De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

91쪽

59lficium. Ipse enim sol iustitiae de te processurus Ortum Suum quadam matutina irradiatione praeveniens, in te lucis suae radios copiose transfudit, quibus potestates tenebrarum quas Eva induxerat, in fugam convertit. Tu pulcra es ut Iuna, imo et pulcrior luna, quia tota PulCra es, et macula non est in te neque ) vicissitudinis obumbratio . . Rupertus vero tuitiensis ' postquam hoc explanavit ' incisum, ego dormio et cor meum vigilat, oratione ad Dciparam conversa exclamat: a Sed o tu caclum Dei, unica sedes Domitii in utroque vigilantiae modo cunctis mortalibus sive terrenis hominibus longe eminentior exstitisti, longe studiosior ad contemplandum eum in quo desiderant angeli prospicere, atque aptior suisti. Quid ergo tu cum hominibus quamvis sanctis 3 Quid tu loqui vel

Co Versari cum mortalibus quamvis apostolis . Et adductis ' verbis, aperi mihi soror mea, amica mea, Columba mea, immaculata mea, continuo subdit: . Soror mea per fidem, amica mea per spem, columba mea per caritatem, immaculata per omnimodam

mentis et corporis incorruptionem. π672. Patres igitur scriptoresque ecclesiastici non modo testes sunt locupletes, quintum cantici caput ad Virginem scite accommodari; sed praeterea, quod multo ad rem nostrum Propius SPcCtat, occasionem ex eo capite humunt docendi I. Virginem esse assolute Pulcram, pulcherrimam, mulierum venustissimam, omnibus licet sanctissimis sanctiorem et beatissimis in ite beatiorem, ac prorsustiniversitatis rerum singulare cimelium. II. Virginem esse columbam immaculatam Per omnimodam mentis et corporis incorrutionem;

ita ut quemadmodum corpore suit semper Mirgo, ita mente fuerit semper pura. III. Virginem esse hortum Unigeniti, spiritalem p radisum, in quo nostra fuit operta nuditas, et in quem nullus sempenti aditus patuit. IV. Esse puriam Unigeniti terram celebratam propter innocentiam, dignam quae Witae lignum aleret, suoque semctu debitum per Eoam contractum solveret. V. Virginem ad reliquum hominum genus haud aliter referri ac caelum referatur ad terram, et caeleste ad terrenum. VI. Virginem, u*ote tremendam hominum cum Deo copulam, fuisse praeventam irradiatione lucis, quae eae

92쪽

iustitiae sole dimanans Evae tenebras dissipauit. Tandem VII. Viseginem cum Christo atque Deo splendidissime comparari: cum Christo quidem , quando et imam et eius ρulcritudinem prophetae cupidissime GOptarint: cum Deo autem, quando et ipsa se cr illuaerit, nullasque Oicissitudines obumbrationis fulserit.

ARTICULUS VI.

De sexto Cantici capite, deque Sponsae dotibus atque ornamentis in eo recensitis: solemnis Ecclesiae uatis quo haec omnia ad Virginem accommodantur: quae inde De anae vectes exsistat, quam Perfecta et a quoris culpae naeoo soluta: expolitur commentiariis sententiisque maiorum: et ρω rogati,in immaculati conceptus nom luce perfunditur.

6 3. Ditissimum est sextum cantici caput, et Sponsae lau

dibus praeconiisque resertissimum. Sicut Enim non pauCa ex Superioribus decerpta capitibus in eo repetuntur; ita ncque pauca adduntur Prorsus nova, quaeque ad perficiendam absolvetida inque Sponsae sorinam egregie conducunt. Illa nos vel omnino Seponemus, vel paucissimis delibabimus: in his autem paullo insistemus diligentius prolixiusque immorabimur. 674. Itaque I . duo ex praecedentibus arceSsita recoluntur, quin rum altero Sponsa exhibetur tamquam dilecti hortus et aromatum areola: altero mutua Sponsae et Sponsi eademque ρenitissima comiunctio declaratur. Ad illud haec ) pertinent dilectus meus descendit in hortum suum ad areolam aromatum, ut pascatur in hortis

et lilia colligat. Ad posterius ista reseruntur: ego dilecto meo, et dilectus meus mihi, qui pascitur inter lilia. Sequitur II. descriptio Sponsae eaque ' ita comparata ut splen-

protegere, munire. proprie denotat hortum non oleis rum . sed vel sorum vel frutieum pretiosorum . qui. s tutandis mures vel lapideus ves eratilius aut tiam viva sopes eireumducitur Areolae hebraIre suntria et, apud Alexandrinoa , et apud Aqui

ria , im vietae quod sint in e rema parie horto. m. Sed toria melius a viridi eolore dedusoria quum ira ias sit crateis quod Latinis eiridarium. IJ Cani. VI. 1. uebraire. mPH. tibi Irimes Molis indisium est pora salonis, et Latine ineisum apte vertitur. No eum clike i mei .eι vitiettia metia est metis. at Cant. vi. 4. In textu pro maria habeturna na . ubi litura servilis eaph idem valet ae pe-

93쪽

didior desiderari nequeat: pulcra es amica mea, SuaMis et decora sicut Ierusalem, terribilis ut castrorum acies ordinata. Quae vero III. quantaque fuerit SponSae species atque venu Stas, iterum tu Sponsus significat ὶ inquiens: averte oculos tuos a me, quia ipsi me aὐOlare fecerunt. Ceterum IV. serme ista nondum sui sicerent , ad comparationes se recipiens Sponsus λὶ pergit: sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae, et adolescentularum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea, una est matris suae, electa genitrici

Quum vero V. talis esset sponsa, propterea Diderunt eamiliae, et beatissimam praedicarerunt: reginae et conculinae et laudarerunt eam.

Et erat sane VI. cur Sponsam tantopere celebrarent, ad illam namque sequentia A) pertinent: quae est ista quae progreditur quasi

nea Alexandrinoa ώι, et penes Aquilam sera.. symmaehus et vulgatus aut illam non legerunt, aut putarunt Maa eapA veritatis, euiusmodi est illud Ioh. I. 14. quasi Unismi ι. Porro ira P a rim gratum e ae vel areeptum habere, Alexandrini itim. bono. maritum , Symmaehus ai: ... Meepta . quinta editio plaeeι mihi, eon oriunt. Inaequina vox Drribilis hehraiel est : quum vero eius Ioeo Alexandrini habeant sis, ac, idest, Desyehἔo enarranti . saὐι admira in , altim . videntur legisse. sequitur forma plurali r P aria2, ει ι ariea instructae. ) cant. vi. s. ΗQtaleum 'a2 mn ah m pro sua forma lilphil apta redditur mo ea . More ferarunt. 2ὶ Cant. VI. s.f. Coneudinae In textu die is vr ': a MD , quod nomen Eliaa Lmita ex ondimidium et πε N --. quasi diras umidium tiroris , Graecis , sae um putat Inde Gra eorum ..ia k- et Iistinorum mitiae originem mutuantur. Quamquam honestiua erat apud Nehra amnetibinae quam pellicia nomen. Quae a Vulgato ampellantur adolescentulae, in trire audiunt niti it prepria rimis a. Si li autem inriso. tina est e lumba mea, in textu respondent vecta, a IN, uniea lilia eo timba mear et aleus inelao perfreis mea, in tritu respondet 'ri P . omnibuae ista numeria el immaeulata mea; ita pro insequentibus, sma eae matri aude. elutra oensirici

purus, mundus.

at Cant. VI. S. Pro ineisla. et beatissima praedicarerunt et Iaud vertini eam, in textu legitur mM -, et beatam e lebrarunt eam. et Iarudaeemni eam. Alexandrini utuntur laturis

ae sata quae promiseι etiari aurora. Me mest eae atio prospicere, ἐκ--ι , m. m. --8sῖs Porro quae sequuntur, pulam ut luna , eleeta ut rol. ω'ibilia vi eas eorum aries ordinata, in textu sunt

94쪽

bssaur a mnaumens, Pulcra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinatast 6 5. His igitur veluti membris integra Sponsae effigies coalescit. Illius suavitas tanta est, quanta ne e viridariis quidem et ar matum areolis dimanat. Illius pulcritudo et decus omnes explent numeros, Sponsum extra se rapiunt, et cum Sponsa penitissime devinciunt. Immo illius Venustas est unica, pulcritudo singularis, splendor incredibilis, ita ut prorsus reserat non minus lunae pulcritudinem quam solis Claritatem. Tandem Sic est omni ex Parte communita, hostibus inaccessa atque eisdem terrifica, ut cum aciebus instructis expeditisque Suo merito comparetur. Huc redit Sponsae effigies in sexto Cantici capite pluribus adumbrata et ad vivum expressa. 676. Iamuero in hac effigie non alias nisi ultimas partes obtinent eiusdem a maculis immunitas et a naevo quovis integritas : quod enim maxime in ea emicat, hinc quidem est pulcritudo illius unica, inde vero persectio summa, puritas incredibilis, nitor solis aemulus et aciei instructissimae robur in hostes. Si haec igitur ipsissima sit Deiparae effigies, ac prae omnibus Deiparam Verissime repraesentet;

immaculatus conceptus et innocentia cuiusvis semper exsors labis inter eiusdem decora atque ornamenta omnium minimum existimabitur. Sed est ne effigies Dei parae, et ea quidem effigies quae illi ad mussim respondeat Θ Huic interrogationi occurrit ecclesia, et tanta perspicuitate occurrit, ut onitiem landitus dubitationem praecidat.

In publicis enim iisdemque solemnibus Dei parae officiis ad sextum cantici caput se frequentissime recipit, atque ex eo mutuos sumit colores quibus Virginis speciem depingat, et mutuas sumit formulas quibus Virginis dotes celebret atque Praerogativas extOLlat. Novimus itaque Ecclesiae iudicium atque ex comperta eiusdem mente intelligimus, non modo Virginem esse pulcram et Oniniuin pulcherrimam, sed esse unice Pulcram: non modo esse puram et purissimam, sed unice puram et Iunae solisque sulgoribus splendentem: non modo hostibus numquam cessisse, sed illis non secus ae instructissimas acies semper suisse terrificam. 677. Quorum omnium multiplex atque insignissima confirmatio praesto ex iis est quae ecclesiasticis libris, maiorumque Commen-

1ὶ Uturg. remarah. in vig et festo nativit gumptionis. et Antiph. In eoaem. Osse. beatae vir-Deiparaa. Os e. in festo immae. eoneeptionis , r - ginis. apona. in sesto visitationis, Antiph. in Osseis a

95쪽

595tariis atque operibus consignata reperiuntur. Et ecclesiasticis quicem libris haec ex Iosepho ') consignatia reperimus: a Solam te inter mulieres pulcritudine speciosam inveniens Christus, O puella, incarnatus processit ex utero tuo, divina pulcritudine decorans genus nostrum; quamobrem te veneramur. a Tum haec: α Tamquam aurora pulcherrima e visceribus tuis, o Domina viri nescia, educis Iesum illuminationem omnium et Deum . qui idololatriae noctem

splendoribus non occiduis imminuit et mundum illuminat . . Atque haec ) rursum: . In te, tamquam imber descendit abyssus sapientiae Iesus, quum te solam puram innuenisset, o Dei para Virgo, et gravissimos impietatis torrentes cohibuit. . Itemque q): α Apparuisti oriens solis iustitiae, O ponitus immaculata, quem exora ut illos servet qui te instanter glorificant. . Consentiunt quae ') subdimus: α Hymnis, o Pura mater, te magnificamus, quam David melodus

Sionem praenunciavit, ubi commoratus est quem caeli capere non possunt, Et ex carne tua mundi propitiatorium Construxit . . Neque haec minus ex Iohanne damasceno ) consentiunt: a Tu, o Summe colenda Dei mater, inventa es in vitae huius nocte tamquam aurora matutina, virginitatis radiis circumfulgens, nobisque ortum spirita

lis solis iustitiae practiunciatis. α Quibus gemina haec sunt ex Αn

96쪽

thologio: a Pulcra et immaculata, innocens in mulieribus, miseram animam meam ab impetu cupiditatum nunc libera, et tuis intem cessionibus mihi praebe ut innocenter vivam. . Et ' iterum: α Sion electa, civitas regis me Civem una cum divinis discipulis office supernae civitatis, exorans, o inviolata Virgo, sempiternum Filium

tuum. N

678. In more igitur penes graecam ecclesiam suit, ut Sextum cantici caput ad Deiparam accommodaret, neque accommodaret S tum , Verum etiam ex eo colligeret spectari Virginem oportere I. v luti Sion et Sion electam, dignamque Deo halitationem: II. Deluti auroram et auroram pulcherrimiam in huius Misae nocte Mortam, quamque omnium illuminatis Iesus exceperit: III. velari mulierum speciosissimam, innocentissimam, immaculatissimam : IV. veluti s lam, quam Unigenitus speciosam invenerit, et eo usque speciosam, ut eae ea incarnatus processerit: et V. Meluti solam, quam Unigenitus puram viderit, solam guram dignam habuerit in quam ceu sapientiae M sus descenderet, et veluti Solam eae cuius carne propitiatorium mundi aedificaret. Sed nemo haec cum originali praevaricatione conciliet: ac nemo haec ab omni naevo alienissima non arbitretur, praesertim si secum reputet quae Methodius, allatis ὶ verbis, una est columba mea, perfecta mea, continuo subdit: . Possit vero aliquis alio quoque modo, incocitaminatam dominicam carnem Sponsam interpretari, cuius gratia relicto Patro huc desecndit eique adhaesit, et homo factus in eam *ὶ illapsus est. Una enim Prosecto, ut verbo dicam, labis expers et impolluta inventa est, Cunctisque praecellens iustitiae pulcritudine atque decore; ut nemo

97쪽

bur eorum qui vel summe Deo placuerunt, prope ad eam, si virtutis ratio ineatur, consistat. Quocirca ) merito in consortium regni Unigeniti adscita est, illo sibi eam adaptante atque Uniente. n679. Sed iam ad eos venio maiorum Commentarios easque

Sententias, quibus opportuniores ne in votis quidem haberi posse videantur. Sane vulgatus Origenes idemque priscus auctor ' Ho- miliarum ita diversos Matthaei et Iohannis locos scribit: . Huius itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna Dei, immaculata sancti immaculati, una unius, unica unici. . Dc qua 'Methodius inquit: . Beata tu in mulierum generationibus, a Deo beatissima: nam per te impleta est terra divina illa Dei gloria, sicut etiam canitur in psalmis: benedictus Dominus Deus Israel,

et replebitur maiestate eius omnis terra: fiat, fiat. Et elevatum est,

inquit propheta, superliminare a Voce qua clamabant: quo Significatur Templi velum inumbrans coram arca Testamenti, quae te praesignabat . . Et mox: . Te enim, sanctissima, tamquam die clarissima mundo assulgente, solemque illum iustitiae producente

-.σι , qua homo eonsperatus in Dei illium ab ipso momento ereati animi. st Deus saetus homo: nonnilia meritis aut proseetu eo proh tua Illo homo, ut Dei filius elusque regni eo ora direretur. Comes uiis tur es quam asseetua di*inae illius unionis suit omistis illa christi hominis iustitia et sanetitas, non eius ratia ob quam meruit illam adipisci. . videliret omnia luctat Coinensius. meritum morale eum derentia assumptat naturae eore miseet, et eongruum l- prohat Dei paras meritum quod patres et theologi uno ore prostentur. I om. I. pag. 274. eol. 3. E. a) Ps. LXXI. 18.

98쪽

odiosus tenebrarum horror depulsus est, tyranni potentia sacta imrita, mors destructa, infernus absorptus, inimicitia omnis ante pacis conspectum dissoluta, morbi noxii, salutis beneficio crumpente, procul omnes sacessere iussi, univcrsusque terrarum orbis veritatis

clarissimae purissimaeque luce perfusus cst. Ad quae Salomon 'ὶ in canticis alludens ita orditur: dilectus meus mihi et ego illi, qui piseis in liliis donec respiret dies et dimoreantur umbrae. η68o. Quid vero Ephraemus p et quid Hesychius et Modestus hierosolymitan ip Prior Virginem compellans ') ait: α Tu sola Domina Dei genitrix es sublimissima super omnem teream. Nos autem te, Dei Sponsa, fide benedicimus, dilectione honoramus et honore colimus, semper te magnificantes ac venerandum in modum beatam praedicantes. Tu enim honor honorum es et praemium praemiorum, et sublimitatum sublimitas. . Et rursum: . Visibiles atque invisibiles hostes disperge, turris sortitudinis, armatura bellica, acies ) robusta et dux et propugnatrix invicta esto nobis indignis a facie inimicorum nostrorum . . Hesychius 'ὶ vero ubi praeconia enumerat Virgini dolata , inter cetera scribit: α Isto cognominat eam matrem lucis: illo stellam vitae: alius Dei thronum appcllat: alius templum maius caelo : alius cathedram non inferiorem cathedra cherubica: alius item hortum ) non seminatum, fertilem, non subactum, vitem uvarum seracem egregie florentem, intactam: tum turem mundam, columbam ' impollutam, nubem citra Corruptio-

99쪽

199 nem pluvias concipientem, specimen cuius gemma sole splendidior, sodinam unde lapis non sectus prodit totam terram legem, navem mercibus resertam neque indigam gubernatore, thesaurum locupletantem. a Conspirat ' Modestus a quo Dei para dicitur sola inter mulieres benedicta oirgo mater; neque hoc solum titulo ornatur, sed de ipsa in caelos evecta additur: . Atque ibi persectus est intelligibilis ' lunae, iuxta Prophetam, supermundanus CurSus, ex qua conceptus est unus sol e triplici consubstantialis Trinitatis sole, ut tradit paterna mysteriorum doctrina . . R quihus ) seiungi ista non debent: α Revera igitur ut luceret, demorata est in splendoribus solis iustitiae A) lucifera spiritalis aurora ab eo vocata, qui ex ipsa Ortus mundum illuminavit. n68 I. Accedunt Germanus constantinopolitanus et Anastasius antiochenus, quorum alter q) Gabrielem inducit Dei param his verbis alloquentem: α A te deinceps audiet semineus sexus : avete seminae quae gaudendi principium suscepistis solam ' illam inter virgines gratia plenam , pulcram , immaculatam , sanctam , Dei genitricem Mariam . . At Germanus ') ita Virginem salutat: α Ave summi regis Dei sacroaedificatum, immaculatum, purissimumque Palatium ἰ quae induta es maiestate eius, quae nunc in aula Domini, in sancto nimirum eius templo sundaris: in qua spiritalis Sponsi non manufactus

ὶ cant. VI. s. 2ὶ Cant. VI. s. Gregorius naxianzenu Orat. XLII. y 898. Trinitatem vorat μι stea xxi: Caesarius veru di Iog. I. interrogati III. nune illam dieit φώς , et uu--κ- , Dalem tribua Datiis aeternum sumtem.

100쪽

sost et varietate speciosus est thalamus: in qua Verbum ut revocaret emrantes, Carnem sibi sponsavit, Concilians eos qui sua sponte corruerant. Ave nova Sion et sancta Ierusalem, sacra civitas magni regis Dei cuius in turribus ipse Deus Cognoscitur, mediusque Pertransit inconcussam servans, gentes Commovens et reges prosternens

ut ) adorent gloriam tuam, et universum trahens ad celebrandam cum exsultatione solemnitatem tuae in templum prosectionis . . Alibi vero 'in haec tribuit Gabrieli ubi Dei param assatur: α Sub tuae misericordiae viscera humanum omne Confugiet genus, luteaque omnis lingua beatam te dicet, ac nomen tuum in omni generatione et generatione celebrabitur; quod per te Dominus, lumen illud mundi, sit nasciturus. . Tum haec: α Christianorum omnium es-ficieris commune propitiatorium ; ideoque rursum congruam tibi vincem acclamo, o gratia plena: Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . . Atque ista q) demum: α Scrutatus diligenter Altissimus mundum universum , nec similem in tui matrem inveniens, omnino ut voluit, ut beneplacitum ipsius fuit, ex te sanctificata pro suo in homines assectu homo siet. 682. His vero etsi praeclaris non minus insignia sunt quae 'Iohannes damascenus habet exclamans: α Ο Virginis praerogativas