장음표시 사용
51쪽
in jur. Dicunmr verum haec αχρηττικῶς, eo
quod quae hujus iuris sunt , etiam bruta sa-ciant solo quidem impetu naturae , caeterum cum similitudine sensus ac desiderii humani. Cic. in Lat. e. 8. Unde tales brutorum actus Arist. s. de bifl. anim. cap. I. appellat τα τῆς Proprie autem juris capax non est , nisi natura utens praeceptis gene
Cat. maj. In bestiis tantum apparet juris aliqua imago. Salmas. de Uur. cap. s. Maris atque Deminae eonjunctis Lactant. I. s.c. 23. Cum excogitabset Deuι duorum sexuum rationem , attribuit ipsis, ut se invicem appeterent , tr eonjunctione gauderent , eaque ratione propagari π' multiplieari genera possunt. E eatio )Cic. I. de Uf. e. 3. auemadmodum communis est animantibus es unctionir appetitus , ita cura quoque eorum , qua procreata sunt. Nam ut idem lib. 3. de M. e. Is . Haec inter se
congruere non possent , ut procreari quidem natura vellet, diligi autem procreata non curaret.
Huc vel maxime pertinet studium tuendi sui
adversus vim illatam. Cic. I. de Uf. c. 7.
Peritia censeri Id est, haberi pro peritis hujus juris , eorum numero adscribi. Theoph.
id est , bis qtii hane legem observant , adscriPra I quidam malunt, perita. COMMENTARI US. a Imantia bruta propriὸ juris evacia non esse,
a Parentes alere quo Iure Iiberi teneantur.3 Defensionem advenias vim Iliatam esse juria natura , in quatenur ea permissa remisive. Nimalia bruta tam certum esse iuris ex-x pertia, quam certum est esse αλογα , sive expertia rationis. Nam inter quos ius est, inter eos & ratio , & aequum , & bonum , &justitia, & lex, & societas sit necesse est. Arist. s. Eib. Io. In equis , in leonibus justitiam non disimus , inquit Cicero lib. t. de osse. Ρlutarchus in Catone Majore ait, Nό- και λαπιω
etiam beat ludo caderet in bruta. Bene igitur
Proprie juris eayax non est nisi natura praeceptis utens generatibus. Neque quisquam Philosophorum , quod sciam , aut Jurisconsultorum ius aliquod in bruta cadere tradidit, praeter unnm Ulpianum , ex cuius Institutionibus haec descripsit Tribonianus, ut apparet ex L
num cum caeteris conciliamus Simplicit sima eorum sententia est , qui per quamdam auxesin & figurate haec a Juriscon sulto dici scribunt , propterea quod quae hujus iuris esse dicuntur , ea etiam bruta faciant, idque cum similitudine quadam tensus ac desiderii humani. Unde Aristoteles lib. s. de bis. animal. c. tales brutorum actus appellat μι ras is θρωπι s ζωης, vitae humanae imitamenta. Cicero a. de finibus , virtutum simuIaera. Nam ut is brutis apparent simulacra quaedam rationis,
ita etiam iuris i ut idem Cicero testatur , Spluribus ostendit Plutarchus in libello ,π-
α των γόω φρονιμωτερα. Platonis quoque do ctricia est, naturam rem unamquamque perse- letissimam facere voluisse : ac proinde in plantis sensus, in brutis rationis , in hominibus divinae mentis vestigia expressisse. Neque aliud sensisse videri debet Plutarchus in libello cui
titulus est, τα αλιγα λογω χρη Θαι , quod alioqui non careret contradictione. Eadem effectu est
aliorum responsio, qui aiunt Jus naturale sor- maliter , id est , quoad rationem , non nisi in
hominem cadere : materialiter autem, hoc est, quoad appetitum dc instinctum naturat, etiam in bruta : nempe, ut hoc explicant Covarr. is c. peccatum , de reg. jur. in s. par. 2. reI. 6. I. num. 4. & Ant. Fab. juriis. Papin. tit. 2. pr. Dius naturale dici, quod circa ea versatur, quα bruta solo instinctu & impetu naturae faciunt; homines vero etiam cum ratione. Nam cum
homo haec facit, rationem in consilium adhibet , quam veluti ducem lucemque sequituri cum bestiae in iisdem agendis sola vi naturae, M caeco impetu sine iudicio ac ratione ducantur. Ad quem etiam modum disputat docti l si
mus Salmas. lib. de Uur. cap. s. eoque perti net quod scribit Seneca lib. 2. de Ira , e. Is animalibus pro ratione impetum , hominibus pro impetu rationem esse. UINN. Solum Γ, planum ius naturae homini cum reliquis anibmalibus commune fingere putat Vinnius. Sed perperam. Fuit ea communis fere veterum Philosophorum doctrina. Jus naturae exigere dicebant, ut secundum naturam vivamus. Νatura est vel communis , vel homini propria. Ex illa ius naturale , ex hac jus Gentium derivabant. Praeclare eam in rem ex mente Stoicorum disserit Cicero de Mib. I. 4. c. s. Eleganter quoque Euripides : Commianis B.ee lex stirpis es mortalium , trahens in ipsos in fui asesensum Deos, Ferasque , amare , qutasti id est ex
se fatum. τα δε αλλα χωρις χρωμ γ' α κλων νόμοις. In rebus aliis jure non ut iri ur. HlIN.
Maris ly femina eo unctio Huc Pertinet quod
52쪽
ng IURE NATURALI GENT. ET CIVILI. Is quod in Lelio seribit Tullius: me apparet, in- debo. ex jur. temere a Triboniano subiectum
quit, in bestiit, volucribus, agrestibus , natan- esse l. a. eod. confusaque exempla iuris natu tibus , cicuribus , feris , primum ut se ipsa dili- ralis & gentium , contra quam propositam gant id enim pariter eum omni animante nase erat. Quamquam quidam in desensione duo citur , o deinde ut requirant atque appetant ad extrema ipeaanda aiunt , tuitionem, & pro- quas se applicent ejusdem generis animantes : id- pulsationem injuriae, quarum illam ad ius na-que faciant eum desider o σ eum quadam simi- turae , hanc ad jus gentium referunt. Credo ιitudine amoris bumani. . ego, Florentinum jus omne finibus humani Procreatis , educatis Auemadmodum commu- generis circumscripsisse. Quatenus & quibusnis animantium eo unctionis appetitus , ita eu- conditionibus vim personis vel rebus nostriso quoque eorum , quae procreata sunt, ait idem illatam propulsare permissum sit 3 ex recepta Tullius i. de of . eap. 3. Justi manus in I. un. DD. sententia tradit Schneid. hie num. ret. σs. taceat. C. de rei ux. aEr. lase , inquit, natu- seqq. Gail. 2. obs rio. num. II. σ seqq. D. Tubralis simulus , id est , τοργα, parentes ad libero- den. ad tit. C. ad leg. Corn. de Har. num. s-mm suorum educatIonem hortatur. Et alibi. μ- Summa huc redit, ut ne vim propulsando uia
UMm vel Ulam alere pati necesse est propter ἐρ- cisci magis quam tueri nos studeamus: deindefam naturam l. tili. f. ipsum C. de bon. quae lib. ut ne excedamus moderationem inculpatae tuis Et Vero, me nter se eongruere non possent, ut telae. Tunc autem non excessisse intelligimur, procreari quidem natura vieliet , diligi autem cum aliter periculum evitare non potuimus, procreata non curaret , ut scribit Cic. 3. i. scientiam 4 s. g. pen. ad leg. M. I. I. C. un-
nib. cap. rs. Reserunt huc quidam & alituram de vi. ex ibi Don Add. D. Grol. lib. 2. de juri parentum s sed male. Debentur quidem & pa- MII. cap. I. ubi num. I. recte docet, jus de n-rentibus alimenta , quod etiam proditum est sionis per se ac primario ncsci ex eo , quod Vulgari proverbio-; sed parentum natura quemque ubi commendat, non ex in- alimonia non ex eo iure est , de quo hic agi- justitia aut peccato alterius , unὸe periculum tur , quod natura caetera quoque animalia do- esti & ideo u corpus vi impetatur cum praesensuit, inter quae genitum gignenti alimenta te periculo vitae non aliter evitabili, licitum DPn Praebet. Verum ex alia naturae lege , quae esse inserentem periculum interficere, etiamsi humani generis propria est , & in proposita ille peccato careat, puta insania aut insom- partitione ius gentium dicitur ι nimirum ut ni is agitetur , ut evenisse quibusdam legimus. causa gignens erga genitum afficiatur, ex com- Neque enim eo tolli ius se tuendi , cum suo muni naturae instinctu est : ut genitum erga ficiat; quod ego non teneor id, quod ille in- gignentem a naturali ratione , quae pietatem tentat, pati, non magis quam si bestia aliena di gratitudinem commendat, fac. I. a. de just. periculum intentaret. Sed haec & similia se in jur. I. nam ex I s. de inus test. I. T. f. i. un- .lassis alibi latius. Illud repeto , quod superius 4 de Iiberi. Ita cape locum Ciceronis in orat. de dixi: si quando brutis animantibus justitia tri- ωρ. amo. cap. 1 . ubi ait: Parentibus nos pri- buitur I id fieri improprie ex quadam in ipsismum naturam conciliare, quos non alere ne- umbra rationis atque vestigio 3 ac propterea
serium sit. Et Valerii, qui lib. s. e. 4. scribit, plerosque disputationem iuris naturalis fini-
primam naturae legem esse , diligere parentes. bus humani generis circumscribere. Vid. Pet. Quod autem de ciconia narratur ; id ut singu- Fab. a. sem. I. Salmas. de usurp. eap. 2. Joan. Iare negligendum est. De quaestione quatenus Selden. lib. I. de jur. nat. ty gent. juxta dimpI. Parentes liberos, aut hi vicissim illos alere te- Hebrae . eap. 4. in s. ubi etiam Hebraeos launeantur: & porro an frater fratrem, quae hinc dat , qui & ipsi non ex iure aliquo , quod
aliena , consulantur Schneid. bie num. ro. σ totum versari volunt circa licitum atque illi- seqq. D. Tulden. Perer. ad tit. C. de alend. In citum sed E propensione atque inclinatione
beri Christin. vol. t. dee. r4 I. adde D. Grol. tantum aiunt animantium caeterorum actus
2. in jur. Reli. π Pac. e. 7. num. 4. ex seqq. evenire. Sane discrimen , quod Ulpianus facit 3 Pet. Fab. 2. Serm. i. Nullius autem rei studium inter jus , quod animantibus caeteris cum ho- altius insitum est, a natura omnibus animali- mine commune est , quod arctiori significatubus, quam studium tuendi sui adversus vim appellat naturale , & illud quod hominum illatam. Hoc enim omni generi animantium a na- proprium est , quod saepe ius gentium nuncutiara ante omni et tributum esse scribit M. Tul- Patur, vix ullum uium habet. Quoniam utrum Ilias I . de re . cap. 4. ut se , vitam , corpusque actus ipse , de quo jus naturae constituit , sit
tueatur, de linetque ea , quae nocitura esse videan- nobis communis cum aliis animantibus, ut
iur. Unde liquet, fragmentum auctoris l. 3. Prolis educatio: an nobis proprius, ut cultus. Dei;
53쪽
I , L I 8 . I. Dei; ad juris ipsam naturam nihil refert, s.
Distinctio iuris gentium & civilis a definitione & etymologia.
ribus reguntur , partim suo proprio , partim commani omnium hominum jure titaentur. Nam quod
quisque populus sibi jui eonstitui I id ipsius proprium civitatis es, vocaturqtie jus eivile , quasi ius proprium ipsius rivitatis. auod verὸ natu ratis ratio inter omnes homines constituit ; id apud omne3 gentes peraque custoditur , vocatu que jus gentium , quasi quo jure omnes genter utantur. Et populus itaque Romanus partim susproprio , partim communi o Ium homIntim jure utitu . aeuae singula qualia sint, suis locii pro
N o T AEar. Luisque populus Ex I. s. de Iust. σ iur. populus scit . alieno imperio non subjectus, alias iuris condendi potestatem non habet, nisi quatenus ille cui paret, concessit, I. s. ἄξιωσις. D. de IN. Rbod. Vocaturque jus eivile Nempe in specie, quod a se civitas constituit : qualia multa in duodecim tabulis. Nam ius civile sumptum pro universo iure civitatis etiam jus naturale& gentium complectitur ι quo sensu AristoteI. s. Elbis. 7. dividit jus πολιτικὸν in φισμὸν &
Naturalis Ratio ) Jus gentium non ex institutis populorum aestimandum est, sed ex eo quod iustum esse ipsa naturalis dictat ratio , id est, insita animis hominum notitia honesti & tu pis , iusti & iniusti. V. G. Incesta , adulteria, furta , natura turpia & illicita sit ne i etiamsi gentes repertae, in quibus haec permissa aut
non punita. Gell. II. noct. Attis. I 8. Alex. ab Alex. Gen. dieν. x . Plato t. de legib. Cic. I. de legib. e. Is Apud omnes populor Aut certe moratiores.
Nam quid naturale sit, spectandum in his, qvi
bene secundum naturam se habent, non indepravatis, teste Arist. 1. Polit. s. Videtur autem hic tantum definiri species iuri gentium excellentior , quae vulgo jus gentium primae
COMMENTARIUS. a Populum alterius imperio subjectum leges eon -
re non posse : in quatenus statui. α Disim jtiris civilis in merum Ur mixtum e plicata ex Mustrara exemplis. 3 Ρι gentium quod bis desinitur , tr ipsum re
4 VulgarIs districtio juris gentium in prima mey secundarium defensa in explicata.
O qui Me populus Suis scilicet legibus I
& moribus vivens : nam si quae civitas alterius imperio subjecta est; ea nostplus iuris habet in iure constituendo quam ille , cujus imperio subjecta est , concessit, ιαξ-is s. de Ieg. Rhod. Hinc est, quod municitia meliore hac in re conditione erant quam coloniae : quia municipiis concessum erat, ut suis legibus & moribus uti possent; eoloniae autem jura institutaque omnia populi Rom. non sui arbitrii habebant. Gel. I. Iε. c. I 3. Caeterum statutorum condendorum quem libet Magistratum in suo territorio habere tradunt DD. in ι. omnes populi f. boe tis. unde hic locus descriptus est. Quae tamen statuta non aliter valeant , quam si non derogent juri communi: & ut valeant, sciendum tamen est , non valere jure legis , sed salvum sempermanere ius Superioris , ut pro auctoritate tua ea abrogare possit Divus s. de sepulc. viol. Usu quoque servari tradit Schneid. in M. constat. I. ins eod. ut statutorum confirmatio a Superiori petatur ; quod & iuri consentaneum cum Hieronym. de Carvallos censet D. Christin. volum. a. deess. 1 f. num. s. quam is
id necessarium non esse plerique tradiderunt. Apud nos sane Magistratus inferiores ius sta tuta condendi non habent, nisi quatenus id a Principe , aut qui vicem eius gerit , impe
trarunt : alioqui necessaria est Superioris arprobatio , D. Merul. lib. I. tit. Φ. cap. s. D. Grol. I. mantia. cap. 2. De statutis , praetet alios , videri possunt D. Nic. Burgund. ad c msuet. Fland. traft. I. Christin. vol. 2. dec. et . 3. s. s . s6. s T. ty s'.
'eaturque jus civile In specie nimirum. Nam ius civile sumptum pro eo jure , quo in universum civitas utitur, etiam jus natura te de gentium , quatenus receptum est , com prehendit : eoque sensu obligationes , quae ex contiactibus iuris gentium descendunt, dicuntur civi Ies; licet a legillatore civili nihil habeant praeter approbationem, g. r. ins de oblig. Hoc igitur ius dicitur civile a causa efficiente , quae est voluntas alicuius civitatis , aut eius, qui jus legis serendae in ea habet, non communis gentium aut naturalis ratio. Ab Aristotele legitimum dicitur; vulgo Positivum.
54쪽
DA IURR NATURAM GENT. ET CIVILI. 17α Potest vero hoe ius amplioris doctrinae gratia
sic distingui , ut aliud dicatur merum & simpliciter civile , quo pertinent leges omnes, quae ideo tantum justae sunt & obligant, quia a civili potestate sancitae 3 cujusmodi sunt iura adoptionum , usucapionum , donationum inter coniuges; senatusconsulta Macedonianum, Velleianum , Trebellianum i leges AElia Sentia, Junia Narbana , Fusia Caninia , Voconia, Furia, Falcidia, & in multis capitibus Iex duodecim tabularum: aliud κατα τι, quod mixtum rectὸ dixeris . eum scilicet iuri communi lex civilis aliquid addit aut detrahit, aut quod illo iure indeterminatum est,determinat. Quo sensu , matrimonia , patria potestas, tutelae, te- samenta , successiones , actiones & id genus alia , iuris civilis esse dicuntur; nempe quia certa & propria quadam serma a jure civilidon Ita sunt, atque ita determinata, ut certus eorum usus sit, atque eorum ci Ves tantum, excluss ab eorum communione extraneis & peregrinis. Atque de hoc iure civili mixto aecipiendum est quod scribit Ulpianus ι.ε. de just.
in jur. Cum additur aliquid aut detrahitur jtiri communi, ius erviis efflet: alioqui omnia fere, quae constituta sunt, iuris mere civilis & positivi dicenda serent. Illud in universum v xum est, iuris civilis nomen non mereri, quod directe pugnat cum ratione juris naturae , d. I. c. in pro
Nir ωνalis ratἰο Ait Imperator ius gentium
esse , quod naturalis ratio inter omnes bomines
Missylan s. Unde sequitur , ius hoc non ex legibus aut institutis populorum aestimandum esse ab sed ex eo quod justum esse dictat ipsa ratio naturalis , id est insita animis hominum notitia de honesto & turpi, justo & iniusto.s Quam ob causam & ipsum quoque ius naturae passim appellatur, & aequum & bonum, & naturalis aenuitas , & natura. Id quod notandum est adversus eos , qui negant quicquam naturi iustum esse , sed tantum lege & consuetudine : eontra quos disputat Cic. I . de legib. eap. as. & Aristot. s. Eib. . add. Plato n. r. de legis. Laert. in 'νrb. π Arist0. Exempli gratia, Alcitat naturalis ratio , delicta, puta furta, aduIteria, natura turpia esse & punienda , t. Pr I - 4 a. de verb. sign. t. I. g. g. de Drt. R perti tamen sunt , aPud quos haec flagitia permissa atque impunita fuerunt , vide Ceil. lib.
XI. e. 18. Arnob. adv. gent. lib. g. Alex. ab Alex. lib. r. eap. 24. Alber. Gentil. s. denupt. e. T. Iure gentium incestum committit , teste Paulo in I. ula. de riti nupt. qui ex gradu al-cendentium aut descendentium uxorem ducit:
quod etiam saniores omnes Philosophi agnos-
cunt: nihilominus , ut Ovidius lib. ro. --
Genter tamen esse feruntur, In quibus σ naro genitrix in nata parenia Iungitur.
Harum, inquam , gentium barbari mores &pravum iudicium efficere non possunt , ut id quod natura iustum aut injustum , turre aurhonestum est , tale esse desinat: quomodo ω
Socrates disputat apud Xenoph. lib. 4. momorab. Omnes gentes Aut certe moratiores. Nam naturale recte dicitur , interprete Michaele
Ephesio ad Nicomachiam , quod apud plere ue
non eorrurtos aut pravos , sed natura convenien
ter se babenter , obtinet. Et Arist. i. pol t. s.
quid naturale fit; spectandum ait in his , an.e
bene se,ndtim nasuram se habent , non in depravatis. Belle Salmas. de MDr. pag. 24 I. in seqq. Videtur autem Imperator hic tantum definire voluisse 1 peciem iuris gentium excellentiorem , nempe ius gentium primaevum , ut id m. appellant. Neque enim haec definitio aeque accommodari potest juri gentium secundario , quod in s. seq. vers. nam usu. ita describitur , ut respectu iuris primaevi quodammodo postivum dici possit: quanquam cum
etiam secundarium naturali ratione εξ ὐπιθε σεως nitatur , neque id aperte constitutum, aut sanctione aliqua introductum sit, sed tacita tantum , communi tamen consensione gentium receptum I naturale quodammodo est, &a positivo secerni potest. Atque hoc etiam puto sentire Aristotelem d. t. r. c. 4. ubi ait, esse quoddam ius gentium κα γ' εμελ γiαν. Ut autem paucis explicem , qua ratione Doctorum illa juris gentium distinctio in primaevum& secundarium nitatur , quod hic locus quo- dammodo flagitat; nata est ea distinctio ex du-l lici consideratione rationis, seu potius intelectus iudicantis. Ut enim ratio , sicut Physici docent , vel fimplex est & pura, quae sne dincursu iudicat, & Graecis νῆς sue νό σις dicitur: vel composita & comparata , quae per distu sum munus suum exequitur , ex collatione diversarum rerum aliquid colligens , Graecis λάνεια & λιν ira 3 ita & duplex in ius Gentium. Unum , quod a simplici illa ratione fluit, seu intellectu inimic. 3 cujus iuris sunt cultus Dei;
reverentia parentum , neminem laedere s suum cuique tribuere ι ab alieno manus abstinere,
aliaque ejuscemodi principia practica , quibus
ultro sine argumentatione aut demonstratione
assentimur, & justa esse sine agitatione mentis intelligimus. Alterum, quod i compis sita, seu intellectu quod discursum & ratiocinationem habet, atque ex cauta demum alia C qua
55쪽
LI R. I. qua aut hypothes & comparatione alterius rei justum este intelligitur; cuius generis sunt ea
omnia, quae ad vitae communis commoda conjungendasque inter se Respublicas & gentes a
viris sapientibus excogitata in usum omnium gentium, aut plerarumque pervenerunt. Exempla habemus in s. seq. vers. nam usu. & et gans in I. i. Τ. de eon tr. empl. Quod jus a si plici illo intellectu est, primaevum DD. appellarunt : quod a composito , secundarium; primum immutabile a secundum mutabile. TEXTUS.
et . Sed jus quῖdem eis te ex unaquaque envItate appellatur 3 veluti Atheniensium. Nam si quis vesit Solonis vel Draconis leges appellare juseivile Albeniensium 3 non erraverit. Sic enim σjus, quo Romanus populus utitur , jus civile Romanorum appellamus , vel jus Auirinum , quo uirites utuntur. Romani enim a Remulo , Eunνites ὰ Lubino appellantur. Sed quoties non addimus nomen , cujus sis civitatis; nostrum jus significamus: sicuti quum Poetam dicimus, nee addimus nomen , subauditur apud Graecos egregius Homerus , apud nos Virgil,s. Jus autem gentium omni hνmano generi commune est. Nam usu exigente in bumanis necessitatibus genter bumana jura quaedam sibi constituerunt. Bella etenim orta sunt, ur captivitates secutae, ex servitutes, quae sunt naturali juri contνariae. Jure enim naturali omnes homines ab initio liberi nascebantur. Et ex hoe jure gentium omneι pene contractus introducti fiant, ut emptio π venditio , locatio ex conductἰo , δε-rietas , de situm , mutuum , σ Hii innum/r biles N o T AE.
Usu exigente in Huius igitur ex parte eausa est
usus & indigentia. Aristot. r. polit. Unde Div. Chrvsost. orat. 6. hoc jus appellat zυρυι- ε,,
plo potest elle inventio nummi , cui causam praebuit difficultas permutationum, I. I. D. de
Necessitatibus humanii Hic locus eonfirmat receptam iuris gentium distinctionem in pri-m:evum & secundarium. Illud enim , de quo
f. r. non est cogitatum aut inventum usu exigente, sed nobiscum natum : qualia sunt: Deum colere, parentes revereri, neminem laedere, &c.
Natura si Iuri contrariae Ex hypothesi tamenti haec naturalem rationem habent, puta si ΤIT. II.
vim nobis illatam armis repellamus. Omner pene eontractus T. pene additum est δἰ ευλάεωαν φιλοσοφων. Sunt enim quidam juxtcivili introducti , l. s. D. de just. ex jur. Veluti stipulatio , obligatio litterarum , donatis propter nuptias. COMMENTARIUS. Ius Romanum quasi gentium quoddam jus apsi
α Confrmatio distinction ι juris gentium in pra--vum in secundarium. Etiam inter ea , quae juris secundarii, distis
Bella ty belli ecta quo ad pectu juri naturai
EX Mnaquaque civitate Jus civile non re tinet unum idemque nomen , sed a nomine eius civitatis appellatur , quae id constituit: ut in hoc quoque disereret a ju ς
Solonis vel Draconis Prior Draco lege Atheniensibus dedit, in quibus Aristol. 2. P.MIO. scribit : nihil memorabile praeter P a 'rum accrbitatem fuisse. Poena namque capita fraudes prope omnes mulctabat. Unde Dem dis illud laudatur; ἔπι δὲ αἱ ματος , ου δια μώλων os τώς νόμους ο Δράκων Draconis Ieges no
AElysmento, sed sanguine scriptas fuisse. Plutarc b in Solone. Solon deinde magna earum par οabrogata alias descripsit , quibus Athenienses felicissime sunt usi : vid. Aul. Ge II. lib. D. c. I 8. VINN. Ante Draconem Atheniensibus leges scripsit Triptolemus, de quibus Porphyr. q. de abstin. ex animal. p. 431. Postea circa Olympiad. 3s. Draco, & Olymp. 46. anno I Solon leges tulerunt, de quibus Pandulph. Pra' rejus, Jo. Meursius, Del. Heraldus. HEIN. A Luirino Auirites Plerique tradunt , pace facta inter Sabinos & Romanos placuisse, uxRomani etiam Quirites a Curibus , Tatii Sa binorum Regis patria vocarentur Varr. -- ling. Dionys Halicarn. lib. 2. Plutarch. in R. mul. In aliis est; Romani enim a Quirino Quirites appellantur , Hotom. Cui ac. wesemb.
Cur Romulus dietiis sit Quirinus triplicem
causam affert Ovid. 2. Fastor.
Nostrum jus Κατ' ἐξ χῆν. De Romani iuris excellentia disserit M. Tullius in persona Crassi
lib. 1. de orat. e. 4 I. seq. Hodie jus Civile Romanorum quasi gentium quoddam jus commune apud totam fere Europam observatur , utique in quibus causis propriae leges aut consuetudines deficiunt.
56쪽
DE IURE NATua ALI GENT. ET CIVILI. Sed & ad huius iuris normam dirigitur interpretatio quarum eumque constitutionum ac consuetudinum, quae illi manifeste non repudinant 2 ac tametsi repugnent, tamen in ambigua facti specie eiusdem aequitatis mitigantur& ita coercentur , ut eommune hoc jus quam Minimum laedant , de quo docte & acute D. Diod. Tulden. in eo . hie eap. 3. plene D. Ani. Gail. 2. obf. 33. α n exigente Hie locus confirmat receptam iuris gentium distinctionem in primarium& secundarium ; quamquam vitio non caret, quod Tribonianus non apertius distinctionem Proponit. Primarium enim non ab hominibus excogitatum aut introductum est , sed nobis ingenitum , quemadmodum & notitiae illae simplices , unde illud promanat , mentibus nostris divinitus insitae , & in cordibus nostris insculpae sunt, etiam Apostolo teste eaρ. h. ad Raman. Secundarium autem, quod Grotio r.
de PV. beli. ev. t. niam. 4. est voluntarium
ab hominibus inventum est , & mentis quadam agitatione , comparatis inter se aliis atque aliis rebus , excogitatum ad communem vitae usum retinendamque gentium inter se s cietatem t ut hujus juris ex parte causa sit usus N indigentia , teste Aristot. r. polit. Quamobrem reae Div. Chrysostomus oration. s. hoc
jus ait esse ευρνμα. είου, καὶ Inventum tempori usus; & hinc Dioni Prusaeensi ἀναγκαῖα νόμου πιο appellatur , multumque ad probationem huius iuris utimur auctoritate illustrium Historicorum. Hoc ipitur ius non tam rationis Iuce exortum , quam ratiocinationis ductu collectum est, & usu exigente accommodatum non tam naturae integrae bonitati, quam cor- raptae necessitatibus : coniungitque Respub.& gentes inter se, quarum tacito quasi foedere & conspiratione censetur. ViNN. Rectius omnia cohaerent, si dicas , ius naturae esse jus Divinum per rectam rationem promulgatum. Abaeo tunc non differt Ius Gentium , nisi ad ιγlieatione. Eadem enim rectae rationis dictamina Prout vel negotiis hominum , vel integrarum nentium Hol icantur , modo ius naturae , morio jus gentium adpellantur. Quemadmodum
vero ius naturae vel absolutum est 3 vel bpotherisum: ita & gentium negotiis adplicatum ab-Lolutum a Doctoribus primarium 1 hypotheti cum feeundarium dicitur. HEi N. Genter bumana Non quod legis sanciendae causa gentes omnes in unum convenerint: sed quia illud ius propter communem utilitatem tacito consensu gentium approbatum & ab omnibus receptum est.
Belua orta sum Etiam inter ea, quae sunt δ' iuris gentium secundarii, aliqua distinctio fa- scienda videtur. Nam initio simul atque societates humanae constitutae sunt, simul necesse fuit dominia distinguere , iura commerciorum introducere: bella autem postea orta sunt, ut pote quae malitia hominum re habendi libido introduxit, & consequenter etiam bellorum iura. Scite Portius f. praee. num. 3. Bellatinis qui e , funt ex jure gentium non dispositise sedoce lanaliter , distinctis dominiis. Jtiri naturali contrariae Bella , & hinc secutae captivitates & servitutes , si per se i pectentur , a ratione naturali prorsus aliena sunt: neque enim , quod utilitas omnium gentium exigit, societatem humanam belIa tuentur, sed oppugnant atque evertunt. Ex hypothesi tamen SI haec rationem naturalem habent. Etenim si vim & iniuriam nobis aut sociis no stris illatam vi & armis defendamus, aut et lain vindicemus, captos hostes etiam in servitu- Αtem nostram redigamus , ut metu talis poenae improbi ab injuria in posterum abstineant, nemo opinor est , qui negabie hoc summa cum ratione fieri 3 de quo iterum & latius ti- tui. seq. Omner 'nὸ eontractus T. paenὸ additum N
risconsultis familiare, qui passim hiijusmodi particulari adiectione sibi cavere solent, quando quid generaliter enuntiant, aut definiunt; propterea quod in jure generalis definitio plerumque periculosa est , I. Omnis desinitio. ΣΟΣ. de reg. jur. quod & Justinianus hic facit, renpiciens haud dubie ad i. s. de inst. π jur. ubi Hermogenianus seribit, quosdam contractus a iure civili introductos esse : quinam autem isti sint , non definit. Vulgo quidem putant esse hos quatuor , stipulationem , obligationem litterarum , contractum emphyleuticum,&sponsalitiam largitatem : sed quam rectε, suis locis videbimus. Illud interim hic assim mare ausim , nullam obligationem dici posse simplieiter Si absolute esse iuris civilis 3 sed
κἀνα τι dumtaxat , quatenus nimirum non nisi
sub certo mcido & forma ex consensu obligatio iure civili Producitur. Emptis tr venditis, Ure. γ Haec certa auctoritate iuris Auctorum probantur. Quamvis in quisionibus , ubi rei veritas exquiritur
qualis haec est , An aliquid si juris gentium,
nec ne ) non tam Auctores , quam rationum momenta in disputando quaerenda sunt 3 ut scribit Cicero T. de natur. Deo . e. s. & posita haec sunt extra potestatem legissatoris.
57쪽
Divisio Juris in scriptum , dc non scriptum, & sub divino Juris scripti.
3. Constat autem Jur nostrum , quo utimur, aut scripto , aua sine stripta : ut apud Graecos
rum autem jus est lex , pIebiscitum , senatuscon- suumn , principum placita , musratuum .dic- a , responsa prudentiam. N o T AE . Duo utimur Abest a I. c. g. r. D. de sust. σ jur. unde haec sumpta, nec Cujac. Hotom. Hesemb. agnoscunt.
vit is a forma & modo constituendi ex d. I. s.f. I. alterum enim expresse sancitur & scripto promulgatur , alterum tacito consensu uten- tium introducitur , 1. 32. pr. D. de leg. Apud Graecos Ρlat. lib. 7. de legi. & apud Laert. Arist. I. Retbor. qui Sc 3. Eib. meminit
Sortyrum Subdiviso juris in sex species.
Papinianus L 7. D. de just. ty jur. quinque tantum enumerat e sed ille arctius ius civile accipit , eique praetorium ut speciem diversam opponit. Mox tamen Marcianus ius h norarium vivam appellat vocem iuris civilis,
I. 8. Dig. eod. COMMENTARIVS I Seripturam non pertinere ad legis essentiam. A quo tempore lex obligare ivripit.
JUs scriptum in divisione proposita non opin
ponitur omni iuri non scripto: nam Sejus naturale ac gentium est ἄγραφον ι; sed tantum ei iuri , quod moribus Sc longa consumtudine introductum est : eodem enim sensu ius dividitur in legem de consuetudinem , legis voce latius accepta pro quavis parte juris scripti. Desumptus hic locus est ex ι. s. f. I. T L seq. .e just. in jur. 1 Scripto aut sine serii to Distributio iuris ei vilis ex accidenti Sc causa instrumentali. Nam sor- malis disserentia legis sive ejus juris, quod o ponitur iuri non scripto aut consuetudini, non est scriptura, sed expressa volantas 3c sa ctio civilis potestatis: sicut e contrario consuetudo aut ius non scriptum sormam & essentiam luam habet a tacita voluntate dc coasta
I. de quibus. I x. de legis. Huius rei evidentissimum argumentum est , quod nec consuetudo in scripturam redacta lex sit, nec lex non scripta consuetudo. Lacedaemonii scriptis legibus usi non sunt, legibus tamen usi sunt, atque
una πων καλουμένων νητρῶν haec erat, μη
νέμοιο ἐγγραφοις , scriptis legibus non uti. Plutarch. in Lycurg. p. 47. Atque ut e Romana
Republica exemplum petamus , numquid ita erat, clim rogante Magistratu , Vesitis, Iube ris aeuirites, σα populus in tabellis respondisset, Uti rogas Quod autem. rei jam in esse suo constitutae ex accidenti supervenit , id de illius rei essentia non est. At enim , inquies, isne quo lex non obligat , id utique est ei essentiale: sine scriptura autem non obligat, clim sine ea in notitiam populi pervenire noa possit, arg. l. leges sacratissimae s. C. de tu . Ut de pro postione nihil in praesentia dic1m, fallam esse assumptionem evincit, tum exem plum prolatum , tum leges, quas diximus Lacedaemoniorum. Ratio quoque assumptionis falsa est. Quid enim λ An non voce praeconis quoque lex promulgari potest de proinde certum est in I. humanum 8. Cod. de letib. facili rem tantum promulgandi rationem proponi.
Cur igitur legem appellamus ius scriptum Quia nimirum postquam lata esset, scribi s Iebat, de scripto promulgari, aut in tabulis incisa publice proponi, quo de cognoscere: facilius , & minore negotio probaretur. M ris quoque erat apud Romanos, ut qui Iegem ferre vellet, eam trinundino promulgaret, id est , de sua lege ad populum aiceret , eamque scriptam publice propositam haberet, quo pintestas fieret populo cognoscendi otiose , & Minde liceret librariis describere , si qui velim Legem apud se habere , ut liquet ex 2. AgrDria. Plane si non alio modo promulgandi ci-Vitas utatur, quam per scripturam a potest diei , scripturam ad vim legis necessariam esse: neque enim ante Iex vix vi sua constat , civesque ad observationem vel poenam obligat, quam populo innotescere potuerit a quod saepromulgatione , sive publicatione aliqua fieri
non potest , I. T. eum v. seqq. C. de Iegib. Perez ad Cod. de Iegib. num. I 8. An igitur lex Rstatim ut publicata est, obligat Maxime r eoque jure utimur , extra quam si certum tempus nominatim lege comprehensum sit, ex quo vim capiat, ut fit interdum , Nov. ς . in An. Nov. Ii c. e. I. Extat sane constitutio quaedam εκ νδε νεαρων. quae indulget i patium civ rum mensium a die publicationis obtervan dum in omnibus noηιs legibus, Nov. s s. c. I.
58쪽
Dg Iu ag NATURALL GENT.' ET CIUILI. IIverum ea constitutio recte sie a plerisque ac- opponiturque consuetudini , ut passim in licepta est , ut prosit hoc spatium ad allagatio- bris nostris , & apud Cic. t. de legis. e. s. Sae-nem ignorantiae, atque haec interim praeluma- pe etiam non minus late extenditur , quam tur, non quia lex promulgata citius obstrin- vocabulum juris ι ut & νι,.s apud Graecos. pat eum, in cuius notitiam ante pervenit. Interrogante in Mallem rogante , ut quidam.
Quod si quis post lapsum ipsius temporis ig- Rogabat Magistratus populum his verbis, δε-
norantiam alleget; esse quidem adhue audien- ωu , Iubeatia aeuirites , ere. Populus respondum , sed hac conditione , ut caulam igno- debat in tabella vel A. id est, Antiquo, vel R. τλntiae, quam allegat , probet, per ι. ult. de R. id est , Uti rogas. decr. ob red. De. Gudelin. s. de Dr. nov. e. h. Veluti Consule Item Dictatore & Praetore, add. Christ. vol. 1. dee. ix. n. Σ. . seqq. VINN. non etiam Censore. Addit Hotomannus & In- Scriptum jus revera idem est, ac promulgatum: terrege I sed perperam. Nam interregibus co- non scriptum ac non promulgatum. Loquutio mitia habere ferendis legibus non licuit; ut a Graecis desumpta , quibus νόμους non patet ex 3. in Rulium. vid. Nic. Gruch. I. de
est liges scribere, sed publicare. Hinc & Ly- ζ mit. Rom. 3.curgum νόμουs ait Liban. p. 4 6. Tom. I. Plebiscitum A' πὸ νου sciscere , ἔquum tamen Lycurei Ieges scriptura vulgatas quod est decernere & constituere , non ἀπό τῆ non esse, satis constet. Plutarcn. in Lycum. 1cire. Fabrol. p. 4 . Hinc & ius civile a prudentibus invec- Veluti nibvino Alium Magistratum plebe- tum fine scripto venire & consistere dieitur, tum rogationem ad plebem tulisse nemo pro-ι. s. s. s. in m. f. de O. I. non , quod litte- didit. ris eonsignatum non fuerit, sed quod non so- auo orelas is genere Rectius dixisset, qualemniter publicatum. Eodem modo Plato, pars a toto. Populus enim est συνολόν τι , quod apud Laert. ιI. 3. dividit in γεγραμμενιν ex partibus suis plebe & Patriciis constat. In- καὶ ἄγναφον, Ee hunc esse ait νιν κατὰ γε- terὸum tamen populum pro plebe dixerunt.., qui tu more vel consuetudine positus est. Gloss. gr. lat. γναρ s, populus , vulgus.
HEIN. Lege Hortensia Primum lcge Horatia seceia Scriptam autem Jus Subdivisio iuris scripti, sone in Aventinum : deinde lege Hortensia, qui quidem ad iuris praesentis auctoritatem secessione in Janiculum. Cuiacius ex Liv. de
non multum pertinet: omnia enim , quae in Plin. add. Gell. I s. cap. a T. VINN. Immo tres libris nostris continentur, auctoritate Justinia- ordine leges eam in rem latae sunt. Horatiani nituntur , I. r. in h. c. de vet. Iu . enues. Anno V.C. os. Lev. III. sy. Publilia A. U. C. Sed quoniam haec confirmavit Justinianus quia Ars. Liv. VIII. ra. Et denique Hortensia A. U. C. in veteri jure erant: ideo & hie de in exta- 466. Epit. Liv. lib. I i. Geli. XV. 17. HEIN. re voluit testimonia ex iure propriorum temporum , ut iuris constituti historia intellige- COMMENTARI Us
TEx Tus. x Legis varia significationes. a Non omnibur Magistratibur senatoriis legibus
De lege & plebiscito. . . ferendis eomitia babendi jus fuisse.
3 Patricios genere semper , non ordine a plebeiis . Lex est , quod populu3 Romantis senatori disinctos. Mavstram interrogante veluti Consule in conf- - ν
tuebar. Plusscirum est , quod plebs piri 6o Mat Equitur singularum iuris scripti partium
s tu vel aut Oibuno constituebar. Plebs aure- o explicatio : cui nos lumen aliquod ex and mpuis ea d res , quo species a genere. Nam tiquitatis memoria afferemus , cuius ignora- anellarione populi sinises rives Agre cantu , rio crassos errores peperit. connumeratis etiam Parrietiam Senatoribus. P Lex est Legem a legendo dictam, scribit Ci- rHa -tem apsteuasione sine parriciis σ Se taria cero lib. s. de legib. e. s. Quoniam in lege inest se eaeteri esses Agni'anrum. Sed in plebiscita vis delectus .iubet enim quae honesta lunt,
Iege Hortensia Iata non minus valere quam Ie- prohibetque contraria. Unde vocabulum lepis Ser mererunt- non minus late patet quam juris e tam enim
N o et A . dicimus, lege naturae quid concessiim aut vetitum esse , quam iure , ut apud Ciceronem
4. LM s Legis nomen hic strictissime passim: frequentissime autem legem appella- accipitur , alias ius omne seripeum significat, muI, quae scriPto lancit , quod vult ι eaque.
59쪽
popularis est hujus voeis significatio , teste eodem Cicerone d. lib. r. de Iegib. e. 6. Neque tamen omnis scripta sanctio arcto significatu lex est , sed ea tantum , qua univerius populus obstringitur: nec alia de causa plebiscita initio leges dictae non sunt, quam quod partem tantum civium obligabant. At post legem Hortensam plebiscita non minus proprie leges appellata , quam quae Populus centuriatim iussisset.
Senatorio Magistratu Lex serebatur comitiis centuriatis a Magistratibus , penes quos erant maiora Reipublicae auspicia , puta a Contule, Dictatore, vel Praetore ; non autem ab Omnibus Magistratibus senatoriis aut curuIib rnon a Censore, Interrege, aut aedilibus curulibus. Interreges quidem Magistratibus creandis centuriata comitia habere poterant : sed legibus serendis habere iis non licuit; ut apparet ex in Rullum, nimirum quia in inter regno nihil prius cum populo agi licebat, quam subrogati essent ordinarii Magistratus. Sed neque Censores centuriatis comitiis legem tulisse usquam legimus : cumque leges censorias apud Auctores reperimus, pro Censorum subscriptionibus, ut Cicero pro Cluentio appel- Iat , aut locationibus censoribus factis , ut 7. in Verrem, accipi debent. Populi tamen vocandi jus habuisse, ex iis , quae de lustri condendi ratione Livius commemorat, ostendi PO.test. Postremo nec aediles curules ulla comitia habuisse usquam invenias, qui nec alias ius agendi cum populo habuerunt, praeterquam in mulctae certatione; de quo vide Nic. cruch. lib. i. de comitiis Rom. e. 3. in lib. a. e. VINN. Praeter Consules , Dictatores &Praetores leges etiam tulerunt Magistratus maiores extraordinarii reliqui, velati Tribuni mi litum eonfulari potestate , ex deeemviri. De Cenia
soribus subsisto, ob legem Caeciliam de fullonibus , a censore quippe latam, si credendum
Plin. Hisi. N. XXXV. IT. HEIN. .
Interrogante Rogabat Magistratus his verbis a Velitis , Jubeatis auirites , M. Populus, respondebat in tabella vel per litteram Α , id est , Antiquo ι vel per V. R. id est , Uti rogas, quod ex antiquorum plerisque locis intelligi
tur , vide Mest. lib. I . e. ΣΟ.
Veluti nibuno Tribuni & AEdiles plebeii proprii plebis Magistratus erant: sed aediles
rogationes ad plebem tulisse nemo prodidit. Plebiscita comitiis tributis ; leges centuriatis aut curiatis ferebantur; qua de re antiquitatis studiosi consulant Car. Sigonium , & Nic. Gruchium, qui ex proseo de comitiis Romanorum , & quae res , quibus comitiis tractari
solitae, scripserunt; quaedam & nos notavim sub S. I. inf. de resam. O . VINN. Saepe tamell& Ieges tributim latas esse exempla doceat quam plurima. Nam & maiores magistratuli enatorii tribus in suffragia mittebant. Exemplum est in lege Quintia apud Frontin. ἀραρα educt. & Reines. Inscript. elag. 7. S. Io,
α- speetes a genere Rectius dixisset, quo pars a toto. Et quidem & genus quoddam tintum , sed universale , & species pars generi subiecta r sed tale totum non est populus, sed πί-υ τι , quod ex partibus suis , plebe RPatritiis constituitur. Sine Patricii, ex Senatostibus Haec ad ratio. nem priorum temporum proponi videntur,
quibus honores & dignitates omnes soli Patricii sibi vindicabant. Nam ex quo etiam ple hi aditus ad Magistratus populi di in Senatum esse coepit, Senatores plebeiis opponi deserunt. Sane Patricii gente sive genere a plebeiis semper distincti fuerunt. Dico genere : nam quod ad ordinum pro censu cuiusque distinctionem attinet, certum est , multos e Patriciis familiis, puta qui equestrem aut senatorium censum non habebant , in ordine plebeio, Scontra plurimos ex plebeiis gentibus in ordine equestri aut senatorio fuisse. Quin olim
etiam antequam ex censu maximo Senatores
esse coeperunt, quod postremis temporibus factum esse scribit Plinius in prooem. lib. I 4. ipi senatores , qui minimi census erant , inter pedites numerabantur, & suffragium si ferre vellent, in quinta classe suffragium dicere debebant , vide Gruch. Iib. r. de comit. Rom. cap. εω
Lege Hortensia Τribunitiis rogationibus initio pars tantum civium , non omnes adstris gebantur. Primi L. Valerius di M. Horanus Consules , clim velut in controverso iure es set, tenerenturne patres plebiscitis , legem centuriatis comitiis tulerunt, ut quod tributim plebs iussisset, populum teneret. Id factum
anno ab urbe condita 3o . secessione secunda in Aventinum , Liv. lib. 3. Idem postea confirmatum lege Hortensia lata a Hortes' so Dictatore secessione tertia in Ianiculum, anno ab U. C. 3 6 . Et itertim a Dictatore Publici anno ab U. C. 4i 3. vid. Liv. lib. 8. Flor. in epit. ii. Gest. lib. I s. e. 17. VINN. ordo temporum hic plane perturbatus. Diximus supra ad Notas h. f. HEIN. Non minus valere quam leger Ita fastim est,
ait Pomponius I. a. g. deinde g. de orig.jrar. tit inter
legem ρτ plebiscitum species interesset coninittiendi'. potestas autem eadem esset. In summa ut plebiscita etiam leges revera di essent & appellarenturia
60쪽
s. Senatusconstatum est , quod Senatus iubet atque constituit. Nam eum auctus esset populus Romanus in eum modum , Mi diffleue esses in
unum eum eonvoca ἰ Iegis fantaendae causa; equum
de inde s. D. de orig. fur. An autem haec causa fuerit , an potius ambitio de astutia Caelarum, melius ex Tacit. I. annaι. e. 33. & Sueton. in Tiber. cap. 3 o. disces. Quibus modis Senatu Rconsultum fieret, vide Varronem apud Gellium ιi . I . c. I. In notis S.C.D. Senatusconsultum decrevit. Groz. COMMENTARIVS.r aeuando in unde Senatus Iuris condendi au
Constat, ius legis serendae stante adhuc Re
publ. solius populi , non Senatus fuisset cui quidem , ut consilio publico , permissum erat de iis rebus, quae ad constituendam Rem-Pub. pertinebant, cognoscere atque decernere a sed ita, ut quae maioris momenti viderentur , non aliter rata essent, quam si ea aut po- Ius aut plebs confirmasset. Polyb. Itb.ε. c. I 2. Dion. Halic. lib. . in . nec ullo senatusconsulto aut novum introductum aut vetus sublatum legimus : ac ne Iulio quidem de Aususto
imperantibus ulla hujusmodi senatusconsuli rum mentio , sed legum tantum aut plebiscitorum. Ac proinde verissimum est, quod Bolarius Itb. i. de reprab. e. Io. scribit, Senatui Romano ab exactis urbe Regibus usque ad Tibe-xii Caesaris dominatum leges jubere non licuic e , sed decreta tantum annua I quae tamen nec I Pulum , nec plebem tenerent: re manifestea Ilitur D. Connan , I. 2. e. de senat. Senatui Romauo tribuens perpetuam legis condendae potestatem. Nam Dionys. Halic. a lib. 4. ex- Presse scribit, senatusconsulta nullam vim lenis habuisse, nisi plebs ea probaret: re quae po-Pultas probaverat, annua tantum fuisse , nisi xogatione ad populum vel ad plebem vim legis adipi Icerentur. Quid igitur est , quod Juri sconsultus scribit in I. reon ambigitur 9. de Leg. Non ambigi Senasum ius facere posse λ Non GEMT. ET CIVILI. potuit integra adhuc Repub. sed tum demum posse coepit, cum comitia e campo ad Patres transtata sunt a quod a Tiberio primum factum
esse testatur Tacit. I. I. annia. e. ro. Quippe
Caesar Dictator , auctore Suetonio , in Jul. c. r. ius comitiorum non in totum populo ad merat , ted cum eo partitus erat. Atque idem jus bellis civilibus diu intermissum reduxerat Augustus; se enim accipio quod idem Sustonius e. o. in Aug. feribit 3 Augustum jus pri- sinum comitiorum reduxisse ; eumque Suetonii sensum ex Dione adstruit Just. Lipsus, ego etiam ex verbis Taciti, quae mox subjicit: Nam ad eam diem, inquit , es potissima arbi-tνio Principis , quadam tamen studiis tribuum flebant. Ex eo igitur tempore legibus & plebiscitis quiescentibus senatus ius facere coepit quamquam non tam propria auctoritate, quam conniventia quadam & indulgentia Principum s quod vel unus Τacitus nos docere potest , & arguunt orationes Princi eum in Senatu haberi solitae, in quas Senatusconsulta fi bant. Tandem transtato in orientem imperio, mutataque penitus reipub. forma, haec potestas Senatus exolevit, atque a Leone Philosopho etiam nominatim Senatui adempta est.
natusconsultorum primordia vetustissima effer legemque jam inde ab urbe condita sui me , quae omnia in Senatus potestate ponebat , praeter Magistratuum creationem , legum lationem,& belli inferendi deponendique arbitrium. Sed fortassim hoc dicere Iustinianus voluit 3 quod &Pompon. in I. x. g. diende s. de ori jur. aucto populo in eum modum ut difficulter jam omnes convenire potant, necessitatem eo rem deduxi me , ut aequum visum fuerit etiam de iis rebus Senatum consuli, de quibus antea ad populum ferri solebat. Sed &hoc ipsum falsum eme , ex iis , quae paulo ante diximus , manifeste liquet , potestatemque populi ad Senatum transsatam astutia Caesarum, qui , ut Τranquillus in Tiberio scribit c. 29. X seqq. Senatus potentiam augendo , DAE servi
vigorem: quum lege regia , qua de ejus imperiolata est , populus ei ex in eum omne imperium suum ur potestatem ανκedat. αuodcumque ergo