장음표시 사용
161쪽
' iues Thaoνsa TellurIs. nusve lucido, granulatum, densum, textu striato, modo squamosum, modo crystallinum. Ejus stiperficies pulvere , aut e morescentia inspersa est colore floris persici , quum aliquandiu aeri expositum fuit . Cobali ab extraneis corporibus purgatum, ignis vi in calcem , & vitrum conis versum pulcherrimum illum colorem caeruleum ess ait, qui vitrum cobali nuncupatur r utilis est color ille ad testam Faventinam, & Sinensem pingendam , 5 in encausticis picturis. Cobali in aqua regia solutum singulare L mpathieum atramen 1 tim essicit; notae hoc scriptas apparent si cale fiant, frigescentes evanescunt. IV. Zioe semimetallum est albicans, ad caeruleum inclinans, lucidum , minus rude , magis-rue reliquis semimetallis ad ductilitatem acceiaens, minus stamno, & plumbo suste, inflammabile, si perpurgatum sit , dc flammam prae omnibus ins a minabilibus substantiis emittens viridissimam. & splendentissimam. Tinc cupro a linligatum illud flavo colole tingit aureum imitanis te e mixtio haec metallum illud essicit, quod β.mitor, aut striners bec nuncupatur. In ignibus te si vis splendore micat fulgidissimo. U. A enicum lemi metallum est grave , volatile, salinum , maxime fusile , maxime caulli Cum , ac corrosivum ; quare inter potentissima venena locum habet. Arsenicum fossile , aut
primitivum colore est cineraceo nigri cante , granulatum, lamellis textum, parum densum, ad inmodum tamen grave , fractura collucens . Arriseniciam ossicinarum est tantum flos reguli arsenici , sive ejus calx metat Iica ab heterogeneis corporibus separata . Materia haec in specie sua unica est: simul est terra metallica, & substantia salina, aeque in igne volatilis , & in aqua solubilis. Omnium metallorum, & semimetallorum calx, ne antimonio quidem excepto, ino
dora est, inspida, & si perfecte in calcem verina sit, nihil in nos potest . Contra arsenicum
162쪽
persecte in calcem redactum semper acutissimum
allii odorem servat, linguae admotum acre , &calidum sentitur, exterius partes, quibus admo vetur, corrodit ; ore sumptum maxime caustici
dc potentissimi veneni effectus edit. raritum fodina. 379. OBSERUATIO . Drites adeo meta Ilis , & semimetallis affines sunt , ut ab illis non fini separandae . Pyrites fossilia sunt diversa densitate, gravia, crystallina, immensis, & profundi iasinis venis per terrae viscera serpentia , quae sere semper in metallicis sed in is inveniuntur. Coninstant, ut fossilia metalli ea, substantiis sulphure,&arsenico commixtis , dc terra duobus his: oias libus intime conjuncta , saepius etiam exigua metallicae substantiae quantitate . Proprietates pyritum propriae sunt in igne destrui, di in eias laresce hi iam abire, hoc eis, in quandam pulveris speciem ex partium exsiccatione, &dissolutione procedentem . Pyrites aut sulphureae dicuntur, aut cupreae , aut arsenicales , aut fer rugineae, aut alumineae, pro principiorum prae
cipuorum diversita e . Pyrites sulphureae , quae
etiam lapides ignaris nuncupantur caeruleas se in
tillas acri odore emittunt , si quando chalybe
Pyi ites inter fodinas metallicas non recenissentur : ex genere scilicet exiguam metalli coispiam continent, & quod habent vile est , dc extrahi difficile. Utiles tamen sunt ; ex iis enim chalchantum viride , dc caeruleum extrahitur , tum magna sulphuris copia, arsenici, aluminis, auripigmenti savi, dc rubet dcc. sto. EXPERIMENTUM . Si accurate qua titas quaedam scobis serreae, & sulphuris misce tur , massa aliquot aquae guttis humectetur , ut saepius Lemery expertus est ; vapor sulphureus erumpit , effervescentia si , magnus calor
163쪽
16o Theoria Tellurἰr. excitatur , tum deinde massa universa sueeenis ditur a Vero simile est , hane esse vulcanorum causam, terrae motuum , caloris , & proprietatum therma rum, vaporum lethalium aliquando nebulae aris dentis forma e terris erumpentium, quos mose
Quum pyrites omnes ferrum, & sulphur conistineant , & magis communes haec duo tantum passim contineant terrae non metallicae conjunincta; quum liberae aeris humidi actioni sunt exispositae humescunt, attenuantur, in flores abeunt. At quum in loco subterraneo , & clauso ab aqua extemplo penetrantur effervescentia vehemens illi eo fit , quam accenso sequitur tremendis succussionibus , & eruptionibus eo mitata, amplissimum spatium in triplici dimensione occupans, ad pyriticae sed inae consumptionem duratura. Uis aeris dilatati, aquae in vapures abeuntis , ignis conclusi immensa est . A tribus hisce conspirantibus actionibus quinam tremendi effectus non expectentur λ
stalla converti r igni in vasis clausis exposta liquatur, tum in tenuem , & Iucidum pulverema avum attollitur; libero igni exposta accenditur, & flammam caeruleam edit, cujus vapor acidus , & absorbens omne vivens enecat . Sulphur, quod metallis , &semimetallis passim conjunctum est, videtur acido vitriolico , & phlogistico compositum: ipsum est , quod innumerassormas metallis inseri, quas sne ipso non haberent, ac praecipue varium illum, atque elegantem caeruleum colorem, quem saepius in fossilibus videmus.
I. Pluribus in locis δευέαν purum , seu na
164쪽
iἱυum Invenitur, diaphanum, & versicolor, modo in pulverem solutum , modo in flores , icis lamenta, in spicae formam configuratum; aliis quando stratis in crystalla conversis. I. Sulphur passim terrae , & lapidibus commixtum est: hoc est fulρεών osti. Ut e pyritibus educatur , in quibus passim latet , hae in cumulos collectae comburuntur . Sulphur fluit , & per soramina ad hoc aperta in ipso cumulo delabitur, unde ferreis rudiculis educitur. Suspicio est, sulphur fossile purum non haberi primitus in terris efformatum; quod enim ibi purum, & crystallinum invenitur semper in loricis invenitur, in quibus pyrites sunt , bitumi ianR, aquae thermales , vulcani , quibus ab aliis corporibus secretum fuisse videtur . In Isiandia prope insulae vulcanos loca sunt, in quibus tanta sulphuris puri copia invenitur, ut unius horae decursu quinquaginta muli , & ultra , illo onerari possint. Et si fossile hoe in aqua non solvatur , imo plerisque menstruis resistat ; constat tamen sudorem, ac transpirationem eorum , qui sulphur ipsum ore sumunt , sulphur olere ; scimus quoque sulphur ab oleo sis , ct saponaceis solvi, adeoque ab omnibus serme animalium fluidis . Probat hoc sulphur exterius, & interius adhibi. tum medicis virtutibus pollere posse, quae illi a nonnullis chemicis ob insolubilitatem injuria denegatae fuerunt. Et si quomodo in intimo homine sulphur agat ignoretur ἔ ex effectibus tamen apparet, ipsum incidens esse, stimulans , reperiscutiens, aliquantum calidum, &in partes tran spirantes praesertim agere.
IV. Sulphur allia licis conjunctum compos tum efficit, quod ieeur fulphuris nuncupatur , cujus odor acutissimus, & foetentissimus videtur esse perpetua emanatio phlogistici metallieis substantiis admodum assinis, praecipue vero eorum calci, quae illo magna in copia imbuitur ἔ undo
165쪽
tiae oleosae aliis commixtae, acuto odore, soliditate varia, quae variis in locis reperiuntur, aut sub terris, aut aquis innatantes. Unica nota est
speetes bituminis fossilis fluidi , nempe petroleum . Inter species bituminis fossilis mollis ,
aut solidi , numerantur succinum nigrum , a
phallus , aliquando carbo sessilis , de quo seorsim agemus.
I. Petroleum bitumen est liquidum, dc inflammabile, acuto odore, acri sapore, &in igne sce-tens. Α quarundam rupium scissuris manat postis quam per terras varias, & lapides mearit . Bi- tumen hoc diversa nomina sortitur e quum d ia-phanum est , & achromaticum , dicit ut naphta clara . quum rubrum fuscum est, dicitur oleum Gabiani; quum nigrum est, aut nigricans , diiscitur oleum fossile Scotia . III. Sueein iam est substantia bituminea . dura, magis, minusve diaphana, sapore a Iiquantum acri, colore modo flavo , modo citrino , modo albi
eante, aliquando rubescente . Succinum , ut a chates , poliri patitur . Perfricatum fit electriis eum: exiguas paleas , & alia tenuia corpuscula attrahit, & repellit. Ab ejus latino nomine electrum, electricitatis vox ἡerivata est, quae virtutem attrahentem , & repellentem significat .
Bitumen hoc sessile resinis vegetabilibus valde amne esse videtur. Non nisi ad mare Balti eum in Borussae litoribus passim colligitur . III. SueeInum ui νum est bitumen fossile nigerrimum, satis durum, ut cote conformari potast, & perpoliri, satis densum, tamen aqua Ie-vius . In igne ardet , & densissimum vaporem exhalat: perfricatum carbonis odorem halat, c
166쪽
electileum sit . Fossile hoc eandem videtur ori ginem habere, quam succinum, & earbo fossilis. IV. Aohaltus, seu bitumen Iudaieum est bitumem sessile , nigricans , parum grave , lacui Asphaltili in Iudaea superinnatans, molle, viscidum , initio tenacissimum aeri expositum ex sic catur, & durescit' at facile igne accenditur , ct liquescit . Hoc bitumine Babylonis moenia . constructa serunt. Postremis hisce temporibus duae asphalti fodinae detectae fuerunt , altera prope Neocomum, altera in Alsatia inferiori ; harum
fodinarum bitumine inter cetera utuntur ad soniatium tubos arctissime conjungendos. Carbonis fodina.
sta. OBSERUATIO I. Infra terras serme
ubique terrarum amplae inveniuntur sed inae substantiae cujusdam inflammabilis terra, lapidibus, bitumine, & sulphure compositae. Dicitur haraearbo naias: nigra est, scissilis, pinguis, dura,
ct densa, aegre aliquantum ignei cens, at ignem alia quavis inflammabili materia diutius servans, ct vehemetiorem ea lorem, quum pura est. Ca bonis fodinae aliquando sponte accenduntur ita vehementer, ut ignis nulla arte extingui possit. Saepius hee in Anglia contingit.
Physei de bituminum fossilium origine disse.
rentes diversi abeunt. Nonnulli ea υινα ostia esse arbitrantur, quorum origo ad regnum fossile aeque spectet , ac ea lapidum , & metallo rum . Plurimi tamen ea putant fossilia mixta partim e regno vegetabili, partim e fossili producta. Si primos audias, fossilia bituminea infra terras oriuntur, & formantur, uti rarites, &metalla ; nec a regno animali , aut vegetabili quidpiam mutuantur . Si alios audias , quorum sententia videtur magis veritati consona , fossiliabituminea, inter quae carbo recensendus est , ast vis arborum resina, & gummi scatentium origiαι ginem
167쪽
164 Theor a Telluris. ginem ducunt, quae diversis temporibus, & eauis iis terris obrutae volventibus saeculis in substaniatiam mixtam conversae sunt, cujus praesens natura vegetabili, ac fossili regno participat.184. OBSES VATIO II. Λlicubi parum infra terrae superficiem alia quoque materia igni opportuna invenitur, quam to urbe Vocant. Mate
ria est palliu levis, s brosa , nigricans, pinguis, bituminea. Haec in frustra di/isa, δc in aperta aere exsiccata combustibilis fit , & quamvis exiguam flammam edat , ignem tamen praebet Vehementis limum. Materia haec lignorum loco est in culinis potiori Belgii parte, aliisque regioni obus nonnullis. Tourbe in communi physcorum sententia DAsila mixtum est partim ad regnum vegetabile spe- stans, partim ad fossiler substantia est vegetabilis pluribus constans herbarum, foliorum , Plantarum, radicum stratis , quae invicem superinjectae, &. defosse in suo oleo, suisque salibus putruerunt , atque hac putrefactione in nigricantem, pinguem, dc combustibilem massam muta istae sunt . Fossilis hujus natura , & proprietates variae sunt , pro diversa magis minusque pinis gulum , atque inflammabilium rerum natura , quibus constat. salis fodina. sis. OBSERUATIO. Infra terras sunt quo que t mmensae salis Adinae . Vocatur hoc δει g.mma, aut faι fosta communi mensarum sali maiarino, seu factitio valde simile . Saepius luet dum est, & diaphanum in crystalla octogona , & hexa hedra formatum ἐν aliquando in crystalla irregularia , dc colore diversa: terrarum, in quibus formatur natura , dc phlogistico participat. Salis hujus fossilis rami saepius in strata divisi , aliquando argillae intermixi nullam propriam di restionem sequuntur . Eorum massa aliquando adeo
168쪽
geo Immanis est , ut monticuli videantur in Russia praesertim, & in Scythia majori. Notis simae sunt talis fodinae Astracani in Asia , Salisburgi in Germania, Cordoniae in Hispania , Villiskae in Polonia . Sal fossile commune adeo in AEgypto est , in AEthiopia , in Arabia, alitiaque Indorum regionibus , ut alicubi puteus eia fodi nequeat, qui salsus non sit. Fodina Uillis- late in Polonia dives adeo, & immensa est, ut quotannis 6ooooooo pondo effodiantur;&a sex saeculis effodi coeperit . Aliquando caeduntur salis parallelepipeda ad quadraginta octo pedes longa. Quod vero ad salis fossilis originem attinet: I. A Deo ipso formatum supponi potest in terrae visceribus initio temporum . Quare nam Ο-mnipotens Dei vox , quae elementa creavit , &iis sua cuique loea , & limites definivit , quae vegetantia, & animantia sormavit, non potuerit ab initio sal illud formare , quod in terris delitestit, ut illud certo formavit, quod in mari est λII. Supponi potest formatum a maris exunda tionibus , sive in diluvio , sve terrae motibus a sive in diversis centri gravitatis orbis mutatio nibus L sio . Maris aquae successive stagnantes,& evaporatae in regionibus , in quibus salis fodinae sunt, ibi sal deponere potuerunt, quod in massas, ramosque concreverit juxta communes gravitatis, dc crystallizationis leges . Iet4,ret 7 Ab his salis fodinis , quaecumque earum ori go sit, oritur certe quorundam fontium salsedo, a quibus sal educitur in Burgundiae comitatu , in Lotharingia, & alibi. Aquae pluviae terram permeantes in salis fodinas incurrunt , sal solvunt , ejusque partem secum vehunt pro tem
pore, di opportunitate se saturandi dum per se. dinam, aut secus illam seruntur.
169쪽
ra educuntur , qui ut sal gemma in aqua solvuntur, ad ignem liquescunt , in crystalla concrescunt, diverso sapore palatum assiciunt. Horum praecipui sunt alumen , chalchantum , nitrum isal ammoniacum. I. Altimem est sal fossile, aeri sapore, subdulce, valde stipticum: compositum videtur ex acido vitriolico , & terra argillacea . Ut plurimum in pyritibus , in carbonis fodinis, in terris nigricantibus invenitur . In aqua solutum , eaque evaporata an crystalla octahedra conerescit. II. Chalchantum, seu iI1νlatum est sal fossile quod in crystalla rhomboidaea Concrescito primo ad ignem liquescens , mox humore evaporato in massam poris scatentem , & friabilem exsiccatur. Totidem sunt vitrioli nativi species quot sunt substantiae metallicae solubiles ab aei do e pyritibus prognato , quod aeidum vitrioli cum nuncupatur. Hoc acidum serro conjunctum dat vitriolum martiale ; cupro conjunctum dat Cuperosam caeruleam ; ipsi Eine conjunctum dat
III Nitrum est sal fossile natura at halica ipsi aikali salis marini valde analoga. Praesertim in AEgypto reperitur vel fluidum , & quibusdam lacubus super innatans, vel in quibusdam arenis obduratum, & in crystalla concretum. 387. DESCRIPTIO . Ni jam est sal sessile fa pore frigido, & amaro acido proprio constans , quod a thali fixo vegetabili conjunctum est . In aqua solvitur, & in prismata hexagona acuminata concrescit. Carbonibus injectum crepitat cad ignem liquatur: pulveri carbonis commixtum
Nitrum raro purum invenitur : praecipue na-
170쪽
fermentescentes putruerunt, cujusmodi sunt hominum, & bestiarum domicilia praesertim humida, & in serius sita, ut cavae, culinae, stabula, latrinae. Loca haec potissimum nitrum generant. Quum antiqua sunt, eorum rudera nitro penitus imbuta sunt: eorum parietes nitroso pulvere o te ui sunt, qui scopis colligitur. Ad nitrum e matricibus suis educendum ru-oera , & terrae , in quibus est , contunduntur rhis plures lacus implentur, quorum sendum pa Iea stratum est. A qua primo lacui infunditur ,& haec terras permeans tamquam lixivium nitro terrarum imbuitur , quod solutum secumvehit. A qua haec primi lacus nitro imbuta primum in vas subjectuna fluit, a quo in alterum laeum sunditur , ubi novo nitro imbuitur per terras illas permeans; atque ita a lacu in lacum successive versatur, donec sale hoc saturata sit. Deinde in ingentes cacabos effusa evaporatur; atque hie primo sal marinum in crystalla concrescit, postremo nitrum . ita falium species haesa parantur, quae semper in nitri matricibus com mixtae sunt. Nitrum 1al est ad tria simul regna spectans, quum omnia in ejus productionem inis
s 8. DESCRIPTIO. saI ammoniaevim est salneutrum constans acido quovis , passim marinoathali volatile saturato . Sal hoc nativum est , aut factitium.
Sal ammonia eum nativum sponte per rimas
sulphurariae Puteolanae sublimatur, & sub albae fuliginis forma lapidibus adhaeret, qui hisce rimis in cumulos apponuntur . In aqua solutum in erystalla cubica concrescit, aqua in vapores abeunte . Sal ammoniacum factitium e fuligine educitur edita a combustis quadrupedum quorum vis excrementis in AEgypto, ubi plantae majori copia sale marino imbutae sunt. Fuligo haec