장음표시 사용
241쪽
14o TΓι oria Aqua. graviora merguntur . omnia specifice Ieviora super innatant . Lex est hare immutabilis nullam exceptionem admittens. Phaenomenon ergo, de quo quaestio, supponit in corpore specificae grais
. I. Pleraque ligna sunt aqua specifice leviora . multum enim aerem in interstitiis continent; quare initio aquae supernatant. At temporis lapsi corpora haec distolvuntur; aqua per poros sese insinuans aerem expellit, suam gravitatem addit partibus ligneis, quae aqua specifice graviores sunt. Tunc lignum gravitatis excessu ima petit, nec amplius emergit. II. Cadaver aquae immersum initio fundum petit, est enim illa specifice gravius. Aliquanto post emergit , & supernatat ; partium erim sermentatio, & eorruptio aercm intcrnum di inlatans, fibras, & musculos extendens , totum
volumen amplificans cadaver aqua specifice le- .vius effecit. Tandem cadaver iterum submergi intur non amplius cmersurum , putrefactio enim persecta omnes poros recludens , atque aditus unde quaque aquis aperiens ab illo partes cmne segregat aereas, oleosas, igneas, quae aqua leviores sunt; & partes tantum relinquit norueFs, osseas, musculosas, quae sunt aqua graviores. III. Glcbus , aut cubus cereus frigidae immersus sup rnatat: cera siquidem aliquaento frigida levior est . Calefiat aqua: cera mergetur calor enim aquae volum n non parum auget , eamque cera specifice leviorem cssicit, quae nc uita cito calorem concipit. Cera ad fundum de mersa plurimas igneas particulas ebibit di re. tinet: ibi majus volumen quam aqua, obtinet
aqua siquidem facilius igneis particulis exitum sinit : tandem aqua specifice levior st, ct ad
242쪽
Theoria Aqua. 242 SOLUTIO. I. Sit stula serreis circulis munita, quae aquae specifica in gravitatem libris io excedat : mergetur . Situla aqua plena pendat in aere libras etoo . Ut ad aquas superficiem alis tollatur vis requiretur dumtaxat libris Io aequatalis ponderis enim residuum adjacentium co-
Iumnarum pressione sustinetur 63ς . At ad
stulam aqua plenam ultra superficiem aquae at tollendam vis requiretur libris a oo aequalis, columnae enim aqueae in situlam non amplius agunt
ad eam supra aquae superficiem sustinendam. II. Sit pes stamni cubicus funicudo in puteo suspensus Fig. 6.): pes ille cubicus pondo serintne si h in aere ponderis sui libras o in aqua amittet ; & extra aquam totum suum pondus obtinebit; ergo potentia illum attollere nitens, librarum ro praeterea resistentiam superare debet , quum cubus ille ab aqua in aerem transibit . 6s1. PROBLEMA UIlI. Ex legibus vitrois flatica, num metalla pura sus , an aliis graint vitate diversis commixta invenire .
SOLUTIO. I. Metalla omnia pura diversal densitate , ac specifica gravitate donata sunt. Omnia ergo diversam aquae immersa ponderisi sui quantitatem amittunt. Exempli gratia, aurum purissimum partem serme sui ponderis decimam nonam, & dimidiam amittit; argentum purissimum ferme undecimam 644 ; pla tina purissima partem duodevicesima majorem, undevicesima minorem.
II. Sit auri massa, cui argentum mixtum eiat se sui picemur. Haec accurate in aere appensa ,
etiam in aqua appendatur; si hic non nisi T, is , a sui ponderis amittit, pura est ; si plus amittat, mixta est , & eo magis , quo majus pondus amiti it . III. Ut hydrostaticae legibus ipsa mixti quan litas i qauro, aut argento definiatur, quibusdam aequationibus cpus est, de quibus alibi i Mai .
243쪽
Iv. gadem methodo uti possiimus in aliis me tallis , quorum specificae gravitates notae sunt , aut inquiruntur quum pura sunt, & quum aliis immixta sunt.
ritus vini, spiritus therebintinae , & aer , de succutiantur ; quum liquida haec diversae specificae gravitatis tantum propria gravitate movebuntur, non succussione , separabuntur, &in strata concentri ea alterum supra alterum di iaponentur iuxta ordinem specificae cujusque gravitatis: mercurius ad imum, oleum tartari im.
mediate supra; dein spiritus vini, tum spiritus therebintinae; omnibus superior aer. Si pluries phiala agitetur, & sus deque invertatur, quum quiescere sinitur, sngula haec liquida ad pristinum locum redeunt; at mercurius, & oleum tartari promptius ceteris. Ergo experientia legem propositam confirmat. Ratio hujus est , quia liquidorum elementum quodvis quum suam peculiarem gravitationem habeat, quae in quovis liquido diversa est Cele. mentum gravi ua majore nisu descendere niti. tur , quam levius & suae gravitatis exeessu cogit elementum minus grave superiora petere.
Q. E. D. 633. NOTA. quaedam liquida sunt diversae
specificae gravitatis, quae intime mixta non seis parantur. Ratio est, quia haec inter se affinitatem habent, quae vim elidit, qua ex diversa gravitate separari nituntur. Exempli gratia. I. Au
244쪽
Tέeονἰa aqua. 243 I. Aurum, & argentum in eodem vase fusi rio liquata ita mixta perseverant, ut quum se lida estent mixta erant, nee quum leviter frigescunt separantur. Afinitas, seu peculiaris a tractio aureis, atque argenteis particulis intercedens majore vi pollet ad eas conjunctas deintinendas , quam gravitatis diversias ad illas separandas . Menstruis tantum horum metallorum
separatio obtineri potest ri , seto 3. H. A qua vino est aliquanto gravior . Si in vase vitreo , quod veluti in duo divisum sit .
exiguo tantum foramine communicantia, ponatur primo vinum , deinde pars superior supra ramen aqua repleatur, videbimus liquores bos locum mutare. Columna vini ascendet, columna aquae per foramen communicationis parallela descendet donec totum vini locum occupaverit. Α quae columnae graviores vini columnas Iovi res ad superiora efferri cogunt.
At si semel duo hi liquores intime mixti su
rint, eorum conjuncta elementa ita adhaerent , ut a gravitatis excessu in uno separari non possint; vel non nisi aegre admodum , & impersecte leparentur. III. Etsi sales nonnulli multo aqua specifice graviores sint, tamen sua gravitate ab aqua non separantur; eorum enim cum aqua assinitas majore vi pollet, quam gravitatis excessus ios . LEX QUINTA.6sa. Si in tubis eommunieantibus, nee capitiaribus 'utila sint diva a Decifica gravitatis 3
tune inter oppositas columnas eris aquilibrium quum altitudines erunt In ratione inversa Daei-
earum gravita3um Fig. 9. . DEMONSTRATIO. Duorum liquorum spe cificae gravitates sint serme ut x ad 34. Hujusmodi sunt aqua, & mercurius. Sit quoque tubus recurvus ABCD in Α, & D apertus . L et ubiis
245쪽
2ει Theoria Aqua . ubique aequalis diametri, & horigonti perpen.
die utaris. I. Insundatur primo data mercurii quantitas in D CB; deinde in Α infundatur aqua donec mercurius attollatur in D pedem unum supra basim BC. Mercurii columna CD pedem alta sequi librabitur columnae aquae B A altae pedes ferme x 4. Liquidum quaterdecies levius alti istudinem obtinet quaterdecies majorem ἔ liquiis dum quaterdecies gravius altitudinem quaterdeiacies minorem . Ergo tunc inter liquida specifica gravitate diversa obtinetur aequilibrium, quum altitudines sunt in ratione inversa gravitatum specificarum juxta propos tam legem. Ratio hujus est, quia vires duae oppostae AB, DC eaniadem massam habent, eandemque velocitatem , seu eundem nisum ad motum . aequilibrari ergo debent ea ipsa ratione, qua plumbi libra librat suberis , aut gompii in bi lance aequilibratur.
II. Si tubi rami AB, BC sint inaequalis diametri , adhuc inter mercurii, & aquae columnas stabit sequi librium quum aquae columna erit feriame quaterdecies altior illa mercurii. Ratio est, quia quantum altera columnarum in aristiori tu . bo massae amittet, tantum in Velocitate , seu in nisu ad motum amittet I 623 . Si mercurii columna CD includitur tubo capacitatis vicies minoris, quam sit tubus A B , columna DC descendere nitetur velocitate Vicies majore, quam
opposita AB; ergo hac velocitate, seu nisu hoe ad descensum tantum praevalebit, quantum masiaste in minutiore amittit. Hinc aequilibrium ad eandem ipsam altitudinem, in qua habetur quum columnae oppositae sunt inaequalis diametri . III. Si in pluribus tubis communicantibus Fig. 13. , ponantur liquores diversae specificae gravitatis; mercurius in RH, aqua in ΑΒ, oleum in TS, spiritus vini. in DF ; habebitur inter has omnes columnas aequilibrium, quum
246쪽
quaelibet eo minorem, aut maiorem habebit alis titudinem , quo liquidi gravitas specifica erit
major, aut minor. Columna mercurii erit feriame quaterdecies minor columna aquea , haec
paulo minor columna olei; atque haec paullo brevior columna spiritus vini. Ratio horum est , quia inter has potentias oppositas aequilibrium haberi nequit , nisi quum productum massae in velocitatem in omnibus si aequale ; hoc vero tale esse nequit, nisi quum altitudinis inaequalitas specifiearum gravitatum inaequalitatem supplet. Q. E. D. 631. NΟΤΑ. Alibi ostendemus', aerem essessuiὸum iisdem Iegibus subjectum, quibus liqui
dar ipsum quaquaversum premere in ratione harisis, & altitudinis; aeris columnam sua gravitate aequilibrari columnae mercurii pollicum ser-ine 28, & columnae aquae serme pedes 32 altae. Tubi CapἱIIares .
636. DEFINITIO. Tubi e illares illi die uniatur , quorum diameter minima est. Nomen hoc procul dubio sortiuntur a similitudine cum crinibus, aut capillis. qui veluti tubi sunt tota longitudine pertu si, & apti nonnullis humoriis
bus exitum concedere . Tubi eapillorum Insaν tanties. Non propterea sequitur , tubos omnes
capillares crinium, aut capillorum instar tenues esse debere. I. Tuborum eastillarium diameter definita non est, ut ad capilli tenuitatem accedat. Ii, qui bus passim in experimentis utimur, multo mi nus exiles sunt ; & effectus horum tuborum proprii adhuc apparent quum tuborum interior
diametet est linearum duarum , imo es duarum eum dimidia.
II. Nihil tuborum capillarium forma quanam sit in ars . Plana duo cuprea , marmorea, vi trea, aut alia quaevis ad opportunam propinqui-
247쪽
α46 Τόρον iis Aqua . tatem aeeedentia , & parallela eosdem effectus pariunt, quos tuborum capillarium series. Quin Corpora omnia spongiosa, aut ita porosa , ut ii quores admittant tamquam tuborum capillarium collectio censeri possunt. Quandoquidem tubi eapillares a quibusdam praecipuis hydrostaticae legibus recedere videntur, de physicum eorum machinamentum plurimum influere videtur in plantarum vegetati mnem, maximi momenti est eorum naturam , &effectus explicare. 6s . EXPERIMENTUM 1. Sit vas aqua , aut vino, aut oleo, aut alio quovis liquido plenum, exceptis mercurio, de metallis fusis. I. Si huic vasi immergatur tubus non capit laris utrinque apertus, liquidum in tubo ea nisdem obtinet altitudinem, quam in vase: utrovibique scilicet perstat ad eandem libellam: hoe primae legi consentaneum est 623 . At si uasi
immergatur tubus capillaris , liquidum in illo attollitur supra vasis libellam. Hoe evidenter causam indieat in tubo non capillari non aingentem.
II. Si eidem vasi immergantur duo iubi ea pillares inaequalis diametri , dc ea pacitatis, liquidum in utroque attollitur supra libellam, &eo magis, quo tubus arctior est, ita, ut elerivatio videatur esse in ratione inversa diametrorum , exempli gratia , dupla in tubo diametri duplo minoris.
Ut liquor vasis in tubis capillaribus ascendat, non est neeesse, tubos liquori immergi ; satis est si illum attingant. ist.. EXPERIMENTUM II. Si aeque proinfunde idem tubus capillaris variis liquidis im- exempli gratia, urinae, spiritui vini, spiritui nitri, aquae salsae, oleo vitrioli; urina magis supra libellam attolletur, quam oleum vi trioli; hoc magis, quam aqua salsa; haec magis, quam spiritus nitri; hic magis, quam spi,
248쪽
TMθνδa Aqua. 24 ritus vini. Hinc sequitur , hos liquores in tuis bis non attolli in ratione inversa densitatum; spiritus enim vini, qui horum omnium liquorum levissimus est, minus ceteris attollitur.
6sy. EXPERIMENTUM III. Sint plures tu.bi communicantes, quorum unus tantum sit ea.
pillaris RH. Fig. 13. . I. Si tubo A , vel T, vel D affundatar aqua, aut Vinum, aut oleum, aut alius quivis similis liquor, hic ad libellam componetur in tubis non capi Ilaribus Α, Ζ, D ; at in capillari RHattolletur supra libellam CD; &eo magis, quo ejus diameter minor erit. II. Si horum liquidorum loco, agundatur euisbo Α , aut T mercurius ', hic in tribus tubis non capillaribus Α , T, D ad libellam componetur ι at in tubo capillari RH non jam ad libellam componetur CD, imo infra C s stet; re eo inferius hoc puncto C , quo minor erit ejus diameter. Idem continget, si Ioco mereuiarii in tubos non capill/res effundatur stamnum, aut plumbum filium: quin probabile est, sere , ut cetera metalla fusa eundem essectum, quem famnum, & plumbum, praestarent.
66o. ASSERTIO. Phanomenor in tuborum ea pἰlla νium ea usa, quacumque sis, simplicem grais vitationem Iiquorum In tubis perturbat .
DEMONSTRATIO. Iuxta simplicis gravitavitionis leges liquida omnia homogenea ad libet. Iam componi debent 6233; ergo liquida, quae hane libellam non servant , aut attolli debenea causa cum columnis oppositis concurrente ad illa attollenda , aut in serius iletineri a causa contra oppositarum columnarum gravitationem agente; quaecumque tandem haec causa fit, sive
unica, sive multiplex. Q. E. D.
249쪽
661. SYSTEMA I. Physei nonnulli liquorum
ascensum in tubis capillaribus tribuunt minorι in his aeris pressioni. Aer, inquiunt , fluidum est partes habens ramosas. In tubo lato aer pretasonem libere exercet; at in capillari eius mo- leculae intimis lateribus scabris adhaerent, Rquibus sustinentur , & magna pressionis pars , quam in liquidum exererent , eliditur. Hinc inaequalitas pressionis eo lumnarum aerearum in liquidum tubis communicantibus inclusum, qua rum alter capillaris sit, alter non si Fig. 13. . In tubo non capillari Α B liquidum totam columnae aereae in ipsum libere gravitantis pres sonem perfert. In capillari RII liquidum partem tantum columnae aereae in ipsum gravitantis pressionis perfert; obstacula enim, & sustentacut , quae in arctissimo tubo offendunt ramosae partes aereae pressionem impediunt . Porro
liquidum magis in Α, quam in C pressum , in inquiunt , magis in C, quam in Λ attolli debet a
CONFUTATIO. Systema hoc experientiae ι& rationi adversatur. I. Si ab imminuta aeris pressione haberetur liquoris elevatio in tubo capillari RH; mercurius , dc plumbum fusum seque supra libellam in hoc tubo attolli deberent, ut aqua, dc vi num, & oleum, &alia liquidas eadem enim est pro his omnibus causa; at in aqua, & in merincurio, opposita contingunt 639ὶr ergo causa phaenomeno assignata experientiae adversatur. II. In vacuo machinae pneumaticae, in tuboea pillari, &in non capillar eadem datur ascensus liquorum inaequalitas. si tubi ΑΒ, &RHmachinae hujus recipienti includantur , aere extracto , aqua attolletur supra libellam in n, mercurius infra libellam in m persistet: ergo ab
250쪽
. Theoria Aqua. ' 14 aeris pressione non est hare liquidorum ascensus inaequalitas. III. Frustra ad fluidum aere tenuius, per vi ni poros transiens , & libere in recipiens intrans, crassiori aere extracto, confugient. Cur enim fluidum libere minimos Vini poros peris means pressionem suam in tubo diametri unius, aut alterius lineae non exerceat λ Et si detur fluidum hoc, quodcumque sit, inaequalem pretasonem exercere in tubis AB, RH, quare presso haec eosdem effectus in mercurio, & aqua, aut vino non parit Si causa in hoe systemate assignata vera est, profecto duabus oppositis prori prietatibus praedita sit oportet, pressione suasei licet unum liquidum deprimendi, & alterum attollendi. quod plane absurdum est. sYSTEMΛ II. Alii physici censuerunt, adeo in tubo capillari liquidum attolli, in non capillari non item, quia Inaqualiter in his tubis ossentetur. In tubo capillari, inquiunt, liquoris particulae tubi poris insistunt , & invicem fornicis instar sustentantur : in tubo noucapillari, data proportione , pauciora sunt sustentacula ; columnae itaque a fulcris magis remotae ex propria gravitate deprimuntur. Hinc, inserunt in liquoris columnis inaequalitatem altitudinis : hae in tubo capillari magis su Tu it gemajorem propriae gravitatis partem amittunt ;veluti specifice leviores fiunt, & ad eo majori rem elevationem sustinentur, quo magis graviatas earum suffulta est, ct imminuta. CONFUTATIO . Minus altero philosophicum est hoc systema, minusque admittendum, ut facile ostendi potest. LI. Eadem causa, tubi capillaris scilicet pori.& χIbtities aeque supra libellam mercurium adi plumbum fusum sustinere deberet, ut aquam, ct cetera liquida ; quod contra experientiam plane est.