장음표시 사용
101쪽
Nam i rimis, si experientiam attendimus, velut aris partes eondensatione videntur se aliquousque penetrare,ita vapor acri permixtus, qui contiguitatem solum, non continuitatem cum eo: bet,pari omnino modo in eamdem cum ipso massam,& in spatiium angustius viribus condensationis compingitur, nec secus vapor aerem,& acr Vaporem, quam aer aerem, vapor vaporem apparet ingredi. Igitur, si quo ducere nos videtur experientia condensationis, sequi voluinus, non solum eiusdem, sed etiam diuersorum
corporum partes naturaliter se penetrare valebunt,ut cum in eumdem utrem, aerem nostrum tot exhalationibus4 vaporibus impurum insercimus. Deinde,Partes eiusdem corporis continuae,quantum experimur, pari contumacia,atque corpora discontinua,sibi inuicem resistunt,&ab eodem situ depellunt. Tertio, Non solum penetrationem distinctorum corporum, sed etiam partium eiusdem ut accidit membris Christi Domini in mysterio Eucharistiae se penetrantibushin ingenti supernaturali miraculo ponunt SS. Patres, omnes Theologici igitur notiri, cile in quavis condensatione admittenda talis partium penetratio. Sed aliquot solummodo, non omnium sicut in illa mysterio partium in condensatione fit penetratio, inquiunt ideoque unum
est miraculum pra naturam, & rarum, alterum vero res naturae,& cottidiana. At facile est eos ex hac fuga retrahere. Si enim tot puncta auri, quot sunt in grano vno milij, se pene trant in auro, quod tanto densius est, quam milium 1 cur non omnia etiam milia puncta redigi poterunt ad puncti spatium Quod
enim puncta auri habeant continuitatem cum aliis auri punctis, non adiuuat penetrandi facilitatem, ut paullo ante diximus sicuti nec eam impedit discontinuitas, qua granum unum mili, circumcisum est, separatum ab aliis Tota igitur iiij quantitas compelli poterit naturaliter in suum centrum, & in puncto spati colligi;atque ita per vires agentis naturalis illi corpori fiet,quod Chimst Domini in Eucharistia quod prosecto durussimum est,& omnis
Idem alia via confici potest Abradatur enim sorte ramentum punctuale auri, in quo puncta auri fortassis mille se penetrant: ecce iam torum factum est, quod antea auri erat pars, & integrum corpus,sine ulla partium extensione locali,nacti sumus. Deinde, Diqitire by Cooste
102쪽
Deinde, si punctum unum intra spatham suum, recipit primum alterum,& secundum,& tertium cur non etiam centeumum,millesimum, omnia uniuersi integri alicuius corporis puncta admittita reuera enim una, aut par omnium est ratio. Vnde, veluti Cap. praecedenti ex multis paruis inanitatibus grande vacuum posse inferri ostendimus ita hic ex paucorum punctorum penerrationes, omnium totius corporis penetrationem conficere possumus. Illa etiam extractio punctorum extra mutuos situs, in qua rarefactionem consistere existimant, sine transitu quantitatum per mutua spatia fieri nequit: inuantulum vero hoc a miraculo
Christi cistat, quo per clausas fores ineffabili modo ad discipulos
penetrauit Denique penetrationem istam partium simili argumento, quo Seneca permixtas corporibus raris vacuitates, refellere possumus. Aerion,inquit, quidam ex dissantibus corpusculis dis puluere ruunt Lib. 1. e. c. Epicurei videlicet plurimum a vero recedint numquam enim ἡ x. contexti ni 7per vinitatem continuitatem, aut immediatam contiguitatem corporis niseus eis, cum partes consentire ad intensionema eam, est conferre vires aer autem, se in atomos diuiditur, suesae teneri veris disiecta non possunt.
Quemadmodum, inquam, ex condensatione, intensione aeris, qua partes eius in utre inflato se inuicem premunt, resiliunt si relaxetur locus,demonstrat atomos illas nullis intercisas esse in nitatibus, quibus arceantur a mutuo immediato contactu ita eodem exemplo aduersus penetrationem uti possumus. Si enim partes aetis in condensatione se penetrat, non premunt se,nec resilient Iaxato obice, cum resultus fiat metu penetrationis, cuius periculum in illa partium compressione natura quodammodo formidat. non enim tanto impetu penetrationem reiiceret, quam iam admisisset quod manifeste in corporibus densis, simul duris ut in metallis happaret. Ibi enim, etsi partes plurimae, eorum opinione,
se penetrent, non Conantur a mutua penetratione resilire tamen,
feci sine nisu in ea conquiescunt,idque ideo, quod non cum pericula aliquo penetrationis se premant. Sic igitur partibus actis etiam eueniet, si quis in inflato vire bina semper proxima puncta aeris in eodem puncto imaginario sic contineat, ut tertium punctum in idem spatium punctuale compingere M duobus aliis aggregare non contendat. Hac enim ratione pars una acris reuera alteram non premet , nec causM 1 iam Dipiligo b Cooste
103쪽
92 LIBERTI FROMON DIsam habent,cur perforato vire, tanto impetu foras se explodant. Scio quam responsionem parent nempe, penetrationem illam partium csse contra acris naturam, ideoque a forma eius substan-riali illico, tamquam noxiam repelli, ubi licuit per effractos carceres sublatum impedimentum. Nonne enim aqua,inquiensiCOntra naturae inclinationem calefacta, expellit, quantum potest, calorem simul atque remota fuerit a contrario agentea Sic igitur ser-ma acris, sublato obice, rapit illico occasionem, penetrationem illam partium dissoluendi, sirefundendi se motu locali in natura.
Prima fronte satis probabili haec statim oceurrunt sed tent
Nam inprimis forma aeris resultum partium, & rarefactionem illam tamquam naturalem, non essicit, cum Vaporis, aut exhalationis partes compressae, eodem modo, impetu,quo partes aeris, resiliant: tamen serma aquae in vapore, forma terrae in exhalatione non raritatem illam aeream,sed aqueam, aut terream demsitatem potius expetant. Si igitur venti aut exhalationis resultus, actio naturalis resultantiae non est, magno sane argumento tantumdem existimare debemus de resilitu tali partium aeris Effectus enim tam undique similes,simile in utroque corpore,acre,inquam,&exhalatione videntur habere caussam sed in exhalatione compressia nossit resultus a forma terrei igitur nec in aere a forma aeris,
sed alia caussa est utriqι communis, quam alibi diffuse explicamus.
Tandem igitur huc, ut video, delabentur,ut dicant a quantitate fieri hunc resultum, quia penetratio est contra naturam partium quantitatis. Sed veluti tamen calor, inquiunt, in aquam Conrra quae naturalem inclinationem,uirtute agentis naturalis id est,sine miraculo supernaturali induci potest ita penetrationem partium quantitatis,contra propriam inclinationem, renisum caussa condensans, citra miraculum effcere valet. Vbi tamen impedimem tum, quod partes intra idem spatium cum penetratione mutua continebat Amotum fuerit, absiliunt illae, & in naturalem libertatem se expediunt; quemadmodum aqua calorem ignis coacta accipere, eum absente igne illico contrario frigore pugnat excutere,
Sic olim, fateor,Epicuro paullo pronior, etiam responsabam,&nihildum video, quia in hac sententia possit probabulus.Iam non probo tamen amo omnino displicet. Sic
104쪽
Sic ean an textae primae quantitas, imo materia ipsa prima
cuius proprietas naturalis, est quantitas, aut certe etiam,quae somte eadem est cum sua quantitatersub omnium animalium, plantarum,lapidum,metallorum,&omnium Vniuersim corporum naturalium formis uno fortassis igne rarissimo excepto) contra naturam suam consisteret omnes enim illae formae aliquam in materia sua densitatem flagitant, quae si sine partium, quam ita materiae quantitas refugit, penetratione haberi non potest, formis bene esse nequit, nisi quantitativi materiae male sit. Id est, natura haec rerum a conditore pessime constituta est, cum uniuersorum corporum materia ad tormarum susceptionem naturaliter ordinetur, quas tamen non potest naturaliter,i sine naturalis proprietatis
iactura, suscipere. Incredibile etiam est, materiae primae melius de connaturalius esse sub sorma ignis si haec sorte maximam sine ulla densitate raritatem postulauerit xquam sub forma auri, aut etiam hominis eo quod illam sine naturalis impenetrabilitatis dispendio, has cum penetratione partium, necessaria uti credunt in addensitatem recipiat.Vnde cum homines,caeli,& elamenta in aeteris num duratura sint, materia prima sub eorum formis in statu vio-Iento, contra naturam per totam aetermitatem erit. Igitur longς
sapientius videtur facturus ruisse conditor,si materiam talem crea- uerit, quae sicuti omnes formas sine discrimine appetit ita naturales proprietates eiusmodi habeat, quas sub omnibus retinere possit alias enim non omnes indisserenter appeteret, sed magis eas quae ei permittunt seruare partem extra partem,id est,quae nullina, aut minorem densitatem nagitant. Et sinc etiam frigusae dispositiones quae densitatem cum illa penetratione inducerent, abhorreret,amaret vero solum calorem, quae raritatem efficerent: cum
tamen perinde atque calore rarefieri, ita frigore sinat se condensa-ri,nec maiorem inclinationem in calorem & raritatem, quam in frigus& densiuatem ostendat. Nam alias materia sub forma aquae conaretur a densitate se expedire, M in aeream aut ignea raritatem se di luere: nec eam mollis & fluxa aquae quae tam paruo igne funditur, liquescit conditio impedire valerer Imo si perpendimus vires quibus materia accensi puluerisse rarefacit, & penetra tionem partium ut volunt abrumpit etiam metallorum durities non tam duraac fortia vincula materiae suae iniiciet, quin ipsa tali
impetu & conatu, quo se distendere pugnat, facile distringere posisti& sic breui terram, lapides, metalla, homines ipsos, instar pul-- ueris
105쪽
ueris pyrij, in igneam raritatem dirutire, dissolui, id est maximas
nugas,videbimus Concludo igitur, nullam in densitate partium esse penetrationem neque materiam auri,&ceterorum metallorum, quantumis
uis fuerit densa,conatum ullum adhibere,ut partes extra mutuum situm,&densitatis nodos expediat, cum nullae eius partes in eo. dem sint situ, 8 tam patienter densitatem, quam raritatem earum toleret.Video tamen adhuc aduersarios breui hac fuga posse elabi. Dicent,inquam, materiam sine ullo renisu pati densitatem, pen trationem partium, si ea per alterationem aliquam exempli gratia frigefactionem fiat, non autem si per merum localem motum. Hi nc ergo tam cotumaciter in follem lusorium iam vento tu me tem alius aer inspirari de inferciri potest quia videlicet mero motu locali condensationem quam partes materiae aeris refugiunt, hic fieri oportet ubi vero materia trigore condensatur, obediunt illico sine renisu partes, & spontanea penetratione confluunt in idem spatium.
Verumtamen ex hac etiam fuga facile reprehendi possunt. Nam perinde hoc est, ac si dicas,calorem productum ab igne,non tamen productum a sole, esse contrarium aquae quod nemo non videt, quam absurdum sit. Quid enim reserta qua caussa qualitas illa essiciatur, cum tota species sit noxia tali subiectes Igitur si motibus materiae impenetrabilitas,& situum distinctio est connaturalis, penetratio dc confusio situs est contra naturam,vi eam abhorrebunt, a quacumque caussa efficiente proueniat unde partes aeris non tantum sibi inuicem resistent, cum intra follem stringe, mero locali motu,sed etiam quando frigore hiemis condensabum tur,d a se resilire summis viribus connitentur. Hoc tamen pugnat cum experientia nam si rartes aeris frigusculo aliquo contracti tanto conatu se rarefacere niterentur,facile caussam illam condem santem vincerent ouandoquidem motus localis haud difficultet eam vincat, cum videlicet aer flagello diverberatus, non obstante frigore rarescit. Stet igitur fixum,nullam in condensatione,partium penetrationem accidere, sed eam tam esse materiae detestabilem, ut ipsam Omnino, a quacumque caussa, siue ab alteratione, siue a solo motu locali veniat, naturaliter excludat, nec nisi manu sortiori,
uina ac per ingens miraculum posse induci.
106쪽
DE COMPOSITIONE CONTINUI LIBER. si
CAPUT XXX. Nec condensatis explicari potest per diminutionem replicatis nis, quUngula puncta replicata esse aiunt in corpore raro.
TAndem postquam vacuitas, aut penetratio partium quantitatis non sat feliciter ad condensanda corpora Epicureis successit,quidam eo prolapsi sunt, ut assirment,per rarefactionem puncta materiae replicari , unumquodque duas tresve, aut centum praesentias occupare cum Vero corpus per condensationem contrahitur, cupivi minui singulorum praesentias opinantur,donec ad unicam veniant ouo factos inter puncta nihil alterius corporis interiectum sit, sed inuicem proxime continuentur, maxima in eo corpore futura est densitas, quae naturalitervi sine partium penetratione,esse potest. Sed vara sequitur vibiam, vicasti illi loquebantur Tamenim reuera haec Iuga improbabilis Mabsurda,aut magis, quam si fieret
per Vacuum aut partium penetrationem.
Primo, Quia si in rarefactione omnia puncta replicantur igitur totum eorpus est in diuersis locis quod quale hoc sit, patet ex
Secundo, Rarefactio plerumque non fiet sine penetratione plurimarum partium quantitatis,quam tamen illi Philosophi conantur per replicationem istam euitare. Nam certum est calore ignis partes aquae in orbem undique nisi a corpore continente prohibeantur rarestere igitur duo proxima puncta versus se mutuo rarescent,vi in mutua spatia se penetrabunt. Tertio, Actio per rarefactionem agentis non relanguescet, remittetur, ted robur ac intensionem accipiet quod experimento constat esse falsum. Nam punctum Vnum caloris in igne, cum puncto materiae cui inhaeret, replicatum, viribus agendi, pluribus punctis caloris aequivalet. Vnde non aliter vis agendi augebitur, quam si totidem alia puncta caloris, in pari densitate prioribus punctis sine rarefactione adderentur.imo puncta illa per rarefacti nem ampliores vires, quam per additionem nouorum, acquirent quia plurima replicando se in orbem, sese,ut statim diximus,penetrant, Mad agendum magis pressius,penetratione ista,adiuuant. Hinc etiam agentis rarefacti fuaera activitatis ampliabitur cum
107쪽
s LIBERTI PRO MONDI tamen experientia clamet, carbonem viuum, quam tenuem rarissimam aquae vitae stammam , iungius, acriorem spargere
Quarto,Experimur per rarefactionem corporis colores discingi ac remitti, aut etiam quandoque in alium colorem dilui, quia opacitas densitatis saepe comes, una cum densitate minuitur id autem numquam eueniet, ii rarefactio fiat per punctorum replicationem. singulorum enim punctorum praesentiae tam compresie spatium maius post rarefactionem implent, quam praesentiae pauciores ante rarefactionem spatium minus occupabang. Vnde etiam colores rarefactione, seu replicatione subiecti magis incitabuntur,ilomgius radios iaculabuntur, quam si singula puncta per condensationcm ad unicam praesentiam rediissent. Quinto, Quispiam vinum igne rarefactum, aut calidam aliam sorbitionem hauriat ecce duo triave fortasse puncta scutellam eius& ventriculum replebunt,quae ubi ad unicam praesentiam con densatione redacta fuerint, saturum istum egregie delusum inanitate sola pascent, nec eiusmodi ex cibo tam plenam corpus alituaram inueniet,quam experimur ii a
Sexto, Scoti, & probabilis Philosophiaest si res alibi replicata
interimatur, hic, & ubicumque erit,interituram quia substantia rei vect destructa trahit secum omnia accidetia, praesentias ubicum. que fuerint, in interitum. extinguatur ergo punctus caloris inextremo igne, ecce per totum spatium, quod etiam in profundo ignis occupat, interibisivi magna pars ignis videbitur extingui. Alia huc undique cumulare possem, sed quid opus Quis umquam Theologus dixit membra Christi Domini in Eucharistia, aut alterius hominis replicati, rarefieri Plerique omnes ubi quaerunt, quomodo ex tantilla costae Adami materia mulier iustae plenitudinis formari potuerit, tres asserunt modos. Primus per rare factionem costae: alter per multiplicationem costae in se, id est, petreplicationem,ut iam loquimur: tertius, per alterius materiae additionem Magister secundum modum est amplexus,&ei consenis In a. Lis cens Gabriel. arando modica materia,aut inesu madriplicarum a replicationein multam exrenderesur, tunc inducere raritatem sed informatione corporis Eua materia costa in seipsa multiplicata eis, est per hoc corpui a non caruit debita densitate . Non accredo ei, corpus Eua ex sola costa replicata esse contextum hoc tamen cenis sui verissime, corpus aliquod, & omnia eius membra in sua denissitate,
108쪽
fitate, ac sine ulla omnino rarefactione posse replicari. Igitur longissime distat rarefactio a replicatione. . Finio itaque, & repcto quod Cap. xXvi dixi, tribus solum viis, per vacuitatem, penetrationem vel replicationem partium corporis, propriam condensationem, rarefactionem explicare possunt Epicurei sed omnes,ut ostendimus,improbabiles sunt in aperta absurda deducunt igitur ex istis semitis in publicam de Aristotelis
viam est redeundum quam antequam tamen expliccmus,circumspiciendum,an nulla alia supersit,ilue, an deserto Epicuro, necessario ad Aristotelem sit transeundum.
CAPUT XXX L. Frustra quidam conati inter Aristotelim Epicurum medii
incedere, negando vitas esse in continuo partes, aut agerendo
Vitam nuper admirabili inuento litem hanc inter Aristotelemae Epicurum non composuerunt, sed abruperunt. Nec finitae, nec infinitar, inquiunt, in continuo partes, sed nullae omnino sunt. Continuum enim, aiunt, est tale ens unde exscindi partes possunt, sed in quo tamen, priusquam exscindas, non continentur. Sic fere gallinis nostris ova excidunt in exitu enim formantur, ventrem si aperias, omnia informia, & necdum oua repo
Sed in continuo tamen prosecto res habet aliter in quo nisi partes formatae, formaliter continentur, non magis inde eximi poterunt,quam pecunia ex crumena inani.
Itaque non improbabilis tantum, sed ridicula mihi videtur harei maginatio. Non enim primulum fit S producitur, instar oui, Itanea pedaliscum ex bipedali exscinditur, sed soluitur solum unio in regralis,qua suae comparti alligabatur.Igitur hac via non possunt medij inter Aristotelem, Epicurum diu incedere, sed statim in mediam rixam retrahentur, si quaeras, an ca siue partes, siue quocumque alio nomine placet appellare in quae linea bipedali exscinduntur, multitudine finita aut infinita sint. Nam solii potest de modo loquendi esse controuersia, an quamdiu in toto sunt, partes vocari debeant ipsi videntur negare, ego affirmo imo numquam alias partes posse appellari, quandoquidem ratio fundandi relatio- m
109쪽
nem partis, sit unio cum toto, quam perdunt illicis ubi a toto reis
Alia tamen via est quae media inter Aristotelem, Epicurum tendit,&ab utroque aliquid accipit nam partes continui indiuisibiles cum Epicuro statuit, sed earum infinitudinem ab Aristotele capit-Haec sententia Leucippi S Democriti sortasse, ut Cap. II. con- in ' lectabam,olim fuit, quam dudum intermortuam Ioannes Maior, sthola Nominalium Scriptor non ignobilis, a centum iam circiter annis rursum excitauit.
Huius tamen ante eum opinionis meminit Gregorius Arimi In a. d. . ensis, & refellit: quia magnitudo ex puris punctis se proxime se-
quentibus infinitis composita, esse infinita secundum extensionem: quod de factosvpono essessum Consequentia patet: nam haberet in se partes inuicem aquales secundum magnitudinem, infinita multitudine sutpote in ita partes, quarum qualibet esset ex quatuor indiuisbilibus, mel decem indivisibilibus constituta: 9 quoniam in in mia maltitudine indiui sibilium essent infiniti quaternaris, is quili et quaternarius esset cuilibet ali quaternario aequalis magnitud nis. Quae ratio, si bene perpendatur, est san optima . Nec militat quod quis sorte existimare possit contra sententiam Aristotelis: quia etsi partes infinitas, & fortassis indivisibilia continuantia infi
nita continuo inferciat, nullas tamen extensiones inter se aequales, numero infinitas admittit. Ex sententia etiam Maioris sequitur, quodlibet tempus, infiniatorum momentorum perpetuum agmen esse, ac proinde numquam posse totum elabi continebit quippe partes quatuor aut decem momentorum se proxime sequentium aequales infinitas, quae non magis omnes successive, quam infiniti dies, elabi possunt. Argumentum praecipuum Maioris condendi talem magnit dinem, tempus fuit quod non intelligeret, quomodo punctum globi,aut angelus ad spatium puncti redactus,continuo per lineam moueri posset, nisi perpetuam punctorum seriem numerando, &ab uno immediate ad alterum , sine alius partis interiectione,
Verum hanc charybdim vitando Maior. in aliam incidit scyllam nempe, ut nullum diuisibile spatium a quouis mobili umquam possit pertransiri, is nullum diuisibile tempus valeat
umquam totum etfluere 4- tam spatium, quam tempus partibus Diyitia ' Cooste
110쪽
tibus aequalibus constet infinitis, ut egregie Gregorius statim de
Praeter alia etiam, quae facile cogitari possiant, Maiorem consutat axioma illud Aristotelis Indius bile immediate additum indiui- stili, Hostile facere nequit quod quam verum sit, Cap. XXV.
ostendimus. Item , si ratio quam Aristoteles a grauitate corporum acce Lib. 3.cr.
pit, aliquid in Epicurum valet, iisdem viribus contra Maiorem CRsi. pugnabit. di corpus, inquit, constituitur ex atomis,grauitatem nullam habere poterit nam eam a partibus suis accipere debet, atomi vero siue puncta sunt expertia graditatis. Si autem primum punctum grauitate caret, secundum etiam, tertium, de centesimum cadem ratione carebit atque ita tota magnitudo ex iis conflata necessario grauitatis expers erit. Hoc tamen telum etsi a magna, & Aristotelis manu, nec spernendum hin superioribus neglexi, quia videbam non magno nisu ab aduersariis posse eludi. Merito igitur Ioannes Maior cum fluctu, &vatia,inquit,fholastica dissutationis opinionem istam asseruit, de disputationem fiamens, valeaι, ait, hocparadoxon, quantum valerepotin Quae vero ibi in Mistotelem iacit, insta cum ceteris reuellemus.
CAPUT XXXII. Verius nulti in continuo reperiri positiva minui ita praeter
partes in infinitum diuiduas. HActenus partes continui indivisibiles finitas, aut infinitas opta
pugnauimus,4, si expugnauimus, ad Aristotelem quod Q-lum superestin redire Democriticos, Epicureis perpulimus.Post ohac tamen de tutando etiam Aristotele, quem aduersari non impigre profecto assiliunt, sollicitos nos esse oportebit. Primum tamen dispiciamus , an praeter partes proportionales infinitas, etiam infinita indivisibilia continuantia partibus intersererela
Si quis Philosophos Peripateticos,si quis Mathematicos puncta,