De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

411쪽

stigiam lapsum correxisti, o mater Virgo, quum in utero tuo suscepisti Verbum Patris quod invicta potestate allisos atque confractos erigit. Adamum proprio actu iampridem lapsum sublevasti, o maculae omnis expers, quum subsistentem vitam peperisti ex virgineo utero per Spiritum purificato, et, o Domina, illum ad impassibilem, diviniorem , sinceramque laetitiam revocasti. Qui Evam tuam matrem Olim formavit, carnem ex te suscepit, illius condemnationem et inobedientiam manifeste sanans et solvens . . Eiusmodi ista quae 'ὶ addimus: . Redempti per te, o penitus immaculata ab antiquo progenitorum casu, ave tibi clamamus , eumque fide glorificamus qui nos ex corruptione per te eripuit. . Eiusmodi ista quae Andream cretensem auctorcm habent: α Te Celebramus, o Virgo, venerabilis Dei sponsa, tamquam Dei genitricem et sidclium pro- Pugnaculum; tu enim lapsam Daturam erexisti, et imaginem Adami renovasti, tu sola quae praeexsistentem Deum peperisti. Cladem primae matris Evae tu nunc revocasti, Pariens redemptorem omnium et salvatorem et creatorem et dominum, o Dei mater sola in mulieribus benedicta; propterea te fido glorificamus. . Et eiusmodi ista quae Georgio ac Theophani debentur: α Iucunde et cum gratiarum actione tibi, o innocentissima, nos ab antiqua condemnatione Per tuum divinum partum redempti inclamamus illud aue Archangeli venerabilis: ave Adami redemptio: ave solutio Evae: ave perquam universum nostrum mortale genus cum Deo coniunctum est: ave Per quam caelorum regnum sumus aSsequuti. Ave Verus vi

412쪽

flaginitatis thesaurus, revocatio primae matris, et Solutio condemnationis in quam primus pater offendit . . 973. En Vero quae eumdem praeserentia Sensum , in octoecho recurrunt: α Ο superior omni laude, antiquum Evae debitum abrogasti, novo propter nos Adam O semet manifestante. Etenim sibimetipsi ex puro conceptu uniens Carnem mente atque anima Praeditam , cx in Christus Dominus in utrumque prodivit. Antiquae Evacingenuitatem tu paris, o innocens Virgo, et Adamum a maledicto solvis; propterea una cum angelis te tuumque Filium extollimus et clamamus: redemptor est Deus benedictus . . Et en quae eodem

pertinentia ' leguntur in Triodio: . Ave per quam refulsit laetitia; ave per quam maledictum defecit. Ave lapsi Adami revocatio; ave

lacrymarum Evae solutio. Ave altitudo humanis rationibus inaccessa ;ave prosundum neque angelorum oculis pervium. Ave quod sis regis solium; ave quod seras serentem omnia. Αve astrum quod solem emittis; ave sinus divinae incarnationis. Αve per quam refingitur Creatura; ave Per quam creator Puer efficitur. Λve hominum re- ordinatio; ave daemonum pernicies. Ave quae fraudulentum erro-

413쪽

sl rem subvertisti; ave quae idolorum ludibria prostigasti. Ave mare quod spiritalem Pharaonem submersit; ave petra quae vitam sitientes potavit. Ave ignea columna, dux eorum qui in tenchris degunt;

ave mundi tutela multo nube amplior. Ave quae contines mannae cibum; avo administra sanctarum deliciarum. Ave promissionis terra; ave ex qua mel et lac fluunt. .

0 4. Fuit igitur cur ') Sophronius hierosolymitanus ex vulgatissima Ecclesiae doctrina de Virgine scriberet: α Te, o Dei para,

extollimus acerbae veteririue sententiae expultricem, Primae matris restitu tricem, caussam nostri generis cum Deo coniunctionis, Pomtem qui ad creatorem perducit. . Et ' rursum: α Ave gaudii caussa, avo maledictionis expultrix, ave orthodoxorum gloria, te celebram lium perfugium, o Dei genitrix innocentissima, per quam a CO

ruptione soluti sumuS. .

075. Huc igitur potiora redeunt dissimilitudinis capita, quae

liturgicis et occlesiasticis consignata monimentis ab Eva peccato obstricta et Originali innoccntia miserrime exspoliata Mariam IOngissime separant. Eoa Paradisi ianuam Obstruxit, Maria resera is, digna idcirco habita quae caeli ianua vocaretur. Sola fuit Eva, qua mitiit ianua letho, et sola fuit Maria e qua otia rediit. Quod Eva voraoit in crimine, Maria restituit in salute. Nobis per Vimonem gloriosa Mita restituitur, quae per ligni inobedientiam cred batur exstincta. Eoa suadente dialom decepta legem mortis inoe-xit, Maria angelo nunciante clari cata ostam mundo protulit. Eva Praestaricando nos perdidit, Maria generando saloaoit: illa pomo arboris in ipsa nos radice percussit, haec Oirga fuit e qua sos salutis sermina Mit. Eoae perfidia serpenti consensit, coniugem decepit, et prolem damnaoit; sed Mariae obedientia Patrem conciliavit, FLlium meruit, et posteritatem aMoisit. Eoa homines a Deo seiunaeis, Maria homines cum Deo reconciliaυit, atque id consequuta est ut pons ad Deum perducens, hominumque mediatriae salutaretur. Sι- euli Per Eoam maledictio in uniuersos incubuit homines, ita illius

414쪽

expultriae fuit Maria quae et inveteratum Eoae casum emendavit, et Adamum erezit, et lapsam in eo naturam subleuaseit, et de mmatam imaginem restituit, et illata per primam mulierem damnamnitus re raseit. 976. Pronum vero est intelligere, quid cum tot dissimilitudinis capitibus quae Virginem ab Eva, quaeque mulierem oraculo Geneseos promissam a prima muliere totius mali sonte quam maxime seiungunt, intimo plane nexu copuletur. Copulatur videlicet, Virginem ad Evam reserri non uti rivum turbidum ad sontem insectum , non uti germen Putridum ad radicem corruptam, non uti imaginem deformem ad exemplar depravatum; sed Contra uti caussam et principium quo sontis insectio purgetur, corruptioni radicis

prospiciatur atque exemplaris deformitas emendetur. Tum vero CO-pulatur, sibi mutuo insigniter respondere habitum qui Adamum inter et Christum, quique inter Evam et Virginem intercedit; adeo ut sicut illa Christi, ita haec Virginis typus exstiterit. Sane, incolumi ea quae decet proportione, vix quidquam de Christo prae

Adamo affirmatum novimus, quod de Virgine prae Eva in christianis monimentis iteratum non reperiamus. Ecquid enim de Christo solemnius affirmatur λ Quod suerit Adami mestiator ac redemptor: quod cum Patre Adamum reconciliaverit: quod illum refinxerit: et quod sua obedientia illum a triplici captivitate peccati, Satanae atque mortis vindicarit. Nihil autem horum est, quod totidem vorbis, geminisque sententiis de Virgine prae Eva non inculcetur. Ipsa namque est Virgo quae Evae mediatrix atque redemptrix nuncupatur: et ipsa est Virgo cui laudi vertitur, quod fidei obedientiaeque merito Deum mundo reddiderit, deturpatam naturam renovarit, lapsam Luam erexerit, maledictionem expulerit, omniaque ad pristinum splendorem revocarit.

977. lamvero utraque ratio et dissimilitudinis cum Eva, et similitudinis cum Christo comparata sic est, ut Virginem nullo as- flatam originalis vitii halitu perspicue demonstret. Quod quidem nisi ultro concedatur, neutra ratio vel dissimilitudinis cum Eva vel similitudinis cum Christo constare sibi utcumque poterit; immoratio dissimilitudinis in rationem similitudinis, et vicissim ratio similitudinis in rationem dissimilitudinis necessario commutabitur. Decus igitur Virginis, quo a noxa originalis praevaricationis integra

atque soluta creditur, iis doctrinarum capitibus connumeretur OPO

415쪽

tet, quae in christianis molli metatis toties traduntur, quoties vel eius ab Eva dissimilitudo vel similitudo cum Christo non citra respectum ad Goneseos oraculum celebratur. Quare in iisdem monimentis non modo Virginem nuncupatam cernimus Misae thesaurum, tabernaculum gloriae, templum caeleste, Das ab aeterno provisum et ad divinam maternitatem praeparatum; verum etiam delatum ipsi conspicimus, quod non susceperit de corruρtione contagium, quod conscia terrae non fuerit, quod e sinu matris uti stella corusca et admiratilis germinarit, quod Omnis evera maculae ast

paruerit, et quod sola eaestiterit in mulieribus benedicta, utpote sola ab Euae lege liberrima.

ARTICULUS VIII.

De altero inciso eommatis decimiquinti eae tertis Geneseos eviter quam stio eritise de germana subiecti lectione, iatriam ea sit ipsa rei ipse: expenditur , et externis internisque an mentia ad gignendam suem idoneis dirimitur: altera eiusdem indolis quaestio quae ad uerba conteret atque insidiaberis refertur: quid statui debeat, quove Pacto quae ρrima Donte Oidentur dissita concilientur.

0 8. Egimus pro facultate de primo oraculi membro, quo

divinum reparandi humani generis consilium significatur. Illud reliquum est, ut alterum expendamus, quod in receptis vulgati interpretis editionibus ') sic habet: ima conteret caput tuum, et tu insidialeris calcanes eius. Opportune autein animum subit quod omnium ore frequentatur, inanem esse interpretationis operam, nisi certo de lectione constiterit quae enarranda suscipitur. Hinc illud Augustini: a Codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum, qui scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno dumtaxat interpretationis genere Venientes . . Quare nihil esse nobis antiquius debet quam diligenter exquirere ac probe tenere, sincera nec De sit ac germana ea vulgatae editionis lectio quam exhibuimus. 979. Et cst sanc cur ea de re non minimum ambigamus. Quam-

ὶ noe gulem argumentum idelem ex pollenis doctae viros eruditos qui M la votis hahuerint aedum uberius existima l. quod et ar aesa gravissimum porro habeant. ait, et ad eomprobandam virginia imma latam eon. I) Gea. III. s. mptionem mirifice idoneum, et quod noretim novi Da doeta. tariat. Id. II. eap. xlv.

416쪽

quam enim sepositas velimus acerbiores Protestantium contentiones, numquam tamcn desuerunt in magno numero viri probe cath

lici iidemque eruditissimi, qui tam de lectione subiecti *sa, quam

de lectione verborum conteret et insidiaberis, aut prorsus dubitarint, aut illas etiam emendandas censuerint. Ratio igitur accuratae tractationis efflagitat, ut non prius de commentario deque ena

ratione disseratur, quam quid de utraque lectione iudicandum sit, ex indubiis certisque regulis innotucrit. Quare ut a priori auspicemur, in disceptationcm venit, utrum ipsa seminino genere, an satius ipse genere masculino Iegi debeat. Dirimi autem eiusmodi dubitatio nequit, nisi eaeternis internisque praesidiis dextere usu

Patis, quac tandem Omnia ad instrumenta, ad testes, ad canones ammaticos, legesque hormeneulicas revocantur.

98o. Iam vero si de instrumentis sermo sit, praeeuntibus ') Bu-

Patritio qui horum vestigia presse legit, huc redit iudicium quod

ferri debet. Lectioni mn, αὐτος, ipse, suffragantur exemplaria hebraica Omnia quae novimus, tribus certis exceptis quae babent κ)ἰ3,

τη, Usa, et quinque dubiis quae eamdem yὶ praeserre lectionem

videntur: suffragantur exemplaria omnia famaritica: ex versionibus autem suffragantur graecae Omnes, unam sorte Si dempseris, Omnes

paraphrases chaldaicae, onhelosi, Ionathanis, hieroSolymitana , Om

nes versiones syriacae, Omnes arabicae, sive illa Saadiae, sive mau

ri inua Erpeuit, versio persica Tawosi, aethiopica, aegyptiaca vel

i) De quibus sane indignis quaa repetantur, eonferri possunt Aegidius Straueh De Mariae nar tibus, para. 2M. Mqq. apud Tliomam cientum T. IV. . sulsamannus in Gen. III. is apud eumdem T. V. . satinus Amama Anti-Barbarι biblisi lib. I l. pagg. MI. qq. . Salomon Glassiua tum in ala Iar prora Manile in disputas. ιλιν maἡ obieeta grammaticae minerae, tum in mosa Daa uisa II. M. XXXIal. aeqq. . Ahrahamus Costerus in vindie. loci cen. III. 31. adreratis Papisias. Friderieua Meruerus is di aeri. de Proterongelio para. T. Mqq. et Cornarius Dal Me in viaιribe de Prose mella paradiataeo auGen. III. 14. s. eap. VI Ia videata lota .m Alia in selectis anno a tionthus et expositionibus in varia utriusque testamentidisseillima lora, eap. LXIII. psa. Ma. uhl inter e tera aeriiat: . Et Illud sanis. ili. ipsum e terer eaput tuum . de Messia inlalligendum eo stanter am mant antiqua patres. et magni nominis theolo. . . Ferardentius autem in annotat . ad Irenaeam penea lasmetum pag. 343. ais habet: a Adeo manistatumes . illius promisia meri seminis nomine Christum signisseatum esse, nomina autem serpentis diabolum, ex Ia. vll. et Ix. Ioh. Ill. . Rom. I. vi. XVI. . Nebe. II. . I. Petr. v. , Apoe. xl l . et xlIl. . et saniserorum patrum unanimi eonsensu, ut numquam satia

mirari possim Cathini et Mariurati plusquam Iudaiis

eam impletatem.

417쪽

9l8coptica, Samaritim, armeniaca, latina vctus, hieronymiana ), aliquot ' vulgatae codices et flavonica. Sin autem eae instrumentis ad testes progrediamur, c idem masculinae lectioni fidem auctoritatemque conciliant ex Iudaeis qui graece scripserunt, Philo alexandrinus 'in et Flavius Iosephus , tum vero ceteri omnes Praeter unum Male monidem: ex patribus graecis omnes ρὶ quotquot haec

verba retulerunt: ex latiuis item omnes usque ad medium seculum quartum; a medio autem seculo quarto ad finem usque seculi quinti, Hieronymus, Leo magnus et Petrus Chrysologus: ex syris tandem Ephraemus et Moyses Bar-Cepha.

981. E quibus expeditum est inserendo Colligere, quae instrumenta, quive testes lectioni semininae hori, η τὴ, ipsa Patrocinentur. Nihilominus ut hoc ipsum perspiciatur articulatius, iuverit Domi Uatim monuisse, quod sicuti eiusmodi lectioni non alia patrocinantur instrumenta nisi tria hebraica exemplaria certo et quinque dubie, unum exemplar Chaldaicum seculo decimo quinto exaratum , Una sorte' ex graecis versionibus et vulgata versio in codicibus picrisque omnibus; ita non alii favent testes nisi ') Μalemonides, ct ex christianis latinisque scriptoribus a medio seculo quarto ad finem seculi quinti, Ambrosius ct Augustinus, post seculum Vero quintum Pro Pe-

T. I. 33 De his redieibus audi ondi sunt Hententu in hibilia loraniensibus. Lueas brupensis in notationibus, Lindanus qui de optimo senere interpretantis lib. III. pag. III. . quatuor addit rediem a Brugensi omissos, et Bellarminus qui ae recto Des tib. II. eap. XII. feribit: editiomem evisatam turis hahere, quosdam eo iras habere ipse, neque esse e tria uti statam editionem, si evincinentur delere ligi ipsa telipsum. cui lectioni pariter suffragantur plures vulgatae editiones ante xl xllnaan et elementinam, quae illam ad marginem prasserunt. 4r Sebulaius In aehol. ad v. T. pag. 6a. T. I. monet, pronomen N a Philone opp. T. I. pag. 124. res rei ad Nn, sive nil niti iere . Sed fallitur. legit enim αμι. quod et Mansu in notis animadvertit; neque soIum trait αὐ .ae, sed praeterea Aser vat, sermonem ex muliere ad eiusdem semen transisseret. Miror autem non defuisse. qui Flavium Iosephum tamquam assertorem seminina. Iretionis adduxerint; quum Antiquiti. lib. I. eap. Ill. n. d. habeat neque ipsa oecurrat nisi in antiqua latina versione, quae quum a textu ipso diserepρt. Rusino aquileia l. monente Fontamnio in eiusdem ira lib. I l. eap. X I., praepostere adserihitur.

In Genes. hom. XVII. n. I. . ae si seminina stratone legisset .em. Sed leetio hare est interpretis latini. non germana Ch sostomi. qui habet αυτοι.εM Iii Hexsplorum reliquiis apud Monuaureis Dium T. I. pag. 18 hare habentur UNI an ' Nari

lla λαώ. Id est a M. ipsum eonteret tihl eaput LXX. Ipsa aer ahit eaput tuum. inius, ipsa eont roteaput tuum . . De qua postrema levilone mentem suam Nonisaue ius prodit inquiens: . Ita mss. quidam. et haee esu tur fuisse iretio veteris euiusdam interis pretia . emus nomen taeetur. et quis aequitur vulgatus interpres. Hieronymus In quaesit hehra ieis, ipse legendum Essa confirmat et sed Augustinua et reterisere patres, ipsa, legunt, ut notatur in editione mis

In More neeoctim P. ll. eap. XXX. extersione Boxtorsi: a Sed mirandum mala est quod serpens euua E a e iungatur, hoe est. semen illius eum huius semine. eaput et ealeaneus. quod tuas Eva ὶ vineat ipsum saerpentemὶ in eapite. et ille

s serpensὶ vineat ipsam in ealcaneo . . vertio aulam iustinianam addit: a Doe est quod dictum est, ipsaeonteret caput reum.

418쪽

sis modum omnes. Quae quum ita sint, argumentis evinci non debet quaenam ex duabus lectionibus 'in auctoritate instrumentorum atque testium vindicetur. Sive enim numerum spectes, si e antiquitatem et i situm pretium consideres, prior lectio eademque masculina tanto pondere stabilitur, ut altera, nisi aliunde sorte iuvetur, inter eas connumeranda sit quae t robabiles existimantur. 982. Verum quin aliunde iuvetur, grammaticis contra canonibus non obscure impugnatur. Est enim canon grammaticus, iisque non anceps sed fixus, e duabus icctionibus, nisi quid obstet, praeserri illam oportere quae ad ratas sermonis leges exacta sit, illam vero expungi qua eaedem violentur. Sicut autem lectio masculina ipse cuna ratis sermonis legibus praeclare conspirat, ita lectio seminina ipsa ab iisdem aperto discedit. Sane ad ratas sermonis leges Spectat, ut pronomina, nisi quid obstet, ad propinquius nomen

reserantur. Propinquius autem nomen haud est nosn, mulier, Sedum, semen. Est igitur cur pronomen sin de semine intelligatur.

Praeterea in linguis semiticis, atque adeo etiam in hebraica, genus subiecti non modo eae pronominibus, quod in tapeticis etiam locum habet) nullo negotio deprehenditur, verum otiam eae ipsis quibuscum cohaeret Oerbis, sua sponte tu notescit. Sed tam verba, quam Pronomina suffixa quibuscuin subiectu in iungitur, formam reserunt

runm i , quemadmodum opus foret, Si de semina ageretur. Nisi ergo praehabita in lectionem velimus, quae a grammaticae norma dissideat , illam omnino sequemur quae masCulino genere continetur.

983. Scio quid reponi sol cat, neque ignoro aliquot promi exem

pla consuevissc quibus efficiatur, illam cuius meminimus legem non esse omnino CouStantem, et Scripturarum textus suppetere in quibus non citra generis enalia n subiecta seminina cum pronominibus civerbis masculi uis construuntur. Verum, ut hiuc ordiar, nemo sa-cile concesserit anomalias et eaeceptiones non Secus ac regulas spectari posse: nemo sacile concesserit auom alias et exceptiones alia lege admitti, ac si eaedem idoneis rationibus comprobentur: et nemo facile concesserit, eam lectionem merito anteferri, quae nou-

ὶ Da quihus unum idemque iudieium praeter alios nobiseunt serunt Daniel Buetius in demonstrat. Evanx lie. ymposit. Vii. s. Vii., Frassen in disquisiti. hiulieis in Pentate h. pag. 74. Ioh. Martianay tum T. Ill. opp. uteren3mi para. 1κ- is l. et in Barin monte analytiqua l. r. pM a. , tum In Mεstode Meris p e apprendre 1 expliquer 1 Eeritura par riar, ture niema pag. 74. et Ausustinua Latinet eoae m. in Gen. III. ro.

419쪽

920 nisi anomaliis et exceptionibus, iisque nullo pacto comprobatis, vindicetur. Quamquam quod Caput est, nego vel unum ex integris bibliis adduci exemplum posse, quo ea comprobetur Syntaxis quae tamen comprobanda foret, si in eo quo de loquimur Geneseos vaticinio, pronomen Rin seminina significatione acciperetur. Quoties enim in bibliis sive nomen sive pronomen singulare, quod ipsa

sua notione ac forma semininum est, casu recto, nullaque voce interiecta, adhibetur ante verbum quo cum sententiam efficit; toties ipsum verbum non alio quam seminino genere usurpatur. Atqui in pracsentia pronomen Mn, nulla interiecta voce, sic adhibetur ante verba an en Et vir: n, quibuscum sententiam efficit, ut tamen ipsa verba eorumque suffixa masculina sint. Feminina igitur potestas ) pronominis N n defendi nequit, nisi Moyses σολοικως loquutus censeatur.

984. Quae quidem tam ex instrumentis et testibus quam ex grammaticis legibus ducta argumenta ad evidentiam usque persu dent , semininam lectionem ima aut vix , aut nullatenus defendi posse. Quocirca integrum nobis foret ab iis reserendis abstinere; quae ex hermeneutica colliguntur. Neque enim arbitrari licet, sive legitimam interpretationem officere lectioni posse , quam inStrumenta, teStes ct grammatici canones exposcunt: sive aliam esse legitimam interpretationem quam quae ex lectione suffragio instrumentorum , testium et grammaticae leguin communita proficiscitur. Nihilominus ne quid in hac nostra tractatione sin minus nec SSa-1ὶ Quibus praeelare iis etiam Meunitur qui sorte monerent, priseis temporibus pronomen utriusque suissa generis, nullumque proinde ex eius. dem forma peti a umentum posse, quo maseulina potius quam feminina potestate intelligendum ostenis datur. Ultro namque auiae ihImus Gesonio et Evialdo, quorum illa in gramm hebr. eap. I. g. 23. . et alter in gramm . hehr. lib. II. s. 184. haee doeent et mnia firmant et atque ultra Boordae subscribimus qui logratam. hcte. lib. III. s. M. aie hahat: a Pranomina H I . N Π, tari et', a partieulla demonstraintivis N , et quae vulgo M. Mee transferri Minlent, prima origine haud diversa fuisse videntur: et vero antiquissimos semitas etiam aliis eo imilibus Ioeo pronominum usos esse, quum aliunde. tum dialectorum amnium eollatione eo lat. Initio igitur haevo lae simpliem fuerunt partieulae demonstrativae, absque ullo generis numeri a discrimine: et postea demum variae illae loemas ita distinetae sunt, ut aliae ad singularem numerum, aliae ad pluralem; Item alias ad maseulinum. aliae ad semininum genus signifleandum adhiherentur. Et vero quo tempore eo serimus est mularauestus . vel potius. quo plurima monimenta, quibus auctor usus est. litteris sunt mandata ; etiam tum utriusque generis erat. Quoties avum lia pro seminino prenomine est, Iudaeorum grammaties qui Masoretae appallantur. NNI aeripserunt; quo signissearent feminini generis esse, et putili- eos voluminum merorum praesectorea de re prenuntiare. Iloe hora undecias tantum in Pentatavis eho usurpatum offenditur . sive ipsina aeriptoris, si aeritatum librariorum ineuria. Alibi . ubi N' offam debant seriptum. ged legendum emactant, Magorestae Nm exararunt, eum aehurea in hilara ioci.. Quamquam igitur ea forma prunominis N I dirimi eon versia tisqueati et quamquam hoe cunda pre- hei. vix non inanes suissa reni nitanea dg N deque N ; quaavis tamen e medio disseultas tollitur, si ea tio habeatur qua nomisa quod praxima anteeedit . qua verborum et furaxorum quihuseum N latur.

420쪽

921rium, utile saltem praetermissum vidcatur; de ipsa etiam interpretatione quaeremus, et cuiusmodi lectio vel omnino vel aptius cum ipsa cohaereat, explicabimus. Principio itaque statuo, talem non

esse Orationis sententiam, cum qua alterutra lectis masculina aut

feminina conciliari utcumque non possit. Et sane ') nihil praevertit

nisi pars caelestis oraculi, quo coniunctim et protoparcntum siducia erigitur, et maleficus praevaricationis instigator satanas acerbissime mulctatur. Utrumque autem notissimis verbis essertur: iniamicitiam ponam inter te et multorem, intor semen tuum et Semen illius. Propemodulia dicerctur: neque mulieris eiuSque seminis captivitas erit perpetua, neque tuus de muliere eiusque semine triumphus iugiter per mancbit. Ecce namque Ugo , ego ipse mulierem

suscitabo quae una cum suo semine numquam tecia n, nuinquam

cum tuo semine amicitiac foedero copulctur; scd a te tuoque semine hostili inimicitia semper abhorreat. Tum subditur: mri conferet caput tuum, et tu insidiaberis calcanes eius. Quibus illium altera parepromissionis et poenae, tum exitus suscitatae divinitus inimicitiae significatur. Crescit enim oratio, atque hunc Scia Sum apertissimelandit. IXon modo muliercio excitabo quae una cum Suo Semine tibi numquam morem gcrat, sed Perpetuas contra inimicitias tecum et cum tuo semine exerceat; verum et illud essiciam. ut tuum conteratur caput, tuum infringatur robur, tuae vires labefactentur, ac tibi istud unum sit reliquum ut vi u entis calcauco insidieris. Iam vero eiusmodi orationis ductus et sententiarum nexus non is est qui constare sibi nequeat, nisi alterutra icctio masculina aut feminina praehabeatur. Si enim legeris imo, scite fluit oratio, et supremus de satana triumphus recta scinini et Oblique mulieri, quae a Suo Semine numquam Seiungitur, perspicuo asseritur; sin vero legeris ipsa, ncque orationis silum abrumpitur, Deque aliud exsistit

) Udit hoe inter ipsos protritantes Gratiu .atqua adso in eomm. ad h. l. seripsIt: a vulgatus habet, usa, quasi de muliere ageretu . Mngu non

I sunt qui futurum uis ti odi m reddunt non podiam, sed eum Iunio et Tm

lio, pono. Quae quidem interpretatio serri uteum. qui potes . Elonim neque ratio grammaticae . neque rius rei illam funditus repudiant. Non ratio gram- maiieae. quae patitur usum futtiri loeo praesentis Non veritas rei, quandoquidem alis ad Deum. sive ad homines. fixa ad natanam praesens pono releratur. legitimum landit sensum. Legitimum fundit Mummai reseratur ad Deum. quia Melarat . iam tum Deum deere lase . se in plenitudine temporis eum mittet qui satanam debellaret. Legitimum fundit aenaum aireseratur ad homines. quia denotat iam tum una eum reparationis oe pomia hostiles inrepisso puxnas homines inter ae satanam. Et legitimum fundit sensum si reteratur ad salanam. quia loeot iam tum ipsum in omnes se vertisse partes, ut homines struelis tuis sidiis aeternum perderet. iis