Fossile hoc passim extraneis corporibus, lapidibus , arenis,lis, salibus, aliisque admi X tum repetatur. Fol silis hujus pars semimeta ica a sulphure ipsi admixto, & ab aliis corporibus, quae eius Veluti matrices sunt, separata id est , quod regulus antimonia nuncupatur: hic susus , trige Icens , dc lente, ac libere in crysta la formatus itellae radiantis figuram induit 134 . Ut pars
metallica ab heterogeneis corporibas admixti L
160쪽
TheorIa Tellurti. Is - separetur , . . sessile vasis resteis nonnullis foraminibus pertu sis immittitur. Vasa haec fornaci inelusia vehementi calori subiiciuntur. Quum substantia haec metallica maxime susIis sit, liquescit, per vasis foramina fluit , a terra , lapidibus minus sustibus separatur, dc in alia vasa subjecta colligitur, ubi a nimio calore protegitur: est hoc antimonium ossicinarum . Regiones magis antimonio abundantes sunt Hungaria, &Alvernia. Ars periculosum hoc fossile domuit , illudque coegit falutares effectus parere hemetici, alvum solventis, aut tantum moventis. An timonii quoque in artibus magnus est usus: illo aurum purgatur, vitra optica poliuntur Cu- pro admixtum aes magis sonorum essicit : illo parva copia plumbo admixto typographicae sormae conflantur: &c. II. Ei ut , quod quoque stamnum oeeulare nuncupatur , est semimetallum regulo antimonii valde simile, lamellis in cubum dispositis coninstans , admodum grave , ct fragile, subalbum , quod aeri expolitum rubescit . In aqua forti solutum , & sola aquae additione praecipita
tum in albam calcem vertitur, quae album ΗΥ- panicum nuncupatur: hoc saepius Reminae, quae formae, aut aetati consulere sperant, faciem ilia linunt: vetera, aut recentia numismata hoe picta, jecoris sulphuris , allii contusi , a Itorumque corporum putrescentium vapore, nigrescunt . Bismut in aqua sorti solutum atramentum om-
pathicum essicit , quo scribitur nullo scripturae indicio ; literat tamen iecore sulphuris in aqua soluti leniter lotae, aut tantum ejus vapori ex positae apparent , & legi possunt phlogisticum quippe sulphuris terram bismuti animat ab acido nitroso in calcem versam , imo redundans terrae huic adhaeret , quam eo magis colorat L quo copiosus est. III. Sobale semimetallum est nulla certa figura, colore cineraceo, aut nigri cante magis minuia