장음표시 사용
191쪽
.r t Liber Ι. Is 3 , ad orationis di*ositionem attinet, 'oratio quae
sub hocstatu cotinetur, omnes admittit partes , exordium, narrationem,propositionem cu pa titione , confirmationem cum confutatione, σconclusionem. Exempla huius status habes in oratione pro Quintio,Plancio, o Cornelio Bal
De qualitate Assumptiua;quq sint eius species-capita. Disputatio XIIII.
Vae de absoluta qualitate dicere habuimus,ea breuiterpesicueque, quantures ipsa tulit, exposuimus: cum is, qui artem oce non omnia quae dici 'possunt, sed solum capita aucto re Tullio, asserre ac exponere debeate Libro vasequituriri de assumptiua dicamus, de qua em O R 'dem methodo quibuslampositionibus,qua tradenda sunt, ponemus. Primapositio, hoc constitutionis genus conuenienter superiori subjcitur. Nam prius, quatum fieripotest,quodvis factum seipso tuendum est, quod absoluta qualitate sit: id, si fieri non
potes, ad aliquod extrinsecum praesidium, ne caussa cadamus, confugere oportebit ; quod assumptiua qualitate fit. Quare illa, ut absoluta,
erit ne tura prior,haec vero ut relata, posterioret i
Trior inquam,non solum tempore, sed etiam di
gnitate , bonitate defensionis; cum melius
192쪽
augere oportebit;νt demostrariposit, factu utilitatem attulisse; ut Cicero in Miloniana fecit. Huic idem a2sior subi cit illam, qua dicitur, factumfuisse aliquid, t maius malum vitaretur: quam nos sequentipositione explicabimus. Sextapositio, comparatio, graece Antistasis, es ea defensio , qua commodum aliquod objcimus,ad G usandum crimen, aut aliquid incommodi ad refellendum. Ut,feci, sed ut prodessem Reip. aut certe profui: honestum est,quod petis, sed disciter ω pile, sed turpe: iucundasunt qua dicis,sed fabulae. Hic itaque caput, capiti obj-citur. Quod se idem caput secum conferatur, haec defenso dicetur; Ad aliquid, ita ut cons
ratur id quod furitum est, ct quod est Omisium rct ita per relationem quantito augetur:vt liaberaui patriam suadendo tyranno ut abiret,
ct hoc meliws fuit, quam se cum tumultu liberassem: feci cum hostepace iniquis conditioni bus; sed maiora mala consecuta, essent nifici sem: melius itaque fuit hoc pacto discordia componere.quandoquidem minus malum cum maiore comparatum, quandam habet boni ration .
Septima positio, Remotio,graece,Metastam; id gi Trani positio,quae O purgatio dici poten,
est ea defenso,qua criminis caussirm in rem vel personam extra litem reli cimus. In pers0nam , hoc modo, Accusatur Dux, quod milites non
scripserit: defendit se,quia Quaestor non num
193쪽
νauit pecunias:Item Sulpitia occidisi, occidi, sed iussu Consilii, qui rationem cur id iuberent,
Venderunt. In rem, cum refertur fictum iuc ausiam cogent sue in necessitudinem, ata, casum,ignorantiam, O legem, ut non traduxi exercitum,aquarum vi impeditus: non veni ad diem, tempestatibus detentra amisi copia , non
tamen culpa, sed aduersa quadam fortuna, vel imprudentiarde libero hominesupplicium frempsi sed nesciebam esse liberum. Nec me latet, Cie. i. de omnes fere Maetores huiusmodi caussas Coceis Orat. soni,seu purgationi, quae ab aliqua animi perturbatione ct assectione excusationem quaerit, ut ab amore,ira, timore, misericordia, O alijs smilibus sumitur , subiicere; sed commodii huc referri po se existimavi. Octava positio,Deprecatio,graece FnD0me, id est venia, est cum fatemur crimen commisisse, O nisa νtimur excusatione, aut defensioue , sed ad solam veniae petitionem ct preces confugimus. Deprecamur autem, Nel ob Hem, quam pollicemur melioris vita, vel ob merita ante actae,vel amicorum gratiam tectamur, vel no-sram miseri Wis .
Nona positio, Deprecatio apud inferiores iudices,quorum est ex tege iudicare, locum non habet, nisi ex quadam abundantia, cum factum iustam habet ex fatione, cui deprecatio extrinsecus adiungitur; ν se diceretur,licuit quidem
194쪽
occidere,et esto, non licuisset, adhuc pro talis Hump.meritis,pro Nestra iudices clementia, Fab. . actae vitae inteiritate, esset venia dignM. at ῬeAR'φη ro apud Trincipem, Senatum, Ῥniuerses, eos,apud quos es aliqua iuris clementia , ut Fabius loquitur, hoc es apud eos,quipossunt aequitate uti, ct a legis obfriruatione, ex cau fa,discedere, O maxime apud Deum opt.max. locum haberepotes.Exemplum copiose et ganter tractatum habes in Ligariana defensio
e ne, cum dicitur,Causso, Caesar, egi multo, Crquidem tecum, dum te inforo tenuit ratio honoΥum : certe nunquam hoc modo, Ignoscite, iudices, errauit, lapsi s es, non putauit , si νnquam posthac,et quae ibi sequuntur. Et regiuN Vates, cum alia ratione caussamsuam defendere non posset, quam deprecatione; ideo ex abrupto a deprecatione orationem suam artificiosissime auspiciatus est, cum dixit, Miserere mei Dein , fecundum magnam misericordiam tuam: Affert tamen nonnullo rationes, quibuU Neniam Marci obtinere contendit: quo libro de Inuentione qκincto indicaui A. Possunt autem tu deprecatione sumi probationes ex adluctis, tum pem sonae,tumradii, oe quidem ex antecedentibus , praesentibus, En consequentibo. Vt a meritis
praecedentibus,a rebus benegestis apraefenti nimo, oluntate,sive a signis,cuibus recti et dolentis animi dantur indicia; ab Vs bonis quaec inde
195쪽
Liber I. 1 s inde fetutura pollicemur; ct ab iis incommodis quae oriripossint ex sumpto supplicio.Huc pertinent exemplorum collatio: atque peccaeti extenuatio. Vnde talis potest hic oriri flatus,sive controuersia , sit ne huic reo deprecanti,qui coxasulto peccauit ignoscendum. Singulare,ut dixiamus exemptu habes in oratione pro Ligario: cuias arti icium,quid priuatim exposuit. Sed peteret hoc loco quispiam, cur Cicero De fecundo de Oratoresermone, Iudicialis constitutionispartes explicans, Deprecationem omisit'Cui petitioni primum alis fieri potes, dicendo , ideo omisisse, quod Deprecatio in iudici,s tractari non soleat. Quid,quod etiam criminis remotionem, ct alio partes praetermisisse videtur:
Dicerem, omnes ho quattuor partes his Nerbis complexum fuisse, Iure autem omnia defenduntur, quae sunt riua generis, aut ut oportue rit,aut licuerit, aut necesse fuerit, aut imprudentia,aut casuracta esse videantur. Rursus peteres, quid nam differt demotio a. Deprecatio ne' Remotiosactum defendit, culpam crimens depellit: at Deprecatio non ita.
Decima positio , ex his quattuor partibus firmior est Transatio, quam caeterae: ex quibus sirmior es Comparatio, ct Remotio,quam Dem recatio , qua es omnium infirmissima: Remorio vero,pro ratione caussae,potes esse magis
196쪽
aso De quaest Oratoriis. ptiuae qualitatis capita, viatio, Comparatio, Remotio, Deprecatio, Nel ut multi scribunt, Concessio,quam in Turgationem,cui subhoiunt fortunam, imprudentiam, ct necessitatem; σDeprecationem, qua veniam petit subdiuidui. Vndecima positio, borum capitum,quodcumque per se tractari, sussis locis probari latepotes, sicuti principales status. Deprecationis exemplum, in quo ad iram placanda gratiamq; nciliandam nonnulla attinguntur capita, vi peccati confessio,poenitentiae significatio, veniae petitio,in iram culpae reiectio, atque gratiae farciendae per aliquod beneficiumpromissio, habes apud Horatium,libro primo Ode decim extarquos etiam locos Aristoteles proposuit; quibus autem capitibus Ayumptiua costitutio ex Hermogene tractanda sit, sequenti di putatione docebo. Huius status exempla habes in oratione pro Milone, pro Ligario.
De Assumptiu et constitutionis locis , siue capitibus. Disputatio X V.
ASsumptiuae constitutionis partes, una eademquesere ratione tractantur, sequemutuo iuuant: quo fit, Ni earum capitassinx omnibus communia , ac proinde simul tractar: queant: quod nos breuitatis caussa, faciemus.
Et quamvis alu plures,abj pauciorea locos, m
197쪽
Liber I. Isrue capita assignent: tu e nos decem ct octo nu merabimuU, exponemus: quod ut melius e ficere possim,hanc pono ficti peciem . Cum v bis ab inimicis obsessae, Praefectus nunquam poetuisset ciuibus persuadere, ut aduersus hostem egrederentur,ct honem fugarent,de nocte murum perfodit, qua fortissimi quique egres, hostem fuderunt, O νrbem ab obsidione liberarunt. Is reus agitur,oe ad Antithesim cum fictum perse defendi non pos confugit:ad quam caussam tractanda ex Hermogene capita nonulla adnotare licet, quae sunt sata. Primum infentioJuepropositio, o expositio, qua in exordio,vel in sine narrationis, vel in partitione adhibetur. Secundum definitios tame incida quae ampli cationis caussa adhiberi potest e definitur enim factum ipsum, per definitionem dilatatur; νt,quid enim aliud est, noctu murum per fadere,qua ciuitatem hostibus tradere e Tertium, consequentia, capita alio recenita, nimirum a definitione usque ad compara
Quartum, sententia, siue volunto ct con-ssium; ut, perfodi, sed non animo tradendi ciuitatem hostibus: occidi,non sine causiae turpitudinis odio,non ut ulciscerer. uinctum, . antithesis, siue quesita assumptiua: qua continet natu quaestionisspraecipuu r
198쪽
x61 De quaest. Oratoriis. eum alia capitalintveluti loci praeparatori autia Miloniana, Fateor occidisse Clodium, sed vi ipsus ct actus. Quo loco animaduertendu est, eam esse sumendam assumptionis speciem, quae
maiorem vim habet, quam alia, iuxta ea, quae
supra diximus: O si opus fuerit,plures assumexe licebit: quod fiet, tunc multo latius vagabitur oratio ; ut, si Praefectκs ille assumeret re Iasionem, dicendo, ita sibi a Praetore imperatum Disie: comparationem,quod melius fuerit, in hostes irruere oe ferro potius perire, quam
'me enecari:Remotionem,quod necessito coegerit,aut opportunitas suaserit: et denique D precationem , ut in sequentibus capitibus dic tur. Cicero in Miloniana, ut ex supra dictis intelligere licet, duas assumpsit partes: csterum , is ea erit immorandum quae plus neruorum habere videbitur. Hoc itaque quincto capite Iatus quaestionis praecipuus continetur. Sextum, comparatio utilium, ct inutilium
rerum, commodorum incommodorum .
Septimum, relatio criminis in aliquam personam , cuius consilio aliquid esActum, vel ap
Octauum remotio criminis, in aliquam caussam ex illis, quo proxima distulatione enumerauimus,in necessitatem,in casum, in ignorantiam, ct in aliquam animi perturbatione ν
aliter saluti communi consulere non licebat
199쪽
N 'nini, Deprecatio,quae per occupationem introduci poterit, hoc modo, oes prosumma utilitate commodoque quod νniuersa. citato , ex ea re de qua in iudicium vocor se quid peccatum es o mihi bono commmi consulere volesti, ignoscendum omnino esset; ta en, nunquam
illud pro delicto haberi patiar, quod non sin
summo consilio , Deo auctore, ad patriam in summo omnium rerum discrimine versantem, liberandam, tam feliciter peregi. Hac eaden arte, etiam adbibita ironia, aduersariorum capita refelli poterunt. At vero accusatυr hoc caput refelleret, dicendo,Debebo quidem communi bono consulere ,sed non hac ratione γ . Decimum, alia sententia , siue voluntatis
consilii explieatio. Quo etiam referres caussarum tractationem, cum sine caussa nihil fiat. In eo autem hoc decimum caput dissert a quarto, quod ibi simpliciter consilium, caussave proponitur , hic νero virunque artificiose copioseque
Vndecimum,Trasatio, seu actionis, modiis agendi vituperatio; ut, non habes in me actionem: non debebo in dicta causa occidere, non gladio, c. Exempla tibi suppeditant Caeliana, O Quintiana oratio. Duodecimum,quantitas coparata: ubi qum
200쪽
vi persona, se quae sunt ad rem confirmandam , aut refellendam idonea;qua ad iuris partes a commodanda erunt; ut, pictor non potes arte sua re .udere, ut miles, et orator potes. Definitio,a facto,vel a persona sumpta; νt, pingere non est violare remp. sed naues hostiabus tradere, ararium expilare a cui a reo comtraria adducetur definitio , sue Antonoma-
Ratiocinatio, siue syllogismus, qui persona ,
o re nititur ; quo demonRrabitur, idem esse , aut non differre tabula naufiagis proponere, a que nauigaturis suadere, νι a nauigando abs
Legis intentio, si tamen hic locus occurret , quam quisque ad suam caussam accommoda
Qualitas, siue amplificatio, qua rei magnitudo demonstrabitur, aut extenuabitur: quod per ironiam aptismefieri solet, ut Cicero ire, oratione pro Milone, dumfacti atrocitatem altaugeri ex eo, quod Clodius in monumentis maiorum fuerit interfectus . Relatio, siue comparatro,ut in assato exemplo, maius esse rebus necessariis carere, quam aerarium expilare, vel pictura, quasiperpetuo sermone, quam verbis a nauigatione absterrere. Vbi res amplificari poterit ex iis, qua a principio ad finem sunt, si ue ab omnibus adiunctis.