De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

401쪽

002 respondent quae tum ' Ephraeiariis habet quum natalem celebrans Servatoris diem ait: . Adam mulieri laborum et dolorum caussa suit, matri damnum compensavit silia virgo quo ipsi peperit Salvatorem. Evam genitricem genuit ingeuitus vir; quanto credibilius videatur, filiam Evae citra viri operam gravidari potuisse λ Terra virgo Adamum peperit protoplastum, terrae Dominum , caeli Dominum Adamum hodie Virgo paruit . . lata denuo ''ὶ respoudent:. Quum adhuc virgo esset, igciominiosa solia induit Eva mater uOStra, quae Vero, Perseverante etiam virginitate, mater tua essecta est, gloriosam stolam suscepit Omnium mortalium nuditati indumenta provisuram. Parvum illi corporis pannum commodavit, qui nos omnes vestit et ornat. O beatam illam, cuius cor et mentem obtines p Regis aula lacta est, te regni herede illam habitante, teque summo saccrdote ibidem sacra faciente, in SanCtum sanctorum transiit. Eva nidus et caverna colubro exsecrabili DCta est, ex quo Suggestum ab eo consilium illam expugnavit et insedit. Evasit etiam eiu dem cibus, ex quo in terram rediit. . Neque haec abludunt quae de paradiso Eden sermonem ' sacietis scribit : e Nudus Adam de- Corus erat, Vestem Coniux manu sua Elaboratam ei ad Ommodavit, vestem scilicet sordidam et culpa omni sorde peiore foedatam. La-

402쪽

psum protoplastum vidit paradisus et luxit casum, cui ipse caussam dedisset. Vestem, Maria aliam latroni quaesivit aptavitque, et addito promisso in spem fortunae melioris erexit. Hunc item paradisus vidit et effuso sinu complexus est, sedem ab Adami relegatione vacuam ei assignavit . . Ubi vcro 'ὶ Mariae laudes pertexit, inter cetera sic habet: . Errat autem, dilectissimi, quisquis hodiernam reparationis diem cum altera creationis Comparari Posse arbitratur. Initio namque terra condita cst, laodie renovata, initio ob Adami crimen maledicta est in opcre suo, hodie vero pax illi et securitas restituta, initio protoparentum delicto in omnes homines mors pertransiit, hodie vero per Mariam translati sumus de morte ad vitam: initio serpens Evae auribus occupatis, inde virus in totum corpus dilatavit; hodie Maria ex auribus assertorem perpetuae selicitatis excepit. Quod ergo mortis suit, simul et vitae exstitit instrumentum. N965. Doctrinam tanto sententiarum verborumque Splendore ab Ephraemo traditam , et ') Assemano teste, penes Syros doctores vulgatissimam compendio repetit, paucisque indicat Moses Bar-Cephaquum ρὶ Geneseos oraculum, inimicitias ponam inter te et mulierem, et inter Semen tuum et semen eius, hoc commentario ' exponit: u Quoniam, inquit, adversus mulierem suisti amicus Daudulentus,

a no diversis sermo III. opp. syr. T. IlI. p. 607. D.

aὶ Bihlioui orient. de a. Ephraim g Iv. n. M. pag. M. T. I. . Frequens o u apud syroa aeripiores hare rore paratio, elareque se explieant de Heva eon. alituta in statu innoeentiae intelligenda esse . qua de eius puritate et innorentia die intur. ut ex eonis textu id satis perspieuum est. Et quoin Meva in nullo momento alatus innoeentiae ullam noxam eontraxe fit, ea remparatione uti satis testantur. Maiam est ginem Mariam quolibet momevis etiam auae eoninreptionis quovis erimine puram fuisse. Noe hvie dvereantur quas in secundo hymno hole sane tis do. etor allexit: Maria o Io similia Aia. in eam illapsa mentem maius eluit, eos rationes teri ι, --ras puriscarit, rirpini num MDeearit. Thi quemadmodum hirginitati Mariae nihil detrahitur. sis nee eiusdem perpetuaa si numquam temeratae innorenistia. quidquam detrahi dieendum est. . si Coti l . is. 64 Coin m. da Paradiso, Par. I. pag. 4M. D. in mar. pp. hihlioth. T Auli

403쪽

90, atque inimicitias sevisti ei cum Deo; ergo inter te et ipsam, interque tuu in Semeia et ipsius semen inimicitiae quoque ut constent efficiam. . Et mox: α Te, O satanas, adhuc ea Cura studiumque exercuit, ut primos parentes una cum ipsorum posteritate amicos sacere tu tibi posses; ego vero iam efficio , ut perpetuo hostilia omnia sint inter te atque illos. . Eodem haec 'ὶ pertinent ex ossicio Μaronitarum: a Salve benedicta, vas novum Elisaei: per te enim dulce factum est virus quod serpens inter arbores effudit. . Tum haec ' ex eorumdem litissali, in quo Virgo dicitur Mas novum, per quod dulcis facta est amaritudo. 966. Conspirat armeniorum ecclesia, ex cuius lucidissimo sidere Gregorio illuminatore haec relata ' legimus : . Consilia volum talis tuae quae antea per Sanctos tuos Prophetas PriScis generati O-nibus adumbraveras, in plenitudine temporum patefecisti per dilectum Filium tuum, quem propterea misisti ut ex Virgine saucia nasceretur, atque ut quemadmodum per primam virginem Evam mors in mundum intravit, ita per hanc secundam Virginem in mundum vita ingrederetur: atque ut quemadmodum Eva Cainum pariente, maledictio, sudor atque anxius labor mundum pervaserunt; ita nativitate Filii tui ex altera Virgine quies, vita et benedicti O mundum recrearent. . Porro Stephanus suniensis episcopus qui octavo seculo maxime floruit, his laudum encolniis ' Virginem prosequitur: α Intemeratum Dei Verbi templum, quae inestabili tuo partu primae matris Evae maledictum abstulisti, eum semper pro animabus nostris deprecare. Tu quae primae matris delictum, O Virgo Saucta , tuo Partu solvisti , pro nostra salute continenter exora. Tibi soli inter mulieres post partum Virgini laudes canimus: Per te enim mundo innotuit qui lux cst ex lucc, quique ineffabili

al Ome. Η ronit. pag. 25. edit. Romae MDCCXXXI.

J lbidem . et pag. 494. D. a) Breriar. Armen. P. III. NM. I 1.286-292.2ὶ Penes auetorem operis do eonversionε gen- edit. Vindobon. tis Armeniorum pag. 65-M. edit. Venet.

404쪽

905 ex te nativitate primae matris maledictum abrogavit. s His autem praeclare respondent quae Gregorius narecensis monachus idemque seculi decimi auctor scribit: α Tu electa ex progenie atque massa

puri seminis . o sancta Dei genitrix, Filium paterni beneplaciti in

te gestasti, tacta spiritalis terra rationalis Plantae, Sensibilis ager panis vitae, ossicina lucentis margaritae et mons e quo excisus est lapis terram implens. Imaginem protoparentis ex te restitutam accipientes, te Domini matrem actis gratiis laudamus. Tu humano ex genere caelestis angelus, tu benedictionis racemus ex diebus Veterum patrum, tu nubes imbrifera mitissimi roris, tu diei albescentis stella matutina, tu Imst nocturnas tenebras iucunditatis nuncius, tu nudati protoparentis gloria inexplicabilis, tu matris pro- Pter maledictum in oestae solatium atque expiatio. Tu generationis quae maledictionem experta est, regeneratrix : tu primae mulieris peccatricis proles sine delicto laudaris: et tu divini regni novus initiationis terminus. ω A quibus minime abludunt quae Nerses clatcnsis Armeniorum catholicus et seculi duodecimi scriptor non infrequenter commemorat, cuiust nodi ista ' sunt: a Sicut secunda Virgo prona suit ad bonam obedientiam, ex qua vita; et non sicut prima virgo ad malam suasionem prona, ex qua mors. η Fuit igitur cur Cophtorum ecclesia ' Virginem celebraret tamquam salutem Adami, Evae gaudium, generationum laetitiam, matremque

perfugii.

967. Quae quidem omnia neque animo recolere, neque Conferre cum superioribus possum quin continuo animadvertam, mirifi-Cam esse eccleSiarum conspirationem qua unam eamdemque doctrinam de oeco uomia reparati hominis, deque habitu Evam inter atque Mariam singulae profitentur. Hanc autem ecclesiarum unanimem

doctrinam ) eo pertinere, ut pro duplici Evae statu, Maria illi s

405쪽

milis vel M ea toto caelo dissimilis proclametur. Fac enim Evam spectes adhuc innoxiam et pristina puritate sui gentem : una est

maiorum professio, Mariam illi fuisse simillimam et ad eius t

ρum perfectissime expressam. Sin autem Evam consideres peccato iam corruptam et originali puritate spoliatam, ne unum quidem ex iisdem reperias qui totus in eo non sit ut antitheses, quae illam a Maria secernunt, aperiat atque explanet. Illos enim si audias, quemadmodum Em fuit lapsus Occasio, et morem serpenti Wrena

la factavit Adamifortitudinem, exstinxit hominis gloriam, evulis

lucem, in Menit tenebras, et nidus atque caperna coluhri emota id

promerita est ut peccatum regnaret, mors UeMiret et Omne mise

riarum genus in homines grassaretur; ita vicissim Maria soror nostra prudentissima matris casum reparaMit, abstulit maledictionem,so it peccatum, restituit protoparentum imaginem, et in thronum

templumque Unigeniti electa instrumentum fuit vitae, felicitiis

nostrae thesaurus, ianua eius sideris, cuius praesentia ves nostra reviruit, lux refulsit, et hominum genus de morte M vitam remeavit.

968. Quid iamvero sibi vult, quove spectat utraque maiorum pro sessio Θ Εt quid illa inprimis , qua Mariam Evae innocenti simillimam celebrant ρ Tum vero quid illa, qua Mariam ab Eva pec

catrice diversissimam contestantur Responsio nequit esse impedita, quum ex rebus ipsis sua sponte efflorescat. Una enim eademque ratio maioribus nostris persuasit, ut Mariam Εvae innocenti simillimam et ab Eva pcccatrice diversissimam praedicarent. Quaenam vero Z Dicam aperte. Quod patres scriptoresque christiani Mariam nulla umquam tabe culpae vitiatam existimarint; sed unanimes contra censuerint eam fuisse benedictionis racemum, molem sine deliacto primae matris, gloriam inevlicabilem nudati protῬarentis, generationis maledicto ObnOzi- regeneratricem, Maa novum Per quod

) Qua de re tum egimus, quum nu. MI Uq da Virginia trpis dissereremus. I) Setia namque Fortunatus presbyter in hymno de passiona et eruea salvatoris nostri Iesu Christi reeinitra Boe opus nostraε aalutis . ordo depoposeerat:. Multiformis proditoris. Arta ut artem falleret.. Et medelam latret inti. Is iis unde laeserat.

406쪽

usum astu sementis venenum dulce emtait, angelum caelestem qui ea humano genere emersit, et deaeterum humanitatis oculum numquameaecaecatum, sed per quem dies habitantibus in umbra mortis illuxit.

ARTICULUS VII.

Litur ea et ecclesiastica monimenta quibus multipleae dissimilitudinisthabitus inter Eoam mccato infectam et Mariam De aram cons atur: Missati morambicum: Missala mih icum si gallicanum petus: Responsoriale et Antiphonarium romanae ecclesiae: veteres ratinorum hymni et sequentiae: Graeconum Menaeie eorumdem Octoechus αtque Triodium: Praecedentium vilogus, et insignis cum eo cohaerens immaculati conceptus Probatio.

960. propositum mihi esset non aliis uti quam necessariis, ab iis plane abstinerem quae de multiplici dissimilitudinis habitu

inter Evam peccato obstrictam et Mariam Dei param liturgica et ecclesiastica monimenta assatim suppeditant. Sed quando in eam mentem venerim ut necessaria utilibus atque opportunis cumularem, non pomum quin ex eiusmodi monimentis specimen aliquod decer-Pam , quo doctrinae caput suo iam lumine splendidum in splendidiori etiam luce collocetur. Itaque in Missali moZarabo haec prae- satio occurrit: α Recensemus enim Praeclarissimae conceptionis diem, quo gloriosissima Dei genitrix, intemerata virgo Μaria, stella corusca et admirabilis mundo concepta est. Quae nobis perennis vitae ianuam, quam Eva in paradiso clauserat, reScravit, nosque e tenebris ad lucis antiqua gaudia revocavit. . occurrit et haec multo plenior, et ad illam de qua quaerimus dissimilitudinem explicandam longe accommodatior: α Aequum et salutare, nos tibi, Domine Deus omnipotens, gratias agere, et cum tuae invocatione virtutis beatae Mariae virginis sesta celebrare: de cuius ventre fructus effloruit, qui panis angelici munere nos replevit. Quod Eva voravit in crimine, Maria restituit ita salute. Distat opus serpentis et Virginis. Inde fusa sunt venena discriminis, hinc egressa mysteria Salvatoris. Inde se praebuit tentantis iniquitas, hic redemptoris est opitulata maiestas. Inde partus occubuit, hinc conditor resurrexit a quo humana natura non iam captiva sed libera restituitur. a

407쪽

0 o. Succedit Missalis mihici sive veteris gallicani immolatio pro missa quae ') inscribitur, clausum paschae, atque sic ' habet:. Dignum et iustum est, necessarium et salutare est, nos tibi gratias agere, omnipotens Deus, Iicet gloriae tuae mortalium membra non congruant, redemptionis nostrae Perserre praeconia: dum hominum genus mancipatum morte, infernorum sedibus tenebrarum

vincla restringerent, spiritale Verbum per quod in principio omnia

erant constituta, descendit in Mariam: quae dum partum suum Virgo miratur, inclusum hominem edidit Deum. Noc suffecerat s lum hominem emendasse peccatum, sed per ablutionem caelestem renatus redivivo ac novo nativitatis genere, remeans ad originem suam nos ad Caelestia regna perduxit. O consilium divinae providentiae t o inaestimandum reparationis auxilium t Per Virginem

debatur exstincta: per aquam mundi peccata diluuntur, per quam ante Senserat mundus ipse naufragium. Respondet 'ὶ contestatio missae in inventione sanctae crucis: u Dignum et iustum eSt, omnipotens Deus, tibi sacrificiorum vota persolvere, te in laudis praeconio indesinentor adtollere, ac ρὶ utriusque, et illius scilicet habitatoris paradisi , et istius redemptoris humani generis exempla proponere. Ille quidem prior, sed iste melior. Ille terrenus, iste caelestis. Ille de limo factus, iste verbo conceptus. Tunc diabolo suadente Eva decipitur, nunc angelo nunci ante Maria clarificatur. Tunc per invidiam serpentis homo qui fuerat creatus, perimitur; nunc Per misericordiam redimentis homo qui perierat, liberatur. Tunc homo mandatum non custodiendo, de paradiso pellitur; nunc latro Christum Dominum confitendo, paradisum 'ὶ meretur. η ΕΟ-demque pertinct 'in contestatio missae in adsumptione I sanctae Μωriae matris Domini nostri: a Dignum ci iustum est, Omnipotens Deus, nos tibi magnas merito gratias agere, tempore celeberrimo, die prae ceteris honorando. Quo fidelis Israel egressus est de Aegypto. Quo virgo Dei genitrix de mundo migravit ad Christum. Quae

408쪽

909 nec de corruptione ') suscepit contagium, nec resolutionem pertulit in sepulcro, pollutione libera, germine gloriosa, assumptione secura, paradisi dote praelata, nesciens damna de coitu, sumens vota

situm, nec vita voluntate, ncc sunus solvitur vi naturae. Speci

sus thalamus, de quo ) dignus prodit Sponsus, lux gentium, spes

fidelium, praedo daemonum, confusio Iudaeorum, vasCulum Vitae, labernaculum gloriae, templum caeleste: cuius iuvenculae melius praedicantur merita, quum veteris Evae couseruntur exempla. Siquidem ista mundo vitam protulit, illa legem mortis invexit. Illa praevaricando nos perdidit; ista generando salvavit. Illa nos pomo arboris in ipsa radice percussit; ex huius virga nos exiit, qui nos odore rosiccrct, fruge curaret. Illa maledictione in dolore generat, ista benedictionem in saluto confirmat. Illius perfidia serpenti Consensit, coniugem decepit, prolem damnavit; huius obedientia Patrem conciliavit, Filium meruit, post critatem absolvit. Illa amaritudinem pomi succo propitiat, ista perennem Nati sontem desudat. Illa acerbo gustu natorum dentes deterruit, haec suavissimi

panis blandientis cibo sormavit: cui nullus deperit nisi qui de hoe

pane saturari sauce fastidit. Sed iam veteres gemitus in gaudia nova vertamus. Ad te ergo revertimur, Virgo iacta, mater intacta, nesciens virum puerpera, honorata per Filium, non Polluta. Felix, per quam nobis insperata gaudia successerunt. Cuius sicut gratulati sumus ortu, tripudiavimus partu; ita glorificamur in transitu. Parum fortasse suerat si te Christus solo sanctificasset introitu, nisi

etiam talem matrom adornasset egressu. Rccte ab ipso suscepta es

in assumptione seliciter, quem pie suscepisti conceptura per fidem:

ut quac torrae non eras conscia, te non teneret rupes incluSa. π

ὶ uis onueleata et per gradus dIstineta e nistinetur oppo itis inier ornamenta quihus viro retulingit, et damna quae Eva sustinuit. Primum autem exornamentis puer ur phrasi . quae nee de eorruptionaatiseeνιι eoni ρstim. Atqui eiusmodi est haec phrasia, quae si ii in so speetata immunitatem a retruptione

originalis eontagii aptissima exprimit; ita prae or il la d tu inrisorumque geria vix aliam praeserae potest gigniseandi potestatem. I; Al. Iubori. a) Al. de quo decorus proredit sponsua. CLSaeramentarium gallie uin apud II illonium T. I. N. et italist. p. 101.4ὶ Mue Deit vetus oratio apud Martentum da antiqua Nelestae viae phaa in dietati celebrandia qyriis, pag. M : a Singularia meriti. gola sine exemisplo. mater et Timo Maria. quam Dominus ita mente et eorpora inviolatam e indixit, ut digna exsisterea ex qua sint nostrae redemptionis pretium Dei silvaeorpus aptaret. Meero ta, miserim imma Domina. per quam totus aes aius est mundus. inter de prome spurcissimo et eunetis iniquitatibus laedati Mimo. ut qui ex mala iniquitatibus nil aliud dignus sum. quam aeternae damnationis subire supplietum. tuis virgo si londidissima salvatus meritia perenna eons quar regnum. Per Dominum. . εὶ Erat utique Virgo eoaseia terrae eondi. tione natura , sed eo eis illius non erat tonditione maledieti.

409쪽

s i. tamdem antithesim exhibet f) Responsoriale et Antiphon arturn romanae ecclesiae his verbis: α Benedicta tu inter mulieres, per quam maledicti O matris Evae soluta est. Paradisi porta per Evam cunctis clausa est, et per Μariam virginem patefacta est. , Exhibent Latinorum hymni et sequentiae, e quibus praeclara haec sunt j ex hymno Sedulii de veteri et novo testamento: . Unius ob meritum cuncti periere minores, Salvantur cuncti unius ob meritum.

. Sola suit mulier, patuit qua ianua letho, Ex qua vita redit, sola fuit mulier. Tum haec ' ex hymno beati Petri Damiani in annunciatione sanctae Mariae: . Haec Virgo Verbo gravida, a Felix ista puerpera, . Fit paradisi ianua, , Evae lege 'in liberrima, . Quae Deum mundo reddidit, a Concepit sine masculo, . Caelum nobis aperuit . a Peperit absque gemitu. Atque haec rursum ex hymno in antiquis Breviariis frequentissimo: . O gloriosa ' semina , Intrent ut astra flebiles s Excelsa super sidera, . Caeli senestra ' sacta es.. Qui te creavit provide . Tu regis alti ianuas tactasti sacro ubere . . Et porta lucis fulgida, , Quod Eva tristis abstulit . Vitam datam per Virginem α Tu reddis almo germine, a Gentes redemptae plaudite. Neque alio haec spectant ' ex hymno pro dominica infra octavam nativitatis Domini: s Eva luctum, vitae fructum a Nec sigillum propter illum. Virgo gaudetis edidit, . Castitatis perdidit. Quo haec pariter referuntur ex hymno de assumptione beatae Virginis:

a Salve mater Salvatoris . Ab aeterno vas ProviSum, Vas electum, vas honoris, . Vas insigne, Vas excisum. Vas caelestis gratiae . . blanu sapientiae.

ra in assumpt. Matae Des genitrie a Mariae. lege Deiparam liberrimam mistimemus. nocturn. III antiph. 1-II. pag. 134. apud Thoinasivm εὶ Thesaur. hymnolog. pag. 1 a. T. l. opp. I. lv. s) Ai. Domina. Iὶ Apud Thomasium pag. 43o. opp. T. II. τὶ Fatalea Erant senextrae mali quat aperie. 3ὶ Ibid. pag. 235. hantur Gen. VII. 1 : salutifera lenestra meli est Na. 4ὶ Sed qua lege γ iam ni solum mneeptua via, quia por ipsam Deus verum fudit Meulia Iumon partusque virginei, nulloque angore turbati Noni- sl Theaatip. hymnolog. pag 87. T. Il. mestorum summa flagitat, ut ab omni promus E ae M Ibid. pag. 8I.

410쪽

sis, Salve decus virginum, a Myrtus temperantiae, , Mediatrix hominum, a Rosa patientiae, a Salutis puerpera: a Nardus odorisera. Concinunt haec ' de beata Virgine tempore paschali:, Virgini Mariae laudes intonent christiani:, Eva tristis abstulit, sed Maria protulit natum qui redemit peccator .

a Mors et vita duello conflixere mirando: Μariae Filius regnat

Tum haec quibus ) Virginis conceptio celebratur:

a Nova mater novam prolem, a Nova prorsus genitura. Nova stella novum solem, a Creatorem creatura

s Nova profert gaudia. a Patrem parit filia.

, Eva prius interemit, a Prima parens nobis luctum, . Sed Servator nos redemit . Sed Maria vitae fructum a Carnis suae merito: a Protulit cum gaudio. 972. Venio ad graecorum ecclesiam, in cuius Menaeis simillima, neque raro etiam luculentiora reperiuntur. Eiusmodi namque ') ista sunt: a Callidus serpens insidiis dulcis ethi me in exilium detrusit; sed magnus consilii Angelus ex tuo sinu mortalis essectus me paradisi incolam denuo essecit. Primae matris Evae inveteratum

13 a Id unum, is it Daniel, a nobis non probatur, quod beata Virgo mediatrix hominum ap. pellata ait, quippe quod taeila a pleri salso et impia possit expliear . . veruin quam ipsa plehem nominat Si easto iram. oppido sallitur: Illa namque eorum restiue insallibili magisterio, quos spiritus gane uspomit paseere e lesiam Dei. sin autem pretestanistium plebem intelligiti meminerit nihil esse sapidum aegris. et nihil eaeris luminosum. M L. e. pag. 1M a hid. pag. Ita. Legitur Me earmen in mi aalthua Melesiarum hianden mentis . eoloniensia . aliarumque . illudque reserunt Adelphua et catelli

vaeus