장음표시 사용
231쪽
- Th νἱa Aqua . aere C expende solidum D lanei N pondera nota imponendo unciarum, & granorum, quae exactoe cum solido D in aere C aequilibrentur: habebis absolutam h usus corporis gravitatem in aeroe
'' ii sub bitanee FG uneo suspensa colloea vas
liquido quovis hoe solido leviore plenum. Solidum D immergetur amittens ponderis sui qua titatem liquidi , cujus Iocum occupat , ponder1 aequalem 2 removet autem liquidi volumen tuo volumini aequale 639 IlI. . Solidum D laqu1do immersum non amplius oppositae Ianel N a qui librabitur; & ab hac quaedam ponderis qua Π-titas auferenda erit , ut aequilibrium reIra tuatur . Pondus ablatum est absoluta. gravitas volumini solidi aequalis . . . a. III. Institue analogiam: pondus los I in aere ponderati est ad pondus ab illo in ii tui do amissum , ut gravitas specifica solidi ad gravitatem speeifieam liquidi . Exempli gratia ἔ yonamus massam cupri cujuscumque figurae ponde rare in aere uncias II , in aqua vero x6 tantum. Inveniemus specificam cupri gravitatem et sae ad specificam aquae gravitatem ut Ig ad 2 , sive ut 9 ad 1 . . Eodem modo rationem invenies gravitatis au .ri massae, & voluminis aquae illi aequalis; mai-sae argenti puri, aut mixti, & volum uis aquae illi aequalis; atque ita de ceteras. SOLUTIO II. Sit aliud solidum cululque n- surae aequali liquidi volumine gravius, aut levius, eui ejus specifica gravitas comparanda sit.
l. va, ABCD liquido eomparando reple &
liquidi excessum per tubum A leniter enuere Tubo A opportunum receptaculum suppone dc solido P accurate in aere ponderato, ii lud omnino liquido ABCD immerge crini
quino , aut filo suspensum . Solidum P liquido
232쪽
Tέεθνἰa Aqua. 23 tim mersum volumen liquidi sibi aequale per tu-hum A expellet. III. Fluxu cessante liquidum e tubo egressum
diligenter pondera ; liquidi , de solidi pondus
compara . ponderum ratio specificarum gravitatum rationem exprimet. Exempli gratia; si sis.lidum P e tubo A liquidi pondus io librarum expulerit, ipsum vero ponderet Iibras et O. gravitas specifica solidi ad specificam liquidi gravitatem erit ut ao ad Io, sne ut et ad a . Siso. lidum ponderet unetas 2o , liquidum vero exinpulsum 3o; specifica solidi gravitas , ad specificam liquidi gravitatem erit ut xo ad 3o , sua ut et ad 3 ; atque ita de ceteris. 643. PROBLEMA II. Gravitatis specifiea rationem inteν liquida divo a inventra.
SOLUTIO I. Ponderatum prius in aere soli dum quodvis, puta exiguam auri massam, illam successive in variis liquidis expende, ut in prima praecedentis problematis solutione . Solidum liquido immersum tanto magis sui ponderis a inittet, quanto liquidum, cui totum sua gravitate immergetur , erit specifice gravius . Pondus in aqua amissum specificam aquae gravitatem exprimet ; pondus in spiritu vini amissum specificam ejus gravitatem exprimet L in mercurio amissum speeiscam ejus gravitatem'; atque ita de ceteris. Poterunt ergo omnes liquorum speciscae grais
exiguum foramen A variis liquidis , aqua , Vino, oleo, mercurio, aqua forti , spiritu vini . aliisque suecellive impleatur; & quodvis liquidum seorsian expendatur , dempto vasis ponde re. Pondera inventa liquorum spec: ficas gravi tates expriment. Experimenta haec summam solertiam, ac di Iigentiam postulant .
644. NOTA . Methodis duobus hisce probismatibus expositis serme omnium solidorum , αιiquidorum specificae gravitates inventae sunt. Adi ι-
233쪽
23 et TheoνIa Aqua. Adijcimus tabulam, in qua numeris tum proportionalibus, tum absolutis specificae gravitates describuntur corporum , quae noscere magis interest . Facile intelliges , in hujusmodi tabulisinon attendi varietatem a diversa puritate , qua .
ι ita te , condensatione, dilatatione ortam; sunt enim haec corporibus accidentalia , quibus fit ,
ut non eandem in eodem corpore observatores omnes specificam gravitatem inveniant . Tabula gravitatum numeris proportionalibus ex
prella ab operibus Muschembrockii , dc Nolleti desumpta est, quorum in experimant a faciendi et vel dii itilli mi; solertia omnibus nota est . Tabula n ιmeris absolutis dillincta a numeris proportionalibus deducti est . Nota absoluta pedis aquae cubici gravitate invenitur absoluta plurium corporum gravi t s , quorum respectiva innotescit sim liei regula aurea hac methodo : gravitas absoluta pedis cubici aquae pluviae librarum
o est ad absolutam pedis auri purissimi cubici
gravitatem librarum x, ut iocio ad I964or in venies x libris ferme I 374 . Analogia haec omniam exemplum elle potest. Gravitas in numeris proportionalibus cuicumque quantitati aptatur pollici cubico aeque ac pedi, aut hex. p dae cubicae Guavitatis in numeris absolutis termini comparationis nobis eis runt pes cubicus aquae pluvias , dc pes cubicus Plurium corporum, quorum respem vas gravita tes e= hibemus . In tabula gravitatum innumeris absolutis suppone mes , gravitatem pedis cubici aquae pluviae esse accurate in numeris integris librarum 7o neglectis fractionibus excelsus, aut desectus in hoc
termino comparptionis . In aliorum corporum , quae aquae comparabimus, gravitate fractiones , quar librae quadrante minores erunt , in pede cubico negligemus Si non eaedem absolute gravitates in aliquo volumine inveniuntur , hoc
ideo est, quia rationes ductae fuerunt a tabulis
234쪽
Theoria Aqua . 233 gravitatum specificarum , quas nostris minus a curatas arbitramur, Iam intelliges, corpora aqua leviora debere illi supernatare , graviora im
In hac Τabula gravitas aeris est ad aquae pluviae gravitatem ut i ad Iooo ι sive ut x ad goo. Quare pes aquae cubicus 3 oo pedibus aeris cubicis pondere aequalis erit. Pes aquae cubicus o ferme libras pendit; hac ratione pes aeris cuin bicus accurate pendere debet unciam 1 l . Quare 4o pedes cubici aeris pendent accurate libras tres cum dimidia.
Gravitatum relativa rum aequalis volumi-
Gravitatum absolutarum pedis unius cuis
bici . ρν oportionales Libra ferme. A qua pluvia
Chalybs te' peratus 7, 7 4s3 --πChalybs non temperatus 7, 73
235쪽
Cinnabaris nativus 7, 3 oo Cinnabaris artificialis 8, 2O Cera flava , 99s Corallium rubrum 2, 6ῖν Corallium albuma, Io Cornu bubulum 1, 4o Cornu cerviI, 87o Crystallum montanum 2, 63 Crystallum Is landicum
Stamnum purum 7, 32 Stamnum mixtum Λ glicum 7, 472Ferrum 7, 64
236쪽
Tώρονἰa Aqua .Lae vaecinum 1, o 3 Marmor nigrumItaIicum 2, 7ὐ4Marmor album Italicum 2, 7 7 Mercurius Gallae quercuum Aurum purum
Us bubulum Lapis Hematites Lapis cala minaris Silex ignaria Opaca diaphan a Sanguis humanua Pix Sal Glauberi Sal ammoniacum Sal gemma Sulphur vulgare vitrum album Vitrum vulgare vinum Burgundicum Vitriolum Anglicum
. SOLUTIO . I. Solidum nequit totum aquae immergi , quin volamen aquae sibi aequale Ioeo pellat . Si ergo nivis minorem aqua specifieam gravata tem habeat, supernatabit. II. Navis ration ' suae vacuae capacitat Isqui valet ingenti aquae. volumi ni , cui tota imis mergi nequit , quin pondere onusta si saltem aequale ponderi usuminis aquae loco dimoveniacae . Quandiu ergo navis pondus minus erit pondere voluminis aquae sibi aequalis, superna. tabit ἔ nec immergetur , nisi quantitate , qua ut ad totum ejus volumen, ut aquae massa de puti
237쪽
χα Σαώ. z.αM tali t- .----- . 36 Theoνἰa Afua. pulsa , & gravitate elevata est ad totam aquae nrassam, quam loco depelleret, si tota immergeretur. 6 o III. Quum aqua in navim penetrat , & ejus capacitatem replet , navis immergitur ἔ pondus enim aquae junctum ponderi navis , & oneris pondus effieit 1 pecifice ma us pondere aequalis aquae voluminis. 63ς IV. Quum navis in procella undis quassatur , & ad ima sertur, impulsu cessante iterum attollitur , & supernatat : navis enim dolii instar ubique e Iausa nulli bi aquae aditum praebet ; &a mari obruta aequali aquae volumine Ievior est. Columnae fluidae. , quarum navis pars est , mi nus graves sunt adiacentibus, quae suae gravitatis excessu navim ad superficiem attollunt. 64o U. Quum venti, & undae navim in latus in is clinant , haec impetu cessante iterum erigitur ;centrum enim gravitatis aliquanto supra medium 1entinae stum quamvis in partem inclinatum vehementer nititur se in linea horiaonti perpendiculari statuere 44i ; sive in linea, qua tota navis massa ad terras centrum gravi rat, 'c aqua centrum gravitatis a ventis , aut a fluctibus remotum fuerat. Ut magna vi centrum hoc
agat 4ia , & ut sentinae proximum sit , ima
pars navis materia gravi repletur, quae faburra
6ιο. PROBLEMA IV. H Ium motum in ari
SOLUTIO. I. Pisces passim cauda, & pinnis
instructi sunt , quas celerrime movent . Par tes hae in piscibus remorum munus . gerunt, quae aquam impellentes piscis corpus movent directione impulsui opposita. II. Plerique pisces hactenus disiecti vestieas
habent, quas ut lubet inflant, aut comprimunt. Has inflantes majus volumen acquirunt &aqua specifice leviores fiunt: tunc sola aquae gravita,
te ad superficiem attolluntur 64o2 ; vescicas
238쪽
Tίeονἰa Aqua. 237eomprimendo ad minus volumen rediguntur,&aqua graviores sunt, tunc e Xcessu propriae grais
vitatis sendum petunt 63 9 . Caudae, & pinnarum in aquam impulsus , quae illis hypomo-chlion est, motum aecelerat , quo sursum , aut deorsum feruntur, ut volunt, musculorum, &DerVorum organis.
6. . PROBLEMA U. Natatorum motum ex
SOLUTIO I. Corpus humanum parum aqua specifice gravius est : quare exigua vis suffcit ad illud supra aquas sustinendum re fundum petat, neque enim ad ima tendit , nisi speciscae suae
gravitatis supra aquas exeessu. II. Natator supra aquas hori pontaliter exten. sus , dc pulmones quantum potest dilatans maximum columnarum fluidarum numerum sub j ctum habet , quibus sustineatur . ergeretur tamen exiguo suae specificae gravitatis excessu , nisi artis, aut naturae auxilio juvaretur. III. Pedum, dc manuum motus in natatoribus id praestat, quod remorum motus in porti toribus, pinnarum in piscibus. Celeriter manibus, & pedibus aquam impellentes natatores di rectione horizonti perpendiculari motum verti calem perpetuo suo corpori imprimunt, qui motum centralem perpetuo destruit, quem specificae gravitatis excessus pareret. Quum aqua impulsa natatoribus hypomochlion sit, hare a dextera ad laevam impulsa motum illis sinistrorsum imprimit ; dc reciproce . Hinc eorum motus in
Ut natatoris actio clarius percipiatur, supponamus hominem in lance bilancis quaquaversus mobilis sedentem, dc pedem unum supra conclavis pavimentum elevatum. Pendat homo libras aso, dum oppostae lanei impostae sunt librae dumtaxat I4s. Patet, lancem, in qua homo sedet, descendere debere sui ponderis exces su librarum s: ponderis res duo ab opposito pon-
239쪽
dere eliso. At homo hic perpetuo pavimentum manibus, aut pedibus impellat; motum sibi peria petuo imprimet suae gravitationi oppositum, quo in aere supra pavimentum sustinebitur, dc dextrorsum, aut sinistrorsum movebitur semper diis rectione impulsui opposita modo horiΣonti perispendicu Iari, modo obliquo. Est haec natatoris in aqua imago , qui manuum, & pedum actione excessum suae gravitatis perpetuo elidit, ct quemlibet sibi motum indit. IV. At si viribus exhaustis , aut alio adverso casu motus natatoris ad innatandum, aut ad
procedendum per aquas suspendatur; majori specifica gravitate non elisa mergitur, & in aquis
U. Facilius est in mari natare, quam in suis minibus; quum enim aqua marina fluviatili gravior sit, majorem humani corporis partem sustinet, & minus pondus natatoris arti sustinenis dum relinquit. Supponamus , exempli gratia , natatorem gravem libras Iso aquae immersum loco pellere , & elevare aquae pedes cubicos duos; aquae vero fluviatilis pedem cubicum e se pondere librarum 7o, marinae vero 73. Natator hie aquae fluviatili immersus sui ponderis amittet libras r4o; illique arte sustinendae remanebunt librae decem. At ipse mari immersus amittet sui ponderis libras I 46, & arte illi sustinendas remanebunt librae tantum quatuor. Quare ininus illi in marina , quam in fluviatili aqua, ut sustentetur, ad laborandum crit. VI. Generatim tum homines , tum bruta eo facilius natant, quo pinguiori corpore sunt. z ceteris enim paribus, adeps minus ossibus gravis est. Corpus igitur magis ad spec ficam aquae gravitatem accedit, quo pinguius eci, dc paucio
648. NOTA. Hic non a os re erit nonnullade demersis adnotare , quae oc physicam illustrare, di hominibus pro se pc sunt. I. Aquis
240쪽
Theoria Agua. 239 I. Aquis demersi non aqua hausta suffoean. tur . exigua enim aquae copia eorum stomacho admittitur, pulmonibus ne gutta quidem. Suta. Catione, seu respirationis defectu intereunt. II. At non omnibus demersis mors atque cito evenit. Nonnulli horis II, Is, et , ex imo fluvio extracti fuerunt, specie mortui, te ipsa vivi. Recens viator in rheda rigidissima hyeme In Gaudonem fluvium exundantem Avenionem inter, & Nemausum lapsus demersus fuit. Servus, qui eques sequebatur illico ad proximum pagum cucurrit auxilium petens; & non nisi post horas duodecim potuit cum adjutoribus rhedam demersam detegere, ubi heri eadaver , &sarcinae esse debebant. His ab aqua eductis , pr dens servus herum in proximam domum nulla mora deferri iubet: nudum ad ignem sternit , cineris magnam vim colligi, & cxlefieri iubet, quo totum corpus gelidum successive tegit, vultu excepto ἔ atque opportuno hoc calore succeia sive aucto herum in vitam revocat, qui die uno vix elapso bene valens iter suum progredi potuit . , Et si aer animali vitae sit necessarius, quantitas aeris pulmonibus demersorum inelusi satis aliquando est ad exiguum cordis motum conserinuandum, & lentam sanguinis eirculationem . Est hoc vitae residuum, quod tantum augeri, & roborari postulat, ut tota ani malis oeconomia pristinis muneribus restituatur. Hinc colligere licet quanti momenti sit de demersorum vita non ita propere desperare. Certum est , inter hos saepius nonnullos mortuos censeri, qui vivunt, & opis opportune allata desectu tantum intereunt. Peritorum hac in re erit docere, quibus modis , quibusque auxiliis
demersi juvari possint. 649. PROBLEMA UI. ΩMara idem eortus