De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

381쪽

ae Iam vero poenam nunc Iue, o Callide malitiae artifex, pro molitionibus dolo plenis quibus susurrante lingua meos ProgenitoreS male habuisti, immo quibus adversus naturam totam interitum machinatus es. Nec enim deinceps liber a tristitia abibis, ncque subsantiando gloriaberis. Iam enim iam in tuum vertitur maleficum caput, quod contra nos excogitasti maleficium. Nata est Evae puella, Per quam eius quidem instauratur ruina, et moestitia in laetitiam transit: te vero inconsolabilis circumstabit casus et profundus moeror. Excultus est paradisus, e quo immortalis germinabit arbor, quae arboris mortem dissolvat, cuius gustandae auctor suisti, et per quam is qui crrore dcceptus morti traditus fuerat, ad immo

talitatem reparetur. Furtivo mendacique susurro matrem malis implicasti; modicum aliquantulum maligni tui consilii mercedem ex Specta quam consequeris, quum filius immaculatissimo partu in lucem prodibit. Videbis modo deitate revera cum donatum quem olim mendaci deitatis promissione deludens a divina consuetudine extorrem essecisti: eumque livorem quo ab initio contabuisti, ipso

adversus quem illum effudisti, tuum caput conculcante, multo te acrius exedentem exsperieris . . Neque his contentus ') Leo Augu-

Stus, e vestigio pergit: α Deitatem mulierculae suggessisti, illam-

του σφάλματος π αυτης η ανόρθωσις, καὶ τῆς σῆς η αφορμὴ πτερνίσεως, οις τον οὐ

382쪽

SCRIPTURARUM DE UIRG NE TESTIMONIA

883que e vita abstrahens tristitiis vacua, vitam tristitiis plenam intulisti, nedum qua innumera alia mala humanam circumstant vitam; verum etiam qua illud ipsum quod in laetitiae argumentum cedere oportebat, exeunte homine in lucis auras e tenebricosis viscerum sinibus, tristitiae fl) esseceris caussam . Gravi namque illi adversus nos sentcntiae partus in tristitiis adiunctus erat. Nunc enimvero partu editur ac suscipitur proles tristitiarum sententiam vincens, gaudiique pignora universo terrarum orbi praebens. Fesellisti generis Parentem et per seminam supplantasti, tuique consilii exitiosum sermonem in suam ipsorum perniciem Suscipere persuasisti; at nobis Data est puella ex eodem quidem atque Eva sigmento, quae tamen Evae emendatio sit atque caussa qua ipse supplanteris: vivificum enim Dei Verbum inestabiliter et supra mentis cogitationem suscipiet. . 947. His gemina ') complectitur quum mysterium Celebrans praesentatae in templo Virginis exclamat: α Ο pucllam, quae matrem veteri illo debito absolvet, ct parcntis nuditatem obteget, Si quidem conditori carnis tunicam commodabit: ex qua dum novus Adam compactum sumet corpus, antiquus ille costae debitum recipiet. o puellam, cuius is qui supra caelos est, Se amatorem OSteu dei l o per quam Deus cum natura e pulvere coalescente ConSue ludinem habebiti Ο per quam accessura nobis cst dignitas, quam quum importune exambircinus, eorum quae suppetebant iacturam

secimus. α Atque gemina rursum complectitur inquiens: α Vere sola in mulieribus hcncdicta, quae sola primae parenti eiusque posteris opem tulit: illi quidem quatenus duplicem calamitatem, cuius illa sibi filiisque auctrix fuerat, exsolvit: his Vero quatenus

383쪽

88 ι ipsos a malis quibus obnoxii tenebantur, redemit, neque PasSa eSt

ut posteri in eadem mala denuo incurrerent. .

048. Quid vcro nico mediensis Georgius 8 Is primum commemoratis satanae dolis atque universi hominum generis tu protoparentibus ruina, mox scribit: α Volens itaque rerum cotiditor illud

tollere, atque tum potentiam suam, tum saucii sanationem exhibere, id molitur ut iacentem adversus sauciatorem crigens ei victoriam tribuat. Id porro haud alia ratione fieri poterat, quam ut medicuS aegrotantis induens naturam, blando eiusmodi habitu quod erat vitiatum ad se traheret. . Tum pergit: . Quando autem haec ita fuerant provisa, parque crat ut ab eadem ipsa radice e qua malum a principio ortum erat, mcdicatio quoque germinaret, utque eadem pelleretur via qua in hominum genus invaserat: a muliebri nimirum facilitate quac incaute aperiens aditum sibi pariter vir que atque Posteris perniciem adscivisset; sic omnino res habuit. . Et quoniam Sic omnino res habuit, propterea de Ioachimo et Anna subdit: a Quamobre in etiam 3ὶ immaculatam illam gignunt, rege-ncrationis Dostrae auctricem, nostrae Te rmationiS CauSSam, Per

quam vitiata in nobis Dei imago ad suum rediit decorem, Per quam tunicas peccati abiicientes, induti sumus stolam luminis . . Cum

graecis doctoribus latini consentiunt, quos inter θ venerabilis Beda

λη τουτο πραγματευ ται.

ii Ora . IV in Dei parae praesentat. pag. 107l. WE. apud Combes,ium Avetar. T. l. IJ Nemo or Ulais macula ingredia. eitra ma. nisestam idearum et mnique pugnam, iti macula tua aut renseri aut dies genitus potest. De Virgine auisum, utpote reparationis nostrae auetriee, dieitur quod illam parenisa immaeulatam gemuerint illius ergo remeeptus originalis maeulas Maors disertε perliibetur. 34 Hom. In Deiparae annunHat. para. 17I-Ira. in Pietate mariana euris edita I. B. Maloui Lorarii

384쪽

. Aptum profecto humanae restaurationis Principium, ut angelus a Deo mitteretur ad Virginem partu cousecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit caussa quum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipi cndam: immo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum '' deceptis paremtibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per seminam, apte redit et Vita per seminam. Illa a diabolo

seducta per serpentem viro guStum necis obtulit, liaec a Deo edocta Per augelum mundo auctorem salutis edidit . . Neque aliter ' Walaia Didus Strabo, cuius liaec sunt verba: u Maria, ut Plerique aestimant , interpretatur inluminatriae et stella mamis. Sermone syro Domina dicitur. Bene autem illuminatrix dicitur, quia per ipsam lux totius mundi natus est Christus. Quia sicut Per Evac tran Eressionem in tonebris et umbra mortis aeternae damnata est omnis terra; ita et per merita beatae semperque Virginis Mariae et per partum eius, liberata et sanctificata atque inluminata est omnis

terru. .

949. Εumdem providentiae ordinem, eamdemque inter utramque Evam oppositionem expendunt atquc illustrant hinc quidem A, Ionas aurelianensis episcopus, inde vero ' Anselmus Cantuariensis antistes, qui de origine Christi servatoris ex Virgine ait: α Pinge igitur non super fictam vanitatem sed super solidam veritatem, et dic quia valde convenit ut quemadmodum hominis peccatum et caussa nostrae damnationis initium sumpsit a semina; ita medicina peccati et Caussa nostrae salvationis nascatur de semina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de semina tantum malum Processit; oportet ut ad reformandam spem earum de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: si virgo erat quae caussa fuit humano generi totius mali; multo magis docet ut virgo sit quae cauisa erit totius boni. Hoc quoque pingo: si mulier quam secit Deus de viro sine semina, facta est de virgine ; convenit valde ut vir quoque qui siet de semina, sine viro

385쪽

886sat de virgine. . Ubi vero ) agit de persectione iustitiac quam consequi in praesentia possumus, scribit: a Constat ergo quia omnes qui in carne peccati vivunt, Peccati sordem ad purum exuere non possunt. Unde adhuc θ dc Ecclesia matre subditur, quia omne sanctum non tanget, illud videlicet persectissimae puritatis quod habent angeli; nec ingredietur sanctuarium, subauditur patriae caelestis, donec impleantur dies purgationis eius, idest donec peractum sit ei tempus vitae mortalis in quo purgatur assidue, sed ') Persectionem purgationis in eo non assequitur. . Tum ) pergit: α Tatita quippe est et tam persevcrans inquinatio, quam immundus spiritus humano generi per Eva in insudit, ut ex toto purgari nequeat, nisi quum vitae mortalis aut seculi terminus advenerit. Sed sicuti per Evam venit inquinatio, sic per Mariam revertitur emundatio . . Quod conversis ad illam precibus repetens 'in de Christo ait: . Qui suo inenarrabili munere praestitit ut natura humana ad similitudinem sui condita creatoris, dissimilis per peccatum et mortem essecta nequaquam in aeterna damnatione periret, sed illam per te sua immensa pietate repararet; et ut tu nova et intemerata Virgo tacinus antiquae Viraginis expiareS. B95O. Quare auctor tractatus de conceptione beatae Mariae vii

ginis, qui trihui Auselmo consuevit, his verbis') orditur: . omne quippe bonum ad quod homo conditus suerat, perdidit in Adain;

et idem ipsum botium multo excellentius humana natura recuperavit in Maria. . Commemoratis ' deinde bonis in Adamo amissis, descriptaque Originalis praevaricationis ruina, mox ' pergit: . At Ile cuius pietas non exhauritur, cuius misericordia non exinanitur, Cuius bonitas numquam deficit, cuius maiestas quod vult efficit, hominem ad similitudinem sui creatum, ne totus in aeterna damnatione periret, liberare instituit; et ordine quo gratior esse non potuit, ipse videlicet qui hoc et per se saceret, homo fieri voluit, nec talis ut ceteri homines, sed ut ipse et assumpta humaui-

a) Atqui nihil est testiseationa malorum exisploratius . quam Virginem preeoli sordem ad purum extitiae , et nullam vel levissimam serualla pereati labem eontraxisse. Qua de re insignIs est tridentinae synodi deelaratio acta. VI. ean. xxii Quodnam igitur arbitrahimur speetale peletimium Virgini rellatum pquod nimirum in earma quidem vixerit. ged nou in eam e pereati.

386쪽

88rtas in una persona esset Persectus Deus et perfectus homo ex anima rationali et humana carne subsistens. s Tum ) subdit: . Sed tota humana natura in radice sui vitiata fuerat atque corrupta I ncc Deus corruptioni et vitio peccati potest consociari. Necesse igitur suit ut natura de qua se hominem facere volebat, et humana et munda ab omnis peccati contagio esset: quod non inveniret, cum ut dixi, nihil incorruptum vitiata cunctorum radice exsisteret. Sed qui humanae perditioni subvenire disponebat, Dei virtus et Dei sapientia nuncupatur. Itaque ad omnia quae vult, posse suppetit illi, nec sapientiae illius ullus est numerus, quae pertingit a sine usque ad sinem cuncta disponens. Poterat ergo de massa peccatrice naturam humanam ab omni labe peccati immunem sacere, unde in unam personam sui susciperet, ut homo integer esset et divinitati suae nihil minueret . . Quid 'in igitur p . Praedestinata suit et praeordinata in hoc opus mirabile et omnibus operibus Dei praestans et inenarrabile, Maria, scilicet illa magni maris nobilissima stella, hoc est, totius seculi illustratio, et omnium in tempestatibus diversorum C suum titubantium indeficiens levamen et consolatio, nec non ab aeternae mortis interitu paventium ac sub eius praesidium consu-gientium tutum iuvamen atquc redemptio. η E quibus inserendo concludit: e Te igitur, Domina, quam in tantum culmen praedestinavit et ex stulit divina potentia, quam tot praerogativis dotavit cuncta disponens Dei sapientia, quam sibi matrem elegit ad mundo Subveniendum, ipsa Omnium salvandorum ineffabilis miscricordia; Crediderim ne, quaeso, te morte peccati, quae per invidiam diaboli occupavit orbem terrarum, in tuo conceptu potuisse gravari Z Ilenamque iterum atque iterum ipsas quas superius commemoraVi rationes considerante, antinus hoc credere vitat, intentio abhorret, lingua lateri non audet. . 95i. Ac merito, auctore siquidem Petro Damiani: . Nullus humanus sermo in laudes eius invenitur idoneus, de qua mediator Dei et hominum cognoscitur incarnatus. Impar est illi omne humanae linguae praeconium, quae de intemeratae carnis suae vusccribus cibum nobis protulit animarum: illum videlicet qui de se-

387쪽

888rnetipso perhibet ) dicens: ego sum panis visus qui de caelo de

scendi, siquis ex hoc Pane manducaverit, vivet in aeternum. Per cibum namque a paradisi sumus amoenitate deiecti, per cibum quo

que ad paradisi gaudia reparati . . Sed quonam pacto λ Declarat Pe

trus subdens: a Cibum comedit Eva, per quem nos aeterni ieiunii fame multavit: cibum Maria edidit, qui nobis caelestis convivii aditum patesccit. Eodem haec Pertinent quae scribit ) Fulbertus eam notensis: . Dixit aeternus ad mulierem, Deus ad serpentem: iniamicitias ponam inter te et mulierem, et Semen tuum et smen i

lius. Quid est, fratres, in hoc loco serpentis caput contorcre, nisi principalem diaboli suggestionem, idest, concupiscentiam rosistendo superare Z Si ergo quacratur quaenam mulier huiusmodi victoriam operata sit, prosecto non reperitur in linea gen crationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agitur Sanctarum sanctam . .

Unde ') colligit: . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud ita

tendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. . Sensit hoc ') Bernardus et verba enarratis Evangelistae, missus est angelus Gabriel a Deo ad Virginem, exclamavit: α Currito matres, currite filiae, currite omnes quae post Evam et ex Eva et parturimini cum tristitia et parturitis. Adite virginalem thalamum, ingrcdimini si potestis pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, occe assatur angelus Mariam. APponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si sorte audiatis unde consolemini. α Allo luctis deinde proto- parentes, subdit: α Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui sicut omnium parenteS, ita omnium suistis peremptores; et quod infelicius est, prius peremptores quam ParenteS.

Ambo, inquam, consolamini super silia et tali silia, sed illa amplius

de qua malum ortum est prius, cuius opprobrium in omnes pertransiit mulieres. Instat namque tempus quo iam tollatur opprobrium , nec habeat vir quid causetur adversus seminam: qui utique

388쪽

88s dum se imprudenter excusare conaretur, Crudeliter illam accusare non cunctatus est dicens: mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno et comedi. Propterea curre Eva ad Mariam, curre mater ad filiam; filia pro matre respondeat, ipsa mauis Opprobrium ausPrat, i Psa Patri pro matre satisfaciat: quia ecce si vir cecidit per se-

rius exponens inquit: . Quid dicebas, o Adam 3 Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno et comedi. Verba malitiae sunt haec, quibus magis augeas quam deleas Culpam. Verumtamen sapientia vicit malitiam, quia in occasionem veniae quam a te Deus interrogando

elicere tentavit sed non potuit, in thesauro indeficientis suae pietatis invenit. Redditur nempe semina pro semina, prudens pro sa tua, humilis pro superba; quae pro ligno mortis gustum tibi porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat

fructus aeterni. Muta ergo iniquae excusationis verbum in vocem

gratiarum actionis et dic: Domine, mulier quam dedisti mihi, dedit milii de ligno vitae et comedi, Et dulce factum est super melori inco, quia in ipso vivificasti me. Ecce enim ad hoc missus est angelus ad Virginem. O admirandam ct omni honore dignissimam Virginem l o seminam singulariter venerandam, Super omnes seminas admirabilem, parentum reparatricem , posterorum vivificatricem l . Quam ut in scripturis praenunciatam ostendat, haec inter cetera habet: . Ut pauca loquar de pluribus, quam tibi aliam praedixisse Deus videtur quando ad serpentem ' ait, inimicitias ponam inter te et mulieremst Et si adhuc dubitas quod de Maria non dixerit, audi quod sequitur: ima conteret caput tuum. Cui haec servata victoria est, nisi Mariae Θ Ipsa procul dubio caput contrivit Venenatum, quae omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra, quam dementis superbia deduxit ad nihilum . . 952. Prae quibus haec non sunt illustria mitius, quibus alibi εὶ

Bernardus sermonem auspicatur: α Vchementer quidem nobis vir unus et mulier una nocuere ; Sed, gratias Deo, per unum Di hilo minus virum et mulierem unam omnia TeStaurantur, nec Sine

magno senore gratiarum. Neque enim sicut delictum , ita et donum sed excedit damni aestimationem beneficii magnitudo. Sic nimirum

389쪽

prudentissimus et Clementissimus arti sex quod quassatum fuerat, non confregit, sed utilius omuino resecit, ut videlicet nobis novum formaret Adam ex veteri, et Evam transfunderet in Mariam . . Cuius Supernae dispensationis caussas aperiens ' inquit: . Et quidem sufficere poterat Christus, siquidem et nunc omnis sufficientia nostra ex eo ost: sed nobis honum non erat esse hominem solum. Congruum magis ut adesset nostrae reparationis sexus uterque ,

quorum corruptioni neuter defuisset. Fidelis plane et praepotens mediator Dei et hominum homo Christus Iesus, sed divinam in eo reverentur homines maiestatcm. Absorpta videtur in deitatem humanitas, non quod mutata sit substantia, sed essectio deificata. Non sola illi cantatur misericordia, cantatur pariter et iudicium: quia etsi didicit ex his quae passus est compassionem ut misericors fieret, habet tamen et iudiciariam potestatem. Denique ' Deus uoster ignis

consumens est. Quidni vereatur peccator accedere, ne quemadmo

dum fluit cera a lacte ignis, sic pereat ipse a lacie Dei Z . Quare

subdit: α Iam itaque nec ipsa mulier benedicta in mulieribus videbitur otiosa: invenietur equidem locus eius in hac rcconciliatione. Opus est enim mediatore ad mediatorem istum , nec alter nobis utilior quam Maria. De qua, comparatione ipsam inter atque Evam instituta, pergit ): α Crudelis nimirum mediatrix Eva, per quam Serpens antiquus pestiferum etiam ipsi viro virus in sudit, sed fidelis Maria quae salutis antidotum et viris et mulieribus propinavit. Illa enim ministra seductionis, haec propitiationis: illa suggessit Praevaricatiouem, haec ingessit redemtionem. Quid ad Mariam a cedere trepidet humana fragilitas P Nihil austerum in ca , nihil terribile: tota suavis est, Omnibus Osferens lac et lanam. Omnibus misericordiae sinum aperit, ut de plenitudine eius accipiant universi, captivus redemtionem , aeger Curationem , tristis consolationem, PeCcator veniam, iustus gratiam , angelus laetitiam , denique tota Trinitas gloriam, Filii persona carnis humanae substantiam, ut non sit qui se abscondat a Calore eiUS. a 953. Quemadmodum vero alibi ρὶ ad idem provocat Geneseos ora

culum, illudque de Maria intelligendum docet; ita eidem insistens

390쪽

comparationi scribit: α Intuere, o homo, consilium Dei, agnosce consilium sapientiae, consilium pietatis. Caelesti rore aream rigaturus, totum vellus prius in sudit: redemturus humanum genus. pretium universum contulit in Mariam. Ut quid hoc Z Forte ut excusaretur Eva per filiam , et querela viri adversus seminam deinceps sopiretur. Ne dixeris 'in ultra, o Adain, mulier quam dedisti

mihi, dedit mihi de ligno Netito; dic potius, mulier quam dedisti milii.

me cibavit fructu benedicto . . Huic caussae alteram continuo ' nil-dens pergit: . Diissimum sane consilium, sed latet forsitan aliud, nec totum hoc est. Altius ergo intueamini, quanto devotionis assectu a nobis eam volucrit honorari, qui totius boni plenitudinem posuit in

Maria: ut proinde si quid spei in nobis est, si quid gratiae, si quid

fialutis, ab ea noverimus redundare, quae ascondit deliciis affluens. Hortus plane deliciarum , quem non modo assaverit veniens, sed et perflaverit superveniens auster ille divinus, ut undique fluant et enfluant aromata eius, charismata scilicet gratiarum. Tolle corpus hoc solare quod illuminat mundum, ubi dies 3 Tolle Mariam , hanc maris stellam. maris utique magni et spatiosi; quid nisi caligo involvens et umbra mortis ac densissimae tenebrae relinquuntur λ α054. Expendit Petrus cellensis Isaiae vaticinium, ecce Vir , atque inter alia sane praeclarissima ' scribit: a Quod ait, ecce, videtur mihi oculo et digito propheta in horologio acternae dispositionis affixisse et praevidisse atque praemonstrasse Uride angelus miraretur, homo redimeretur, Dominus conciperetur. Ecce avortite oculos ne videant vanitatem, et advertite quod factum a Domino,

quod est mirabile in oculis nostris, in eadem virginitatem et secunditatem. Ecce palatium mirificis impensis constructum, Sed et gazis incomparabilibus locupletatum, solique Deo Dei Filio locupletatum. Ecce Virgo, ecce vitis, ecce uva non acerba sed matura. a Post quae ' subdit: α Eva suit uva acerba, Μaria suit uva matura. Nec mirum, illa enim initio seculi compatiens gulae, immatura consideratione prosilivit ad pomum acerbum prohibitione, et dentes s liorum necdum natorum obstupescere iacit in omni generatione. Haec autem in fine seculorum modestissima, rore et sole caelestimaturata, non praeceps fuit praesumptione, nec tarda, quasi pu-