장음표시 사용
171쪽
occidit, aut patriam tyrannide liberat praemisi referat: quidamsuasit tyranno, vise fum occideret , vel tyrannidem deponeret: se tan
quam actor Da in hac ram specie qui petit actoris.personam suscipit) praemium postulat: at
qui nega tanquam reus,ait ei non deberi,quia non fuit tyrannicida: quaeritur ergo,an huic tale nomen congruat. Addi etiamposset quaestio de solo nomine; visi la alicuius nominis notatis,atque origo, significatios inuestigare r. Secunda positis,quaestio de facti appellatione duplex es; altera simplex;νt, minuerit Norbanus maiestatem: ubi una tantum opus es definitione: altera coniuncta ex multis; νι auferre Nasa profana ex loco sacro, sit ne fumtum an sacrilegium: ubi, duplici definitione ν- tendum est. uuaestione plici utimur, cum aconiectura ad definitionem transiimus; visi esset haec conflictio, maiestatem laesisti, malinate non laesi: cumscilicet concessio facto,negamus eo nomine appellandum esse: quo aduersarius appellativis dicatur, hoc non in minue:re mai sat ,hoc non est ambitus. Coniuncta vero,cia a qualitate ad definitionem tram ris; quando scilicet,quod ob citur rectefactum dici non potest; ut patet in exemplis de sacrilegio O peculatu supra positis. Istud primum genua fr-mum est ad defensionem; hoc vero imbecillum εα adiumentumprabet ullum addictum defena 4 de unia a
172쪽
dendum, sed solum ad translation , hoe est Gliud actionis gr s. iam aperit, de quopillea
Tertiapositio, nominis controuersia triplici Fab. lib. ter tractaripotes. Primo, cum totum crimen ne 76δρ' ε' gatur, etiamsiDctum concedatur: tunc non
est necesse aliud nomem subjcere;νto is qui auterius uxorem in lupanari cognouisset,de adulterio accusaretur; ct ipse adulterium se comiasisse negaret. Secundo, cum crimen quod obiicitur,neeatur, O alivdsubiscitur; ut, ut eiecisti, o Ebuti, c. cinnam: eu igitur eo restitue , unde vi eiecisti: Bisondet Ebutius, non eieci , sed prohibui; non itaque restituere debeo. Item abstulisti pecuniam e loco Dcro,sacrilegua igitur es: abstulissi priuatam: quare non sacrile-γs,sed fur potius. Tertio, cum de rebus inter se diuersis quaeritur, an sint eodem nomine a
pellandae rvt,an amatorium carmen vocandum
sit venenum, sicuti potio: an tyrannum M. mortem compellere, si idem quod tyrannicidium . Addunt quidam hanc aliam definitionisi diuersitatem,num idem diuersis verbis comprehendaturivi, an eadem sit bene dicendi scietia , qua es bene uiuendi: an idem sit, esse causiam mortis, ct necem facere: potest enim quispiano esse mortis alterius caussa, esproxima,νel r mota; vel ex se, vel ex accidenti. i' uuarta potio , ex Hermogenis doctritat hac
173쪽
Liber I. 1 7 hae a gnantur definitionum compositarumsue duplicium genera i .
Primum,quod definitio pronominans, vel definitio ex nominum conflictione vocatur; cuntis scilicet nomen nomini opponitur: ut patet rara exemplo de sacrilegio Ofurto; visi reo dicatur , sacrilegus es, non fur: O ille se defendens dicat, non sum sacrilegra, sed fur tantun eQuod genus, utpaulis ante dicebamus,tractandum erit ex adiunctis quae in re, vel facto esse inueniuntur, ex illis hac vel illam nominis vim colligendo. Secundum genus , quod definitio colligens ,
Nel ex complexione. nomInatur, quando a reo contrario nomine proposito, accusator eo
Ῥtriusque criminis reum esse Uendit;ut si reus dicat, sum fur, sed non sacrilegrus; ubi concesagenere negatur species , O aduersarius probaret esse furem, ct sacrilegunta, . Hoc genus habet cu superiore similitudinem,sed in eo.differt,
quod in hoc accusator utrunque probare debet;
quod si fur fabrilegus, quod prohibuerit O
Tertium, personas duplicans, seu Dp 'expersonis, cum una res ad du, personas refertur . Exemplo sit Ciceronis diuinatio in Hem-rem,in quaquaeritur, uter sit προὐ accusator, cicero, n cilius. uuartum, definitio incidens , siue inter cur
174쪽
. rens, ct intermedia; cum in aliqua definitione tractanda , alia perfecta definitio intercurrit et ut in oratione Cerinniana, deiecisi, non deieci,s probibui; ubi haec alia intercurrit; non dej-citur ni a post risor, tu non eropossessor, igiturno ut si delactus: quaeritur an fuerit possessor: . Qua definitio suis capitibM , de quibus statim
dice M, tractanda erit , ut illa prior. 1 inctum, quod duae definitiones vocatur , cum in unapersona fit de duobus nominibus cotentio,id es cum duae definitiones ad unam personam pertinent; νt ecce, Lex est, Ni vir mundus e mundo homine natata facerdos sit; quida occidit suum parentem adulterum; qui a petito facerdotio repellitur, cum sit ob parricidium immundus, immundo natus, quia ex adulte ro; ille se defendit, quod ex lege accideTit, O parent .non fulse adulterum,cmn ipse natus aes . uuaeritur,quis purus, oesysi ex puro nasci dicatur. uuincta positio,controuersia definitiua ex Hermogene bis capitibus tractatu , quae nunc breuiter numerabo, ct explanabo Abeo igitur qui in hoc versabitur statu, haec omnia capita ,πel ex his plura spectanda atque distribuenda.
Intentio, sitrepropositio, petitio, siue narratio, caussaeque breuis expositio, per ea quae t
negocis Isme intercesserant , a principio fue
175쪽
Liber I. I79 ad finem; ut si exponeres qua ratione facrii grus ingressus est in templum, O quid rem auferendo egerit. Huiua capitis exemplum habes in oratione Ocimtiana; ubi non semel intentionem proponit O exponit orator. Definitio, qua totam vim vocabuli breuiter ad nostram causam accommodamus:quae ex ijs
qua gesafunt colligitur: ut se defensor, ex g Isis in templo, colligeret se solum furtum feci
fera. Vnde hoc caput, vocaripo et negatio, recusatio eius quod proponitur. Opposita definitio, quae contra definitionem defensoris ab accusatore assertur; quae ex iis qupraetermissa,aut non recte narrata, expositave 'sunt colligenda erit. Habes exemplum in eade oratione spe citata a. Ratiocinatio,quae contrariae definitioni opponitur,eamque tollit. Cum itaque obsistendo per eam quae re- circumstant, maxime per consequentia, O per ea quae communi opinione , atque consuetudine tenentur, contraria definiatio repellitur , ratiocinatio dicitur: quae in eo
ab opposita definitione di fert, quod illa in a
tione, haec ob*lentia nititur: illa non colligit, haec maxime ; ac proinde ratiocinatio nominatur: quae etiam ut definitio refellipotest,praesertim ex ijs quae consequi debuissent. Eadem Tudbj oratio huius capitis exemplum suppeditabit. Veru , νς qua diximuσplanis percipiantur, planum
176쪽
'o De quaest. Oratorijs. planum subiicio exemplum. Quidam mente μprus ascendit arcem rannum occidit: - .sea rationis usum cum recuperasset, praemium tyrannicida promisxm petit. Cui contradicitur per ea quae defunt; cum is dicatur tyrannicida qui consilio, qui sciens σ prudens , pro
reip. libertate Urannum occidit. Contra definitionem opponit accusator, me is, qui petit: TLvannicida es, qui arcem ascenderit, qui tyrannum occidere ausus est, ut ego feci: nihil differi, quod consito, aut siue consito fiat: cum omnia inde consecuta sint bona, quae ex tyranni nece sequi solent. Hac itaque ratiocinatione' a consequeritibus sumpta, opposita tollitur desinitio: quam tamen ex consequentibus sic tolleres. Non eadem confecuta sunt, ex temeraria ranni nece, quae ex deliberata nascuntur , laus, gloria, honores, quibus tyranni interfector ab omnibus asci solet: Vbi illud adnota uerim, quosdam per syllogismum eam intelligere desinitionis formam, qua duo inter se no 1 differre ostenditur: νt nihil interes; armis,auconsilio patriam liberes: illorum aduentus ad urbem ab hostili expugnatione non discrepat. Quare,ut definitio finem, sine terminum di serentiamve formae, vel nominis ostendit;ita f)llogismus, qui latine,Tar,dici potest,parem, similem, eandemque duarum rerum rationem Ostendit. Quibus duabus definiendi formis, alia.
177쪽
Liber I. I resi omnino contraria,qriae Violenta dicitur, qua per inversionem totum contrarium conficiturrit,non est hoc ciuitatem defendere, β perdere. Violatio itaque oe inverso contrariam speciem
inducunt, visyllogismus smilem, oe definitio
pronominans diuersam. Sed ad capita reuerta,
Sententia siue legislatoris O scripti intem pretatio, sifortasse incidet; ex qua uterque ad
suam causam tuendam aliquid fumet. Ut i exemplo eius,qni cum suaserit tyranno, ut tyrannidem deponeret, praemium petit, ex legislatoris intentione facile probaretur huic novi, deberi praemium, cum non sit tyrannicida, cum tyrannus impunitura abuerit, O aliud set occidere,quam suadere: at ille contra, ex lege demonstraret se esse tyrannicidam, quia patriam, liberasset, O nihil di ferre, quod oratione, vel occisione liberetur. Quantitas ue ampliatio, ab accusatore rei magnitudo , a defensore paruit, olenditur; pt, se in exemplo allato petitor diceret, magna commoda accepisse ciuitatem ex eo, quod siue armis tyrannus sit eiectus. Quae rei magnitum do, me paruito a circunctantu s sene comparationepetenda est. Eadem Ciceronis citata oratio exempla suppeditat. Comparatio, relatiove ct amplificazio per . Pationem, qua νn- sinum maiuGaut -
178쪽
nus alio esse onenditur, unum cum altero com ferendo; v quid malu , quid sapientius,quam me sanguine, sine vita perturbatione , sine νι-lius incommodo Remp. liberare In citata oratione, hoc caput, cum non semper incidat,non essita expressemn: sed obseruari potes in quadam
responsione ad aduersariorum obiectionem. . umptio, seu qualito assumptisa, quae nosolet semper occurrere: quo capite, vesper co- parationem, vel concrisonem,uel remotionem, vel relationem, de quibuspostea dicetur, reus fictum purgat; ut, occidi, motus eius iniuria erecte occidi, quia commeruit id quod perpessus
es. Eandem orationem consule .
Repulso, qua assumptio sequitur, qua remota, haec etiam tollitur: ut, tibi occidere non licebat: cui subiicienda erit Absolutio, quae nihil aliud est, quam caussae, vel signi contra nos allati solutio. Rursus qualitas, qua personae attributa au- tecedentia, O consequentia considerat. Item aliud, voluntas nimirumsue intentio; ut, si sacrilegus se nolebas, cur templum furtim es ingressus ἰ cur rem non tuam abstulisi e Deniq; adbibetur communis qualito, qua per amplificationem aliquid in me orationis,me in epilogo tractatur, ut etiam supra diximus. Verum, non semper enumerati loci in hunc nata incurrunt, staplarcs, vel pauciores: nec od
179쪽
. Liber I. N g 1grnes sunt huius status, vel ambobus partibus co- Envmunes; sed quidam proprii,quidam communes, i facile quisque animaduerteret. Potui scuta hael capita verbis Ciceronis ex Cechiniana Th. Freg. citatis planius exponere,cu bacpraecipue ora tio huius status tractationem contineat ; sed nolui esse hac in re, sine maiore necessitate, /
Habes etiam in Ciceronianis paradoxis excpla variarum definitionum , siue locorum ad hunc Platam pertinentium. Inprimo demonstra 'tur voluptatem non esse in bonis ponendam,idque a coniugatis; cum qui ea fruuntur,meliores non dicantur. Infecundo, disputatur contrarier ubi demonstratur dolorem, ea quae putantunmala,non esse mala . In tertio exponitur Bialogismus,mepar, dum Cicero probare contω-dit, ex falsa Stoicorum doctrina, peccata esseparia. In quarto per definitionem, se exulem fuisse negat: quia tunc Ayma non erat riuito: non fuit in scelerispoenam: additque violentam d mitionem: quantitatem. In quincto, sapientum dicto, solum sapientem diuitem esse osten dii; ct in dicti expositione versatur : contra
riamque sententiam refellit. In ultimo,tractatur quantito dum pecuniam rem exiguamis,
O contemnendam esse docet. Verum in singulis propriam definitionem animaduerteres , O alia nonnulla huius flatus capita. ' .
180쪽
E hane ut d putationem concludamus,definitionis controuersia,quod ad dilpositionem attinet, rasione ct via fere dialetifica tractamur . Exordiendum itaque erit: factum narrandum: proponendum, ac partiendum: nostra definitio ormanda, ct cumsecto conferenda erit; vicum eo consentaneam se demonstretur: contrariae definitionis ratio refellenda, ut salsa,vt tu pis, ut muriosa: ct tandem perorandum. Qua ratione hic stato ab utraque parte tractari debeat, his verbis diserte explicuit M. Tullio. Communia dantur in isto genere accusatori defensorique praecepta. Vterque enim definiendo describendoque verbo magis adsensum Iudicis, opinionemque penetrarit, ct uterque ad communem verbi vim, ad eam praeceptionem , quam inchoatam habebunt in animis iis qui audient, magis propiuta acceserit , is vincat necesse est. Non enim argumentando hoc genus tractatur, sed tanquam explicanda, ct qua apud ipsum sequuntur. . ora hunc statum pertinet oratiostro.Caecinna, ut supra diximus: ut aliqui scribunt, etiam oratio pro Murena. Rarior itaque est hic status solus: reperitur tamen in quibusdam orationibus cum aliis coniunctus