De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

31쪽

53ldidit . . Ad haec, praecinente ' Iosepho, legimus: α Ut pulcra, δὶut florida, et puritatis nitore circumfulgens Verbum pulcritudine florens corpore ex te sumpto induisti, atque in lucem, o Virgo ma. ter, illum edidisti, qui, utpote bonitate praedi Ves, rebus omnibus ut exsistant, vi divina largitur . . Itenique, praeeunte ρὶ Iohatine damasceno, legimus: a Laetare o superimmaculata, ut quae ipsa inmet laetitiam sinu conceperis: lactare o su Peri unocens laetare o innocentiae nos purpurascens et dulce fragrans, laetare o rubicunda et cocco tincta virginitatis rosa: laetare o Suave spirans Numinis olla-ctorium . . Legimus ) chori duce Theophane: α Te, o ponitus immaculata, quae apparuisti alabaster divini unguenti et vas eximium fragrantiae Christi, deprecor, ut me liberos a laetore passionum lutoque peccati . . Ac tandem q) legimus: u Verbum, o Puella, in sinu tuo inhabitans illum vas effecit novi unguenti; ideo, o Virgo, divinae sanctorum animae post te servi de Currentes clamabunt, pulcra es, pulcra es, o Puella domina. . 6ao. Quibus mutuo collatis assequimur, non modo Pleraque omnia ex priore Cantici capite ad Dei param suffragatione maiorum accommodari; verum etiam sic de illa accipi disertisque commentariis enarrari, ut dici omnino possit et debeat Ι. Dei param esse antonomastice pulcram, haud aliter pulcram ac pulcher sit sponsus, esse Pulcherrimam, ipsamque pulcritudinem: II. cam esse δε-

maculatam ut immaculatum est germen eae ca Ortiam, erae suPcrim-

32쪽

maculatam, superinnocentem, sanctam corpore, Sanctam viritu, Omnibus sanctiorem et eo usque sanctiorem, ut in creata natura Pr

pter excellentiam puritatis ad increatam proxime a credat: III. eam esse lenedictam et superbenedictam, Plenam et suemlenam gratia, solam purissimam, non excaecatam interdictae arboris matu, in peccatis non conceptam atque eiusmodi propterea conditam quae Deum deceret, disina muc benevolentiam promereretur: IV. eam PSse plantam caelestem, lignum Duae dignum quod salutis fructum ederet, ita Mero puritate fragrans ut Eoae foetorem evelleret, et Unigeniatum e sinu Patris in Proprium statim attraheret: V. Per eam -- pugnatum erae Peccatum, deoictam mortem, et pacem Deum inter hominesque restitutam: VI. illi cum Filio quadamtenus esse commune, ut caussa habeatur reconciliationis, ut eodem unguenti nomine appelletur, ut decus hirmani generis credatur, tanta Dero gratiae ubertate insignis sit, ut eae redundante illius plenitudine omnis creatura revirescat: tandem VII. nihil esse aequale Mariae, nihil praeter unum Deum illa maius, cuius ca est gloria ut ipsam referre Domini gloriam Dideatur. Putarem vero me luci tenebras Osfundere si disputando contendorem, his et thesim de summa Dei parac innocentia, et hypothesim de immaculato eiusdem conceptu demonstrari. Quare multo csse satius duco verbis 'ὶ Petri celiciasis absolvere: a Replicatis apud Patrem unicus Filius regalibus ornamentis, quibus insignitus splendor paternae gloriae in splendoribus sanctorum ante

luciferum genitus irradiabat, hodie a rogalibus sedibus descendit,

et cellam vinariam, cellam aromaticam seipsum exinaniendo intravit.

Ο cella henedictat o cella beatal Paradiso iucundior, cacto sublimior, angelis beatior, pande sinum, aperi ostium, resolve pessulum sestinanti, venienti et currenti ad nostrum suffragium, ad naufragantis subsidium, ad desperantis remedium: grande habet negotium sed secretum; idcirco in secreto tuo silentio excipe illum. Postponit palatia regum propter discursantium tumultum: Synagogam respuit sacerdotum Propter avaritiam et calumniam pauperum. Ab iuitio aeternitatis radius beneplaciti sui in te directus, donec veniret tempus miserendi, te sibi fabricare distulit: et postquam in sine seculinrum Viscera pietatis suae continere non potuit, de grandi silva generis humani in securi beatricis potestatis et ascia inconvulsae caritatis

33쪽

533 praecidit ad umbraculum suae operationis ramusculos pulcherrimae arboris, et opere incomparabili ossicinam Verbo incarnando aptam et solius Dei receptivam construxit. Hanc extra circumlinivit specie et pulcritudine quam Rex concupisceret: intus replevit optimis caeli mercibus, nullo modo ante pretio emptis Vel adeptis. .

ARTICULUS II.

De alieno cantici capite, eiusque ad De aram ecclesiastica accommodatione: qtiae hoc capite Potissimum contineantur: et quae eae iis, adiecta interpretatione maiorum, ad conceptum Virronis innoxium tuendum sua monte dimanent.

6at. Huius capitis usus et ad Dei param accommodatio in e clesiasticis ossiciis est omnino solemnis. Quemadmodum enim geri ratim adhibetur in Virginis sestis, ita nominatim usurpatur 'ὶ infesto Conceptionis, in sesto Nativitatis, in sesto Visitationis,

et ' in sesto quo septem eiusdem dolores pia commemoratione Pe-Coluntur. Neque ab ecclesia ') occidentali orientalis dissidet, immo cum ea ita consentit, ut in esserendis Dei parae laudibus verba ex hoc capite saepissime mutuetur, aut certe ad illa non Obscure respiciat. 622. Sane in alexandrino Coptitarum Missali saccrdos ter adolens coram Virginis imagine Τ) dicit: ου Gaude Maria, pulcra Columba, quae Deum Verbum nobis peperisti. Te salutamus Cum Gabriele angelo dicentes: ave gratia plena, Dominus teCum. Ave Virgo regina vera: salve honorificentia generis nostri; tu peperisti nobis Emmanuel. Rogamus, memento nostri O fidelis advocata in conspectu Dinmini nostri Iesu Christi, ut dimittat nobis peccata . . Qui autem 'in in SanCtuario sunt, canunt: a Laudemus Cum angelis et ordinibus caelestibus Patrem, Filium et Spiritum sanctum. Sanctus es Deus

J In antiphonia ad Laudis et ad Ureperas. morara, eam . in qua pro sesto visitationia et Assum. I) in responsortia. pilonia nonnulla ex hoe ipso eanties rapita deso-3ὶ In antiphonti et responsoriis. Pantur. 4ὶ in primo noeturno et in responsortia. τὶ Apud Assemanum in eod. litur . Eaelesiae εὶ In antiphonis ad Laudis. uesu. T. IV. P. IV. p. I. para. Iocli. οὶ cuius praeterea matutissa luxerit liturgiam ηὶ Ihid. pag. M.

34쪽

noster, sanctus es Salvator noster, san tus es Creator, Sanctus es vivificator, sanctus es cui ministerium debetur, Sanctus es magne, saucius es benedicto, sanctus es liberator, Sanctus es Spes nostra,

sanctus es Fili Dei, sanctus es Iesu Christe: mater tua Virgo , columba electa, Maria Dei para, Maria mater Iesu. . Quibus haec 'insigniter respondent: α Αve pulcra Columba, quae nobis annuntiasti Dei pacem hominibus conciliatam . . 623. Suffragatur plus semel Armeniorum ecclesia, ct Primo quidem ubi ) dc Virgine canit: . Immarcescibilis flos, sine condemnatione ramus, ic Isaias Praenunciavit septem luminum gratiae Spiritus receptaculum esse . . Deinde vero λ) ubi exclamat: . O admira

bilis nos i qui ex Eden dedisti odorem immortalitatis filiis Evae ,

ex qua dissusa est mors per universum . . Ac postremo 'in ubi de Virgine sic habet: . Ager purus a spinis peccatorum, qui Srgetem Caelestem Sine semine produxisti; quo panem vitae dedisti esurientinaturae uostrae. . Quae conserri cum his debent i ex Ambrosii in Lim Cam commentario: . Ego os ρὶ campi et lilium conoallium. Et bene lilium Christus, qui est nos sublimis, immaculatus, innoxius, in quo non spinarum osscia dat asperitas, scd gratia circumfusa clarescat. Μ Ex hac cui in comparatione intelligimus, iisdem metaphoris, iisdem imaginibus ac verbis iisdem immaculatam Christi et Dei parae innocentiam exhiberi. 624. Ceterum longo sunt plura quae in Publicis graecae ecclesiae monimentis passi in reperiuntur. Ut enim nonnulla promam, en quae tu Menacis, auctore Ioscpho, legimus: α Te purus ille, ointaminata, veluti rosam instar unguenti fragrantem in convallibus invenit, et habitans in medio tui humanum genus suavitate odoris replevit. . En quac in iisdem ) Iegimus auctore Iohanne damasceno:

35쪽

535. Salve columba electa, pennis virginitatis inaurata: salve speciosissima turtur, et hirundo eximia, et passercule omni ex parte puri simu : salve agna quae agnum Dei nostri peperisti: salve divina iuvenca, quae portasti iugum peccata nostra portantis. α Et en quac in legimus auctore Theophane: α Te solam, o Dei mater, inter medias ') spinas ceu purissimum lilium, floremque convallium inve

niens Verbum, sponsus ille tuus, ex tuo sinu processit. a

6 5. Simillima stitit quae ' subdimus: a Te totam persectam immaculatamque columbam, et praesulgentissimum lilium, floremque convallium, o Dei mater, inveniens spiritalis sponsus, in te habitavit. . Neque alio ista pertinent ex Anthologio: . O puella peDitus immaculata, tamquam speciosa eum poperisti qui speciosus est, quique nunc deformitatem nostram ad pristitiam similitudinem redigit; cui et psallimus: benedictus es Dominus et Deus patrum nostrorum . . Quo pariter et ista q) reseruntur Andreae eretensis: . Innocentem columbam in utero Anna concipiens spiritali gaudio

ἀς γαστρος σου λόγος προερχεται. hi Men. die XXVII. Maii Ode p. pag. 209. eol. 2. D. 'Ολην σε περιοπηρὼ τελιιαν

i) Per spinas. lnquit Wananeerevius in me. late mariam Graeeorum pag. 17s, hele intelliguntur omnes homines qui eoncipiuntur in pereato : Inter has spinas lilium Nariain Christus sponsus invenit Nimirum Ex mento Menaeorum. Christus Mariam inter hominos in peeratis renceptos invenit non tam . quam similom illis, idest tamquam spinam Inter spl-naa : sie enim ex spina dobuisset primum sarere Iblium , eum revera non lilium inηεnissat Mariam sed spinam : quod autem artisees Detunt hoe ex gitare seu invenire dieuntur 4sserunt proinde Menam, Chri stum inter spinas non spinam sed lilium invenisse Maiariam . quia illam inter spinas non spinam . nee ea

spina litium . sed ab initio lilium feeit, idest, si

ulla originis maeula exsistere iussit. Adstipulatur lite Menaeis Adamus a a. Vietore, qui in Rh1thmis suis Deiparam sie assaturi, Mixe verbi saera Mrens . Flos de spina. spina carens. Flos, spineti gloria.

Nos spinetum, nos preeati spina sumus eruentati s d tu spinae nescia. vi Adstipula ur et antiquum minanum Nissale. in quo reserente Ballophen in Parnasso mariano pag. 2a. t gehatur : lare e rapta miro modo Eat ut rosa eum nitore , Et ut eandens lilium.

Ui Duetus exit e florerit produeta eum pudore . Praeventa per Filium.

36쪽

vere replebatur, hymnosque eucharisticos Deo osserebat. . Hine

quod iti solemnibus officiis frequentatur: . Quum te Dei Verbum,

o filia vitae, electam in convallibus rosam invenerit tuae pulcritudinis amore captus et incarnatus odore mundum perfudit. , 626. Igitur non compertissima dumtaxat est ecclesiastica huius capitis ad Dei param accommodatio, verum otiam plenissime constat

sie illud in ecclesiasticis libris ad Deiparam referri, ut ea describatur Dunc veluti a r a spinis peccatorum purus; nunc veluti sos mi litis, immarcescibilis, et e quo non sectis pisae odor es aueritae eae Gn faetor mortis dimana rat; DuDc veluti ramus sine condemnatione ac filia Uitne; nunc veluti rosa fragrantissima; nunc u luti litium praefulgentissimum, atque solum inter spinas repertum; nunc voluti commia pulcra, electa, i mnculata, immaculatissima, tota perfecta, tota immaculata, tota purissima atque in ipsa sui conceps ne columba speciosa; et nunc veluti honoriscentia generis no

stri, quae speciosa speciosum peperit, dignaque Doenta fuit in qua

ille qui purus est in halitaret, atque eae ea ceu sos purissi vi erumperet. Quibus descriptionibus non minus Deiparae asseritur nullis descions partibus itin occulta, quam eidem nescius labis conceptus vindicetur. 6a . His autem illustrandis e re suerit animadvertere, in eo quod versamus capite I. sponsum ') dici florem campi, liliumque con-

tur nisi heie et Is xxXV. 1. et hele quidpm g, at flos . illie aut in lilium ah Almandrinis et a vulgato redditur Ah Aquila in priore loeo xinust me,

ea us, vel ut Suidas habet. μεμυωόe etatistia, et Dieronymus tum na rosa et nondum foliis dilautia. 2ὶ cant. Il. I. IIoe in lom appellatio IIiae non tam aetatem ut puella. aut alatum ut virgo, quam sexum designat . ut Prov. XXXI. Is, et Gen. xxx. 13 ubi vulgatus, beatam me stus e dicent mulieres, Graere Vistitati, et textus Ad senis

sum quod pertinet, seito Dionysius Gethusianus in Cant. AH VIII: ii Quamvis morint virgines sanetae. tamen respeetu Viminis quasi spinae suissa videntur. in quantum aliquid eulpae trahetant: et quamvis insa suerint mundae, non tamon suit in eis semes prorsus extinetus : suerunt et aliis spina . qui ex earum intuitu eoneupiseontia pungobantur. Porro De para Virgo ab omni eulpa fuit prorsus immunis. fuit semes in ea prorsus extinetus. et tam intensa eastiis lato erat repleta , quod intuentium eorda sie pene raxit sua inaostimabiti eastitate virginea, quod a nullo potuit eon pisei. imo potius extinxit ad horam illorum libidinem. N

37쪽

53τvocari lilium inter spinas et amicam inter filias : sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter Uias. III. Sponsum vicissim ) a Sponsa uti eum celebrari, qui non aliter sit dilectus inter filios ac malus inter ligna silvarum excellat: sicut malus inter ligna si arum, sic dilectus meus inter Alios. IV. Eximiam ') csserri Sponsi in Sponsam benevolentiam, prosectaque ex ea beneficia, e quibus repeti debeat hinc quidem quod Sponsa sub umbra Spo Si sederit eiusque fructum dulcem persenserit; inde vero quod introducta a Sponso

fuerit in cellam vinariam, quod in se vexillum caritatis receperit, nullasque Sponsi curas desiderarit: sis umbra illius, quem desidera veram, sedi, et fructus eius dulcis gutturi meo. Introd it me in cellam Dinariam, OrdinaMit in me caritatem. Laeva eius sub capite meo, et deaetera illius ampi alitur me. V. Sponsam a Sponso non alio ) censeri numero, quam quo unice dilecta inter ceteras filias liabetur: adiuro oos, si E Ierusalem, per capreas cer OSquc Cam-ρOriam ne suscitetis neque colitare faciatis dilectam, quoadusque

ipsa Melit. VI. Propterea illam prae omnibus A) honestari titulis ami-

me, Columbae, sormosae: surge, propera, amica mea, columba mea,

formosa mea, et veni. VII. Hosce titulos ' repeti, illique multo etiam

vehementius secundo deseret: Surge, amica mea, vectosa mca, et veni; columba mea in foraminibus Petrae, in caseerna maceriaE. Sonet Dor tua in auribus meis: Noae enim tua dulcis, et facies tua

decora. Tandem VIII. penitissimam eamque purissimam ') Sponsi

) Canti Il. a. Quod in vulgato est invitis, In tritu est mna , quod de actore dieitur aeque ae da fruetu. Bune tamen videntur intellextrao Al xandrini qui verterunt m Os.2ὶ Canti l . 3 . Utitur vulgatus verbo ordiis nandι gigniseationa militari, eui in textu respondΦt in cisum N es seritium elus aver

ma amor. Ceterum hiae. Omnil Explanaudia non minimam eonterunt ista Bernardi ex Serm. I. super

uiastis esto a Quid die ax o Adam ρ Mulier quam e disti mihi. dedit mihi d. ligno et eomedi. Verba mali.

sag sunt haee, quibus maκia augeas quam deleas eulis pam. Verumtamen sapientia vieit malitiam . eum Measionem veniae quam a te Deus interrogando alie s

tentavit ged non potuit, in thesauro indefletenti sua pietatis invenit. Redditur enim semina pro femina prudens pro salua. humilia pro superha , quae pro ii-gno mortis gustum tibi porrigat vitia. et pro vene nom Illo etho amaritudinis duleedinem pariat -- eius aeterni. . A que ista rursum rapiantis Idiotae in eon amplatione de virgine Maria rep. II: a Non dεsuit puritas angelorum , non fides Patriarctarum.

non seientia prophetarum, non Zelus apostolorum, non patientia martyrum . non sobrietas eonsessorum. non innocentia aut humilitas virginum. In summa nullo genore vaeasti virtutum, o virgo pl quam Nata. uti deuinqua donum alieni sanetorum umquam datam fuit, tibi non fuit negatum , sed omnium san elorum privilegia omnia habes in te eongesta : nemo aequalis Est tibi, nemo maior te nisi Deus. M Cant. II. I. In tritu pro adiuro est pragin

proprium est eo uetudinia I, ratias uti praeterito vel futuro pro praesenti Bine et Graeei in eatena a Neursio odita monent hele potitum ἀ-ἰ -υ ex υι, et Nilus in eatena Prempti aemper hahet 4 Cant. II. Io. sunt haee epitheta plena amoris, quamve lueem ex lis mutuantur quaε o eurrunt Prov. IlI. a. et Sap. VIII. I.

38쪽

538 cum Sponsa societatem coniunctionemque significari: dilectus meus

mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia.

6α8. Quae si ad Deiparam ex Ecclesiae sententia traducantur, praeclarissime ostendunt I. singulares atque omnino eximias fuisse Dei in Virginem curas: H. studiose congeri quaecumque omnia ad summum illius nitorem exprimendum conserre possunt: III. metaphoris atque imaginibus non tantum geminis sed plane iisdem tam illius quam Christi innocentiam significari: IV. non minus illam a ceteris mulieribus secerni, quam Christus supra reliquos homines esseratur: denique V. ita Virginem cum Christo coniungi, ut ex ambobus par existat quo nihil purius, nihilque ab universa Adami

posteritate secretius. Sed quae, amabo, in Votis esse possunt splendidiora , ut innocentia Deiparae nullo umquam insuscata naevo censeatur λ Praesertim quum in eamdem sententiam commentarii patrum iique luculentissimi conspirent. 620. Αe Μethodius ') enimvero de Virgine loquens scribit: α enim sanctissima, tamquam die clarissima mundo assulgente, solemque illum iustitiae producente, odiosus tenebrarum horror depulsus est, tyranni Potentia facta irrita, mors destructa, insemus absorptus, inimicitia omnis ante pacis conspectum dissoluta, uni versusque terrarum Orbis Veritatis clarissimae purissimaeque luce perfusus est. Ad quae Salomon in Canticis alludens ita orditur: dilectus meus mihi et ego illi, qui pascit in liliis donec respiret dies et dimOMeantur umbrae. s Hieronymus autem ubi enarrat ' Ecclesiastis verba, beata terra, cuius reae tutis situs ingenuorum, sic 'habet: . Beata terra Ecclesiae, cuius rex est Christus filius ingenu rum r de Abraham, Isaac et Iacob, prophetarum quoque et Sanctorum omnium stirpe descendens, quibus peccatum non fuit dominatum;

39쪽

539 et ob id vere fuerunt liberi. Ex quibus nata est Virgo liberior sancta Maria, nullum habens fruticem, nullum germen ex latere; sed totus fructus eius erupit in florem loquentem in Cantico canticorum : em sos campi et lilium conuallium . . Quibus haec addi debent quae tum promit, quum exempla recenSens mulierum Sanctissimarum Pergit: α Taceo de Anna et Elisabeth et ceteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igniculos clarum Mariae lumen

abscondit . .

63o. Quousque vero inclaruerit, explanat 'in Sophronius senior qui Paulam et Eustochium his verbis compellat: α Diligentius itaque Procurate, si quomodo simplicitas columbae quae fuit in Μaria, illaesa inviolataque in vobis custodiatur. De qua Salomon in Canticis quasi in laudem eius, Meni, inquit, columba mea, immaculata mea: iam enim hiems transiit, imber abiit et recessit. Ac deinde 'inquit: veni de Libano, veni coronaleris. Non immerito igitur venire de Libano iubetur, quia Libanus candidatio interpretatur. Erat enim candidata multis meritorum virtutibus, et dealbata nive candi dior Spiritus sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans: quoniam quidquid in ea gestum est, totum puritas et simplicitas, totum veritas et gratia fuit, totum misericordia et iustitia quae de caelo prospcxit: et ideo immaculata quia in nullo Corrupta . . Atque haec pro obvia quam reserunt significatione, quaque labes omnino omnis a Virgine depellitur, Sumi Oportere, auctor est locuples ' ancyranus Theodotus inquiens: α Quando ergo venit plenitudo temporis tempusque illud appetiit quo Deus propitiandus erat; tum quoque manifesto prodita sunt remedia per eum qui potens est, de quo iam ante prophetico oraculo 'ὶ Praedicatum erat, posui adiutorium in potente. Pro mali enim auctore dracone qui mundo tristia invexisset, laetum gaudii nuntium serens archangelus dominico e caelis praeit descensui: eiusque loco qui ' rapinam

arbitratus esset esse aequalem Deo, qui natura Deus atque Dominus, Praeses auctorque regenerationis eius naturae quam condiderat, exsistit: pro ea quae ad mortem ministra exstiterat virgo Eva,

Deo gratissima ac Dei plena gratia Virgo in vitae obsequium eligi-

40쪽

tur: Virgo muliebri comprehensa sexu, at muliebris exsors ncquitiae: Virgo innocens, Sine macula, omni Culpa Vacans, intemerata, impolluta, sancta'ὶ animo et corpore, si ut lilium inter medias spinas germinans: non docta Evae mala, non muliebri vanitate foedata, noti anilibus instituta tabulis, non malo auditu aures sordidata: longe haec facessant et similia, neque enim ' tenebris ad lucem

ulla communio est: sed quae necdum nata auctori Deo consecrata sit, nata Vero grati animi monumento, sacra alumna ut in Sacrario

ac templo moraretur oblata fuerit, legis discipula, Spiritu sancto delibuta, divina gratia ut palliolo amicta, animo divina sapio , Deo

corde nupta, Sanctitatis splendores oculis spirans, auribus Cantica insonans, lingua melliflua, labiis ) saxum stillantibus, pulcra gres- Sibus, moribus pulcrior, sermone venerabilis, actione venerabilior , mansueta moribus, mansuetior motibus, bona in Ilominum oculis, Dei obtutibus melior, quae Deum ventre Susceperit, Vereque Deum partu edidcrit. Atque ut verbo dicam, tota pulcra ut propensa voluntas, totaque suavis ut colla unguentaria. ο63I. A quo testimonio sane aureo minime dissident verba Iohannis damasconi Ioachimum et Antiam alloquentis: α Vos pie et sancte in humana natura vitam agentes, filiam angelis superiorem et nun C angelorum Dominam edidistis. o speciosissima et dulcissima puellat o lilium inter spinas ex generosissima et maximo

regia radice da vidica progenitumi o rosa ρὶ quae ex spinis, Iudaeis Scilicet, Orta es, divitioque odore cuncta perfudistit Hodie mundi salus inchoata est. . Neque haec h) dissident quibus Dei param sa-

i cor. VII. M. I) Cant. II. I. 3ὶ II. Cor. VI. 14. 4 Cant. IV. li. M cant. IV. 7. mil. VI. a. M II ine ut missa laesam Sedulii verba alibi relata. Fulbertus earno ensis in vertieulis da heata Maria pag. M. T. XVul. Max. PP. Biblioth. aiehabet:. Ad nutum Domini nostrum ditantis honorem.